Tài liệu Skkn một vài kinh nghiệm khi dạy văn bản sang thu của hữu thỉnh

  • Số trang: 18 |
  • Loại file: DOC |
  • Lượt xem: 570 |
  • Lượt tải: 2
tranvanhung

Tham gia: 20/02/2016

Mô tả:

------------------------- ------------------------------------------------------------------------------ Đề tài: MỘT VÀI KINH NGHIỆM KHI DẠY VĂN BẢN “SANG THU” CỦA HỮU THỈNH (Ngữ Văn 9- Tập 2) ----------------------------------------------------------------- I. ĐẶT VẤN ĐỀ: Chúng ta biết đổi mới chương trình và đổi mới phương pháp dạy học là cả một quá trình, trong quá trình đổi mới này chúng ta đã đạt một số kết quả, đó là sự nỗ lực của mỗi thầy cô giáo làm công tác giảng dạy, họ đã phát huy được tính tích cực, chủ động trong học tập của nhiều học sinh ở nhiều bài học, môn học phải nói là hay hơn trước. Với mục đích lớn đó ở mỗi bài học của mỗi tiết, sách giáo khoa Ngữ văn đã cố gắng chọn các văn bản tiêu biểu để từ các văn bản các em được cảm thụ văn học, được rèn luyện tập làm văn- Tiếng việt, các bài học đã thể hiện được tinh thần và phương pháp giảng dạy tích hợp, tích cực. Từ yêu cầu thiết thực của việc đổi mới sách giáo khoa, đổi mới phương pháp giảng dạy đòi hỏi giáo viên giảng dạy Ngữ văn có nhiệm vụ khai thác nét độc đáo riêng biệt của mỗi tác phẩm, mỗi nhà văn làm cho “linh hồn” của mỗi tác phẩm sống mãi trong lòng các em và đạt được mục đích của việc dạy Ngữ văn. II. CƠ SỞ THỰC TẾ (nguyên nhân): - Khi dạy thể thơ trữ tình, qua bản thân và giự giờ đồng nghiệp, kiểm tra, khảo sát học sinh tôi thấy một thực tế qua quá trình dạy giáo viên phải giúp học sinh khai thác được chất trữ tình, tâm tư tình cảm của nhà văn trữ tình, có thể được thể hiện qua dòng hồi tưởng, cảm xúc, -------------------------------------------------------------------------------------- 1 ------------------------- ------------------------------------------------------------------------------ nối nhớ quê hương… để học sinh nắm được chiều sâu tình cảm mà tác giả thể hiện qua dòng cảm xúc. Nhưng một số tiết dạy thơ giáo viên chưa khai thác sâu điều đó, chưa nắm bắt được thi pháp để xây dựng nên tác phẩm. - Thơ luôn mang tính trừu tượng, ẩn chứa nhiều tính nghệ thuật khiến cả giáo viên- học sinh khó cảm nmhận một cách rõ ràng. - Khi dạy thơ có những câu từ đắt giọi là “Nhân từ” nếu giáo viên không nắm bắt được kiến thức khó có thể khai thác sâu về giá trị nghệ thuật trong mỗi câu và trong cả bài thơ, cho nên giáo viên chỉ dạy một cách diễn nôm chứ không khai thác được nét đặc sắc nghệ thuật về chiều sâu của bài thơ. - Có nhiều bài thơ hay, dài mang tính chất trữ tình, có tính giáo dục cao tìm hiểu trong một tiết nên ảnh hưởng khi phân bố thời lượng trong khi dạy. - Học sinh: Sự tiếp thu bài và hăng say học thơ của học sinh có nhiều hạn chế bởi thơ rất khó phân tích, cảm nhận và khi làm bài hầu như các em chưa bám sát vào từ hay, các giá trị nghệ thuật của bài thơ, không biết cách cảm thụ nên không yêu thích học thơ. - Từ những nguyên nhân trên khi thực tế giảng dạy và dự giờđồng nghiệp với văn bản “Sang thu” của Hữu Thỉnh được đưa vào giảng dạy ngữ văn 9 tôi thấy giáo viên chưa làm toát lên được cái hay, cái cảm nhận tinh tế và ý nghĩa mà tác giả muốn gửi gắm. Nhà thơ tâm sự: Cuối bài thơ tôi đề “Thu 1977” đây là chìa khoá của bài thơ mag nhiều giáo viên giảng về bài thơ này không hiểu hoặc không chú ý, nếu chú ý thì hiểu thêm được rằng đây là một trong nhữ -------------------------------------------------------------------------------------- 2 ------------------------- ------------------------------------------------------------------------------ nùa thu đầu tiên của người lính vừa bước ra khỏi chiến tranh. Nừu họ là người lính trong thời chiến họ mới hiểu được rằng đôi lúc chúng tôi mong một điều không có tiếng máy bay dù chỉ được đi hái rau, được đọc sách mà cũng không có, suốt ngày người lính trong thời chiến phải đối diện trong tiếng súng nổ, tiếng bom rơi, chính vậy mà có lúc nào đó không nghe những âm thanh ấy là quý giá vô cùng. III. NHẬN THỨC MỚI: - Khi dạy thơ phải giúp học sinh đi khai thác theo hướng tìm hiểu đặc trưng thể loại, nắm được vai trò, tác dụng của mỗi thể loại, hướng dẫn tìm hiểu theo mạch cảm xúc của chủ thể nhân vật trữ tình, đặc biệt chú ý khai thác những từ ngữ “đắt ”và “hay” nhất mang tính chất nghệ thuật trong từng câu, từng đoạn và trong cả bài thơ đó, từ đó giúp học sinh phát hiện ra những biện pháp nghệ thuật tiêu biểu rồi khái quát được giá trị nội dung của từng ý, từng phần. - Với văn bản “Sang thu” cần làm rõ: Tìm những chi tiết được những cảm nhận tinh tế của nhà thơ Hữu Thỉnh về sự biến đổi của đất trời từ cuối hạ sang đầu thu. + Bài thơ không chỉ báo cho người đọc biết thu đã đến trong cảnh sắc thiên nhiên mà ngay trong cuộc sống của con người, trong tâm hồn tác giả và nhiều người yêu mùa thu. Nhà thơ đến với mùa thu không phải ví hình ảnh quen thuộc như vòm trời cao xanh, hương cốm, heo may…mà mùa thu biểu hiện rất nhiều hình ảnh khi chuyển mùa và tất cả những hình ảnh đẹp đã được nhà thơ khai thác hết rồi. Tác giả không muốn lặp lại nữa nên giữa đất trời mênh mông, giữa những khoảnh khắc giao mùa kỳ lạ, điều đó khiến tâm hồn tác giả lay động, giật mình, -------------------------------------------------------------------------------------- 3 ------------------------- ------------------------------------------------------------------------------ giật mình để nhận ra đó chính là hương hồn, hương ổi tự nó dội thẳng vào những niềm thơ ấu, thân thiết trong tâm hồn của chúng ta. Mùi hương đơn sơ ấy trở thành quý giá vì nó trở thành chìa khoá vàng thổi vào tâm hồn mỗi người, có thể là cả một thế hệ. + Giáo viên cần phân tích rõ ở hai câo thơ: “Có đám mây mùa hạ Vắt nữa mình sang thu” Cái mới ở đây là hai câu thơ này nói về hiện tượng giao mùa như giáo viên hiểu và phân tích tác giả đã liên tưởng đến đám mây mùa hạ, đó là những đám mây trọn vẹn vào mùa thu. Mây và mùa hạ thường chứa nhiều màu sắc, thậm chí đầy dông bão tựa hồ những ước mơ khao khát của tuổi trẻ. Tuy nhiên giữa mơ và thực là hai thế giới đối lập và phải chăng ước mơ nào cũng thành hiện thực. Đó là chân lý vả con người phải biết ý thức được mọi điều rằng, không thể đạt được hết những ước vọng đó được sinh ra ở thời tuổi trẻ, sự dang dở, sự mất mát là một hiện thực chúng ta buộc phải chấp nhận trong cuộc sống của mình, ngay cả người lính cũng vậy. Rất nhiều đồng đội, chiến sỹ nằm lại ở tuổi còn trẻ ở ngưỡng cửa đẹp nhất của cuộc đời, vì thể đám mây chỉ vắt nửa mình sang thu, nửa còn lại thành ký ức. + Hai câu thơ cuối bài thơ tác giả muốn gửi gắm: Chủ thể bài thơ là cái kiêu hùng của mùa thu đã toát lên còn lại chính ở hai câu thơ này, đó là cáI cất cánh của người lính không chỉ là một buổi chiều mùa thu mà là một buổi chiều hoà bình. Có thể nói vẻ đẹp hai câu thơ cuối ngang tàng nhưng lại mang nét đẹp, dịu dàng sâu lắng của mùa thu hoà -------------------------------------------------------------------------------------- 4 ------------------------- ------------------------------------------------------------------------------ bình. Ở đây cây đứng tuổi là chủ thể trữ tình trong bài thơ đã trải qua gian nan vất vả, giờ đã vượt lên hoàn cảnh không có gì là run rẩy. - Tác giả bày tỏ quan điểm của mình: “Giảng văn thơ ngoài phân tích văn bản trên câu thơ mà hãy tìm hiểu sâu sắc hơn điều tác giả muốn gửi gắm, nó có thể nằm ngay tựa đề bài thơ, câu đề tự, lời ghi chú”. - Từ những yêu cầu trên giáo viên khái thác hướng bài dạy cho phù hợp sáng tạo với mục tiêu bài học sách giáo khoa đặt ra. Giáo viên cần làm rõ nội dung bài học và ý nghĩa của bài thơ thông qua giáo án và bài dạy trên lớp. IV. GIẢI PHÁP MỚI. Từ nhận thức mới, quá trình giảng dạy giáo viên phải tìm ra mọi phương pháp dạy, hướng khai thác bài thơ sao cho dễ hiểu, dễ nhớ nhất, cảm nhận cáI hay, cáI đặc sắc của bài thơ. Sau đây là giáo án soạn giảng của bản thân tôi khi dạy văn bản này. Tiết 121 Sang Thu (Hữu Thỉnh) A. MỤC TIÊU BÀI HỌC: GIÚP HỌC SINH. - Kiến thức: Tìm hiểu chi tiết được những cảm nhận tinh tế của nhà thơ Hữu Thỉnh về sự biến đổi của đất trời từ cuốn hạ sang đầu thu và điều tam sự của tác giả. - Kỹ năng: +Rèn kỹ năng đọc diễn cảm, cảm nhận, tìm hiểu thơ Hữu Thỉnh. -------------------------------------------------------------------------------------- 5 ------------------------- ------------------------------------------------------------------------------ + Tích hợp phần văn ở một số bài thơ mùa thu. -Thái độ: Yêu thiên nhiên, biết rung động trước cái đẹp của cuộc sống, hiểu được tâm sự của tác gảI trong mỗi tác phẩm. B. THIẾT BỊ: Sử dụng bảng phụ và vài bức tranh về mùa thu: C.TIẾN TRÌNH HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC: * Bài cũ: Kiểm tra bài soạn. * Bài mới: Giới thiệu bài: Về bước đi của thời gian, với cái thi nhân của mùa thu luôn là dấu ấn của mình trong những vần thơ, luôn được một vẻ riêng trong trẻo, mùa thu tuyệt đẹp, điệu thơ uyển chuyển mùa nọ tiếp nối mùa kia bằng cách ngắt nhịp rõ ràng như trong thơ Nguyễn Khuyến, Xuân Diệu… Còn Hữu Thỉnh làm cho mùa thu có thêm hương sắc mới, giai điệu mới, con người và cảnh mới, và dễ hiểu thêm nét mới trong thơ Hữu Thỉnh thì chúng ta đi tìm hiểu hình ảnh, ngôn từ trong bức tranh giao mùa “Sang Thu”. I. TÌM HIỂU VỀ TÁC GIẢ, TÁC PHẨM. Cho học sinh đọc phần chú thích ? Hãy trình bày hiểu biết của em 1.Tác giả: 1942 về tác giả? - Quê: Huyện Tam Phúc- Vĩnh Phúc - Nhà thơ trưởng thành trong kháng chiến chống mỹ. -Có nhiều tập thơ, trường ca nổi -------------------------------------------------------------------------------------- 6 ------------------------- ------------------------------------------------------------------------------ tiếng. - Thơ ông ấm áp tình người, giàu sức gợi cảm. - Hiện là thư ký hội nhà văn Việt Nam. ? Bài thơ được sáng tác trong 2. Tác phẩm: Thu 1977 in trên báo hoàn cảnh nào? văn nghệ, sau đó được in nhiều lần trên tập thơ. Bài thơ là sự cảm nhận tinh tế, sự biến đổi đất trời từ trong thời điểm giao mùa. Giáo viên: Nhà thơ kể về thời khắc ông đặt bút làm thơ. Năm 1977 ông tham gia tại viết văn quân đội ở ngoại ô Hà Nội (nay thuộc Khương Hạ- Thanh Xuân- Hà Nội). Đất nước lúc này vừa trải qua chiến tranh, cuộc sống thanh bình trở lại và lá thu đang ngã màu. Nhà thơ đã trèo lên cây ổi chín vàng trong cả một vườn ổi bạt ngàn nơi đây. Không có gì đặc sắc hơn, sánh hơn cái màu, cái mùi ổi chín vàng, nhiều trong cái nắng vàng của mùa thu…Không gian cao và thăm thẳm, yên tĩnh. Tác giả tâm sự bài thơ hình thành rất nhanh và tôi cũng lấy làm tâm đắc nên nhâm nhi đọc suốt buổi không chán. II. ĐỌC VÀ TÌM HIỂU VĂN BẢN. Yêu cầu: Giọng nhẹ, nhịp chậm, khoan thai, suy nghĩ, tình cảm, nhẹ nhàng. - Giáo viên đọc mẫu  học sinh đọc -------------------------------------------------------------------------------------- 7 ------------------------- ------------------------------------------------------------------------------ - Nhận xét 1. Đọc văn bản: 2. Chú thích: sách giáo khoa. Giáo viên giải thích cho học sinh hiểu cuối bài thơ tác giả đề “Thu 1977”. Đây là chìa khoá của bài thơ, nếu chú ý chúng ta sẽ hiểu thêm được rắng đây là một trong những mùa thu đầu tiên của người lính vừa bước ra khỏi chiến tranh. Nừu họ là người lính trong thời chiến họ mới hiểu được rằng đôi lúc chúng tôi cũng mang trên đầu không có tiếng máy bay sẽ được đi hái rau, đọc sách mà không có. Suốt ngày một người lính thời chíên phải đối diện với tiếng súng, tiếng bom, chính vì vậy mà lúc nào không phải nghe những âm thanh ấy là quý giá vô cùng. 3. Cấu trúc văn bản. ? Bài thơ được viết theo thể thơ - Thơ mới (5 chữ) nào? - Phương thức biểu đạt trữ tình kết ? xác định phương thức biểu đạt hợp miêu tả + tình cảm. của bài thơ? - Bộc lộ những rung động của lòng ? Vì sao em xác định được văn ngừi trước thời điểm sang thu. bản này mang đậm chất trữ tình? 4. Tìm hiểu văn bản. Giáo viên trình bày thơ trên bảng a) Bức tranh giao mùa. phụ. ? Trong câu thơ thứ nhất từ nào - “Bỗng” -> ngạc nhiên, ngỡ diễn tả được trạng thái cảm nhận ngàng trước sự thay đổi của thiên -------------------------------------------------------------------------------------- 8 ------------------------- ------------------------------------------------------------------------------ của nhà thơ? đó là trạng thái gì nhiên. vậy? ? Tại sao thừ “bổng” lại được đặt ngay trong bài thơ? - Giáo viên: Con người đang sống trong khoảng thời gian, không gian nhất định, trong một phút giây nào đó, bất chợt, ngỡ ngàng, ? Tác giả “bổng” nhận ra được sững sờ, không hẹn trước. điều gì? Nhận ra bằng giác quan Hương ổi nào? Gió se Sương chùng chình ? Dấu hiệu mùa thu được nhà thơ cảm nhận từ “hương ổi” có ý => Dấu hiệu khí tiết trời sang thu, nghĩa ghì? Tại sao? giác quan khứu giác, xúc giác, thị giác. - Sự thay đổi của tiết trời không phải nét đặc trưng của mây trời, sắc vàng úcc như trong thơ cổ điển, mà dấu hiệu mùa thu về là từ hương ổi. - Thời điểm trái cây đang độ chín (cuối hạ). Hương ổi không phải là -------------------------------------------------------------------------------------- 9 ------------------------- ------------------------------------------------------------------------------ thứ quà sàng trọng, quý hiếm như nho, lê mà hương ổi đem lại vị ngọt ngào, gần gũi, quen thuộc của cuộc sống thanh bình của người làng quê (Miền Bắc) Qua đó cho thấy sự gần gũi, gắn bó của con người với chốn quê. ? Từ “Phả”và từ “Gió se” được - “Phả”Động từ diễn tả mùi hương hiểu như thế nào? ổi thơm nồng nàn, lan toả. ?Em cảm nhận về hai câu thơ này - Gió se: Gió hơi khẽ, hanh, lạnh. như thế nào? (học sinh trình bày cảm nhận của mình) Giáo viên: Hương ổi thơm nồng nàn phả vào hương thơm, vào gió thu se lạnh, chữ “Phả” đủ để gợi hương thơm như sánh lại, nó sánh bởi hương một phần, bởi hương gió se. Hương thơm được trộn vào gfío được tinh lọc, được cô đặc thêm, nồng nàn quyện lại, trộn lẫn vào không gian đến từng xóm nhỏ, ngõ nhỏ của vùng quê. Đây là món quà của mùa hè ban tặng con người, con người bỗng sững sờ, ngập ngừng. Giữa những khoảnh khắc giao mùa kỳ lạ, điều đó khiến tâm hồn átc giả lay động, giật mình, phảI giật mình để nhận ra đó chính là hương hồn. Mùi hương đơn sơ ấy trở thành quý giá vì nó trở thành chìa khoá vàng mở vào tâm hồn mỗi người, có khi cả một thế hệ. ? Cái sững sờ, ngập ngừng được - “Sương chùng chình qua ngõ”. tác giả cảm nhận qua thị gấic ra sao? ? Em hiểu từ “chùng chình” là gì? - “Chùng chình”: là hương quẩn -------------------------------------------------------------------------------------- 10 ------------------------- ------------------------------------------------------------------------------ Hình ảnh thơ gợi cho em cảm nhẹ cố ý như chậm lại hơn ngày nhận ra sao? thường: Lưu luyến, bâng khuâng, ngập ngừng, bịn rịn. ? Cái “Ngõ” gợi cho em suy nghĩ - Cái ngõ: Có sương đẫm hương, gì? sương theo gió đang đi qua là cái ngõ thực và nó vừa là cáI ngõ của tác giả thông giữa hai mùa. Chỉ ra nét nghệ thuật của câu thơ => Nghệ thuật nhân hoá, từ láy gợi trên? tình cảm nhận hương thu ngập ngừng, vấn vương. ? Có thể thay từ “Chùng chình” - Không thể thay được từ ngữ khác bằng những từ ngữ khác được làm nổi bật được tâm trạng lưu như: Dình dàng, lững thững…? luyến, bịn rịn. Trong câu thơ thứ tư tại sao tác giả - “Hình như”: Diễn tả được cảm lại không viết “Mùa thu đã về” mà giác ngỡ ngàng trước giây phút lại viết “Hình như thu đã về” giao mùa nửa thực, nửa hư. Giáo viên: cái chính là bất ngờ đột ngột từ khứu giác (hương ổi), xúc giác (gió se), thị giác (sương chùng chình) lý trí đều mách bảo thu đã về mà chưa giám tin. Đó là ấn tượng tổng hợp từ hương gió, sương mù, trong hương có gió, có sương, hình như có cả tình. Giây phút giao mùa của thiên nhiên ấy nhiều rồi, thấy rồi, khó tin. ? Nhận xét gì về nghệ thuật ở khổ =>Lời thơ thể hiện cảm xúc trực -------------------------------------------------------------------------------------- 11 ------------------------- ------------------------------------------------------------------------------ thơ này? tiếp, tinh tế của tác giả trước ? Tại sao tác giả lại có cảm nhận không gian giao mùa. tinh tế đến như vậy? - Bâng khuâng, xao xuyến của người thực sự yêu mùa thu, làng quê, đất nước mới có cảm nhận tinh tế đến như vậy. Giáo viên: Từ cảm nhận gioác quan, tác động đến lý trí, cảm xúc của tác giả như tràn ra hoà vào cảnh vật xung quanh. ? Bức tranh sang thu được cảm - Sông dình dãng nhận qua sự vật nào trong không - Chim bắt đầu vội vã gian? - Có đám mây mùa hạ. ? Em hiểu hình ảnh “dềnh dàng” + Dòng sông êm ả, chậm chạp, của dòng sông như thế nào? thong thả, chứ không cuồn cuộn dữ dội, gấp gáp trong những ngày mưa lũ (mùa hạ). Giờ là khoảnh khắc nghỉ ngơi hiếm có thư giãn tâm hồn. ? Trái với hình ảnh “dình dàng” + “Chim bắt đầu vội vã”-> đàn thì hình ảnh nào xuất hiện? chim phải gấp gáp, khẩn trương, chuẩn bị cho chuyến bay tránh rét. ? Em hãy chỉ ra bút pháp nghệ =>Nghệ thuật: Nhân hoá(1) đối lập, thuật của 2 câu thơ này? trái ngược nhau, Phát hiện tinh tế của tác giả từ “bắt đầu” rất độc đáo vì nó bắt đầu chứ không phải đang vội vã. PhảI tinh tế lắm tác -------------------------------------------------------------------------------------- 12 ------------------------- ------------------------------------------------------------------------------ giả mới phát hiện ra từ “bắt đầu” trong những cánh chim bay. ? Sự trái ngược này có tạo ra mâu => Cảm nhận nỗi bẩi bật, thời thuẫn không? điểm giao mùa, hoạt động của sự vật trong tự nhiên diễn ra không giống nhau. Giáo viên: Tác giả không chỉ dừng lại ở sự vật xung quanh mà tác giả còn có cái nhìn rộng hơn, dài hơn. ? Em cảm nhận như thế nào về hai - Không khí mùa thu thư thái lắng câu thơ: “Có đám mây mùa hạ đọng, lâng lâng, vì thế đám mây Vắt nửa mình sang thu” mùa hạ thảnh thơi, uyển chuyển, duyên dáng vắt nửa mình sang thu. Đó là hình ảnh đám mây mùa hạ còn sót lại trên bầu trời như một giảI lụa, tấm khăn von của người thiếu nữ trên bầu trời nửa còn là mùa hạ, nửa nghiêng mình sang thu. Giáo viên: Đây là hình ảnh đẹp mà cảm nhận tinh tế của tác giả. Qua hình ảnh đó tác giả đa liên tưởng đến đám mây mùa hạ. Đó là đám mây tròn, trọn vẹn vào mùa thu. Mây mùa hạ thường chứa nhiều màu sắc, thậm chí đầy dông báo tựa hồ những ước mơ khao khát của tuổi trẻ. Tuy nhiên giữa mơ hồ và thực là hai thế giới luôn đối lập và phải chăng ước mơ nào cũng thành hiện thực. Đó như một chân lý và con người phải biết ý thức được mọi điều rằng không thể đạt được hết những ước vọng tốt đẹp của mình nhất là những ước vọng đó được sinh ra ở thời -------------------------------------------------------------------------------------- 13 ------------------------- ------------------------------------------------------------------------------ tuổi trẻ, sự dang dở, sự mất mát là một hiện thực chúng ta buộc phảI chấp nhận trong cuộc sống của chính mình. Ngay cả người lính cũng vậy nhiều đồng chí, đồng đội, chiến sỹ nằm lại ở tuổi trẻ ở ngưỡng mùa đẹp nhất của con cuộc đời. Vì thế đám mây ấy chỉ “Vắt nửa mình” sang thử thôi, nửa còn lại trở thành ký ức. ? Nét nghệ thuật nổi bật ở hai câu =>Nghệ thuật: Nhân hoá, liên thơ này là gì? tưởng, tưởng tượng, phong phú kì lạ về không gian và thời gian giao mùa thật đẹp, khơi. gợi “hồn thơ” và chân lý của cuộc sống, nhất là tuổi trẻ. ? Em có nhận xét ghì về bức tranh - Là bức tranh độc đáo nhất hay và giao mùa? đẹp nhất. Đây là nét riêng, nét mới trong sự rung cảm tinh tế của nhà thơ. Giáo viên liên hệ: - Xuân Diệu nói về mùa thu: “Mùa thu vàng sáng tới đây rồi Những lá thu xanh điểm chút vàng”. - Phạm Hồ: “Đơn sơ thu đã đến cùng ta Một sắc trời trong một ít hoa Một ánh trăng thanh yêu đến mức Muốn lẫn vào thu để khỏi xa” - Nguyễn Khuyến: Với chùm thơ thu… -------------------------------------------------------------------------------------- 14 ------------------------- ------------------------------------------------------------------------------ ? Mùa hạ thời tiết thường như thế b) Suy ngẫm của tác giả. nào? - Nắng: gay gắt, cháy bỏng - Mưa: Dữ dội, nhiều - Sấm: ầm ầm. ? Thời điểm giao mùa có gì khác + “Vẫn còn bao nhiêu nắng không? Đã vơi dần cơn mưa hình Sấm bớt bất ngờ ảnh Trên hàng cây đứng tiễn” thực => Cảnh vật thời tiết thay đổi, tất cả chỉ còn là dấu hiệu mùa hạ và giảm dần mức độ, cường độ để lặng lẽ vào thu. ? Em hiểu câu thơ cuối có ý nghĩa gì? Giáo viên: Mùa hạ lá cây thường có màu xanh thẫm, ít có chồi non những cây xám đó chính là tác động của ngoại cảnh. ? Dựa vào thiên nhiên tác giả lần - Con người và cuộc sống (hàm ý lượt hướng vào đối tượng nào? và ẩn ý) ? Nói thiên nhiên và để nói đến => Thiên nhiên có bốn mùa: Xuân con người và cuộc sống ra sao – Hạ - Thu - Đông, con người vẫn đây? trong vòng xoay chuyển đó. Đời người vất vả tẩt bật, lo toan với cuộc sống, khi con người từng va chạm, niếm trải thì cuộc sống vững vàng hơn, chín chắn hơn có -------------------------------------------------------------------------------------- 15 ------------------------- ------------------------------------------------------------------------------ nhiều niềm tin trong tương lai: Giáo viên: Điều mà tác giả muốn gửi gắm ở bài thơ này được thể hiện rất rõ ở hai câu thơ cuối, chủ thể của bài thơ và cái kiêu hùng của bài thơ là cái cốt cách của người lính không chỉ là một buổi chiều mùa thu mà là một buổi chiều hoà bình, có thể nói vẻ ngang tàn “Sấm bớt bất ngờ” nhưng lại một vẻ dịu dàng sâu lắng của mùa thu hoà bình., ở đay hàng cây đứng tiễn là chủ thể trữ tình trong bài thơ trải qua bao nhiêu gian nan vất vả, giờ đã vượt lên và không gì làm run rẩy nữa. ? Nét độc đáo trong thơ Hữu - Cảm nhận được sự tinh tế thời Thỉnh là gì? điểm giao mùa. - Gắn sang thu với thời tiết và đời ? Để phát hiện cà cảm nhận điều người sang thu. mới lạ thì giữa tác giả và thiên -> Có sự giao cảm đồng điệu với nhiên có mỗi quan hệ như thế nào? thiên nhiên, tâm hồn như đang bơi lội giữa thiên nhiên giản hòa và tâm sự của bản thân. III. TỔNG KẾT: ? Nêu nét đặc sắc về nghệ thuật- nội dung nài thơ? 1. Nghệ thuật. + Có nhiều sáng tạo tinh tế bất ngờ của bức tranh giao mùa. + Nhân hoá, chân lý sự vật có hồn gần gũi với cuộc sống. + Chất liệu hiện thực kết hợp trữ tình hàm ý liên tưởng, tưởng tượng phong phú luôn cho người đọc đều ngạc nhiên, thán phục, đồng tình. + Tạo ra nét mới, độc đáo đầy suy ngẫm trong thơ. 2. Nội dung: -------------------------------------------------------------------------------------- 16 ------------------------- ------------------------------------------------------------------------------ Thời điểm giao mùa từ cuối hạ sang thu có những chuyển biến nhẹ nhàng. Nhà thơ gợi lên bằng cảm nhận tinh tế, hình ảnh giàu sức biểu cảm, thú vị trong bài thơ. * Ghi chú: SGK (Cho hai học sinh đọc) IV. Luyện tập. 1. Sự biến đổi của đát trời sang thu được tác giả cảm nhận lần đầu tiên từ đâu? A. Từ một mùi hương C. Từ một cơn mưa B. Từ một đám mây. D. Từ một cánh chim 3. Hình ảnh thiên nhiên vào thời điểm giao mùa Hà- Thu có đặc điểm gì? A. Sôi động, náo nhiệt C. Từ một cơn mưa B. Bình lặng, ngưng đọng D. Nhẹ nhàng giao cảm. 4. Khi tìm hiểu bài thơ cần lưu ý điều gì? + Thể thơ, nghệ thuật, ẩn ý, tưởng tượng-> xác định rõ như vậy mới cảm nhận đúng hướng, đúng ý. IV. HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ. 1. Đọc thuộc bài thơ. 2. Hãy viết đoạn văn mười dòng nêu cảm nhận của mình về hình ảnh nào trong bài thơ mà em cho là hay nhất. 3. Xem bài và soạn bài mới “Nói với em”. * Củng cố- dặn dò: - Học bài cũ, làm bài tập. - Soạn bài mới. V. KẾT QUẢ: -------------------------------------------------------------------------------------- 17 ------------------------- ------------------------------------------------------------------------------ Với cách hiểu và hướng khai thác trên, tôi thấy học sinh đã biết tiếp nhận các đơn vị kiến trhức cơ bản mà mục tiêu bài học đề ra. Nắm được giá trị nghệ thuật cũng như tư tưởng của văn bản, biết tích hợp kiến thức các văn bản về mùa thu và từ vững bài “Nghĩa tường mình và hàm ý”. Từ đó bồi dưỡng các em tình yêu thiên nhiên, biết cảm nhận, trân trọng, hiểu được những giá trị về cái hay, cái đẹp đày ý nghĩa trong cuộc sống. VI. BÀI HỌC KINH NGHIỆM. Qua tiết dạy tôi thấy rằng để học sinh nắm vững kiến thức và hiểu đúng ý nghĩa tác phẩm thì giáo viên phải có định hướng tốt cho tiết dạy của mình. Giúp học sinh tiếp nhận kiến thức môth cách chủ động, thoảI máI, tích cực học tập, mà giáo viên là người hướng dẫn, giúp các em phát hiện, nhận xét và đánh giá theo sự hiểu biết của bản thân. Đây là một trong những kinh nghiệm nhỏ của bản thân giúp các em nắm vững kiến thức của bài học và hiểu rõ ý nghĩa văn bản tâm tư của tác giả. Với đề tài này tôi xin gửi gắm những suy nghĩ của mình và những thể hiện bước đầu, mong được thầy cô giáo, các bạn đồng nghiệp giúp đỡ, góp ý để giáo án văn bản “Sang thu” hoàn thiện và chất lượng, đạt hiệu quả tốt hơn./. -------------------------------------------------------------------------------------- 18
- Xem thêm -