Skkn một khám phá sáng tạo thú vị về hình học, tạo sự hứng khởi tìm tòi cho học sinh

  • Số trang: 13 |
  • Loại file: DOC |
  • Lượt xem: 12 |
  • Lượt tải: 0
nguyen-thanhbinh

Đã đăng 8358 tài liệu

Mô tả:

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA TRƯỜNG THPT4 THỌ XUÂN SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MỘT KHÁM PHÁ SÁNG TẠO THÚ VỊ VỀ HÌNH HỌC, TẠO SỰ HỨNG KHỞI TÌM TÒI CHO HỌC SINH Người thực hiện : Đặng Ngọc Thủy Chức vụ : Giáo viên SKKN thuộc lĩnh vực (môn): Toán A.ĐẶT VẤN ĐỀ I.LÝ DO VIẾT SKKN: Năm học 2012 – 2013 tôi được giao nhiêm vụ giảng dạy môn toán tự chọn các lớp 10A1, 10A2, 10A4, 10A7, 11A1, 11A2. Với thực trạng các lớp không phải là lớp tự chọn nghĩa là đại bộ phận là học sinh trung bình và còn có nhiều học sinh yếu, việc giảng dạy gặp rất nhiều khó khăn và cũng vì vậy, việc khắc phục để nâng cao chất lượng giảng dạy là điều không mấy khả quan. Tuy vậy giáo viên đã cố gắng nghiên cứu khảo sát đối tượng. Đặc biệt giáo viên đã đưa một bài tập khá thú vị, tạo được sự hứng khởi tìm tòi cho học sinh và các em cũng rất ngưỡng mộ thầy, chẳng hạn một số em nói: “Thầy ơi! Nhà thầy ở đâu, các em sang nhà thầy nhờ thầy dạy thêm ôn tập thi Đại học”. Tôi nói: “Nhà thầy ở khu 6 Thị Trấn Thọ Xuân, nhưng các em không cần phải di xa để học thêm; tất cả các thầy cô đang trực tiếp giảng dạy ỏ trường ta đều có thể dạy các em thi Đại học được, một phần rất quan trọng là hệ thống kiến thức cơ bản và quyết tâm của các em.” Lý do chính viết SKKN này là: ‘Bổ trợ một phần kiến thức cơ bản làm bản lề cho tư duy và phương pháp học tập, từ đó khơi dậy niềm tin, niêm hứng khởi học tập của học sinh vốn không phải là học sinh khá giỏi.’ B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ I. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ 1. CƠ SỞ TÂM LÝ HỌC PHÁT TRIỂN TƯ DUY Với chất lượng và kết quả chưa cao là do các em chưa chăm chỉ học tập (chứ chưa nói đến say mê học tập), có một số em do học yếu kém dẫn đến sợ thầy, nhưng lúc đầu sợ thầy và với bản chất chống chế, nghịch ngợm nên các em rất mặc cam. Nếu không được chi bảo ân cần và cảm thông của thầy mà hơn cả là gây dược niềm tin và khơi dậy niềm say mê nghiên cứu học tập hay nếu không được như vậy thì ít nhất là hiểu được bài giảng, làm được bài tập, bài kiểm tra đẻ hoàn thành nhiêm vụ học tập cơ bản là đạt được học lực loại từ trung bình hay ta gọi là đủ điểm để chấp nhận được và đủ điều kiện lên lớp, để tiếp tục học tập phấn đấu. Rõ ràng là thầy cô (đã được học đầy đủ giáo học pháp ở trường Sư phạm) và phụ huynh (tuy có phụ huynh không được học đầy đủ giáo học pháp ở trường Sư phạm) cũng hiểu rằng chỉ có chăm chỉ học tập, quyết tâm học tập, làm sao tạo dược hứng khởi say mê học tập thì mới có thể bù đắp lỗ hổng kiến thức và có kết quả học tập tốt. 2. CƠ SỞ LÝ LUẬN BỘ MÔN Khái niệm véc tơ là hoàn toàn mới đối với học sinh lớp 10, chẳng hạn giả sử có học sinh không biết quy đồng mẫu số các phân số vì lỗ hổng kiến thức từ lớp dưới thì vẫn có thể học tốt các khái niệm véc tơ nếu giáo viên biết cách tạo được niềm hứng khởi khi bắt đầu giảng dạy phần véc tơ này. Rõ ràng đây là một phần cơ hội đối vói học sinh có lỗ hổng kiến thức từ lớp dưới và tôi cố nắm bắt được cơ hội này. II. THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ CẦN NGHIÊN CỨU Khảo sát chất lượng đầu năm lớp 10A1 mà tôi được giao nhiêm vụ giảng dạy (tự chọn) thì chất lượng đầu vào không cao: không có học sinh giỏi, học sinh khá rất ít, còn lại là học sinh trung bình và học sinh yếu. Mà học sinh yếu và hổng kiến thức từ lớp dưới là rất nhiều; Cụ thể chất lượng đầu vào (do giáo viên tự kiểm tra, khảo sát) là: Lớp Giỏi Khá Trung bình Yếu kém 10A1 0% 4% 47% 49% 10A2 0% 4% 44% 52% 11A1 0% 6% 46% 48% 11A2 0% 5% 43% 52% III. GIẢI PHÁP THỰC HIỆN Từ thực trạng trên, để công việc giảng dạy đạt hiệu quả tốt hơn, tôi đã mạnh dạn cải tiến nội dung phương pháp. Với ý tưởng thử nghiệm, tôi đã tập trung đột phá vào một mảng bài tập cơ bản về véc tơ làm bản lề cho tư duy và phương pháp, từ đó khơi dậy niềm tin và chăm chỉ học tập của các em; đặc biệt khích lệ các em khá, tiến bộ; động viên các em yếu kém. Tuy nhiên với khuôn khổ vài viết và đối tượng học trò, không thể viết hết những gì như tôi muốn. Tôi đã thử nghiệm giải pháp sau: Khảo sát chất lượng và xem xét các em hổng nhất về kiến thức, kĩ năng gì: Nói chung hầu hết các em yếu nhất là không học lý thuyết cơ bản, chưa hiểu kiên thức cơ bản đã vội làm bài tập nên không làm được thì chán nản. Từ đóa tôi đã tìm đọc các loại sách tham khảo và quyết định bổ trợ kiến thức bằng hệ thống bài tập cơ bản. Bên cạnh việc khảo sát chất lượng để tìm phương pháp bổ trợ kiến thức, giáo viên cũng đã cố gắng truyền cho các em niềm đam mê học bài và niềm say mê nghiên cứu đào sâu suy nghĩ tìm tòi; Đặc biệt giáo viên đưa ra một bài toán kỷ lục khá thú vị, tạo sự hứng khởi tìm tỏi cho học sinh. *Biện pháp cụ thể để thực hiện: 1. Khảo sát chất lượng, phân loại học sinh Công việc này được thực hiện từ đầu năm học (tháng 8 năm 2012). 2. Tìm đọc sách tham khảo, soạn hệ thống bài tập 3. Chữa các bài tập mẫu, chỉ cho các em thấy tầm quan trọng của việc nắm vững lí thuyết ; làm bài luyện tập và kiểm tra ngay tại lớp; ra bài tập về nhà, bài tập tương tự . 4. Kết hợp trong từng bài giảng giúp các em hiểu bài và gợi mở niềm hứng khởi say mê học tập. Đặc biệt giáo viên đưa ra bài toán kỉ lục khá thú vi, tạo sự hứng khởi tìm tòi cho học sinh. Với khuôn khổ bài viết này , trình bày một số bài tập mẫu cơ bản trong giảng dạy và bổ trợ kiến thức sau đây :  CHUYÊN ĐỀ BÀI TẬP CƠ BẢN VỀ VECTƠ. A/ KIẾN THỨC CẦN NHỚ 1. Định nghĩa véc tơ và các khái niệm liên quan(SGK) 2. Phép cộng và phép trừ véc tơ (sgk) Bài tậpuutrong chuyên đề này chỉ sử dụng công thức cộng, trừ: ur uuur uuur 1) = AC (1)(để rút gọn biểu thức véc tơ) AB + BC uuur uuu r uuur 2) AB = OB - OA (2) (để chuyển tất cả các véc tơ về chung gốc O) B/ĐỀ BÀI (BÀI TẬP MẪU VÀ BÀI TẬP TƯƠNG TỰ) *BÀI TẬP MẪU 1) Rútuugọn biểu thức bằng hai cách: ur uuur uuur uuur uuur uuur uuur uuu r r uur uuu r uuuu r uuuu a) AB + BC + CD + DE + EF + FG + GH + HI + IK + KL + LM + MN r uuuu r uur uuu r uuu r uuur uuur uuu r uuur uuur uuu r uuur uuu b) AB + BG + GL + LM + MS + SV + VE + EJ + JK + KZ + ZU + UY uuur uuur uuuu r uuur uuur uuur uuu uuur uuu r uuur r uur uuuu r c) AB + KL + GH + BC + DE + MN + EF + FG + CD + HI + IK + LM Giải : a)Cách 1: Theo công thức (1) uuur uuur uuur uuur uuur uuur uuur uuu r r uur uuu r uuuu r uuuu AB + BC + CD + DE + EF + FG + GH + HI + IK + KL + LM + MN = uuur uuur uuur uuur uuur uuur uuu r r uur uuu r uuuu r uuuu = AC + CD + DE + EF + FG + GH + HI + IK + KL + LM + MN = r uuur uuur uuur uuur uuur uuu r uur uuu r uuuu r uuuu = AD + DE + EF + FG + GH + HI + IK + KL + LM + MN = r uuur uuur uuur uuur uuu r uur uuu r uuuu r uuuu = AE + EF + FG + GH + HI + IK + KL + LM + MN = r uuur uuur uuur uuu r uur uuu r uuuu r uuuu = AF + FG + GH + HI + IK + KL + LM + MN = uuur uuur uuu r r uur uuu r uuuu r uuuu = AG + GH + HI + IK + KL + LM + MN = r uuur uuu r uur uuu r uuuu r uuuu = AH + HI + IK + KL + LM + MN = r uur uur uuu r uuuu r uuuu = AI + IK + KL + LM + MN = r uuur uuu r uuuu r uuuu = AK + KL + LM + MN = r uuu r uuuu r uuuu = AL + LM + MN = r uuur uuuu r uuuu = AM + MN = AN Cách 2: Chuyển tất cả các véc tơ về chung gốc O uuur uuur uuur uuur uuur uuur uuur uuu r uur r uuu r uuuu r uuuu AB + BC + CD + DE + EF + FG + GH + HI + IK + KL + LM + MN = uuur uuu r uuur uuur uuur uuur uuur uuuu r uuu r uuur uuur ( OB - OA ) + ( OC - OB ) + ( OD - OC ) + . . . + ( ON - OM )=- OA + ON = AN b)uuurCáchuuu1r : Theo công thức (1),rtương tự câu a) r uuu r uuuu uur uuu r uuu r uuur uuu r uuur uuur uuu + BG + GL + LM + MS + SV + VE + EJ + JK + KZ + ZU + UY = AB uuur AY Cách 2 : Chuyển tấtrcả các véc tơ về chungr gốcuuu O r uuuu uuur uuu r uur uuu r uuur uuur uuur uuu uuur uuu r AB + BG + GL + LM + MS + SV + VE + EJ + JK + KZ + ZU + UY = uuur uuu r uuur uuur uuur uuur uuu r uuur uuur ( OB - OA ) + ( OG - OB ) + . . . + ( OY - OU )=- OA + OY = AY c) Cáchr 1 :uuu Theo công thức (1), tương tự câu a) r uuur uuur uuuu r uuur uuur uuur uuur uuu uuu r uur uuuu r AB + KL + GH + BC + DE + MN + EF + FG + CD + HI + IK + LM = r uuur uuur uuur uuur uuur uuur uuur uuu r uur uuu r uuuu r uuuu AB + BC + CD + DE + EF + FG + GH + HI + IK + KL + LM + MN = uuur AN Cách 2 : Chuyển tất cả các véc tơ về chung gốc O uuur uuur uuuu r uuur uuur uuur uuu uuur uuu r uuur r uur uuuu r AB + KL + GH + BC + DE + MN + EF + FG + CD + HI + IK + LM = uuur uuu r uuu r uuur uuuu r uuu r uuu r uuur uuur ( OB - OA ) + ( OL - OK ) + . . . + ( OM - OL ) = - OA + ON = AN *bµi tËp t¬ng tù : 1)Rút gọn biểu thức bằng hai cách : uuur uuu r uuur uuur uuur uuur uuur uuu r uur uuu r uuuu r uuur a) AC + CB + BD + DE + EF + FG + GH + HI + IK + KL + LM + MP r uur uuu r uuur uuu r uuuu uuu r uuu r uuur uuur uuur uuur uuu r b) AB + MS + SV + VE + UY + BG + GL + LM + EJ + JK + KZ + ZU r uuur uuur uuur uuur uuur uuu r uur uuur uuuu uuuu r uuu r uuur c) AB + FG + CD + HI + IK + DE + MN + EF + LM + KL + GH + BC Gợi ý: Cách 1: Theo công thức (1), có thể cần hoán vị và nhóm hạng tử. Cách 2: Theo công thức (2), chuyển tất cả các véc tơ về chung gốc O 2) Rút gọn biểu thức bằng hai cách: uuur uuu r uuu uuur uur r uuur uuu r uuur uuur uuuu r uuur uuur a) AC + KL + MP + CB + HI + BD + EF + LM + FG + DE + GH + IK r uuu uuur uuur uuu uuur uuur uuuu r uuu r uur uuur uuur r uuur b) BD + EF + LM + CB + HI + IK + FG + DE + GH + AC + KL + MP uuur uuur uuu r uuu r uuur uuu r uuur uuur uuuu r uuur uur uuur c) FG + AC + KL + MP + CB + HI + BD + EF + LM + GH + IK + DE 3) Rút gọn biểu thức bằng hai cách: uur uuuu uuu r uuur uuur uuur uuur uuur uuu r uuur r uu r a) IC + LM + FG + CB + DE + MP + EF + GH + BD + HI + IL uur uuur uuur uuur uuu uuu r uuur uuur r uu r uuuu r uuur b) IC + EF + GH + BD + HI + IL + LM + FG + CB + DE + MP uur uuuu uuu r uuur uuur uuur uuur uuur uuu r uu r r uuur c) EF + GH + BD + HI + IL + IC + LM + FG + CB + DE + MP 4) Rút gọn biểu thức bằng hai cách: uuu r uuuu uuur uuu r uuur uuur uuur r uur uuur uuur uuu r a) ZC + LM + ZL + GH + BD + HI + FG + CB + DE + MP + EF uuu r uuu r uuur uuur uuur uuur r uur uuuu r uuur uuur uuu b) JC + HI + JL + LM + FG + EF + CB + DE + MP + GH + BD r uuur uuur uuur uuur uuur uuuu uuu r uuu uur uuu r uuur r c) YF + UL + DY + MP + GH + BD + UC + LM + FG + CB + HI 5) Rút gọn biểu thức bằng hai cách: uuu r uuur uuur uuur uuur uuu r uuuu r uur uuur uuur uuu r a) CB + DE + MP + EF + GH + ZC + LM + ZL + FG + BD + HI uuur uuur uuu r uuur uuu r uuur uuur uuu r uur uuuu r uuur b) GH + BD + JC + EF + CB + DE + MP + HI + JL + LM + FG uuu r uur uuu r uuur uuuu uuur uuur uuu r uuur uuur uuur r c) CB + YF + UL + UC + LM + FG + DY + MP + GH + BD + HI 6) Rút gọn biểu thức bằng hai cách: uuu r uuur uuu r uuur uuur uuur uuuu r uur uuur uuur uuu r a) ZC + FG + CB + DE + MP + EF + LM + ZL + GH + BD + HI uuu r uuur uuu r uuur uuur uuur uur r uuur uuu uuuu r uuur b) JC + BD + HI + EF + CB + DE + MP + GH + JL + LM + FG r uuur uuuu uuu r uuur uuur uuur uuu uur uuu uuur r uuur r c) YF + UL + MP + UC + LM + FG + CB + DY + GH + BD + HI 7) Rút gọn biểu thức bằng hai cách: uuu r uuur uuur uuu r uuuu r uuur uuur uuur uuur uuu r uur a) CB + FG + BD + HI + DE + MP + EF + GH + ZC + LM + ZL uuur uur uuu r uuur uuu r uuur uuur uuu uuuu r uuur uuur r b) GH + JL + LM + FG + BD + JC + EF + CB + DE + MP + HI uuu r uuur uuur uuu r uuur uuuu r uur uuu r uuur uuur uuur c) CB + GH + BD + HI + YF + UL + UC + LM + FG + DY + MP 8) Rút gọn biểu thức bằng hai cách: uuu r uuur uuu r uuur uuur uuu r uuur uuur uuur uuuu r uur a) ZC + FG + CB + GH + BD + HI + DE + MP + EF + LM + ZL uuu r uuur uuu r uuur uuur uuur r uur uuuu r uuur uuur uuu b) JC + BD + HI + JL + LM + FG + EF + CB + DE + MP + GH r uuur uuur uuur uuu uuur uuuu uuu r uur uuu r uuur r uuur c) YF + UL + DY + GH + BD + HI + MP + UC + LM + FG + CB 9) Rút gọn biểu thức bằng hai cách: uuu r uuur uuu uuu r uuur r uuur uuur uuur uuuu r uur uuur a) ZC + BD + HI + DE + MP + EF + LM + ZL + FG + CB + GH r uuur uuu r uuur uuur uuur uuu r uur uuuu r uuur uuur uuu b) DE + MP + JC + BD + HI + JL + LM + FG + EF + CB + GH r uuu r uuur uuur uuur uuu uuur uuuu uur uuu r uuur r uuur c) YF + UL + CB + DY + GH + BD + HI + MP + UC + LM + FG BÀI TOÁN ĐẶC BIỆT : ( ĐÂY LÀ ĐẦU BÀI MÀ GIÁO VIÊN CHẮC CHẮN RẰNG NÓ CÓ ĐỘ DÀI KỶ LỤC THẾ GIỚI; VÌ KHUÔN KHỔ BÀI VIẾT CÓ GIỚI HẠN NÊN TÔI GHI MỘT PHẦN CỦA BÀI TOÁN; ĐẶC BIỆT ĐIỀU THÚ VỊ KHÔNG THỂ HIỆN HẾT TRÊN MẤY TRANG GIẤY CỦA BÀI VIẾT NÀY, CHẮC CHẮN RẰNG ĐỘC GIẢ CHƯA NGHĨ RA NGAY ĐIỀU THÚ VỊ, ĐÂY CŨNG LÀ ĐIỀU GỢI MỞ CỦA GIÁO VIÊN CHO HỌC SINH SUY NGHĨ TÌM TÒI, KHÁM PHÁ; GIÁO VIÊN COI SỰ TÌM TÒI ĐÓ CŨNG LÀ MỘT NHIỆM VỤ HỌC TẬP CỦA HỌC SINH TRUNG BÌNH KHÁ VÀ GIỎI, NẾU KHÔNG COI LÀ SỰ THÁCH ĐỐ HỌC SINH KHÁ GIỎI ) Đầu bài đặc biệt như sau: 1) Chứng minh rằng vế trái bằng vế phải uuur uuur uuur uur uuur uuur uuur uuur uur uuur [ 2 IR + 3 MF + 4 EF +2 DB + 2 CN + 2 AO + 3 HK + 2 QF + TL + XB + 2 uuu r uuur uuuu r uuu r uuu r uuur uuu r uuur uuu r uuur uu r uuur VN + QF + 2 MG + VK + ES + XP + XF + 2 TV + IL +3 EN + CS + 2 DR uuur uuur uuur uuuu r uuu r uuu r uu r uuuu r uuu r uuur + QF + MV + 2 ER + 3 AK + 4 QB +2 CR + 2 TN + 2 QK + 3 IS + 2 MO + uuur uuu r r uur r uuu uuur uur uuuu r uuu r uuu uuur uuu r uuu r CK + 2 UR + 3 MK + EB + US + TS + 2 KF + UB + AL + 2 TF + 4 OR + IK uuur uuur uuur uuuu r uuur uuur uuu r uuuu r uuu r uuur + AP + 2 HS + 2 QG + 2 DN + MN + QR + UV ] = [ VG + MN + TN + r uuur uuur uuur uur uuur uuur uuu r uuur uuur uuur uuu uuur EV + ER + DN + MR + ON + QS + HR + UN + DV + IF + MR + MP + uuur uuur uuu r uuur uuur uuu r uuur uuur uuur uur uuur uuu r EF + EB + DP + EN + CP + AK + HO + HF + QK + IB + XR + TF + uur uuur uuur uuu r uuuu r uuur uuur uuur uuur uuur uuur uuur ML + EF + QP + VB + DN + CK + VN + MO + AG + HP + XK + EF + uuu r uuur uuur uuur uur uur uuu r uur uuur r uuur uuu r uuur uuu QS + XK + AF + EV + TR + IR + CL + QN + EB + CK + QS + TR + DN uuur uuur uur uuur uuu r uuur uuur uuur uuur uuur uuur uur + QO + MF + IV + MS + EK + AR + AB + QK + QR + CB + QN + TB uuu r uur uur uuur uuu r uuur uuur uuur uuur uuur uuur uuur + QS + IK + IO + MS + CR + UK + UK + MR + MB + EK + MS + UK + r uuur uuur uuur uur uur uuur uuur uur uuur uuur uuur uuu r uuu TF + KS + KB + UF + AF + TL + TR + OF + OK + IR + OP + AR + HG uuu r uuur uuur + QS + QN + DG ] Giải: Chuyển tất cả véc tơ về chung gốc O: uuur uur uuur uuuu r uuur uuur uuur uuur uuur Vế trái: [ 2 OR - 2 OI + 3 OF - 3 OM + 4 OP - 4 OE + 2 OB - 2 OD + 2 ON - 2 uuur uuur uuur uuu r uuur uuur uuur uuu r uuur uuur uuur OC + 2 OO -2 OA + 3 OK - 3 OH + 2 OF -2 OQ + OL - OT + OB - OX + 2 uuur uuur uuur uuur uuur uuuu r uuur uuur uuu r uuur uuur uuur ON - 2 OV + OF - OQ + 2 OG - 2 OM + OK - OV + OS - OE + OP - OX + uuur uuur uuur uuur uuu r uur uuur uuur uuu r uuur uuur uuur OF - OX + 2 OV -2 OT + OL - OI + 3 ON - 3 OE + OS - OC + 2 OR - 2 OD uuur uuur uuur uuur uuuu r uuur uuur uuur uuu r uuur uuur + OF - OQ + OV - OM + 2 OR - 2 OE + 3 OK - 3 OA + 4 OB - 4 OQ +2 OR uuur uuur uuur uuur uuur uuu r uur uuur uuuu r uuur uuur - 2 OC + 2 ON - 2 OT + 2 OK - 2 OQ + 3 OS - 3 OI +2 OO - 2 OM + OK - OC uuur uuur uuur uuuu r uuur uuur uuu r uuur uuu r uuur uuur +2 OR - 2 OU + 3 OK - 3 OM + OB - OE + OS - OU + OS - OT + 2 OF - 2 uuur uuur uuur uuu r uuu r uuur uuur uuur uuur uuur uur uuur OK + OB - OU + OL - OA + 2 OF - 2 OT + 4 OR - 4 OO + OK - OI + OP uuur uuu r uuu r uuur uuur uuur uuur uuur uuuu r uuur uuur OA +2 OS - 2 OH + 2 OG - 2 OQ +2 ON - 2 OD + ON - OM + OR - OQ + uuur uuur uuur uur uuur uuuu r uuur uuur uuur OV - OU ] = [ 15 OR - 7 OI + 12 OF - 12 OM + 6 OP - 11 OE + 9 OB - 6 uuur uuur uuur uuur uuu r uuur uuur uuu r uuur uuur OD + 12 ON - 6 OC - 7 OA + 12 OK - 5 OH - 13 OQ + 3 OL - 8 OT - 3 OX + uuur uuur uuu r uuur OV + 4 OG + 9 OS - 5 OU ] (*) uuur uuur uuur uuuu r uuur uuur uuur uuur uuur uuur uuur Vế phải: [ OG - OV + ON - OM + ON - OT + OV - OE + OR - OE + ON uuur uuur uuuu r uuur uuur uuu r uuur uuur uuur uuur uuur uuur - OD + OR - OM + ON - OO + OS - OQ + OR - OH + ON - OU + OV uuur uuu r uur uuur uuuu r uuur uuuu r uuu r uuur uuur uuur uuur uuur OD + OF - OI + OR - OM + OP - OM + OF - OE + OB - OE + OP - OD uuur uuur uuur uuur uuur uuu r uuur uuur uuu r uuur uuur uuur + ON - OE + OP - OC + OK - OA + OO - OH + OF - OH + OK - OQ + uuur uur uuur uuur uuu r uuur uuu r uuuu r uuu r uuur uuur uuur uuur OB - OI + OR - OX + OF - OT + OL - OM + OF - OE + OP - OQ + OB uuur uuur uuur uuur uuur uuur uuur uuur uuuu r uuur uuu r uuur - OV + ON - OD + OK - OC + ON - OV + OO - OM + OG - OA + OP uuur uuur uuur uuu r uuur uuu r uuur uuur uuur uuu r uuu r uuur uuur OH + OK - OX + OF - OE + OS - OQ + OK - OX + OF - OA + OV - OE uuur uuur uuur uur uuu r uuur uuur uuur uuur uuur uuur uuur + OR - OT + OR - OI + OL - OC + ON - OQ + OB - OE + OK - OC + uuu r uuur uuur uuur uuur uuur uuur uuur uuu r uuuu r uuur uur OS - OQ + OR - OT + ON - OD + OO - OQ + OF - OM + OV - OI + uuu r uuuu r uuur uuur uuur uuu r uuur uuu r uuur uuur uuur uuur OS - OM + OK - OE + OR - OA + OB - OA + OK - OQ + OR - OQ + OB uuur uuur uuur uuur uuur uuu r uuur uuur uur uuur uur uuu r - OC + ON - OQ + OB - OT + OS - OQ + OK - OI + OO - OI + OS uuuu r uuur uuur uuur uuur uuur uuur uuur uuuu r uuur uuuu r uuur OM + OR - OC + OK - OU + OK - OU + OR - OM + OB - OM + OK uuur uuu r uuuu r uuur uuu r uuur uuu r uuur uuur uuur uuu r OE + OS - OM + OK - OU + OF - OT + OS - OK + OB - OK + OF uuur uuu r uuu r uuu r uuur uuur uuur uuu r uuur uuur uuur uuur uur OU + OF - OA + OL - OT + OR - OT + OF - OO + OK - OO + OR - OI uuur uuur uuur uuu r uuur uuur uuu r uuur uuur uuur uuur uuur + OP - OO + OR - OA + OG - OH + OS - OQ + ON - OQ + OG - OD ] = uuur uur uuur uuuu r uuur uuur uuur uuur uuur [ 15 OR - 7 OI + 12 OF - 12 OM + 6 OP - 11 OE + 9 OB - 6 OD + 12 ON - 6 uuur uuur uuu r uuur uuur uuu r uuur uuur uuur uuur uuu r OC - 7 OA +12 OK - 5 OH - 13 OQ + 3 OL - 8 OT - 3 OX + OV + 4 OG + 9 OS uuur - 5 OU ] (**) Từ (*)&(**) ta có vế trái bằng vế phải được chứng minh IV/ KIỂM NGHIỆM (Bài luyện tập, củng cố và kiểm tra 10’ làm vào giấy cuối tiết học) Đề bài : 1) Rút gọn biểu thức : uuur uuur uuur uuu r uuur uuur uuur uuur uur uuu r AB + CD + GH + HI + DE + EF + FG + BC + IK + KL 2) Chứng minh : uuur uuu uuur uuu r uuur uuu r uuur r 2 BC + 2 RS + BQ + RA + 3 DF + 2 PQ + RE = uuur uuu r uuur uuur uuur uuur uuur uuur uuu r uuu r uuur BF + PF + DC + DQ + DS + RF + BS + 2 RQ + PE + BA + RC Kết quả đạt được ( giáo viên tự kiểm tra khảo sát): Lớp Giỏi Khá Trung bình Yếu, Kém 10A1 10A2 11A1 11A2 0% 0% 0% 0% 21% 19% 20% 22% 71% 70% 70% 68% 8% 11% 9% 9% C.KẾT LUẬN Với việc giảng dạy như trên, các lớp tôi phụ trách giảm được tỷ lệ yếu kém ( mặc dù không thể khắc phục hết được tỷ lệ yếu kém ). Có nhiều em từ điểm trung bình đã vươn lên đạt điểm khá. Đặc biệt có một số em từ điểm yếu đã tiến bộ vượt bậc lên khá. Hơn thế nữa, từ sự hiểu bài các em đã có được niềm say mê học tập là điều không lấy gì làm lạ. (Một số em đã có yêu cầu thầy giảng thêm bài tập nâng cao). Bài toán đặc biệt nêu trên không phải là bài tập có lời giải khó, chỉ cần uuur uuur uuu r học sinh với học lực trung bình theo công thức AB = OB - OA (2) là giải được. Bài toán đặc biệt nêu trên có tính chất kỷ lục thế giới về độ dài dĩ nhiên cũng là một điều thú vị cần tìm tòi vì làm thế nào để nghĩ ra được đầu bài rất dài như thế mà không giản đơn; tuy vậy điều thú vị vừa nêu không phải là điều thú vị nhất; giáo viên có thể ghi nhớ được đầu bài ấy mà không cần ghi sẵn trước vào giấy. Trong một giờ dạy tôi đã nói với học sinh như thế này: “ Các em chú ý trên tay thầy chỉ cầm có một cục phấn và không có giấy tờ hay tài liệu gì, thầy có thể ghi được một đầu bài dài kín bảng ” ; tất cả các em đều rất ngạc nhiên và ngưỡng mộ tài ghi nhớ đầu bài kỷ lục của thầy mà không giản đơn; nhân cơ hội ấy tôi nói về lịch sử học giỏi của thầy cho các em nghe, tôi nói : “Thầy học giỏi từ nhỏ, giỏi từ lớp lên trường, giỏi từ trường lên huyện, giỏi từ huyện lên tỉnh, giỏi từ tỉnh ra bộ, suýt nữa thì giỏi từ bộ ra thế giới (cười-vui vẻ); đặc biệt môn hình học phẳng Ơcơlít thầy học giỏi gần như thần đồng , được thầy cô và bạn bè tôn vinh là vua hình học; thầy vốn là một cựu học sinh Chuyên của Bộ Giáo Dục cũng như giáo sư Ngô Bảo Châu, chỉ tiếc thầy không tiếp tục giỏi được như GS Ngô Bảo Châu ” ; tất cả các em đều tròn xoe mắt nghe thầy nói cứ như ở trên mây; các em đều cười vui vẻ vì giọng thầy chân tình và pha giọng dóm hài, tạo được không khí cởi mở và vui tươi; tôi cảm ơn các em đã lắng nghe và ngưỡng mộ thầy, một giờ học thật sự thú vị và hiệu quả không chỉ cho riêng tôi; đặc biệt tôi gọi một học uuur uuur uuu r sinh yếu lên bảng và với gợi ý vận dụng công thức AB = OB - OA (2) thì em giải được bài tập luyện tập tương tự khá nhanh và chính xác. *Đề xuất : Giáo viên, tác giả bài viết SKKN này chân thành cảm ơn độc giả và Ban Giám khảo góp ý xây dựng để giáo viên có thêm kinh nghiệm viết SKKN. Riêng đầu bài kỷ lục nêu trên đã góp phần cho sinh hoạt chuyên môn thêm sôi nổi. Tại hội nghị SKKN trường THPT4 Thọ Xuân ngày 20/5/2013, nhiều giáo viên muốn biết vì sao có đầu bài đặc biệt đó; anh Trịnh Duy Văn (tổ trưởng) nói “Thầy nói cho giáo viên hiểu đầu bài đặc biệt và áp dụng vào thực tiễn giảng dạy, học tập”. Tôi giải thích “ Ví dụ các giáo viên văn trường ta như anh Thiện, cô Lương, cô Huyền, cô Vượng thuộc lòng được cả truyện Kiều dày hàng trăm trang thì hiển nhiên là rất thú vị và cũng hiển nhiên có hiệu quả giảng dạy học tập”. Tuy vậy, anh Văn và nhiều người vẫn thắc mắc là chưa hiểu tôi nói gì. Tôi nói “ tôi cũng không hiểu vì sao các chữ cái, các dấu cộng dấu trừ cứ hiển hiện sáng rực trong đầu tôi và tôi cứ thế ghi ra bảng hay ra giấy đầu bài dài ngoạn mục mà không hề giản đơn; nếu ghi ra giấy đầu bài ngoạn mục của tôi có thể dài tới gấp nghìn lần quyển truyện Kiều, thế mà tôi thuộc được, thế mới tài (cả hội nghị cười vui vẻ)”. Đến giờ thì anh Văn và mọi người tham dự hội nghị đã tạm hiểu. Giờ giải lao, anh Văn gặp riêng tôi phân vân “ Thầy vẫn chưa giải thích hết, em vẫn chưa thật sự thông hiểu đầu bài đặc biệt ấy”. Cuộc đối thoại sôi nổi nêu trên tại Hội nghị SKKN trường THPT4 Thọ Xuân thực sự tạo được hứng khởi cho tôi và nhiều người. Vì vậy tôi có một đề xuất (dù SKKN này xét trên toàn diện các tiêu chí có đạt chuẩn và được giải hay không được giải); với tư cách là một giáo viên có nhiều thâm niên và kinh nghiệm giảng dạy tôi coi việc khám phá tìm tòi đầu bài đặc biệt nêu trên là một nhiệm vụ học tập của học sinh khá giỏi (kể cả học sinh khá giỏi các trường điểm như trường Chuyên Lam Sơn, trường THPT Lê Lợi Thọ Xuân, trường được đăng trên TiVi như trường THPT Quảng Xương I (Hiệu trưởng Chu Anh Tuấn- xin phép nếu tôi không nhớ nhầm tên); trường THPT Trần Phú – Nga Sơn (Được thưởng Huân Chương Lao động của Chủ tịch nước cách đây khoảng 4 năm tôi xem trên tivi nếu không nhớ nhầm; Hiệu trưởng Nguyễn Chí Cường ) v.v....; cuối cùng tác giả đề xuất mong được sự nhiệt tình trao đổi góp ý và cảm thông của độc giả là giáo viên, đặc biệt là giáo viên cùng bộ môn Toán ( tôi mong rằng có giáo viên , học sinh khá giỏi đồng điệu cùng tôi khám phá ghi nhớ được đầu bài ngoạn mục và thú vị ấy), nếu cần trao đổi riêng xin theo gmeo trường THPT4 Thọ Xuân hoặc gmeo cá nhân Thuy@yahoo.com.vn XÁC NHẬN CỦA THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ . ` Thanh hóa ngày 28 tháng 4 năm 2013 Tôi xin cam đoan đây là SKKNcủa tôi viết, không sao chép nội dung của người khác. (ký và ghi rõ họ tên) Đặng Ngọc Thủy
- Xem thêm -