Skkn hệ thống hóa công thức vật lý lớp 12 giúp giải nhanh bài tập trắc nghiệm

  • Số trang: 15 |
  • Loại file: DOC |
  • Lượt xem: 15 |
  • Lượt tải: 0
hoanggiang80

Đã đăng 24000 tài liệu

Mô tả:

 Hệ thống công thức Lý 12 Cơ bản – Dùng để giải nhanh các câu trắc nghiệm định lượng  Trang 1 A - PHẦN MỞ ĐẦU I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI. Hiện nay, khi mà hình thức thi trắc nghiệm được áp dụng trong các kì thi tốt nghiệp và tuyển sinh đại học, cao đẳng thì yêu cầu về phương pháp giải nhanh và tối ưu các câu hỏi trắc nghiệm, đặc biệt là các câu hỏi trắc nghiệm định lượng là rất cấp thiết để các em có thể đạt kết quả cao trong các kì thi đó. Để giúp các em học sinh nắm được một cách có hệ thống các công thức trong chương trình Vật Lý 12 Cơ bản từ đó suy ra một số công thức, kiến thức khác dùng để giải nhanh các bài tập trắc nghiệm định lượng, tôi tập hợp ra đây các công thức có trong sách giáo theo từng phần, kèm theo đó là một số công thức, kiến thức rút ra được khi giải một số bài tập khó, hay và điển hình. Hy vọng rằng tập tài liệu này giúp ích được một chút gì đó cho các quí đồng nghiệp trong quá trình giảng dạy và các em học sinh trong quá trình kiểm tra, thi cử. II. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI ÁP DỤNG 1) Đối tượng sử dụng đề tài: Học sinh học lớp 12 ôn thi tốt nghiệp và thi tuyển sinh đại học, cao đẳng. 2) Phạm vi áp dụng: Toàn bộ chương trình Vật Lý 12 – Ban Cơ bản. III. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Xác định đối tượng học sinh áp dụng đề tài. Tập hợp các công thức trong sách giáo khoa một cách có hệ thống theo từng phần. Đưa ra một số công thức, kiến chưa ghi trong sách giáo khoa nhưng được suy ra khi giải một số bài tập điển hình. Kiểm tra sự tiếp thu của học sinh bằng các đề ôn luyện. Đánh giá, đưa ra sự điều chỉnh, bổ sung cho phù hợp. Người viết: Dương Văn Đổng – Trường THPT Bùi Thị Xuân, Bình Thuận  Hệ thống công thức Lý 12 Cơ bản – Dùng để giải nhanh các câu trắc nghiệm định lượng  Trang 2 B - NỘI DUNG I. DAO ĐỘNG CƠ 1. Dao động điều hòa Li độ: x = Acos(t + ). Vận tốc: v = x’ = - Asin(t + ) = Acos(t +  + Vận tốc sớm pha  2  2 ); vmax = A. so với li độ. Gia tốc: a = v’ = - 2Acos(t + ) = - 2x; amax = 2A. Gia tốc ngược pha với li độ (sớm pha  2 so với vận tốc). Liên hệ giữa tần số góc, chu kì và tần số:  = 2 2 Công thức độc lập: A = x + v     2 T = 2f. 2 . Ở vị trí cân bằng: x = 0 thì |v| = vmax = A và a = 0. Ở vị trí biên: x =  A thì v = 0 và |a| = amax = 2A. Trong một chu kì, vật dao động điều hòa đi được quãng đường 4A. Trong nữa chu kì, vật đi được quãng đường 2A. Trong một phần tư chu kì tính từ vị trí biên hoặc vị trí cân bằng, vật đi được quãng đường A, còn tính từ vị trí khác thì vật đi được quãng đường khác A. Quãng đường dài nhất vật đi được trong một phần tư chu kì là 2 A, quãng đường ngắn nhất vật đi được trong một phần tư chu kì là (2 - 2 )A. Quãng đường lớn nhất và nhỏ nhất vật đi được trong khoảng thời gian 0 < t < T 2 : vật có vận tốc lớn nhất khi đi qua vị trí cân bằng và nhỏ nhất khi đi qua vị trí biên nên trong cùng một khoảng thời gian quãng đường đi càng lớn khi vật càng ở gần vị trí cân bằng và càng nhỏ khi càng gần vị trí biên. Sử dụng mối liên hệ giữa dao động điều hòa và chuyển động tròn đều ta coù:  = t; Smax = 2Asin  2 ; Smin = 2A(1 - cos  2 ). Để tính vận tốc trung bình của vật dao động điều hòa trong khoảng thời gian t nào đó ta xác định góc quay được trong thời gian này trên đường tròn từ đó tính quãng đường s đi được trong thời gian đó và tính vân tốc trung bình theo công thức vtb = Phương trình động lực học của dao động điều hòa: x’’ + k m s t . x = 0. 2. Con lắc lò xo Phương trình dao động: x = Acos(t + ). Với:  = k m ;A= v  x02   0   2 ; cos = xo A (lấy nghiệm "-" khi v0 > 0; lấy nghiệm "+" khi v0 < 0) ; (với x0 và v0 là li độ và vận tốc tại thời điểm ban đầu t = 0). Thế năng: Wt = Động năng: Wđ 1 1 kx2 = 2 kA2cos2( + ). 2 1 1 = 2 mv2 = 2 m2A2sin2( +) 1 = 2 kA2sin2( + ). Thế năng và động năng của vật dao động điều hòa biến thiên điều hòa với tần số góc ’ = 2, với tần số f’ = 2f và với chu kì T’ = T 2 . Người viết: Dương Văn Đổng – Trường THPT Bùi Thị Xuân, Bình Thuận  Hệ thống công thức Lý 12 Cơ bản – Dùng để giải nhanh các câu trắc nghiệm định lượng  Trang 3 Trong một chu kì có 4 lần động năng và thế năng bằng nhau nên khoảng thời gian giữa hai T . Động năng 4 A bằng nhau tại vị trí có li độ x =  2 . 1 1 1 1 Wt + Wđ = 2 kx2 + 2 mv2 = 2 kA2 = 2 m2A2. lần liên tiếp động năng và thế năng bằng nhau là động điều hòa Cơ năng: W = và thế năng của vật dao Lực đàn hồi của lò xo: F = k(l – lo) = kl. Con lắc lò xo treo thẳng đứng: lo = mg k ;= g l o . Chiều dài cực đại của lò xo: lmax = l0 + l0 + A. Chiều dài cực tiểu của xo: lmin = l0 + l0 – A. Lực đàn hồi cực đại: Fmax = k(A + l0). Lực đàn hồi cực tiểu: Fmin = 0 nếu A  l0; Fmin = k(l0 – A) nếu A < l0. Độ lớn của lực đàn hồi tại vị trí có li độ x: Fđh= k|l0 + x| với chiều dương hướng xuống. Fđh = k|l0 - x| với chiều dương hướng lên. Lực kéo về: F = - kx. Lò xo ghép nối tiếp: 1 1 1    ... . k k1 k 2 Độ cứng giảm, tần số giảm. Lò xo ghép song song: k = k1 + k2 + ... . Độ cứng tăng, tần số tăng. 3. Con lắc đơn Phương trình dao động: s = Socos(t + ) hay  = 0cos(t + ); với s = .l ; S0 = 0.l (với  và 0 tính ra rad). Tần số góc, chu kì, tần số:  = Động năng: Wđ = 1 2 g l ; T = 2 l g ;f= 1 2 g l . mv2 = mgl(cos - cos0). Thế năng: Wt = mgl(1 - cos). Cơ năng: W = mgl(1 - cos0). Nếu o  100 thì: Wt = 1 2 mgl2; Wđ = 1 2 mgl( 02 - 2); W = 1 2 mgl 02 ;  và o tính ra rad. Cơ năng của con lắc đơn dao động điều hòa: W = Wd + Wt = mgl(1 - coso) = Vận tốc khi đi qua vị trí có li độ góc : v = 2 gl (cos   cos  0 ) . Vận tốc khi đi qua vị trí cân bằng ( = 0): |v| = vmax = 2 gl (1  cos  0 ) . Nếu o  100 thì: v = gl ( 02   2 ) ; vmax = o gl ;  và o tính ra rad. Sức căng của sợi dây khi đi qua vị trí có li độ góc : T = mgcos mv 2 + l = mg(3cos - 2cos0). TVTCB = Tmax = mg(3 - 2cos0); Tbiên = Tmin = mg cos0. Nếu o  100: T = 1 +  02 - 3 2 2; Tmax = mg(1 +  02 ); Tmin = mg(1 -  o2 ). 2 Người viết: Dương Văn Đổng – Trường THPT Bùi Thị Xuân, Bình Thuận 1 2 mgl 02 .  Hệ thống công thức Lý 12 Cơ bản – Dùng để giải nhanh các câu trắc nghiệm định lượng  Trang 4 Con lắc đơn có chu kì T ở độ cao h, nhiệt độ t. Khi đưa tới độ cao h’, nhiệt độ t’ thì ta có : T h t   T R 2 ; với T = T’ - T, R = 6400 km là bán kính Trái Đất, h = h’ - h, t = t’ - t,  là hệ số nở dài của thanh treo con lắc. Với đồng hồ đếm dây sử dụng con lắc đơn: Khi T > 0 thì đồng hồ chạy chậm, T < 0 thì đồng hồ chạy nhanh. Thời gian chạy sai trong một ngày đêm (24 giờ): t = T .86400 T' . Con laéc ñôn chòu theâm caùc löïc khaùc ngoaøi troïng löïc :    Troïng löïc bieåu kieán: P ' = P + F Gia toác rôi töï do bieåu kieán: g' Thöôøng gaëp: Löïc ñieän tröôøng Caùc tröôøng hôïp ñaëc bieät:  F =   F g + F P  F m  = - ma .  . F m coù phöông thaúng ñöùng höôùng leân thì g’ = g -  coù phöông thaúng ñöùng höôùng xuoáng thì g’ = g + F  F . . Khi ñoù vò trí caân baèng môùi leäch vôùi phöông  F l g' . Khi ñoù: T = 2 = q E ; löïc quaùn tính: F g 2  ( )2 m coù phöông ngang thì g’ = thaèng ñöùng goùc  coù: tan =  . F m . Chu kì cuûa con laéc ñôn treo trong thang maùy: Khi thang maùy ñöùng yeân hoaëc chuyeån ñoäng thaúng ñeàu : T = 2 l g . Khi thang maùy ñi leân nhanh daàn ñeàu hoaëc ñi xuoáng chaäm daàn ñeàu vôùi gia toác coù ñoä lôùn laø a ( a höôùng leân): T = 2  l g a . Khi thang maùy ñi leân chaäm daàn ñeàu hoaëc ñi xuoáng nhanh daàn ñeàu vôùi gia toác coù ñoä lôùn laø a ( a höôùng xuoáng): T = 2  l g a . 4. Dao ñoäng cöôûng böùc, coäng höôûng Con laéc loø xo dao ñoäng taét daàn vôùi bieân ñoä ban ñaàu laø A, heä soá ma saùt : Quaûng ñöôøng vaät ñi ñöôïc ñeán luùc döøng laïi: S = Ñoä giaûm bieân ñoä sau moãi chu kì: A = Soá dao ñoäng thöïc hieän ñöôïc: N = 4 mg k = kA 2  2 A2  2 mg 2 g . 4g . 2 A Ak A 2   A 4 mg 4 mg . Hieän töôïng coâng höôûng xaûy ra khi f = f0 hay  = 0 hay T = T0. 5. Toång hôïp caùc dao ñoäng ñieàu hoaø cuøng phöông cuøng taàn soá Neáu: x1 = A1cos(t + 1) vaø x2 = A2cos(t + 2) thì x = x1 + x2 = Acos(t + ) vôùi A vaø  ñöôïc xaùc ñònh bôûi: A1 sin  1  A2 sin  2 A2 = A12 + A22 + 2 A1A2 cos (2 - 1); tan = A cos   A cos  1 1 2 2 + Hai dao ñoäng cuøng pha (2 - 1 = 2k): A = A1 + A2. + Hai dao ñoäng ngöôïc pha (2 - 1)= (2k + 1)): A = |A1 - A2|. Người viết: Dương Văn Đổng – Trường THPT Bùi Thị Xuân, Bình Thuận  Hệ thống công thức Lý 12 Cơ bản – Dùng để giải nhanh các câu trắc nghiệm định lượng  Trang 5 + Neáu ñoä leäch pha baát kyø thì: | A1 - A2 |  A  A1 + A2 . Tröôøng hôïp bieát moät dao ñoäng thaønh phaàn x1 = A1cos(t + 1) vaø dao ñoäng toång hôïp laø x = Acos(t + ) thì dao ñoäng thaønh phaàn coøn laïi x 2 = A2cos(t + 2) vôùi A2 vaø 2 ñöôïc xaùc ñònh bôûi: A sin   A1 sin  1 A 22 = A2 + A 12 - 2 AA1 cos ( - 1); tan = A cos   A cos  . 1 1 Tröôøng hôïp vaät tham gia nhieàu dao ñoäng ñieàu hoøa cuøng phöông cuøng taàn soá thì ta coù: Ax = Acos = A1cos1 + A2cos2 + A3cos3 + … Ay = Asin = A1sin1 + A2sin2 + A3sin3 + … A= Ax2  Ay2 vaø tan = Ay Ax II. SOÙNG CÔ VAØ SOÙNG AÂM 1. Soùng cô Lieân heä giöõa vaän toác, chu kì, taàn soá vaø böôùc soùng:  = vT = Naêng löôïng soùng: W = 1 2 v f . m2A2. Taïi nguoàn phaùt O phöông trình soùng laø u0 = acos(t + ) thì phöông trình soùng taïi M treân phöông truyeàn soùng laø: uM = acos(t +  - 2 OM  x ) = acos(t +  - 2  ). Ñoä leäch pha cuûa hai dao ñoäng giöõa hai ñieåm caùch nhau moät khoaûng d treân phöông 2d truyeàn soùng:  =  . 2. Giao thoa soùng Neáu taïi hai nguoàn S1 vaø S2 cuøng phaùt ra 2 soùng gioáng heät nhau: u1 = u2 = Acost vaø boû qua maát maùt naêng löôïng khi soùng truyeàn ñi thì thì soùng taïi M (vôùi S 1M = d1; S2M = d2) laø toång hôïp hai soùng töø S1 vaø S2 truyeàn tôùi seõ coù phöông trình laø:  ( d 2  d1 )  (d 2  d1 ) cos(t ).   2 (d 2  d1 ) Ñoä leäch pha cuûa hai soùng töø hai nguoàn truyeàn tôùi M laø:  = .   uM = 2Acos Taïi M coù cöïc ñaïi khi d2 - d1 = k; cöïc tieåu khi d2 - d1 = (2k + 1) 2 . Soá cöïc ñaïi (gôïn soùng) giöõa 2 nguoàn S1 vaø S2 dao ñoäng cuøng pha: k = 2 S1 S 2  ; vôùi k  Z. Treân ñoaïn thaúng S1S2 noái hai nguoàn, khoaûng caùch giöõa hai cöïc ñaïi hoaëc hai cöïc tieåu lieân tieáp (goïi laø khoaûng vaân i) laø: i =  2 . Trường hợp sóng phát ra từ hai nguồn lệch pha nhau  = 2 - 1 thì số cực đại và cực tiểu trên đoạn thẳng là số các giá trị của k ( z) tính theo công thức: S1 S 2   ZC thì u nhanh pha hôn i; ZL < ZC thì u chaäm pha hôn i. 1 LC Cöïc ñaïi do coäng höôûng ñieän: Khi Z L = ZC hay  = coäng höôûng ñieän. Khi ñoù Imax = U R ; Pmax = U2 R thì u cuøng pha vôùi i ( = 0), coù . Cöïc ñaïi cuûa P theo R: R = |ZL – ZC|. Khi ñoù Pmax = U2 U2 = 2 | Z L  ZC | 2R . R 2  Z C2 U R 2  Z C2 Cöïc ñaïi cuûa UL theo ZL: ZL = Z . Khi ñoù ULmax = . R C Cực ñại UL theo :  = 2 2 LC  R 2C 2 . R 2  Z L2 U R 2  Z L2 Cöïc ñaïi cuûa UC theo ZC: ZC = Z . Khi ñoù UCmax = . R L Cực ñại UC theo :  = 1 R2  LC 2 L2 . Maïch ba pha maéc hình sao: Ud = 3 Up; Id = Ip. Maïch ba pha maéc hình tam giaùc: Ud = Up; Id = U2 I1 3 Ip. N2 Maùy bieán aùp: U = I = N . 1 2 1 P r Coâng suaát hao phí treân ñöôøng daây taûi: Php = rI2 = r( U )2 = P2 U 2 . Khi taêng U leân n laàn thì coâng suaát hao phí Php giaûm ñi n2 laàn. Người viết: Dương Văn Đổng – Trường THPT Bùi Thị Xuân, Bình Thuận  Hệ thống công thức Lý 12 Cơ bản – Dùng để giải nhanh các câu trắc nghiệm định lượng  Trang 8 P  Php Hieäu suaát taûi ñieän: H = . P Ñoä giaûm ñieän aùp treân ñöôøng daây taûi ñieän: U = Ir. Töø thoâng qua khung daây cuûa maùy phaùt ñieän:  = NBScos(t + ) = 0 cos(t + ). Suaát ñoäng trong khung daây cuûa maùy phaùt ñieän: e=- d dt = - ’ = NBSsin(t + ) = E0 cos(t +  -  2 ). Taàn soá doøng ñieän do maùy phaùt ñieän xoay chieàu 1 pha coù p caëp cöïc khi roâto quay vôùi toác ñoä n voøng/giaây laø: f = pn (Hz); khi roâ to quay vôùi toác ñoä n voøng/phuùt laø: f = pn 60 (Hz). Trong 1 giaây doøng ñieän xoay chieàu coù taàn soá f ñoåi chieàu 2f laàn. Maùy phaùt ñieän xoay chieàu 3 pha maéc hình sao: U d = 3 Up. Maéc hình tam giaùc: Ud = Up . Taûi tieâu thuï maéc hình sao: Id = Ip. Maéc hình tam giaùc: Id = 3 Ip. Coâng suaát tieâu thuï treân ñoäng cô ñieän: I2r + P = UIcos. IV. DAO ÑOÄNG ÑIEÄN TÖØ Chu kì, taàn soá, taàn soá goùc cuûa maïch dao ñoäng: T= 2 LC ; f = 2 1 LC 1 LC ;= . c f Böôùc soùng ñieän töø: Trong chaân khoâng:  = c nf ; trong moâi tröôøng coù chieát suaát n:  = . Maïch choïn soùng cuûa maùy thu voâ tuyeán thu ñöôïc soùng ñieän töø coù böôùc soùng: = c f = 2c LC . Neáu maïch choïn soùng coù L vaø C bieán ñoåi thì böôùc soùng maø maùy thu voâ tuyeán thu ñöôïc seõ thay ñoåi trong giôùi haïn töø min = 2c Lmin C min ñeán max = 2c Lmax C max . Bieåu thöùc ñieän tích treân tuï: q = qocos(t + ). Khi t = 0 neáu tuï ñieän ñang tích ñieän: q taêng thì i = q’ > 0   < 0. Khi t = 0 neáu tuï ñieän ñang phoùng ñieän: q giaûm thì i = q’ < 0   > 0. Cöôøng ñoä doøng ñieän treân maïch dao ñoäng: i = Iocos(t +  +  2 = q0 C cos(t + ) = Uocos(t + ). Naêng löôïng ñieän tröôøng: WC = 1 2 Cu2 = Ñieän aùp treân tuï ñieän: u = q C 1 q2 2 C ). . 1 Naêng löôïng töø tröôøng: Wt = 2 Li2 . 1 q 02 Naêng löôïng ñieän töø: W = WC + Wt = 2 C = 1 2 CU 0 = 2 1 2 LI 0 . 2 Người viết: Dương Văn Đổng – Trường THPT Bùi Thị Xuân, Bình Thuận  Hệ thống công thức Lý 12 Cơ bản – Dùng để giải nhanh các câu trắc nghiệm định lượng  Trang 9 Naêng löôïng ñieän tröôøng vaø naêng löôïng töø tröôøng bieán thieân vôùi taàn soá goùc ’ = 2 = 2 LC T 2 , vôùi chu kì T’ = =  LC coøn naêng löôïng ñieän töø thì khoâng thay ñoåi theo thôøi gian. Neáu maïch coù ñieän trôû thuaàn R  0 thì dao ñoäng seõ taét daàn. Ñeå duy trì dao ñoäng caàn cung caáp cho maïch moät naêng löôïng coù coâng suaát : P = I2R = Lieân heä giöõa qo, Uo, Io: qo = CUo = Boä tuï maéc noái tieáp: Io  = Io 1 1 1 1    ... + Cn C C1 C 2 LC  2 C 2U 02 R U 02 RC  . 2 2L . . Boä tuï maéc song song: C = C1 + C2 + …+ Cn. V. TÍNH CHAÁT SOÙNG CUÛA AÙNH SAÙNG. Vò trí vaân saùng, vaân toái, khoaûng vaân: x s = k  .D a  .D ; xt = (2k + 1) 2a ;i=  .D a ; vôùi k  Z. Thí nghieäm giao thoa thöïc hieän trong khoâng khí ño ñöôïc khoaûng vaân laø i thì khi ñöa vaøo trong moâi tröôøng trong suoát coù chieát suaát n seõ ño ñöôïc khoaûng vaân laø i’ = i n . Giöõa n vaân saùng (hoaëc vaân toái) lieân tieáp laø (n – 1) khoaûng vaân. xM OM  i i Taïi M coù vaân saùng khi: xM Taïi M coù vaân toái khi: i = k, ñoù laø vaân saùng baäc k. 1 = (2k + 1) 2 . Soá vaân saùng - toái trong mieàn giao thoa coù beà roäng L: laäp tæ soá N = L 2i Soá vaân saùng: Ns = 2N + 1 (laáy phaàn nguyeân cuûa N). Soá vaân toái: Khi phaàn thaäp phaân cuûa N < 0,5: N t = 2N (laáy phaân nguyeân cuûa N). Khi phaàn thaäp phaân cuûa N > 0,5: Nt = 2N + 2 (laáy phaàn nguyeân cuûa N). Giao thoa vôùi aùnh saùng traéng (0,38m    0,76m): AÙnh saùng ñôn saéc cho vaân saùng taïi vò trí ñang xeùt neáu: x=k  .D a ; kmin = ax D d ; kmax = ax Dt ;= ax Dk ; vôùi k  Z. AÙnh saùng ñôn saéc cho vaân toái taïi vò trí ñang xeùt neáu: x = (2k + 1)  .D 2a ; kmin = ax 1  D d 2 ; kmax = ax 1  Dt 2 ; = 2ax D (2k  1) . Beà roäng quang phoå baäc n trong giao thoa vôùi aùnh saùng traéng:  xn = n Böôùc soùng aùnh saùng trong chaân khoâng:  = Böôùc soùng aùnh saùng trong moâi tröôøng: ’ = Trong oáng Culitgiô: 1 2 c f . v c    f nf n ( d  t ) D . a . hc mv max = eU0AK = hfmax =  . min VI. LÖÔÏNG TÖÛ AÙNH SAÙNG 2 Người viết: Dương Văn Đổng – Trường THPT Bùi Thị Xuân, Bình Thuận  Hệ thống công thức Lý 12 Cơ bản – Dùng để giải nhanh các câu trắc nghiệm định lượng  Trang 10 hc Naêng löôïng cuûa phoâtoân aùnh saùng:  = hf =  . Coâng thöùc Anhxtanh, giôùi haïn quang ñieän, ñieän aùp haõm: hc 1 Wd max hc hf =  = A + 2 mv 0 max ; o = A ; Uh = - e . Ñieän theá cöïc ñaïi quaû caàu kim loaïi coâ laäp veà ñieän ñaït ñöôïc khi chieáu chuøm saùng coù   o: Vmax = Wd max e 2 . Coâng suaát cuûa nguoàn saùng, cöôøng ñoä doøng quang ñieän baûo hoaø, hieäu suaát löôïng töû: ne hc P = n  ; Ibh = ne|e|; H = n .  mv 2 R Löïc Lorrenxô, löïc höôùng taâm: Flr = qvBsin; Fht = maht = hc Quang phoå vaïch cuûa nguyeân töû hyñroâ: En – Em = hf =  . Baùn kính quyõ ñaïo döøng thöù n cuûa electron trong nguyeân töû hiñroâ: r n = n2r1; vôùi r1 = 0,53.10-11 m laø baùn kính Bo (ôû quyõ ñaïo K). 13,6 Naêng löôïng cuûa electron trong nguyeân töû hiñroâ: En = - n 2 (eV). VII. VAÄT LYÙ HAÏT NHAÂN Haït nhaân X , coù A nuclon; Z proâtoân; N = (A – Z) nôtroân. Soá haït nhaân, khoái löôïng cuûa chaát phoùng xaï coøn laïi sau thôøi gian t: A Z t t N = No 2 T = No e-t; m(t) = mo 2 T = moe-t. Soá haït nhaân môùi ñöôïc taïo thaønh (baèng soá haït nhaân bò phaân raõ) sau thôøi gian t: t N’ = N0 – N = N0 (1 – 2 T ) = N0(1 – e-t). Khoái löôïng chaát môùi ñöôïc taïo thaønh sau thôøi gian t: m’ = m0 A' A t (1 – 2 T ) = m0 A' A (1 – e-t). t Ñoä phoùng xaï: H = N = No e-t = Ho e-t = Ho 2 T . ln 2 0,693 Vôùi:   T  T laø haèng soá phoùng xaï; T laø chu kì baùn raõ. Soá haït nhaân trong m gam chaát ñôn nguyeân töû: N = Lieân heä giöõa naêng löôïng vaø khoái löôïng: E = mc2. m NA . A m0 Khoái löôïng ñoäng: m = v2 . 1 2 c Ñoä huït khoái cuûa haït nhaân: m = Zmp + (A – Z)mn – mhn. Naêng löôïng lieân keát: Wlk = mc2. Naêng löôïng lieân keát rieâng:  = Wlk . A Caùc ñònh luaät baûo toaøn trong phaûn öùng haït nhaân: Baûo toaøn soá nucloân: A1 + A2 = A3 + A4. A1 Z1 X1 + A2 Z2 X2  A3 Z3 X3 + Người viết: Dương Văn Đổng – Trường THPT Bùi Thị Xuân, Bình Thuận A4 Z4 X4.  Hệ thống công thức Lý 12 Cơ bản – Dùng để giải nhanh các câu trắc nghiệm định lượng  Trang 11 Baûo toaøn ñieän tích: Z1 + Z2 = Z3 + Z4.     Baûo toaøn ñoäng löôïng: m1 v1 + m2 v 2 = m3 v3 + m4 v 4 . Baûo toaøn naêng löôïng: (m1 + m2)c2 + 1 2 m1v 1 + 2 1 2 1 m2v 2 = (m3 + m4)c2 + 2 m3v 3 + 2 2 1 2 m4v 4 . 2 Naêng löôïng toûa ra hoaëc thu vaøo trong phaûn öùng haït nhaân: W = (m1 + m2 – m3 – m4)c2 = W3 + W4 – W1 – W2 = A33 + A44 – A11 – A22. Caùc soá lieäu vaø ñôn vò thöôøng söû duïng trong vaät lí haït nhaân: Soá Avoâgañroâ: NA = 6,022.1023mol-1. Ñôn vò naêng löôïng: 1 eV = 1,6.10-19 J; 1 MeV = 106 eV = 1,6.10-13 J. Ñôn vò khoái löôïng nguyeân töû: 1u = 1,66055.10-27 kg = 931,5 MeV/c2. Ñieän tích nguyeân toá: e = 1,6.10-19 C. Khoái löôïng proâtoân: mp = 1,0073 u. Khoái löôïng nôtroân: mn = 1,0087 u. Khoái löôïng electron: me = 9,1.10-31 kg = 0,0005 u. Người viết: Dương Văn Đổng – Trường THPT Bùi Thị Xuân, Bình Thuận  Hệ thống công thức Lý 12 Cơ bản – Dùng để giải nhanh các câu trắc nghiệm định lượng  Trang 12 C - KẾT LUẬN Thực tế giảng dạy và kết quả các kì thi trong năm học 2008 – 2009 của trường THPT Bùi Thị Xuân, Phan Thiết, Bình Thuận, nơi tôi đang công tác cho thấy việc các em học sinh sử dụng hệ thống kiến thức trên đây để giải các câu hỏi trắc nghiệm định lượng trong các đề thi tốt nghiệp và tuyển sinh môn Vật Lý cho kết quả rất tốt. Tuy nhiên, vẫn còn một bộ phận học sinh cho rằng rất khó học thuộc hết các công thức trên. Để giải quyết vấn đề này tôi đã đưa ra cho học sinh của tôi một giải pháp là không cần học thuộc lòng các công thức này mà hãy tự giải nhiều đề ôn luyện. Trong quá trình giải nếu liên quan đến kiến thức nào thì cứ mở tài liệu ra xem phần đó, sau một thời gian sẽ tự khắc nhớ hết mà không cần sử dụng tài liệu nữa. Do thời gian còn eo hẹp nên tài liệu trình bày chưa thật hoàn chỉnh, còn thiếu các ví dụ minh họa và chắc chắn sẽ không tránh khỏi những thiếu sót. Rất mong nhận được những nhận xét, góp ý của các quí đồng nghiệp để xây dựng được một tập tài liệu hoàn hảo hơn. Xin chân thành cảm ơn. Mũi Né, tháng 04 năm 2010 Tác giả Dương Văn Đổng Người viết: Dương Văn Đổng – Trường THPT Bùi Thị Xuân, Bình Thuận  Hệ thống công thức Lý 12 Cơ bản – Dùng để giải nhanh các câu trắc nghiệm định lượng  Trang 13 MỤC LỤC STT 1 2 3 4 5 6 7 V. Tính chất sóng của ánh sáng 8 9 10 NỘI DUNG A – PHẦN MỞ ĐẦU B – NỘI DUNG I. Dao động cơ II. Sóng cơ và sóng âm III. Dòng điện xoay chiều IV. Dao động điện từ 9 TRANG 1 2 2 5 7 8 VI. Lượng tử ánh sáng VII. Vật lí hạt nhân C . KẾT LUẬN 10 10 12 TÀI LIỆU THAM KHẢO 1. Vật lí 12 – Cơ bản – Vũ Quang (chủ biên) – NXB GD – Năm 2008. 2. Vật lí 12 – Nâng cao – Vũ Thanh Khiết (chủ biên) – NXB GD – Năm 2008. 3. Nội dung ôn tập môn Vật lí 12 – Nguyễn Trọng Sửu – NXB GD – Năm 2010. 4. Vật lí 12 – Những bài tập hay và điễn hình – Nguyễn Cảnh Hòe – NXB ĐHQG Hà Nội – 2008. 5. Bài giảng trọng tâm chương trình chuẩn Vật lí 12 – Vũ Thanh Khiết – NXB ĐHQG Hà Nội – 2010. Người viết: Dương Văn Đổng – Trường THPT Bùi Thị Xuân, Bình Thuận  Hệ thống công thức Lý 12 Cơ bản – Dùng để giải nhanh các câu trắc nghiệm định lượng  Trang 14 CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập – Tự do – Hạnh phúc -----    ----- PHIẾU ĐÁNH GIÁ, XẾP LOẠI SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM Năm học 2009 2010 I. Đánh giá, xếp loại của HĐKH trường THPT Bùi Thị Xuân 1. Tên đề tài: ........................................................................................................................... ................................................................................................................................................. 2. Họ và tên tác giả: ................................................................................................................ 3. Chức vụ: ................................................... Tổ: ................................................................... 4. Nhận xét của Chủ tịch HĐKH về đề tài: a) Ưu điểm: ........................................................................................................................... ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. b) Hạn chế: ............................................................................................................................ ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. 5. Đánh giá, xếp loại: Sau khi thẩm định, đánh giá đề tài trên, HĐKH trường THPT Bùi Thị Xuân thống nhất xếp loại: .................................................................................................................................. Những người thẩm định: (Ký, ghi rỏ họ tên) ................................................................. ................................................................. ................................................................. ................................................................. ................................................................. Chủ tịch HĐKH CƠ SỞ (Ký, đóng dấu, ghi rỏ họ tên) II. Đánh giá, xếp loại của HĐKH Sở GD&ĐT Tỉnh Bình Thuận Sau khi thẩm định, đánh giá đề tài trên, HĐKH Sở GD&ĐT Bình Thuận thống nhất xếp loại: ......................................................................................................................................... Những người thẩm định: (Ký, ghi rỏ họ tên) ................................................................. Chủ tịch HĐKH NGÀNH GD (Ký, đóng dấu, ghi rỏ họ tên) Người viết: Dương Văn Đổng – Trường THPT Bùi Thị Xuân, Bình Thuận  Hệ thống công thức Lý 12 Cơ bản – Dùng để giải nhanh các câu trắc nghiệm định lượng  Trang 15 ................................................................. ................................................................. Người viết: Dương Văn Đổng – Trường THPT Bùi Thị Xuân, Bình Thuận
- Xem thêm -