Xây dựng và sử dụng hệ thống câu hỏi tnkq chương trình hoá học lớp 10 thpt- ban cơ bản

  • Số trang: 182 |
  • Loại file: PDF |
  • Lượt xem: 8 |
  • Lượt tải: 0
nganguyen

Đã đăng 34173 tài liệu

Mô tả:

TRƯỜNG……………………… KHOA…………………… BÁO CÁO TỐT NGHIỆP ĐỀ TÀI: Xây dựng và sử dụng hệ thống câu hỏi TNKQ chương trình hoá học lớp 10 – THPT- Ban cơ bản Lêi c¶m ¬n Sau mét thêi gian nghiªn cøu, ®Ò tµi “X©y dùng vµ sö dông hÖ thèng c©u hái tr¾c nghiÖm kh¸ch quan ch-¬ng tr×nh ho¸ häc líp 10 – THPT- Ban c¬ b¶n” ®· hoµn thµnh. §Ó hoµn thµnh ®-îc luËn v¨n nµy cã sù h-íng dÉn trùc tiÕp cña PGS- TS §Æng ThÞ Oanh, sù gióp ®ì tËn t×nh cña c¸c thÇy c« gi¸o trong tæ ph-¬ng ph¸p gi¶ng d¹y Ho¸ häc vµ toµn thÓ c¸c thÇy c« gi¸o cña khoa ho¸ Tr-êng §¹i häc S- ph¹m Hµ Néi. Ngoµi ra cßn cßn cã sù gióp ®ì, ñng hé nhiÖt t×nh cña c¸c thÇy c« gi¸o trong tæ ho¸ häc, c¸c em häc sinh tr-êng THPT TrÇn Phó, THPT Yªn Hoµ, THPT NguyÔn Gia ThiÒu – Thµnh phè Hµ Néi. T«i xin tr©n träng bµy tá lßng biÕt ¬n s©u s¾c vµ ch©n thµnh nhÊt ®Õn PGSTS §Æng ThÞ Oanh vÒ sù h-íng dÉn tËn t×nh vµ ®µy t©m huyÕt trong suèt qu¸ tr×nh x©y dùng vµ hoµn thµnh luËn v¨n . T«i xin bµy tá lßng biÕt ¬n tíi c¸c thµy c« gi¸o trong tæ ph-¬ng ph¸p gi¶ng d¹y Ho¸ häc – Tr-êng §¹i häc S- Ph¹m Hµ Néi , tíi c¸c thµy c« gi¸o, c¸c em häc sinh tr-êng THPT TrÇn Phó, THPT Yªn Hoµ, THPT NguyÔn gia ThiÒu – Thµnh phè Hµ Néi vµ c¸c b¹n bÌ ®ång nghiÖp gÇn xa ®· gióp ®ì t«i hoµn thµnh luËn v¨n nµy. T«i còng xin ch©n thµnh göi lêi c¶m ¬n ®Õn Phßng Qu¶n lý khoa häc Tr-êng §¹i häc S- Ph¹m Hµ Néi, Ban chñ nhiÖm khoa Ho¸ häc - Tr-êng §¹i häc S- ph¹m Hµ Néi. Ban gi¸m ®èc Së Gi¸o dôc vµ §µo t¹o Hµ Néi, Ban Gi¸m hiÖu c¸c tr-êng THPT TrÇn Phó, THPT Yªn Hoµ, THPT NguyÔn Gia ThiÒu ®· t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi ®Ó t«i hoµn thµnh luËn v¨n nµy. Hµ Néi 10/2006 Hoµng ThÞ Dung PhÇn I: Më ®Çu I. Lý do chän ®Ò tµi Trong sù nghiÖp ®æi míi toµn diÖn cña ®Êt n-íc, ®æi míi nÒn gi¸o dôc vµ ®µo t¹o lµ mét trong nh÷ng träng t©m cña sù ph¸t triÓn. Trong b¸o c¸o chÝnh trÞ cña §¹i héi §¶ng lÇn thø 9 vÒ chiÕn l-îc ph¸t triÓn gi¸o dôc ®µo t¹o trong thêi kú c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n-íc ®· ghi râ: "Ph¸t triÓn gi¸o dôc vµ ®µo t¹o lµ mét trong nh÷ng ®éng lùc quan träng thóc ®Èy sù nghiÖp c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ lµ ®iÒu kiÖn ph¸t huy nguån lùc con ng-êi - yÕu tè ®Ó ph¸t triÓn x· héi, t¨ng tr-ëng kinh tÕ nhanh vµ bÒn v÷ng". §Ó ®¸p øng nhu cÇu vÒ con ng-êi nguån nh©n lùc lµ yÕu tè quyÕt ®Þnh sù ph¸t triÓn cña ®Êt n-íc cÇn ph¶i t¹o søc chuyÓn biÕn c¬ b¶n toµn diÖn vÒ gi¸o dôc vµ ®µo t¹o. §ã lµ "§æi míi ph-¬ng ph¸p d¹y vµ häc, ph¸t huy t- duy s¸ng t¹o vµ n¨ng lùc tù ®µo t¹o cña ng-êi häc, coi träng thùc hµnh, thùc nghiÖm, lµm chñ kiÕn thøc, tr¸nh nhåi nhÐt, häc vÑt, häc chay. §æi míi vµ tæ chøc thùc hiÖn nghiªm minh chÕ ®é thi cö". (TrÝch NghÞ quyÕt §¹i héi §¶ng lÇn thø IX) Muèn n©ng cao chÊt l-îng gi¸o dôc, chóng ta ph¶i ®æi míi néi dung vµ ®æi míi ph-¬ng ph¸p d¹y häc ë c¸c m«n häc, c¸c cÊp bËc häc. Trong ®ã viÖc ®æi míi ph-¬ng ph¸p kiÓm tra ®¸nh gi¸ kiÕn thøc kü n¨ng cña häc sinh lµ mét kh©u quan träng, nã ch¼ng nh÷ng lµ kh©u cuèi cïng ®¸nh gi¸ ®é tin cËy cao vÒ s¶n phÈm ®µo t¹o mµ nã cßn cã t¸c dông ®iÒu tiÕt trë l¹i hÕt søc m¹nh mÏ ®èi víi qu¸ tr×nh ®µo t¹o. Th«ng qua kiÓm tra ®¸nh gi¸ ng-êi gi¸o viªn biÕt ®-îc tr×nh ®é, kh¶ n¨ng kiÕn thøc cña häc sinh, viÖc kiÓm tra - ®¸nh gi¸ còng gióp gi¸o viªn rót kinh nghiÖm vÒ x¸c ®Þnh môc ®Ých yªu cÇu, lùa chän ph-¬ng ph¸p vµ nh÷ng néi dung cÇn chó ý ®i s©u h¬n trong qu¸ tr×nh gi¶ng d¹y cña m×nh. Thùc chÊt c¸c vÊn ®Ò ®ã lµ thu ®-îc c¸c tÝn hiÖu ph¶n håi, c¸c liªn hÖ ng-îc lµm cho mèi quan hÖ thÇy trß trong qu¸ tr×nh d¹y häc trë thµnh mét hÖ kÝn, hÖ ®iÒu khiÓn… 1 Thùc tÕ, tõ tr-íc ®Õn nay viÖc kiÓm tra ®¸nh gi¸ c¸c m«n häc nãi chung vµ m«n ho¸ häc nãi riªng vÉn ®-îc tiÕn hµnh chñ yÕu theo ph-¬ng ph¸p truyÒn thèng nh- kiÓm tra miÖng, kiÓm tra viÕt (15 phót, 45 phót, kiÓm tra häc kú) b»ng h×nh thøc tr¾c nghiÖm tù luËn. Khi sö dông ph-¬ng ph¸p nµy ®Ó kiÓm tra ®¸nh gi¸ gi¸o viªn ph¶i ®Æt ra c©u hái phï hîp víi ®èi t-îng, thêi gian, néi dung kiÕn thøc, häc sinh ph¶i sö dông nh÷ng kiÕn thøc ®· häc, ph¶i ph©n tÝch, tæng hîp, so s¸nh ®Ó lý gi¶i, biÖn luËn tr¶ lêi c©u hái. Ph-¬ng ph¸p nµy cã -u ®iÓm lµ cho phÐp kiÓm tra kh¶ n¨ng s¸ng t¹o, chñ ®éng, tr×nh ®é tæng hîp kiÕn thøc còng nh- ph-¬ng ph¸p t- duy, suy luËn, gi¶i thÝch, chøng minh cña häc sinh khi gi¶i quyÕt vÊn ®Ò, cã thÓ kiÓm tra s©u mét vÊn ®Ò nµo ®ã trong néi dung ch-¬ng tr×nh, gãp phÇn ph¸t triÓn ng«n ng÷ nãi vµ viÕt cña häc sinh vµ nhÊt lµ phï hîp víi nhiÒu ®èi t-îng häc sinh. Tuy nhiªn ph-¬ng ph¸p tr¾c nghiÖm tù luËn vÉn béc lé nhiÒu nh-îc ®iÓm c¬ b¶n nh-: kh«ng thÓ kiÓm tra ®-îc nhiÒu kiÕn thøc trong ch-¬ng tr×nh häc v× vËy khã tr¸nh ®-îc viÖc häc tñ, ®èi phã cña häc sinh, thiÕu tÝnh kh¸ch quan chÝnh x¸c; tèn thêi gian, c«ng søc; kh«ng sö dông ®-îc ph-¬ng ph¸p hiÖn ®¹i trong viÖc chÊm bµi. §Ó kh¾c phôc nh-îc ®iÓm cña ph-¬ng ph¸p kiÓm tra truyÒn thèng, viÖc nghiªn cøu sö dông ph-¬ng ph¸p tr¾c nghiÖm kh¸ch quan trong kiÓm tra ®¸nh gi¸ lµ mét vÊn ®Ò cÇn thiÕt vµ phï hîp víi ®Þnh h-íng ®æi míi néi dung, ph-¬ng ph¸p gi¸o dôc ë c¸c bËc häc mµ Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o ®· ®Ò ra. §Æc trong thêi ®iÓm hiÖn nay ngµnh gi¸o dôc b¾t ®Çu tiÕn hµnh d¹y ch-¬ng tr×nh ph©n ban míi trong toµn quèc cho líp 10 THPT. XuÊt ph¸t tõ nh÷ng lý do trªn chóng t«i m¹nh d¹n nghiªn cøu ®Ò tµi: "X©y dùng vµ sö dông hÖ thèng c©u hái tr¾c nghiÖm kh¸ch quan ch-¬ng tr×nh ho¸ häc líp 10 THPT- ban c¬ b¶n". II. Kh¸ch thÓ nghiªn cøu vµ ®èi t-îng nghiªn cøu II.1. Kh¸ch thÓ nghiªn cøu Qu¸ tr×nh kiÓm tra ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ häc tËp cña häc sinh trong gi¶ng d¹y m«n ho¸ häc líp 10 ë tr-êng THPT - Ban c¬ b¶n. 2 II.2. §èi t-îng nghiªn cøu. X©y dùng c©u hái tr¾c nghiÖm kh¸ch quan trong ch-¬ng tr×nh ho¸ häc líp 10 THPT- ban c¬ b¶n. III. Môc ®Ých vµ nhiÖm vô III.1. Môc ®Ých cña ®Ò tµi X©y dùng vµ sö dông c©u hái tr¾c nghiÖm kh¸ch quan ch-¬ng tr×nh ho¸ häc líp 10 THPT Ban c¬ b¶n nh»m gãp phÇn ®æi míi ph-¬ng ph¸p kiÓm tra ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ häc tËp cña häc sinh. III.2. NhiÖm vô ®Ò tµi 1. Nghiªn cøu c¸c tµi liÖu cã liªn quan ®Õn vÊn ®Ò kiÓm tra ®¸nh gi¸ vµ tr¾c nghiÖm kh¸ch quan. 2. Nghiªn cøu c¬ së lý luËn cña viÖc x©y dùng c©u hái tr¾c nghiÖm kh¸ch quan. 3. X©y dùng, lùa chän, s¾p xÕp hÖ thèng c©u hái TNKQ theo c¸c d¹ng:  D¹ng c©u tr¾c nghiÖm ®iÒn khuyÕt.  D¹ng c©u tr¾c nghiÖm ®óng, sai.  D¹ng c©u tr¾c nghiÖm ghÐp ®«i.  D¹ng c©u tr¾c nghiÖm nhiÒu lùa chän c©u tr¶ lêi ®Ò.  D¹ng c©u tr¾c nghiÖm b»ng h×nh vÏ. 4. B-íc ®Çu nghiªn cøu viÖc sö dông trong kiÓm tra, ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ häc tËp cña häc sinh. 5. TiÕn hµnh thùc nghiÖm s- ph¹m ë tr-êng THPT TrÇn Phó, THPT Yªn Hoµ, THPT NguyÔn Gia ThiÒu (Thµnh phè Hµ Néi) x¸c ®Þnh hiÖu qu¶ cña ®Ò tµi. 6. §Ò xuÊt viÖc sö dông hÖ thèng c©u hái tr¾c nghiÖm kh¸ch quan trong kiÓm tra, ®¸nh gi¸ häc sinh THPT. IV. Gi¶ thuyÕt khoa häc NÕu viÖc x©y dùng vµ sö dông hÖ thèng c©u hái tr¾c nghiÖm kh¸ch quan vµo viÖc kiÓm tra ®¸nh gi¸ kiÕn thøc häc tËp líp 10 THPT ®-îc ¸p dông th× gãp phÇn n©ng cao hiÖu qu¶ ph-¬ng ph¸p kiÓm tra, ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ häc tËp vµ chÊt l-îng d¹y, häc ë bËc THPT. 3 V. Ph-¬ng ph¸p nghiªn cøu Trong qu¸ tr×nh nghiªn cøu ®Ò tµi chóng t«i ®· sö dông c¸c ph-¬ng ph¸p nghiªn cøu sau: 1. Nghiªn cøu lý luËn - Nghiªn cøu c¸c vÊn ®Ò lý luËn cã liªn quan ®Õn ®Ò tµi - Nghiªn cøu tµi liÖu lý luËn d¹y häc cã liªn quan ®Õn ph-¬ng ph¸p kiÓm tra, ®¸nh gi¸. - Lý luËn vÒ ph-¬ng ph¸p kiÓm tra, ®¸nh gi¸; ®i s©u vÒ ph-¬ng ph¸p kiÓm tra tr¾c nghiÖm kh¸ch quan. - Quy tr×nh kiÓm tra, ®¸nh gi¸ vµ ph-¬ng ph¸p x©y dùng c©u hái TNKQ. - Nghiªn cøu néi dung, cÊu tróc ch-¬ng tr×nh líp 10 THPT. 2. §iÒu tra c¬ b¶n - §iÒu tra, tæng hîp ý kiÕn cña c¸c nhµ nghiªn cøu gi¸o dôc. - Trao ®æi ý kiÕn víi c¸c gi¸o viªn d¹y ho¸ häc ë c¸c tr-êng THPT vÒ néi dung, h×nh thøc diÔn ®¹t, sè l-îng c©u hái vµ kh¶ n¨ng sö dông hÖ thèng bµi tËp TNKQ ®· so¹n th¶o dïng ®Ó kiÓm tra qu¸ tr×nh thùc nghiÖm. - Th¨m dß ý kiÕn cña häc sinh sau khi sö dông hÖ thèng bµi tËp tr¾c nghiÖm kh¸ch quan trong qu¸ tr×nh thùc nghiÖm. 3. Thùc nghiÖm s- ph¹m vµ xö lý kÕt qu¶ - X¸c ®Þnh néi dung, kiÕn thøc, kü n¨ng cÇn kiÓm tra, ®¸nh gi¸, x©y dùng vµ sö dông hÖ thèng c©u hái TNKQ trong ch-¬ng tr×nh líp 10 - Ban c¬ b¶n. - Thùc nghiÖm kiÓm tra, ®¸nh gi¸ chÊt l-îng hÖ thèng c©u hái TNKQ ®· ®-îc chuÈn bÞ cho viÖc kiÓm tra kiÕn thøc cña häc sinh líp 10 - Ban C¬ b¶n. - Xö lý kÕt qu¶ b»ng ph-¬ng ph¸p thèng kª to¸n häc trong khoa häc gi¸o dôc. VI. §iÓm míi cña luËn v¨n 1. X©y dùng hÖ thèng c©u hái tr¾c nghiÖm kh¸ch quan dïng cho líp 10 THPT - Ban c¬ b¶n. 2. Sö dông hÖ thèng c©u hái tr¾c nghiÖm kh¸ch quan vµo kiÓm tra, ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ häc tËp cña häc sinh. 4 PhÇn II. Néi dung Ch-¬ng i. Tæng quan vÒ c¬ së lý luËn cña ®Ò tµi i. C¬ së lý luËn vÒ kiÓm tra, ®¸nh gi¸. I.1. Kh¸i niÖm chøc n¨ng cña kiÓm tra, ®¸nh gi¸. a) Kh¸i niÖm kiÓm tra - ®¸nh gi¸: Trong qu¸ tr×nh d¹y häc, kiÓm tra - ®¸nh gi¸ lµ giai ®o¹n kÕt thóc mét qu¸ tr×nh d¹y häc, ®¶m nhËn mét chøc n¨ng lý luËn d¹y häc c¬ b¶n, chñ yÕu kh«ng thÓ thiÕu ®-îc cña qu¸ tr×nh nµy. KiÓm tra lµ theo dâi, sù t¸c ®éng cña ng-êi kiÓm tra ®èi víi ng-êi häc nh»m thu ®-îc nh÷ng th«ng tin cÇn thiÕt cho viÖc ®¸nh gi¸. KiÓm tra cã 3 chøc n¨ng bé phËn liªn kÕt, thèng nhÊt, th©m nhËp vµo nhau vµ bæ sung cho nhau ®ã lµ: ®¸nh gi¸, ph¸t hiÖn lÖch l¹c vµ ®iÒu chØnh. VÒ mÆt lý luËn d¹y häc, kiÓm tra cã vai trß liªn hÖ nghÞch trong qu¸ tr×nh d¹y häc. KiÓm tra biÕt nh÷ng th«ng tin, kÕt qu¶ vÒ qu¸ tr×nh d¹y cña thÇy vµ qu¸ tr×nh häc cña trß ®Ó tõ ®ã cã nh÷ng quyÕt ®Þnh cho sù ®iÒu khiÓn tèi -u cña c¶ thÇy lÉn trß. Häc sinh sÏ häc tèt h¬n nÕu th-êng xuyªn ®-îc kiÓm tra vµ ®-îc ®¸nh gi¸ mét c¸ch nghiªm tóc, c«ng b»ng víi kü thuËt cao vµ ®¹t kÕt qu¶ tèt. §¸nh gi¸ kÕt qu¶ häc tËp lµ qu¸ tr×nh ®o l-êng møc ®é ®¹t ®-îc cña häc sinh vÒ c¸c môc tiªu vµ nhiÖm vô cña qu¸ tr×nh d¹y häc. M« t¶ mét c¸ch ®Þnh tÝnh vµ ®Þnh l-îng: tÝnh ®Çy ®ñ, tÝnh ®óng ®¾n, tÝnh chÝnh x¸c, tÝnh v÷ng ch¾c cña kiÕn thøc, mèi liªn hÖ cña kiÕn thøc víi ®êi sèng, c¸c kh¶ n¨ng vËn dông kiÕn thøc vµo thùc tiÔn, møc ®é th«ng hiÓu, kh¶ n¨ng diÔn ®¹t b»ng lêi nãi, b»ng v¨n viÕt, b»ng chÝnh ng«n ng÷ chuyªn m«n cña häc sinh… vµ c¶ th¸i ®é cña häc sinh trªn c¬ së ph©n tÝch c¸c th«ng tin ph¶n håi tõ viÖc quan s¸t, kiÓm tra, ®¸nh gi¸ møc ®é hoµn thµnh nhiÖm vô ®-îc giao, ®èi chiÕu víi nh÷ng chØ tiªu, yªu cÇu dù kiÕn, mong muèn ®¹t ®-îc cña m«n häc. §¸nh gi¸ kÕt qu¶ häc tËp cña häc sinh lµ mét qu¸ tr×nh phøc t¹p vµ c«ng phu. V× vËy ®Ó viÖc ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ häc tËp ®¹t kÕt qu¶ tèt th× quy tr×nh ®¸nh gi¸ gåm nh÷ng c«ng ®o¹n sau: 5  Ph©n tÝch môc tiªu häc tËp thµnh c¸c kiÕn thøc, kü n¨ng.  §Æt ra c¸c yªu cÇu vÒ møc ®é ®¹t ®-îc c¸c kiÕn thøc, kü n¨ng dùa trªn nh÷ng dÊu hiÖu cã thÓ ®o l-êng hoÆc quan s¸t ®-îc.  TiÕn hµnh ®o l-êng c¸c dÊu hiÖu ®ã ®Ó ®¸nh gi¸ møc ®é ®¹t ®-îc vÒ c¸c yªu cÇu ®Æt ra, biÓu thÞ b»ng ®iÓm sè.  Ph©n tÝch, so s¸nh c¸c th«ng tin nhËn ®-îc víi c¸c yªu cÇu ®Ò ra råi ®¸nh gi¸, xem xÐt kÕt qu¶ häc tËp cña häc sinh, møc ®é thµnh c«ng cña ph-¬ng ph¸p gi¶ng d¹y cña thÇy… ®Ó tõ ®ã cã thÓ c¶i tiÕn, kh¾c phôc nh-îc ®iÓm.  Trong ®¸nh gi¸ ph¶i qu¸n triÖt nguyªn t¾c võa søc, b¸m s¸t yªu cÇu cña ch-¬ng tr×nh. b) Chøc n¨ng cña kiÓm tra - ®¸nh gi¸: KiÓm tra gåm 3 chøc n¨ng bé phËn liªn kÕt thèng nhÊt víi nhau ®ã lµ: ®¸nh gi¸, ph¸t hiÖn lÖch l¹c vµ ®iÒu chØnh. §¸nh gi¸ Ph¸t hiÖn lÖch l¹c §iÒu chØnh H×nh 1: CÊu tróc chøc n¨ng cña kiÓm tra. Môc tiªu ®µo t¹o Tr×nh ®é xuÊt ph¸t cña HS Nghiªn cøu tµi liÖu míi KT-§G kÕt qu¶ häc tËp H×nh 2: VÞ trÝ cña KT-§G trong qu¸ tr×nh d¹y häc Tõ ®ã ta thÊy: 6 Nhê ®¸nh gi¸ sÏ ph¸t hiÖn ra c¶ nh÷ng mÆt tèt lÉn mÆt ch-a tèt trong tr×nh ®é ®¹t tíi cña häc sinh, trªn c¬ së ®ã t×m hiÓu kü nguyªn nh©n cña nh÷ng lÖch l¹c, vÒ phÝa d¹y còng nh- phÝa häc, hoÆc cã thÓ tõ kh¸ch quan. Ph¸t hiÖn ra lÖch l¹c, t×m ra nguyªn nh©n cña lÖch l¹c lµ rÊt quan träng. V× sù thµnh ®¹t trong kÕt qu¶ lµ ®iÒu ®· dù kiÕn trong môc tiªu, cßn nh÷ng lÖch l¹c th-êng bÞ bá qua, mµ nÕu söa ch÷a lo¹i trõ chóng th× chÊt l-îng sÏ ®-îc tèt lªn. Tõ ®¸nh gi¸ vµ ph¸t hiÖn lÖch l¹c ng-êi thÇy ®iÒu chØnh, uèn n¾n, lo¹i trõ nh÷ng lÖch l¹c ®ã, th¸o gì nh÷ng khã kh¨n trë ng¹i, thóc ®Èy chÊt l-îng d¹y häc lªn rÊt nhiÒu. I.2. ý nghÜa, b¶n chÊt cña viÖc KT-§G. I.2.1. ý nghÜa cña viÖc KT-§G. Víi häc sinh: ViÖc kiÓm tra ®¸nh gi¸ cã hÖ thèng sÏ th-êng xuyªn cung cÊp kÞp thêi nh÷ng th«ng tin "liªn hÖ ng-îc trong" gióp ng-êi häc tù ®iÒu chØnh ho¹t ®éng häc. Nã gióp cho häc sinh kÞp thêi nhËn thÊy møc ®é ®¹t ®-îc nh÷ng kiÕn thøc cña m×nh, cßn lç hæng kiÕn thøc nµo cÇn ®-îc bæ sung tr-íc khi b-íc vµo phÇn míi cña ch-¬ng tr×nh häc tËp, cã c¬ héi ®Ó n¾m ch¾c nh÷ng yªu cÇu cô thÓ ®èi víi tõng phÇn cña ch-¬ng tr×nh. Ngoµi ra th«ng qua KT-§G häc sinh cã ®iÒu kiÖn tiÕn hµnh c¸c ho¹t ®éng trÝ tuÖ nh-: ghi nhí, t¸i hiÖn, chÝnh x¸c ho¸, kh¸i qu¸t ho¸, hÖ thèng ho¸ kiÕn thøc. ViÖc KT-§G ph¸t huy trÝ th«ng minh, linh ho¹t vËn dông kiÕn thøc ®· häc ®Ó gi¶i quyÕt nh÷ng t×nh huèng thùc tÕ. NÕu viÖc KT-§G ®-îc tæ chøc nghiªm tóc, c«ng b»ng sÏ gióp häc sinh n©ng cao tinh thÇn tr¸ch nhiÖm trong häc tËp; cã ý chÝ v-¬n lªn ®¹t kÕt qu¶ cao h¬n, cñng cè lßng tin vµo kh¶ n¨ng cña m×nh, n©ng cao ý thøc tù gi¸c, kh¾c phôc tÝnh chñ quan tù m·n. Víi gi¸o viªn: ViÖc KT-§G häc sinh cung cÊp cho gi¸o viªn nh÷ng th«ng tin "liªn hÖ ng-îc ngoµi", qua ®ã cã biÖn ph¸p ®iÒu chØnh kÞp thêi ho¹t ®éng d¹y cña m×nh. 7 KT-§G kÕt hîp víi viÖc theo dâi th-êng xuyªn gióp cho gi¸o viªn n¾m ®-îc mét c¸ch cô thÓ vµ kh¸ chÝnh x¸c n¨ng lùc vµ tr×nh ®é mçi häc sinh trong líp, tõ ®ã cã biÖn ph¸p cô thÓ, thÝch hîp båi d-ìng cô thÓ riªng cho tõng nhãm häc sinh, n©ng cao chÊt l-îng häc tËp chung cho c¶ líp. Qua KT-§G gi¸o viªn xem xÐt hiÖu qu¶ cña nh÷ng c¶i tiÕn trong néi dung, ph-¬ng ph¸p, h×nh thøc tæ chøc d¹y häc mµ m×nh ®· thùc hiÖn. I.2.2. B¶n chÊt cña viÖc kiÓm tra - ®¸nh gi¸. VÒ mÆt lý luËn d¹y häc th× kiÓm tra thuéc ph¹m trï ph-¬ng ph¸p, nã gi÷ vai trß liªn hÖ nghÞch trong qu¸ tr×nh d¹y häc. Tõ nh÷ng th«ng tin vÒ kÕt qu¶ cña ho¹t ®éng c«ng t¸c trong hÖ d¹y häc mµ gãp phÇn quan träng quyÕt ®Þnh cho sù ®iÒu khiÓn tèi -u ho¹t ®éng cña hÖ d¹y (cho c¶ ng-êi d¹y vµ ng-êi häc). Trong d¹y häc - ®¸nh gi¸ lµ mét vÊn ®Ò hÕt søc phøc t¹p, nÕu kh«ng cÈn thËn dÔ dÉn ®Õn sai lÇm. V× vËy ®æi míi ph-¬ng ph¸p d¹y häc nhÊt thiÕt ph¶i ®æi míi c¶i c¸ch KT-§G, sö dông kü thuËt ngµy cµng tiªn tiÕn, cã ®é tin cËy cao, bªn c¹nh ®ã cßn cã c«ng cô KT-§G cho häc sinh ®Ó hä tù KT-§G kÕt qu¶ lÜnh héi kiÕn thøc cña b¶n th©n m×nh, tõ ®ã ®iÒu chØnh uèn n¾n viÖc häc tËp cña b¶n th©n. Nh- vËy sù KT-§G cña ng-êi d¹y ph¶i g©y ra vµ thóc ®Èy ®-îc sù tù KT-§G cña ng-êi häc. Hai mÆt nµy ph¶i thèng nhÊt biÖn chøng víi nhau. KT§G ph¶i cã t¸c dông lµm cho häc sinh thi ®ua häc tèt víi chÝnh m×nh chø kh«ng ph¶i ®Ó ganh ®ua víi ng-êi kh¸c. I.3. Tiªu chÝ ®¸nh gi¸ I.3.1. Môc tiªu d¹y häc, môc ®Ých häc tËp - c¬ së cña viÖc ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ häc tËp. * Môc tiªu d¹y häc lµ nh÷ng g× mµ häc sinh cÇn ®¹t ®-îc sau khi häc xong m«n ho¸ häc ®ã lµ: - HÖ thèng c¸c kiÕn thøc khoa häc vµ c¶ ph-¬ng ph¸p nhËn thøc chóng. - HÖ thèng c¸c kü n¨ng vµ kh¶ n¨ng vËn dông vµo thùc tÕ. - Th¸i ®é, t×nh c¶m ®èi víi khoa häc vµ x· héi. * Môc ®Ých häc tËp cña häc sinh: 8 - Ph¶i lÜnh héi ®-îc néi dung kiÕn thøc ®· häc nh»m ®¸p øng ®-îc nhu cÇu nhËn thøc thÕ giíi tù nhiªn vµ x· héi. - KiÕn thøc ®-îc trang bÞ nh»m ®¸p øng yªu cÇu vÒ thi tuyÓn, nghÒ nghiÖp vµ cuéc sèng. * Môc tiªu d¹y häc, môc ®Ých häc tËp chÝnh lµ c¬ së cho viÖc x¸c ®Þnh néi dung ch-¬ng tr×nh, ph-¬ng ph¸p vµ quy tr×nh d¹y häc, häc tËp do ®ã nã còng lµ c¬ së ®Ó lùa chän ph-¬ng ph¸p vµ quy tr×nh KT-§G kÕt qu¶ häc tËp. §¸nh gi¸ kÕt qu¶ häc tËp dùa trªn c¸c môc tiªu d¹y häc sÏ nhËn ®-îc nh÷ng th«ng tin ph¶n håi chÝnh x¸c nh»m bæ sung, hoµn thiÖn qu¸ tr×nh d¹y häc. I.3.2. Nh÷ng nguyªn t¾c lý luËn d¹y häc cÇn tu©n thñ khi kiÓm tra ®¸nh gi¸. 1. KiÓm tra - ®¸nh gi¸ ph¶i xuÊt ph¸t tõ môc tiªu d¹y häc. NghÜa lµ x¸c ®Þnh râ môc tiªu cÇn ®¹t ®-îc ph¶i lµ ®iÒu kiÖn tiªn quyÕt cña viÖc ®¸nh gi¸. 2. H×nh thøc kiÓm tra - ®¸nh gi¸ ph¶i cã tÝnh hiÖu lùc, ®¶m b¶o møc ®é chÝnh x¸c nhÊt ®Þnh. 3. Ph¶i ®¶m b¶o ®é tin cËy, ®é bÒn v÷ng cña sù ®¸nh gi¸. 4. §¶m b¶o tÝnh thuËn tiÖn cña c¸c h×nh thøc KT-§G. 5. B¶o ®¶m tÝnh kh¸ch quan cña ®¸nh gi¸: ®©y lµ yªu cÇu kh«ng thÓ thiÕu ®-îc, nã ¶nh h-ëng tíi toµn bé qu¸ tr×nh ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ häc tËp. §¸nh gi¸ kh¸ch quan kÕt qu¶ häc tËp cña ng-êi häc sÏ gióp cho gi¸o viªn thu ®-îc tÝn hiÖu ng-îc trong qu¸ tr×nh d¹y häc mét c¸ch chÝnh x¸c, tõ ®ã ®iÒu chØnh c¸ch d¹y cña gi¸o viªn, c¸ch häc cña häc sinh nh»m n©ng cao chÊt l-îng d¹y vµ häc. §ång thêi ®¸nh gi¸ kh¸ch quan t¹o ra yÕu tè t©m lý tÝch cùc cho ng-êi ®-îc ®¸nh gi¸, ®éng viªn khuyÕn khÝch hä häc tËp, ng¨n ngõa nh÷ng biÓu hiÖn tiªu cùc trong KT-§G, thi cö. 6. Ph¶i ®¶m b¶o tÝnh ®Æc thï cña m«n häc kÕt hîp ®¸nh gi¸ lý thuyÕt vµ ®¸nh gi¸ thùc hµnh; ®¶m b¶o tÝnh kÕ thõa vµ ph¸t triÓn. 7. Ph¶i dùa vµo nh÷ng môc tiªu cô thÓ trong mét bµi, mét ch-¬ng hay sau mét häc kú… víi nh÷ng kiÕn thøc, kü n¨ng, th¸i ®é cô thÓ t-¬ng øng víi néi dung vµ ph-¬ng ph¸p d¹y häc cña tõng líp häc, cÊp häc. 8. Ph¶i chó ý ®Õn nh÷ng xu h-íng ®æi míi trong d¹y häc ë tr-êng THPT. ViÖc ®¸nh gi¸ ph¶i gióp cho viÖc häc tËp mét c¸ch tÝch cùc, chñ ®éng, gióp häc sinh cã n¨ng lùc gi¶i quyÕt vÊn ®Ò mét c¸ch linh ho¹t vµ s¸ng t¹o. 9 I.3.3. C¸c tiªu chuÈn vÒ nhËn thøc ¸p dông cho bµi kiÓm tra - ®¸nh gi¸. Cã 6 tiªu chuÈn vÒ qu¸ tr×nh nhËn thøc ®-îc ¸p dông cho KT-§G: ®ã lµ c¸c møc ®é nhËn thøc ®i tõ thÊp ®Õn cao cña ho¹t ®éng t- duy. - BiÕt (hay cßn gäi lµ nhí l¹i): ®©y lµ kh¶ n¨ng thÊp nhÊt trong lÜnh vùc kiÕn thøc. - HiÓu: lµ kü n¨ng häc sinh hiÓu ®-îc vÊn ®Ò hä biÕt, cã kh¶ n¨ng ¸p dông nh÷ng kiÕn thøc ®· biÕt vµo viÖc gi¶i quyÕt nh÷ng vÊn ®Ò míi. - øng dông: lµ kh¶ n¨ng vËn dông c¸c kiÕn thøc quy luËt, kh¸i niÖm, ®Þnh luËt… nh»m gi¶i quyÕt nh÷ng vÊn ®Ò cô thÓ. Häc sinh cã kh¶ n¨ng t- duy tèt sÏ vËn dông kiÕn thøc tèt. - Ph©n tÝch: lµ kh¶ n¨ng t¸ch ra tõng phÇn ®Ó nghiªn cøu, ®Ó t×m hiÓu râ ®èi t-îng hay hiÖn t-îng. Ph©n tÝch cßn lµ sù ph©n biÖt c¸c dÊu hiÖu, c¸c ®Æc tÝnh riªng biÖt cña ®èi t-îng hay hiÖn t-îng ®ã theo mét hÖ thèng nhÊt ®Þnh. - Tæng hîp: Lµ kü n¨ng kÕt hîp c¸c yÕu tè riªng biÖt ®Ó rót ra nh÷ng c¸i chung, c¸c b¶n chÊt nhÊt cña ®èi t-îng hay hiÖn t-îng, tøc lµ nh÷ng dÊu hiÖu trong mét tæng thÓ ph©n tÝch vµ tæng hîp cã sù liªn kÕt mËt thiÕt víi nhau lµ hai mÆt cña mét qu¸ tr×nh t- duy thèng nhÊt, nã cã t¸c dông quan träng trong viÖc lÜnh héi c¸c kh¸i niÖm khoa häc. - §¸nh gi¸: Cã thÓ coi lµ møc ®é cao nhÊt cña sù ph¸t triÓn c¸c kü n¨ng vÒ trÝ tuÖ. Dùa trªn sù hiÓu biÕt nh÷ng ph©n tÝch vµ tæng hîp ®Ó rót ra kÕt luËn ®óng nhÊt, chÝnh x¸c nhÊt, xem xÐt kÕt luËn nµy cã -u nh-îc ®iÓm g×, cã vai trß ra sao, tiÕn hµnh ¸p dông nã thÕ nµo. §ã chÝnh lµ kü n¨ng mµ cã thÓ ®Ò xuÊt viÖc nhËn ®Þnh chÊt l-îng häc tËp cña häc sinh. I.3.4. Quy tr×nh cña viÖc kiÓm tra - ®¸nh gi¸. VÒ c¬ b¶n quy tr×nh nµy gåm 5 b-íc. B-íc 1: X©y dùng hÖ thèng chØ tiªu vÒ néi dung ®¸nh gi¸ vµ tiªu chÝ ®¸nh gi¸ (®¸nh gi¸ c¸i g×? vµ cho ®iÓm sè thÕ nµo?) t-¬ng øng víi hÖ thèng môc tiªu d¹y häc ®· ®-îc cô thÓ ho¸ ®Õn chi tiÕt. B-íc 2: ThiÕt kÕ c«ng cô ®¸nh gi¸ (hay lùa chän h×nh thøc KT-§G) vµ kÕ ho¹ch sö dông chóng, tuú theo môc ®Ých KT-§G mµ cã thÓ lùa chän c¸c d¹ng kiÓm tra (kiÓm tra s¬ bé, kiÓm tra th-êng ngµy, kiÓm tra ®Þnh kú vµ kiÓm tra tæng kÕt); hoÆc c¸c h×nh thøc kiÓm tra (kiÓm tra miÖng, viÕt 15', 45', 90'…). 10 B-íc 3: Thu nhËp sè liÖu ®¸nh gi¸: theo ®¸p ¸n, b¶ng ®Æc tr-ng, gi¸o viªn chÊm bµi kiÓm tra, thèng kª ®iÓm kiÓm tra. B-íc 4: Xö lý sè liÖu B-íc 5: H×nh thµnh hÖ thèng kÕt luËn vÒ viÖc KT-§G vµ ®-a ra nh÷ng ®Ò xuÊt ®iÒu chØnh qu¸ tr×nh d¹y häc. I.4. C¸c h×nh thøc kiÓm tra - ®¸nh gi¸. Ta cã thÓ tãm t¾t c¸c h×nh thøc tæ chøc kiÓm tra ®¸nh gi¸ theo 2 b¶ng sau: B¶ng 1: Nh÷ng c«ng cô ®Ó kiÓm tra - ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ häc tËp. Ph©n lo¹i c¸c kiÓu c«ng cô kiÓm tra VÒ néi dung a) Theo bµi häc b) Theo ch-¬ng c) Theo vÊn ®Ò lín d) S¬ kÕt häc kú e) Tæng kÕt n¨m KiÓu Test C©u hái KT VÒ tæ chøc a) §Þnh kú cã b¸o tr-íc b) BÊt th-êng c) VÊn ®¸p trªn líp Theo néi dung d¹y häc a) ThÝ nghiÖm thùc hµnh b) Bµi to¸n c) §äc s¸ch, tµi liÖu, lµm ®Ò c-¬ng. Bµi lµm kiÓm tra ViÕt b¸o c¸o khoa häc a) C¸ nh©n b) Nhãm c) C¶ líp Ho¹t ®éng chuyªn ®Ò cã h-íng dÉn Nghiªn cøu ®Ò tµi khoa häc (quan s¸t, thu thËp d÷ liÖu, lµm b¸o c¸o, thuyÕt tr×nh). 11 B¶ng 2: Ph©n lo¹i c¸c kiÓu Test kiÓm tra C¸c kiÓu Test kiÓm tra Test cã ®Ó chç trèng Tr¶ lêi b»ng mét tõ HS tr¶ lêi Tr¶ lêi b»ng c©u ng¾n Bµi to¸n ho¸ häc Gi¶i tù do Häc sinh chän: - §óng hoÆc sai - Cã hoÆc kh«ng Test kÌm nhiÒu c©u tr¶ lêi so¹n s½n Häc sinh chän mét lêi gi¶i Cã thÓ phèi hîp xen kÏ 2 kiÓu I.4.1. KiÓm tra miÖng. KiÓm tra miÖng lµ kiÓm tra vÊn ®¸p, lµ h×nh thøc kiÓm tra th-êng xuyªn, nã ®-îc thùc hiÖn qua c¸c kh©u «n tËp, cñng cè bµi cò, tiÕp thu bµi míi, vËn dông kiÕn thøc ®· häc vµo thùc tiÔn. Víi ph-¬ng ph¸p kiÓm tra miÖng gi¸o viªn cã thÓ KT-§G ®-îc møc ®é thu nhËn kiÕn thøc cña ng-êi häc, biÕt ®-îc kh¶ n¨ng t- duy, kh¶ n¨ng diÔn ®¹t tr×nh bµy vÊn ®Ò ph¸t hiÖn ngay ®-îc lÖch l¹c cña hä, tõ ®ã ®iÒu chØnh qu¸ tr×nh d¹y häc cña thÇy vµ trß. Nh÷ng yªu cÇu ®èi víi h×nh thøc kiÓm tra miÖng. - X¸c ®Þnh thËt chÝnh x¸c c¸c kiÕn thøc cÇn kiÓm tra, qua ®ã chÝnh x¸c ho¸, cñng cè kiÕn thøc ®· thu nhËn ®-îc, rÌn luyÖn kü n¨ng tr×nh bµy m¹ch l¹c vµ chuÈn bÞ ®Ó tiÕp thu kiÕn thøc míi. 12 - C©u hái ®Æt ra ph¶i chÝnh x¸c, râ rµng tr¸nh t×nh tr¹ng häc sinh cã thÓ hiÓu theo nhiÒu nghÜa kh¸c nhau dÉn ®Õn l¹c ®Ò. - Nh÷ng c©u hái, bµi tËp gi¸o viªn nªu ra kÝch thÝch tÝch cùc t- duy cña häc sinh. - C©u hái nªu lªn ph¶i phï hîp víi tõng ®èi t-îng häc sinh. Gi¸o viªn cÇn theo dâi l¾ng nghe c©u tr¶ lêi cña häc sinh, t¹o ®iÒu kiÖn cho hä béc lé mét c¸ch tù nhiªn, ®Çy ®ñ nhÊt nh÷ng hiÓu biÕt cña hä. Sau khi häc sinh tr¶ lêi, gi¸o viªn ph¶i uèn n¾n, bæ sung kiÕn thøc, h-íng dÉn häc sinh c©u tr¶ lêi ng¾n gän, xóc tÝch. I.4.2. KiÓm tra viÕt. - KiÓm tra viÕt lµ h×nh thøc kiÓm tra 15 phót, 45 phót, kiÓm tra häc kú d-íi h×nh thøc tù luËn. I.4.2.a) ChuÈn bÞ tæ chøc bµi kiÓm tra viÕt (víi bµi kiÓm tra 15 phót gi¸o viªn cã thÓ b¸o tr-íc hoÆc kh«ng b¸o tr-íc. Bµi kiÓm tra 45 phót ph¶i b¸o tr-íc ®Ó häc sinh chuÈn bÞ). - Lùa chän nh÷ng vÊn ®Ò c¬ b¶n nhÊt trong nh÷ng bµi, ch-¬ng ®· häc. - ChuÈn bÞ 2, 3 ®Ò cã néi dung, khèi l-îng, møc ®é khã cña kiÕn thøc, kü n¨ng t-¬ng ®-¬ng víi nhau. - Trong mçi ®Ò cÇn cã nhiÒu lo¹i c©u hái kh¸c nhau, c¸c c©u hái, bµi to¸n hÕt søc râ rµng vµ x¸c ®Þnh thang ®iÓm cho hîp lý. - ChÊm, tr¶ bµi ®óng quy ®Þnh. I.4.2.b) Nh÷ng -u, nh-îc ®iÓm cña bµi kiÓm tra viÕt. ¦u ®iÓm: 1. Trong kho¶ng thêi gian nhÊt ®Þnh cã thÓ kiÓm tra tÊt c¶ c¸c häc sinh trong líp. 2. ViÖc chuÈn bÞ c©u hái Ýt tèn thêi gian, c«ng søc 3. Ph¸t huy ®-îc ®éc lËp t- duy s¸ng t¹o cña häc sinh 4. Qua bµi lµm cña häc sinh gi¸o viªn cã thÓ ®¸nh gi¸ ®-îc tr×nh ®é kiÕn thøc, kü n¨ng, sù ph¸t triÓn ng«n ng÷, c¸ch diÔn ®¹t vÊn ®Ò cña häc sinh. 13 5. KÕt qu¶ bµi kiÓm tra gióp gi¸o viªn ®¸nh gi¸ ®-îc t×nh h×nh tiÕp thu chung cña c¶ líp vÒ mét vÊn ®Ò, mét néi dung nµo ®ã. Nh-îc ®iÓm: Víi kho¶ng thêi gian nhÊt ®Þnh kh«ng bao qu¸t ®-îc toµn bé kiÕn thøc ®· häc cña häc sinh mµ chØ kiÓm tra ®-îc mét phÇn kiÕn thøc nhÊt ®Þnh nµo ®ã: khiÕn cho häc sinh dÔ cã chiÒu h-íng häc tñ. Kh«ng kiÓm tra ®-îc kü n¨ng thùc hµnh vµ kh¶ n¨ng tæ chøc lao ®éng cña häc sinh. KÕt qu¶ bµi kiÓm tra cßn mang tÝnh chñ quan cña ng-êi chÊm vµ phô thuéc vµo tæ chøc kiÓm tra, mÊt thêi gian, c«ng søc trong viÖc chÊm bµi. I.4.3. Bµi kiÓm tra tr¾c nghiÖm kh¸ch quan HiÖn nay ta ®· sö dông ph-¬ng ph¸p tr¾c nghiÖm kh¸ch quan ®Ó kiÓm tra kiÕn thøc kü n¨ng cña häc sinh ®¹t ®-îc b»ng hÖ thèng c¸c c©u hái vµ c¸c c©u tr¶ lêi ng¾n, yªu cÇu häc sinh ph¶i lùa chän c©u tr¶ lêi vµ dïng ký hiÖu quy -íc ®Ó hoµn thµnh. Víi d¹ng kiÓm tra nµy c¸ch cho ®iÓm hoµn toµn kh¸ch quan kh«ng phô thuéc vµo ng-êi chÊm vµ cã thÓ sö dông ph-¬ng tiÖn kü thuËt trong kiÓm tra. §©y còng lµ ph-¬ng h-íng ®æi míi ph-¬ng ph¸p KT-§G trong d¹y häc, ta sÏ xem xÐt cô thÓ ph-¬ng ph¸p nµy trong néi dung d-íi ®©y. II. C©u hái, bµi tËp tr¾c nghiÖm. II.1. Kh¸i niÖm. Tr¾c nghiÖm (Test) lµ h×nh thøc ®o ®¹c ®-îc "tiªu chuÈn ho¸"cho mçi c¸ nh©n häc sinh b»ng "®iÓm". Môc tiªu cña tr¾c nghiÖm lµ ®¸nh gi¸ kiÕn thøc vµ kü n¨ng cña häc sinh. Tiªu chuÈn vÒ nhËn thøc ¸p dông cho tr¾c nghiÖm lµ: 1. BiÕt 2. HiÓu 3. øng dông 4. Ph©n tÝch 14 5. Tæng hîp 6. §¸nh gi¸ C¸c c©u hái tr¾c nghiÖm cã thÓ chia lµm 2 lo¹i lµ c©u hái tr¾c nghiÖm tù luËn vµ c©u hái tr¾c nghiÖm kh¸ch quan. II.2. Tr¾c nghiÖm tù luËn. II.2.1. Kh¸i niÖm. Tr¾c nghiÖm tù luËn lµ ph-¬ng ph¸p ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ häc tËp b»ng viÖc sö dông c«ng cô ®o l-êng lµ c¸c c©u hái, häc sinh tr¶ lêi d-íi d¹ng bµi viÕt trong mét kho¶ng thêi gian ®· ®Þnh tr-íc. Tr¾c nghiÖm tù luËn ®ßi hái häc sinh ph¶i nhí l¹i kiÕn thøc, ph¶i biÕt s¾p xÕp vµ diÔn ®¹t ý kiÕn cña m×nh mét c¸ch chÝnh x¸c râ rµng. Bµi TNTL trong mét chõng mùc nµo ®ã ®-îc chÊm ®iÓm mét c¸ch chñ quan, ®iÓm bëi nh÷ng ng-êi chÊm kh¸c nhau cã thÓ kh«ng thèng nhÊt. Mét bµi tù luËn th-êng cã Ýt c©u hái v× ph¶i mÊt nhiÒu thêi gian ®Ó viÕt c©u tr¶ lêi. Khi viÕt c©u hái tù luËn, gi¸o viªn cÇn ph¶i diÔn ®¹t c©u hái mét c¸ch râ nghÜa, ®Çy ®ñ, cÇn lµm râ nh÷ng yªu cÇu trong c©u tr¶ lêi c¶ vÒ ®é dµi cña nã; viÖc chÊm bµi tèn thêi gian. II.2.2. C¸c d¹ng c©u hái TNTL. a) C©u hái tù luËn cã sù tr¶ lêi më réng: lo¹i c©u nµy cã ph¹m vi t-¬ng ®èi réng vµ kh¸i qu¸t häc sinh ®-îc tù do diÔn ®¹t t- t-ëng vµ kiÕn thøc trong c©u tr¶ lêi nªn cã thÓ ph¸t huy ãc s¸ng t¹o vµ suy luËn. Lo¹i c©u tr¶ lêi nµy ®-îc gäi lµ tiÓu luËn. b) C©u tù luËn víi sù tr¶ lêi cã giíi h¹n. Lo¹i nµy th-êng cã nhiÒu c©u hái víi néi dung t-¬ng ®èi hÑp. Mçi c©u tr¶ lêi lµ mét ®o¹n ng¾n nÕu viÖc chÊm ®iÓm dÔ h¬n. Cã 3 lo¹i c©u tr¶ lêi cã giíi h¹n.  Lo¹i c©u ®iÒn thªm vµ tr¶ lêi ®¬n gi¶n. §ã lµ mét nhËn ®Þnh viÕt d-íi d¹ng mÖnh ®Ò kh«ng ®Çy ®ñ hay mét c©u hái ®-îc ®Æt ra mµ häc sinh ph¶i tr¶ lêi b»ng mét c©u hay mét tõ (trong TNKQ ®-îc gäi lµ c©u ®iÒn khuyÕt). 15  Lo¹i c©u tõ tr¶ lêi ®o¹n ng¾n trong ®ã häc sinh cã thÓ tr¶ lêi b»ng hai hoÆc 3 c©u trong giíi h¹n cña gi¸o viªn.  Gi¶i bµi to¸n cã liªn quan tíi trÞ sè cã tÝnh to¸n sè häc ®Ó ra mét kÕt qu¶ cô thÓ ®óng theo yªu cÇu cña ®Ò bµi. II.2.3. ¦u nh-îc ®iÓm cña TNTL. a) ¦u ®iÓm: - Cho phÐp kiÓm tra ®-îc nhiÒu ng-êi trong mét thêi gian ng¾n, tèn Ýt thêi gian vµ c«ng søc cho viÖc chuÈn bÞ cña gi¸o viªn. - RÌn cho häc sinh kh¶ n¨ng tr×nh bµy, diÔn t¶ c©u tr¶ lêi b»ng chÝnh ng«n ng÷ cña hä, ®o ®-îc møc ®é t- duy (kh¶ n¨ng ph©n tÝch, tæng hî p, so s¸nh); TNTL kh«ng nh÷ng kiÓm tra ®-îc møc ®é chÝnh x¸c cña kiÕn thøc mµ cßn kiÓm tra ®-îc kü n¨ng gi¶i bµi ®Þnh tÝnh còng nh- ®Þnh l-îng cña häc sinh. - Cã thÓ KT-§G c¸c môc tiªu liªn quan ®Õn th¸i ®é, sù hiÓu biÕt nh÷ng ý niÖm, së thÝch vµ kh¶ n¨ng diÔn ®¹t t- t-ëng cña häc sinh. - H×nh thµnh cho häc sinh kü n¨ng s¾p ®Æt ý t-ëng, suy diÔn, ph©n tÝch, tæng hîp kh¸i qu¸t ho¸…; ph¸t huy tÝnh ®éc lËp t- duy s¸ng t¹o cña häc sinh. b) Nh-îc ®iÓm: - Bµi kiÓm tra theo kiÓu tù luËn khã ®¹i diÖn ®Çy ®ñ cho néi dung m«n häc do sè l-îng néi dung Ýt. - V× l-îng c©u hái Ýt nªn kh«ng thÓ kiÓm tra hÕt c¸c néi dung trong ch-¬ng tr×nh häc. - ViÖc chÊm ®iÓm phô thuéc vµo ng-êi ®Æt thang ®iÓm vµ chñ quan cña ng-êi chÊm. - §iÓm sè cã ®é tin cËy thÊp vµ nhiÒu nguyªn nh©n nh-: phô thuéc vµo tÝnh chÊt chñ quan, tr×nh ®é ng-êi chÊm, häc sinh cã thÓ häc tñ, häc lÖch. 16 II.3. Tr¾c nghiÖm kh¸ch quan. II.3.1. Kh¸i niÖm. TNKQ lµ ph-¬ng ph¸p KT-§G kÕt qu¶ häc tËp cña häc sinh b»ng hÖ thèng c©u hái TNKQ gäi lµ "kh¸ch quan" v× hÖ thèng cho ®iÓm hoµn toµn kh¸ch quan kh«ng phô thuéc vµo ng-êi chÊm. Mét bµi TNKQ gåm nhiÒu c©u hái víi néi dung kiÕn thøc kh¸ réng, mçi c©u tr¶ lêi th-êng chØ thÓ hiÖn b»ng mét dÊu hiÖu ®¬n gi¶n. Néi dung bµi TNKQ còng cã phÇn chñ quan v× kh«ng khái bÞ ¶nh h-ëng tÝnh chñ quan cña ng-êi so¹n c©u hái. II.3.2. C¸c d¹ng c©u hái TNKQ. C©u hái TNKQ cã thÓ chia lµm 5 lo¹i chÝnh sau: II.3.2.a) C©u tr¾c nghiÖm "®óng, sai": C©u nµy ®-îc tr×nh bµy d-íi d¹ng c©u ph¸t biÓu vµ häc sinh tr¶ lêi b»ng c¸ch lùa chän mét trong hai ph-¬ng ¸n ®óng hoÆc sai. * Nh÷ng l-u ý khi x©y dùng d¹ng c©u ®óng, sai: - §óng còng ph¶i ®óng hoµn toµn, sai còng ph¶i sai hoµn toµn. - Tr¸nh nh÷ng ®iÒu ch-a thèng nhÊt. * ¦u ®iÓm: Cña tr¾c nghiÖm ®óng sai lµ lo¹i c©u ®¬n gi¶n dïng ®Ó tr¾c nghiÖm kiÕn thøc vÒ nh÷ng sù kiÖn, v× vËy so¹n lo¹i c©u hái nµy t-¬ng ®èi dÔ dµng, Ýt ph¹m lçi, mang tÝnh kh¸ch quan khi chÊm. * Nh-îc ®iÓm: Häc sinh cã thÓ ®o¸n mß v× vËy ®é tin cËy thÊp, dÔ t¹o ®iÒu kiÖn cho häc sinh häc thuéc lßng h¬n lµ hiÓu, Ýt phï hîp víi ®èi t-îng häc sinh giái. II.3.2.b) C©u tr¾c nghiÖm cã nhiÒu c©u ®Ó lùa chän: C©u t¾c nghiÖm cã nhiÒu c©u tr¶ lêi ®Ó lùa chän (hay c©u hái nhiÒu lùa chän) lµ lo¹i c©u ®-îc dïng nhiÒu nhÊt vµ cã hiÖu qu¶ nhÊt. Mét c©u hái nhiÒu c©u tr¶ lêi (c©u dÉn) ®ßi hái häc sinh t×m ra c©u tr¶ lêi ®óng nhÊt trong nhiÒu 17 kh¶ n¨ng tr¶ lêi cã s½n, c¸c kh¶ n¨ng, c¸c ph-¬ng ¸n tr¶ lêi kh¸c nhau nh-ng ®Òu cã vÎ hîp lý (hay cßn gäi lµ c¸c c©u nhiÔu). * ¦u ®iÓm: Gi¸o viªn cã thÓ dïng lo¹i c©u hái nµy ®Ó KT-§G nh÷ng môc tiªu d¹y häc kh¸c nhau. Ch¼ng h¹n nh-: + X¸c ®Þnh mèi t-¬ng quan nh©n qu¶. + NhËn biÕt c¸c ®iÒu sai lÇm + GhÐp c¸c kÕt qu¶ hay c¸c ®iÒu quan s¸t ®-îc víi nhau + §Þnh nghÜa c¸c kh¸i niÖm + T×m nguyªn nh©n cña mét sè sù kiÖn + NhËn biÕt ®iÓm t-¬ng ®ång hay kh¸c biÖt gi÷a hai hay nhiÒu vËt + X¸c ®Þnh nguyªn lý hay ý niÖm tæng qu¸t tõ nh÷ng sù kiÖn + X¸c ®Þnh thø tù hay c¸ch s¾p ®Æt gi÷a nhiÒu vËt + XÐt ®o¸n vÊn ®Ò ®ang ®-îc tranh luËn d-íi nhiÒu quan ®iÓm.  §é tin cËy cao h¬n kh¶ n¨ng ®o¸n mß hay may rñi Ýt h¬n so víi c¸c lo¹i c©u hái TNKQ kh¸c khi sè ph-¬ng ¸n lùa chän t¨ng lªn, häc sinh buéc ph¶i xÐt ®o¸n, ph©n biÖt kü tr-íc khi tr¶ lêi c©u hái.  TÝnh gi¸ trÞ tèt h¬n víi bµi tr¾c nghiÖm cã nhiÒu c©u tr¶ lêi ®Ó chän cã thÓ ®o ®-îc c¸c kh¶ n¨ng nhí, ¸p dông c¸c nguyªn lý, ®Þnh luËt…, tæng qu¸ ho¸…rÊt cã hiÖu qu¶.  ThËt sù kh¸ch quan khi chÊm bµi. §iÓm sè bµi TNKQ kh«ng phô thuéc vµo ch÷ viÕt, kh¶ n¨ng diÔn ®¹t cña häc sinh hoÆc chñ quan cña ng-êi chÊm. * Nh-îc ®iÓm:  Lo¹i c©u nµy khã so¹n vµ ph¶i t×m cho ®-îc c©u tr¶ lêi ®óng nhÊt, cßn nh÷ng c©u cßn l¹i gäi lµ c©u nhiÔu th× còng cã vÎ hîp lý. Ngoµi ra ph¶i so¹n c©u hái sao cho cã thÓ ®o ®-îc c¸c møc trÝ n©ng cao h¬n møc biÕt, nhí, hiÓu.  Kh«ng tho¶ m·n víi nh÷ng häc sinh cã ãc s¸ng t¹o, t- duy tèt cã thÓ t×m ra nh÷ng c©u tr¶ lêi hay lín h¬n ®¸p ¸n. 18
- Xem thêm -