Nghiên cứu giải pháp thoát mực ống con cho lưới chụp mực ở vịnh bắc bộ

  • Số trang: 105 |
  • Loại file: PDF |
  • Lượt xem: 10 |
  • Lượt tải: 0
nhattuvisu

Đã đăng 26946 tài liệu

Mô tả:

3 Lêi cam ®oan T«i xin cam ®oan luËn v¨n nµy lµ do qu¸ tr×nh tÝch luü kiÕn thøc, nghiªn cøu tµi liÖu, t×m hiÓu thùc tÕ s¶n xuÊt vµ qu¸ tr×nh thùc nghiÖm mµ cã. C¸c sè liÖu sö dông cho viÖc nghiªn cøu, ph©n tÝch ®­a ®Õn kÕt luËn cña luËn v¨n dùa trªn c¸c nguån sè liÖu, c¸c chuyÕn nghiªn cøu thùc nghiÖm hoµn toµn trung thùc cña ®Ò tµi nghiªn cøu cÊp Bé vÒ lÜnh vùc ng­ cô chän läc mµ t«i ®­îc phÐp sö dông. Ph­¬ng ph¸p ph©n tÝch, xö lý sè liÖu vµ kÕt luËn cña luËn v¨n do t«i thùc hiÖn, ch­a cã ai c«ng bè ë bÊt kú tµi liÖu nµo. Th¸ng 9 n¨m 2005 Hå §×nh H¶i 4 Lêi c¶m ¬n §Ò tµi ®­îc hoµn thµnh ngoµi sù nç lùc cña b¶n th©n cßn nhê sù gióp ®ì tËn t×nh cña c¸c c¸ nh©n vµ c¬ quan, ban ngµnh: T«i xin tr©n träng c¶m ¬n: TS. Th¸i V¨n Ng¹n ®· ®Þnh h­íng nghiªn cøu khoa häc vµ trùc tiÕp h­íng dÉn gióp ®ì t«i hoµn thµnh b¶n luËn v¨n nµy. PGS-TS. NguyÔn V¨n §éng, TS. Hoµng Hoa Hång ®· cã nhiÒu ý kiÕn ®ãng gãp cho luËn v¨n cña t«i. L·nh ®¹o ViÖn nghiªn cøu H¶i s¶n H¶i Phßng; Phßng nghiªn cøu c«ng nghÖ khai th¸c H¶i s¶n - ViÖn nghiªn cøu H¶i s¶n; «ng NguyÔn V¨n Kh¸ng, chñ nhiÖm ®Ò tµi nghiªn cøu khoa häc- Ng­ cô chän läc cho mét sè nghÒ khai th¸c h¶i s¶n- ®· t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho qu¸ tr×nh nghiªn cøu, thùc nghiÖm trªn biÓn vµ cho phÐp t«i sö dông c¸c sè liÖu thu ®­îc ®Ó ph©n tÝch, xö lý theo h­íng nghiªn cøu cña luËn v¨n. C¸c chi côc B¶o vÖ nguån lîi Thuû s¶n cña c¸c tØnh ven biÓn phÝa B¾c; chñ tµu HP-9030BTS ®· t¹o mäi ®iÒu kiÖn thuËn lîi ®Ó t«i hoµn thµnh luËn v¨n. Th¸ng 9 n¨m 2005 Hå §×nh H¶i 5 Môc lôc Trang C¸c ký hiÖu vµ ch÷ viÕt t¾t 9 Lêi nãi ®Çu 10 Ch­¬ng 1: Tæng quan vÊn ®Ò nghiªn cøu. 13 1.1. §Æc ®iÓm tù nhiªn vµ nguån lîi mùc VÞnh B¾c Bé. 13 1.1.1. §Æc ®iÓm tù nhiªn VÞnh B¾c Bé 13 1.1.1.1. §Þa h×nh ®¸y biÓn 13 1.1.1.2. KhÝ t­îng thñy v¨n 13 1.1.2. Nguån lîi mùc VÞnh B¾c Bé 15 1.1.2.1. Thµnh phÇn loµi 15 1.1.2.2. §Æc ®iÓm ph©n bè 16 1.2. Thùc tr¹ng nghÒ l­íi chôp mùc ë VÞnh B¾c Bé. 17 1.2.1. Tµu thuyÒn. 17 1.2.2. Ng­ cô khai th¸c 19 1.2.3. Mïa vô vµ ng­ tr­êng khai th¸c. 21 1.2.4. Thùc tr¹ng s¶n phÈm nghÒ l­íi chôp mùc ë VÞnh B¾c Bé. 21 1.2.4.1. Thµnh phÇn vµ tØ lÖ loµi khai th¸c ®­îc b»ng l­íi chôp mùc 21 1.2.4.2. NhËn xÐt chung vÒ thùc tr¹ng s¶n phÈm khai th¸c cña nghÒ 24 l­íi chôp mùc ë VÞnh B¾c Bé. 1.3. Mét sè ph­¬ng ph¸p gi¶i tho¸t c¸ con vµ ®éng vËt biÓn 24 trªn thÕ giíi 1.3.1. Ph­¬ng ph¸p sö dông thiÕt bÞ BRDs (by-catch reduction 24 devices) dïng cho l­íi kÐo t«m 1.3.1.1. ThiÕt bÞ Cöa sæ m¾t l­íi vu«ng (square mesh window) 25 1.3.1.2. ThiÕt bÞ BRD b»ng d©y giÒng 26 1.3.2. Ph­¬ng ph¸p sö dông c¸c thiÕt bÞ JTEDs (Juvenile and 27 Trash Excluder Devices) 1.3.2.1. ThiÕt bÞ JTED h×nh ch÷ nhËt 27 1.3.2.2. ThiÕt bÞ JTED nöa h×nh cong 28 1.3.2.3. ThiÕt bÞ JTED thanh cøng 28 1.4. T×nh h×nh nghiªn cøu gi¶i ph¸p tho¸t c¸ con vµ ®éng 30 vËt biÓn ë ViÖt Nam. 6 Ch­¬ng 2: 2.1. 2.2. 2.3. 2.3.1. 2.3.2. 2.3.2.1. 2.3.2.2. 2.4. 2.5. Ch­¬ng 3: 3.1. 3.2. 3.2.1. 3.2.2. 3.2.3. 3.2.4. 3.3. 3.3.1. 3.3.1.1. 3.3.1.2. 3.3.1.3. 3.3.2. 3.3.2.1. 3.3.2.2. 3.4. 3.4.1. 3.4.2. 3.4.3. Ph­¬ng ph¸p nghiªn cøu. §èi t­îng nghiªn cøu. Ph­¬ng ph¸p nghiªn cøu. Tµi liÖu vµ ph­¬ng tiÖn nghiªn cøu. Tµi liÖu nghiªn cøu. Ph­¬ng tiÖn nghiªn cøu Tµu thuyÒn sö dông ®Ó nghiªn cøu Ng­ cô sö dông ®Ó nghiªn cøu Thêi gian vµ ®Þa ®iÓm nghiªn cøu Ph­¬ng ph¸p xö lý sè liÖu nghiªn cøu. KÕt qu¶ nghiªn cøu Nguyªn lý ®¸nh b¾t cña l­íi chôp mùc ¶nh h­ëng cña ¸nh s¸ng vµ tËp tÝnh cña mùc èng ®Õn hiÖu qu¶ ®¸nh b¾t cña l­íi chôp mùc T¸c dông cña ¸nh s¸ng ®èi víi nghÒ c¸ C¸c yÕu tè ¶nh h­ëng ®Õn tr­êng s¸ng vµ vïng t¸c dông cña nguån s¸ng ¶nh h­ëng cña ¸nh s¸ng tr¨ng ®Õn nghÒ khai th¸c mùc Ph¶n øng tËp tÝnh cña mùc trong vïng ®­îc chiÕu s¸ng Lùa chän tµu vµ l­íi triÓn khai nghiªn cøu Lùa chän tµu chôp mùc triÓn khai nghiªn cøu C¸c th«ng sè kü thuËt cña tµu nghiªn cøu C¸c trang thiÕt bÞ hµng h¶i trªn tµu triÓn khai nghiªn cøu C¸c trang thiÕt bÞ khai th¸c trªn tµu triÓn khai nghiªn cøu Lùa chän l­íi chôp mùc triÓn khai nghiªn cøu C¸c th«ng sè c¬ b¶n cña l­íi chôp mùc triÓn khai nghiªn cøu Trang bÞ phô tïng cña l­íi chôp mùc triÓn khai nghiªn cøu Lùa chän qui tr×nh ®¸nh b¾t l­íi chôp mùc triÓn khai nghiªn cøu T×m ng­ tr­êng Kü thuËt chiÕu s¸ng Kü thuËt dån ®Ìn 31 31 31 31 32 32 32 32 32 33 34 34 34 34 35 37 38 41 41 41 41 41 49 49 50 51 51 51 51 7 3.4.4. 3.5. 3.5.1. 3.5.1.1. 3.5.1.2. 3.5.1.3. 3.5.1.4. 3.5.1.5. 3.5.1.6. 3.5.1.7. 3.5.2. 3.6. 3.6.1. 3.6.2. 3.7. 3.8. 3.8.1. 3.8.2. 3.8.2.1. 3.8.2.2. 3.8.2.3. 3.8.2.4. 3.8.2.5. Ch­¬ng 4. Kü thuËt thao t¸c l­íi Lùa chän ph­¬ng ph¸p tho¸t mùc èng con cho l­íi chôp mùc TÝnh chän läc cña l­íi chôp mùc KÝch th­íc m¾t l­íi vµ c¸, mùc TÝnh tÝch cùc cña ®èi t­îng khai th¸c Møc ®é phong to¶ cña l­íi Thêi gian l­u gi÷ c¸, mùc trong ng­ cô Thµnh phÇn theo kÝch th­íc cña ®µn c¸, mùc ®¸nh b¾t VËt liÖu ®Ó chÕ t¹o ng­ cô CÊu tróc ng­ cô Lùa chän ph­¬ng ph¸p tho¸t mùc èng con cho l­íi chôp mùc CÊu t¹o vµ l¾p ®Æt thiÕt bÞ tho¸t mùc èng con cho l­íi chôp mùc CÊu t¹o cña thiÕt bÞ tho¸t mùc èng con cho l­íi chôp m­c VÞ trÝ l¾p ®Æt thiÕt bÞ tho¸t mùc èng con cho l­íi chôp mùc §¸nh b¾t thö nghiÖm Xö lý c¸c kÕt qu¶ ®¸nh b¾t thö nghiÖm Ghi chÐp kÕt qu¶ ®¸nh b¾t thö nghiÖm Xö lý c¸c kÕt qu¶ ®¸nh b¾t thö nghiÖm Xö lý kÕt qu¶ thö nghiÖm thiÕt bÞ LMV a = 12 mm Xö lý kÕt qu¶ thö nghiÖm thiÕt bÞ LMV a = 14 mm Xö lý kÕt qu¶ thö nghiÖm thiÕt bÞ LMV a = 16 mm Xö lý kÕt qu¶ thö nghiÖm thiÕt bÞ LMV a = 18 mm Xö lý kÕt qu¶ thö nghiÖm thiÕt bÞ LMV a = 20 mm §¸nh gi¸ kÕt qu¶ nghiªn cøu, ý kiÕn ®Ò xuÊt vµ 52 57 57 57 57 58 58 58 58 59 59 60 60 61 62 64 64 65 66 70 76 82 88 94 kiÕn nghÞ 4.1. 4.1.1. 4.1.2. 4.2. 4.2.1. §¸nh gi¸ chung kÕt qu¶ nghiªn cøu §¸nh gi¸ chung vÒ tû lÖ tho¸t (%) theo träng l­îng. §¸nh gi¸ chung vÒ tû lÖ tho¸t (%) theo sè l­îng c¸ thÓ. §¸nh gi¸ vÒ kh¶ n¨ng mùc èng con tho¸t qua c¸c thiÕt bÞ thö nghiÖm Kh¶ n¨ng tho¸t cña mùc èng con qua thiÕt bÞ thö nghiÖm 94 94 96 98 98 8 LMV a = 12mm. 4.2.2. Kh¶ n¨ng tho¸t cña mùc èng con qua thiÕt bÞ thö nghiÖm LMV a = 14mm. 4.2.3. Kh¶ n¨ng tho¸t cña mùc èng con qua thiÕt bÞ thö nghiÖm LMV a = 16mm. 4.2.4. Kh¶ n¨ng tho¸t cña mùc èng con qua thiÕt bÞ thö nghiÖm LMV a = 18mm. 4.2.5. Kh¶ n¨ng tho¸t cña mùc èng con qua thiÕt bÞ thö nghiÖm LMV a = 20mm. 4.3. KÕt luËn vµ kiÕn nghÞ 4.3.1. KÕt luËn 4.3.2. KiÕn nghÞ Tµi liÖu tham kh¶o Phô lôc 98 99 100 101 102 102 103 105 107 9 c¸c ký hiÖu vµ tõ viÕt t¾t a: KÝch th­íc c¹nh m¾t l­íi BRDs: By-catch Reduction Devices JTEDs: Juvenile and Trash Excluder Devices MLV a = 12mm: ThiÕt bÞ m¾t l­íi vu«ng cã c¹nh m¾t l­íi a = 12mm MLV a = 14mm: ThiÕt bÞ m¾t l­íi vu«ng cã c¹nh m¾t l­íi a = 14mm MLV a = 16mm: ThiÕt bÞ m¾t l­íi vu«ng cã c¹nh m¾t l­íi a = 16mm MLV a = 18mm: ThiÕt bÞ m¾t l­íi vu«ng cã c¹nh m¾t l­íi a = 18mm MLV a = 20mm: ThiÕt bÞ m¾t l­íi vu«ng cã c¹nh m¾t l­íi a = 20mm PA: Polyamit PE: Polyethylene PP: Polypropylene SEAFDEC: Southeast Asian Fisheries Development Center SLCT: Sè l­îng c¸ thÓ TL: Träng l­îng Ф: §­êng kÝnh 10 Lêi nãi ®Çu BiÓn ViÖt Nam víi chiÒu dµi bê biÓn trªn 3200 km vµ vïng ®Æc quyÒn kinh tÕ réng gÇn 1 triÖu km2 cã vÞ trÝ ®Æc biÖt quan träng trong sù tr­êng tån vµ ph¸t triÓn cña d©n téc ViÖt Nam. Víi nguån lîi h¶i s¶n phong phó vµ ®a d¹ng ®­îc ph©n bè tõ vïng biÓn Mãng C¸i (Qu¶ng Ninh) ®Õn Hµ Tiªn (Kiªn Giang), biÓn n­íc ta ®·, ®ang vµ sÏ cung cÊp nguån thùc phÈm hÕt søc quan träng cho nh©n d©n ta. Do vËy, khai th¸c vµ sö dông hîp lý nguån tµi nguyªn biÓn lµ chiÕn l­îc l©u dµi trong ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi ë n­íc ta. Trong nh÷ng n¨m qua, do viÖc khai th¸c qu¸ møc lµm cho nguån lîi h¶i s¶n, ®Æc biÖt lµ nguån lîi h¶i s¶n ven bê bÞ gi¶m sót nghiªm träng c¶ n¨ng suÊt còng nh­ chÊt l­îng s¶n phÈm khai th¸c. Do ®ã, viÖc b¶o vÖ, duy tr× vµ ph¸t triÓn nguån lîi h¶i s¶n cÇn ®­îc coi träng vµ ®Èy m¹nh h¬n n÷a. Mùc (Cephalopoda) thuéc ngµnh ®éng vËt th©n mÒm (Mollusca), bao gåm c¸c loµi mùc èng, mùc nang, b¹ch tuéc; tÊt c¶ ®Òu sèng ë biÓn. C¸c vïng biÓn ë n­íc ta ®Òu cã c¸c loµi mùc ph©n bè, nhiÒu loµi cã sè l­îng lín. §Æc biÖt, mùc èng (Logigo Spp) hiÖn lµ mét trong nh÷ng ®èi t­îng khai th¸c quan träng cña nghÒ khai th¸c h¶i s¶n ë n­íc ta. S¶n phÈm mùc khai th¸c ®­îc kh«ng nh÷ng phôc vô nhu cÇu trong n­íc mµ cßn lµ mÆt hµng cã gi¸ trÞ xuÊt khÈu lín, chiÕm tØ träng ®¸ng kÓ trong tæng gi¸ trÞ thuû s¶n xuÊt khÈu hµng n¨m. NghÒ chôp mùc lµ mét nghÒ khai th¸c cã sö dông nguån s¸ng tËp trung mùc ®Ó ®¸nh b¾t. GÇn ®©y (1992), nghÒ chôp mùc ®· ®­îc du nhËp tõ Th¸i Lan vµ Trung Quèc vµo n­íc ta. §èi víi nghÒ c¸ n­íc ta, ®©y lµ nghÒ míi vµ nhanh chãng trë thµnh mét nghÒ khai th¸c h¶i s¶n quan träng, chuyªn khai th¸c mùc èng ë mét sè tØnh ven biÓn cña n­íc ta. NhiÒu ®Þa ph­¬ng ë phÝa B¾c ph¸t triÓn m¹nh nghÒ l­íi chôp mùc nh­ Qu¶ng Ninh, H¶i Phßng, NghÖ An, Qu¶ng B×nh, ... mang l¹i hiÖu qu¶ kinh tÕ cao, ®ãng gãp mét s¶n l­îng lín cho tiªu dïng trong n­íc vµ chÕ biÕn xuÊt khÈu. 11 HiÖn nay, ë vïng biÓn VÞnh B¾c Bé mçi n¨m cã hµng ngh×n tµu thuyÒn lµm nghÒ chôp mùc. HÇu hÕt c¸c tµu nµy ho¹t ®éng quanh n¨m, mét sè Ýt tµu thuyÒn trong thêi gian tõ th¸ng 11 ®Õn th¸ng 3 n¨m sau chuyÓn sang sö dông c¸c lo¹i ng­ cô kh¸c ®Ó khai th¸c c¸. MÆc dÇu, l­íi chôp mùc khai th¸c mùc cã hiÖu qu¶ kinh tÕ cao nh­ng thùc tÕ cho thÊy trong s¶n phÈm khai th¸c ®­îc sè mùc èng con (mùc èng ch­a ®¹t kÝch th­íc tèi thiÓu cho phÐp khai th¸c theo qui ®Þnh vÒ b¶o vÖ vµ ph¸t triÓn nguån lîi thuû s¶n hoÆc ch­a thµnh thôc) chiÕm tØ lÖ t­¬ng ®èi cao trong s¶n l­îng mçi mÎ l­íi. Do vËy, cã nguy c¬ lµm gi¶m møc bæ sung tr÷ l­îng mùc èng cña c¸c n¨m sau vµ lµm cho nguån lîi mùc èng ë vïng biÓn n­íc ta ngµy cµng bÞ gi¶m sót. Trong khi ®ã, do ¸p lùc vÒ thu nhËp cña ng­ d©n nªn sè l­îng tµu chôp mùc ®­îc ®ãng míi ngµy cµng t¨ng. Theo sè l­îng thèng kª tõ c¸c Së Thuû s¶n cña c¸c tØnh ven biÓn phÝa B¾c th× sè l­îng tµu chôp mùc trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y hµng n¨m t¨ng kho¶ng 250 – 300 chiÕc. Nh­ vËy, ®éi tµu tham gia lµm nghÒ chôp mùc ngµy cµng t¨ng sÏ dÉn ®Õn chÊt l­îng s¶n phÈm mùc khai th¸c ®­îc ngµy cµng gi¶m vµ tØ lÖ mùc èng con trong s¶n l­îng mÎ l­íi ngµy cµng cao. Ph¸p lÖnh vÒ b¶o vÖ vµ ph¸t triÓn nguån lîi thuû s¶n míi chØ qui ®Þnh cho lo¹i mùc thÎ – Loligo edulis cã kÝch th­íc tèi thiÓu cho phÐp khai th¸c lµ 150mm vµ Loligo beka lµ 60mm cßn c¸c lo¹i mùc èng kh¸c nh­ Loligo chinensis, Loligo duvauceli, Loligo tagoi, Loligo vietnamensis,... vÉn ch­a cã qui ®Þnh vÒ kÝch th­íc tèi thiÓu cho phÐp khai th¸c. MÆt kh¸c, kÝch th­íc thµnh thôc cña c¸c lo¹i mùc èng nãi chung (Loligo Spp) rÊt kh¸c nhau vµ trong cïng mét mÎ l­íi chôp mùc thµnh phÇn loµi mùc èng ®¸nh b¾t ®­îc kh¸ ®a d¹ng, trung b×nh 4 ®Õn 5 loµi. Tõ thùc tÕ trªn cho thÊy viÖc nghiªn cøu t×m ra gi¶i ph¸p tho¸t mùc èng con cho l­íi chôp mùc lµ hÕt søc cÇn thiÕt. Trong khu«n khæ cña mét luËn v¨n cao häc chuyªn ngµnh C«ng nghÖ 12 khai th¸c thuû s¶n t«i ®· ®Ò xuÊt h­íng nghiªn cøu, t×m gi¶i ph¸p tho¸t mùc èng con cho nghÒ l­íi chôp mùc ë vïng biÓn VÞnh B¾c Bé. Nh»m t×m ra gi¶i ph¸p tho¸t mùc èng con ®Ó:  h¹n chÕ viÖc ®¸nh b¾t mùc èng ch­a thµnh thôc hoÆc ch­a ®¹t kÝch th­íc tèi thiÓu cho phÐp khai th¸c theo qui ®Þnh vÒ b¶o vÖ vµ ph¸t triÓn nguån lîi thuû s¶n.  Gi¶m tØ lÖ mùc èng con trong mçi mÎ l­íi. §Ò tµi cã ý nghÜa thùc tiÔn cao, ®ã lµ t×m ra gi¶i ph¸p gi¶m tØ lÖ mùc èng con trong s¶n l­îng khai th¸c cña nghÒ l­íi chôp mùc. Tõ ®ã cã thÓ øng dông réng r·i cho c¸c tµu lµm nghÒ l­íi chôp mùc ë VÞnh B¾c Bé nãi riªng vµ c¸c vïng biÓn trong c¶ n­íc nãi chung nh»m b¶o vÖ vµ duy tr× æn ®Þnh nguån lîi mùc ë vïng biÓn n­íc ta. §­îc sù cho phÐp cña l·nh ®¹o ViÖn nghiªn cøu H¶i s¶n, §Ò tµi luËn v¨n tèt nghiÖp: Nghiªn cøu gi¶i ph¸p tho¸t mùc èng con cho l­íi chôp mùc ë VÞnh B¾c Bé ” do HiÖu tr­ëng Tr­êng §¹i häc Thuû s¶n Nha Trang ký ®­îc phÐp sö dông mét phÇn kÕt qu¶ nghiªn cøu cña ®Ò tµi cÊp Bé: “Nghiªn cøu thiÕt kÕ vµ ¸p dông ng­ cô chän läc cho mét sè lo¹i nghÒ khai th¸c h¶i s¶n” lµm nguån sè liÖu ®Ó sö lý, ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ nghiªn cøu cña luËn v¨n. H¶i Phßng lµ ®Þa ph­¬ng cã sè l­îng tµu thuyÒn tham gia ho¹t ®éng nghÒ l­íi chôp mùc nhiÒu nhÊt trong sè c¸c tØnh phÝa B¾c vµ ph¹m vi ho¹t ®éng bao gåm c¸c ng­ tr­êng ë VÞnh B¾c Bé, nªn t«i chän nghÒ l­íi chôp mùc ë H¶i Phßng ®Ó nghiªn cøu. VÊn ®Ò nghiªn cøu t×m gi¶i ph¸p tho¸t mùc èng con cho l­íi chôp mùc cßn Ýt ®­îc nghiªn cøu vµ thö nghiÖm, do ®ã trong c¸ch gi¶i quyÕt vÊn ®Ò c¶ lý thuyÕt lÉn thùc tiÔn kh«ng thÓ tr¸nh khái sai sãt, nªn t«i rÊt mong nhËn ®­îc sù gãp ý cña c¸c nhµ khoa häc vµ c¸c chuyªn gia kü thuËt ®Çu ngµnh ®Ó ®Ò tµi ®¹t kÕt qu¶ cao vµ cã thÓ ¸p dông vµo thùc tiÔn. 13 Ch­¬ng 1 tæng quan vÊn ®Ò nghiªn cøu 1.1. §Æc ®iÓm tù nhiªn vµ nguån lîi mùc VÞnh B¾c Bé. 1.1.1. §Æc ®iÓm tù nhiªn VÞnh B¾c Bé. 1.1.1.1. §Þa h×nh ®¸y biÓn. VÞnh B¾c Bé cã d¹ng lßng ch¶o, nghiªng dÇn vÒ phÝa ®«ng nam. PhÇn s©u nhÊt cña lßng ch¶o ch¹y Ðp s¸t vÒ phÝa ®¶o H¶i Nam vµ cã s­ên dèc h¬n phÝa ViÖt Nam. §é s©u ë trung t©m VÞnh ®¹t tíi 70 – 80 m, vïng cöa VÞnh kho¶ng 100 m, ®é s©u trung b×nh 38 m. 1.1.1.2. KhÝ t­îng, thñy v¨n. - ChÕ ®é giã: Vïng biÓn VÞnh B¾c Bé chÞu ¶nh h­ëng cña hÖ thèng giã mïa ch©u ¸. Mïa §«ng cã giã mïa §«ng B¾c ho¹t ®éng tõ cuèi th¸ng 9 ®Õn th¸ng 4 n¨m sau. Trung b×nh mçi th¸ng chÝnh §«ng cã kho¶ng 2 – 3 ®ît kh«ng khÝ l¹nh trµn vÒ. Giã mïa §«ng B¾c m¹nh th­êng kÐo dµi 3 – 5 ngµy (cã ®ît kÐo dµi ®Õn hµng tuÇn). NhiÖt ®é kh«ng khÝ trung b×nh 16 – 180C, nhiÖt ®é thÊp nhÊt cã n¬i xuèng tíi 3 – 50C. Mïa hÌ, do ¶nh h­ëng cña hai hÖ thèng giã mïa tõ phÝa T©y vµ phÝa Nam Th¸i B×nh D­¬ng lu©n phiªn nhau, nªn thêi tiÕt vïng biÓn VÞnh B¾c Bé trong thêi kú nµy rÊt Ýt cã giã m¹nh (trõ giã b·o), kh«ng khÝ nãng Èm, oi bøc vµ cã m­a nhiÒu. - Sãng: Sãng ë vïng biÓn VÞnh B¾c Bé phô thuéc chñ yÕu vµo chÕ ®é giã mïa. Mïa giã §«ng B¾c tõ th¸ng 10 ®Õn th¸ng 3 n¨m sau sãng h­íng §«ng B¾c chiÕm tØ lÖ kh¸ lín. §é cao sãng trung b×nh 0,7 – 1,0m. Mïa giã T©y Nam (tõ th¸ng 4 ®Õn th¸ng 9) do ¶nh h­ëng cña ®Þa h×nh, giã ®· lÖch sang h­íng Nam hoÆc §«ng Nam, nªn sãng ë VÞnh B¾c Bé thÞnh hµnh theo h­íng Nam hoÆc §«ng Nam. Nh×n chung sãng trong mïa nµy kh«ng æn ®Þnh, v× th­êng hay cã b·o. §é cao sãng trung b×nh tõ 0,5 – 0,75m. 14 - NhiÖt ®é kh«ng khÝ: Mïa giã §«ng B¾c, ë phÝa B¾c VÞnh B¾c Bé nhiÖt ®é kh«ng khÝ trung b×nh ®¹t gi¸ trÞ thÊp so víi phÝa Nam VÞnh. NhiÖt ®é kh«ng khÝ trung b×nh trong nh÷ng th¸ng gi÷a mïa giã §«ng B¾c lµ 18 – 200C, nh÷ng th¸ng ®Çu vµ cuèi mïa nhiÖt ®é kh«ng khÝ trung b×nh lµ 22 – 240C. NhiÖt ®é kh«ng khÝ cao nhÊt trong nh÷ng th¸ng gi÷a mïa lµ 26 – 280C, cßn nh÷ng th¸ng ®Çu vµ cuèi mïa lµ 30 – 320C. NhiÖt ®é kh«ng khÝ thÊp nhÊt trung b×nh lµ 6 – 80C. Mïa giã T©y Nam, nhiÖt ®é kh«ng khÝ vïng ven biÓn phÝa B¾c lµ 25 – 270C, cµng vÒ phÝa Nam VÞnh, nhiÖt ®é kh«ng khÝ t¨ng dÇn, trung b×nh 28 – 300C. NhiÖt ®é kh«ng khÝ cao nhÊt trung b×nh lµ 32 – 340C, cao nhÊt tuyÖt ®èi lµ 36 – 380c. Ngoµi kh¬i VÞnh B¾c Bé, chÕ ®é nhiÖt kh«ng khÝ còng n»m trong nÒn cña c¸c hÖ thèng thêi tiÕt nh­ vïng biÓn ven bê, nh­ng do kh«ng chÞu ¶nh h­ëng cña ®Þa h×nh nªn nhiÖt ®é kh«ng khÝ æn ®Þnh vµ cao h¬n. Mïa giã §«ng B¾c, nhiÖt ®é kh«ng khÝ trung b×nh lµ 19 – 210C, cao nhÊt lµ 23 – 250C; thÊp nhÊt lµ 12 – 140C. Mïa giã mïa T©y Nam, nhiÖt ®é kh«ng khÝ trung b×nh lµ 27 – 290C, cao nhÊt 30 – 320C, cã n¨m cao tíi 36 – 380C, thÊp nhÊt 18 – 200C. - ChÕ ®é m­a: Tõ Qu¶ng Ninh ®Õn Thanh Hãa mïa m­a b¾t ®Çu tõ th¸ng 5 vµ kÕt thóc b¾t ®Çu vµo th¸ng 10, cßn phÝa Nam mïa m­a hµng n¨m ®Õn muén h¬n. L­îng m­a trung b×nh hµng n¨m kho¶ng 1800 – 2400 mm, víi sè ngµy m­a trong n¨m kho¶ng 140 – 150 ngµy. Vïng kh¬i VÞnh B¾c Bé mïa m­a b¾t ®Çu vµo th¸ng 6, kÕt thóc vµo th¸ng 9, l­îng m­a trung b×nh kho¶ng 1500 – 1800 mm, víi sè ngµy m­a c¶ n¨m tõ 100 – 120 ngµy. - H¶i l­u: Mïa giã T©y Nam: VÞnh B¾c Bé lµ vïng biÓn cã ®é s©u nhá, phÝa T©y bÞ chia c¾t bëi c¸c cöa s«ng lín nªn dßng n­íc tõ ngoµi vµo VÞnh ®i men theo bê phÝa T©y ®Ó lªn phÝa B¾c cña VÞnh vµ ®i men theo bê phÝa T©y cña ®¶o H¶i 15 Nam t¹o nªn hoµn l­u khÐp kÝn theo chiÒu kim ®ång hå. Do t¸c dông cña ®Þa h×nh ®· t¹o nªn mét vïng n­íc tråi ë phÝa T©y cña VÞnh ch¹y däc theo ®­êng bê kÐo dµi kho¶ng 60 h¶i lý, ®ång thêi n­íc tõ lôc ®Þa ®æ ra m¹nh còng lµm nh¹t hãa d¶i n­íc ven bê. Khu vùc phÝa §«ng B¾c cña VÞnh vµo thêi kú nµy h×nh thµnh mét xo¸y nghÞch vµ chÝnh t¹i ®©y cã hiÖn t­îng n­íc tõ trªn mÆt ch×m xuèng s©u. Nh×n chung tèc ®é dßng ch¶y trong toµn vïng kh«ng lín l¾m, tèc ®é trung b×nh chØ ®¹t 10 – 15 cm/s [10]. Mïa giã §«ng B¾c: Vµo mïa nµy n­íc l¹nh ë phÇn phÝa B¾c VÞnh B¾c Bé d­íi ¶nh h­ëng cña giã mïa §«ng B¾c b¾t ®Çu h×nh thµnh dßng h¶i l­u ch¶y theo h­íng gÇn song song víi bê theo chiÒu B¾c Nam. Trong vïng phÝa B¾c cña VÞnh (vÜ ®é 20016’N; kinh ®é 107050’E) tõ dßng n­íc l¹nh t¸ch ra mét nh¸nh uèn cong dÇn vÒ h­íng §«ng råi cïng víi dßng n­íc Êm tõ phÝa Nam cña VÞnh ®i lªn t¹o thµnh mét dßng tuÇn hoµn khÐp kÝn ng­îc chiÒu kim ®ång hå (xo¸y thuËn). Sù hßa hîp cña hai dßng n­íc cã ë vïng xo¸y thuËn ®· t¹o ®iÒu kiÖn rÊt tèt cho sinh vËt phï du ph¸t triÓn. Vµo mïa nµy n­íc tõ lôc ®Þa ®æ vµo biÓn kh«ng ®¸ng kÓ nªn hiÖn t­îng nh¹t hãa ven bê kh«ng tån t¹i vµ dßng n­íc ®i tõ phÝa B¾c VÞnh xuèng phÝa Nam cã xu h­íng Ðp s¸t bê phÝa T©y VÞnh. 1.1.2. Nguån lîi mùc VÞnh B¾c Bé. 1.1.2.1. Thµnh phÇn loµi. Tõ c¸c tµi liÖu [3], [4], [5], [10] cho thÊy r»ng: Tíi nay ë vïng biÓn ViÖt Nam ®· cã 53 loµi ®éng vËt ch©n ®Çu ®­îc ph¸t hiÖn, trong ®ã líp phô Nautiloidea cã mét loµi lµ èc Anh vò (Nautilus pompilius L.), cßn l¹i 52 loµi thuéc líp phô (Coleoidea) bao gåm: - Bé Sepioidea cã 3 hä, 6 gièng, 23 loµi. - Bé Teuthoidea cã 2 hä, 4 gièng, 17 loµi. - Bé Octopoda cã 1 hä, 2 gièng, 12 loµi. 16 Trong sè 53 loµi ®· ph¸t hiÖn, VÞnh B¾c Bé cã 32 loµi. Cã 4 loµi quÝ hiÕm ®· ®­îc ®­a vµo s¸ch ®á ViÖt Nam cÇn ®­îc b¶o vÖ lµ: èc Anh vò (Nautilus pompilius), mùc èng Trung Hoa (Loligo chinnensis), mùc nang v©n hæ (Sepia pharaonis) vµ mùc l¸ (Sepiotcuthis S.lessoniana). Nh÷ng loµi cã gi¸ trÞ kinh tÕ lµ: Sepia pharaonis (mùc nang v©n hæ), S.lycidas (mùc nang m¾t c¸o), S. latimanus (mùc nang löa), S. esculenta (mùc nang vµng), S. aculeata (mùc nang kim), Sepioteuthis lessoniana (mùc l¸); Loligo chinensis (mùc èng Trung Hoa); L.beka (mùc èng Beka); L.edulis (mùc ThÎ). 1.1.2.2. §Æc ®iÓm ph©n bè. - Mùc Nang: Nh÷ng loµi cã ph©n bè ë VÞnh B¾c Bé nh­ng sè l­îng kh«ng lín vµ kh«ng phæ biÕn lµ: Sepia aculeata; Sepia madokai; Euprimana berryi. Nh÷ng loµi cã ph©n bè t­¬ng ®èi phæ biÕn ë vïng biÓn VÞnh B¾c Bé lµ: Sepia elipca, Metasepia tulbergy, Sepiella maindroni, Sepiola, Birosrta. Tõ kÕt qu¶ kh¶o s¸t thùc tÕ, cïng víi viÖc ph©n tÝch sè liÖu vÒ s¶n l­îng ®¸nh b¾t cña hµng ngh×n mÎ l­íi cña c¸c tµu nghiªn cøu vµ tµu thuyÒn s¶n xuÊt ®· x¸c ®Þnh ®­îc c¸c khu vùc tËp trung chñ yÕu cña mùc nang ë vïng biÓn VÞnh B¾c Bé biÕn ®éng nh­ sau: Trong thêi kú mïa kh« (th¸ng 1, 2, 3), c¸c loµi mùc nang kÝch th­íc lín nh­ Sepia lycidas, S. esculenta, S. pharaonis th­êng tËp trung ë c¸c ®¶o nh­ C¸i Chiªn, C« T« (Qu¶ng Ninh), B¹ch Long VÜ, C¸t Bµ (H¶i Phßng). C¸c th¸ng kh¸c, c¸c loµi S. latimananus, S. madokai, S.elliptica, S. aculeata ®Òu cã ph©n bè r¶i r¸c ë c¸c khu vùc phÝa B¾c vµ T©y B¾c, §«ng B¾c vµ phÝa T©y VÞnh. C¸c loµi mùc nang ph©n bè chñ yÕu ë ®é s©u tõ 20 – 50m. Tuy nhiªn, ®Õn c¸c th¸ng cña mïa kh«, l¹nh vµ ®Çu mïa m­a (tõ th¸ng 1 ®Õn th¸ng 4), nhiÒu loµi mùc nang th­êng di c­ vµo vïng gÇn bê ®Ó sinh s¶n [3], [10]. - Mùc èng: 17 Nh÷ng loµi cã ph©n bè ë VÞnh B¾c Bé nh­ng sè l­îng kh«ng lín vµ kh«ng phæ biÕn lµ: Loligo duvauceli, L. tagoi, Loligo vietnamensis. Nh÷ng loµi ph©n bè ë VÞnh B¾c Bé vµ cã sè l­îng lín lµ Loligo chinensis, Loligo beka, Loligo edulis, Loligo gotoi. Còng nh­ mùc nang, c¸c loµi mùc èng còng cã c¸c vïng tËp trung nhÊt ®Þnh. Theo tµi liÖu [3], [4] c¸c vïng tËp trung ph©n bè cña mùc èng ë vïng biÓn VÞnh B¾c Bé lµ: khu vùc C¸t Bµ - C« T«, Hßn Mª - Hßn M¸t vµ khu vùc B¹ch Long VÜ. Trong ph¹m vi ®é s©u tõ trªn 100 m vµo gÇn bê ®Òu b¾t gÆp c¸c lo¹i mùc èng, nh­ng ë ®é s©u nhá h¬n 20m vµ lín h¬n 50m n­íc c¸c loµi mùc èng ph©n bè Ýt. Ph©n bè tËp trung nhÊt lµ ë ph¹m vi ®é s©u tõ 30 – 50 m n­íc. C¸c loµi mùc èng cã hiÖn t­îng di chuyÓn ph¹m vi ph©n bè theo mïa vµ theo ®iÒu kiÖn thêi tiÕt khÝ hËu. §èi víi mùc èng trong c¸c th¸ng mïa kh« (th¸ng 12 – 3 n¨m sau), mùc èng di chuyÓn vµo vïng n­íc n«ng h¬n. C¸c th¸ng mïa m­a (th¸ng 6 - 9), c¸c loµi mùc èng di chuyÓn ra vïng n­íc s©u h¬n. Thêi kú nµy, ë vïng cã ®é s©u tõ 30 – 50 m n­íc ®¹t n¨ng suÊt cao nhÊt. Ngoµi ra, c¸c loµi mùc èng cßn cã ®Æc ®iÓm ph©n bè th¼ng ®øng: Nh×n chung ban ngµy, do líp n­íc bÒ mÆt bÞ ¸nh s¸ng mÆt trêi hun nãng, lµm nhiÖt ®é t¨ng lªn chóng th­êng lÆn xuèng ®¸y hoÆc c¸c líp n­íc tÇng d­íi. Ban ®ªm, khi nhiÖt ®é n­íc bÒ mÆt gi¶m ®i, c¸c quÇn thÓ mùc èng l¹i di chuyÓn tõ líp n­íc tÇng ®¸y lªn tÇng mÆt. MÆt kh¸c, do tÝnh h­íng quang d­¬ng cña c¸c loµi mùc èng, nªn ban ®ªm ë trªn boong tµu, nÕu ®­a nguån ¸nh s¸ng m¹nh chiÕu xuèng n­íc, th× mùc èng tô tËp rÊt ®«ng quanh quÇng s¸ng ®ã. Lîi dông ®Æc ®iÓm nµy, ë n­íc ta còng nh­ nhiÒu n­íc kh¸c ®Òu cã nghÒ c©u mùc hoÆc l­íi chôp mùc ®¸nh b¾t mùc vµo ban ®ªm kÕt hîp víi ¸nh s¸ng ®¹t hiÖu qu¶ cao. 1.2. Thùc tr¹ng nghÒ l­íi chôp mùc ë VÞnh B¾c Bé. 18 1.2.1. Tµu thuyÒn: Theo sè liÖu thèng kª tõ c¸c së Thuû s¶n vµ c¸c chi côc B¶o vÖ nguån lîi thuû s¶n cña c¸c tØnh ven biÓn phÝa B¾c sè tµu ®¨ng ký lµm nghÒ chôp mùc trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y t¨ng lªn nhanh chãng, tÝnh ®Õn n¨m 2005 cã kho¶ng gÇn 1500 chiÕc, thu hót h¬n 11000 lao ®éng lµm viÖc trªn biÓn. (xem b¶ng 1-1). B¶ng 1-1: Sè l­îng tµu chôp mùc ë mét sè tØnh cã nghÒ chôp mùc ph¸t triÓn thuéc vïng biÓn vÞnh B¾c Bé. Sè l­îng tµu chôp mùc TØnh (Thµnh phè) 2002 2003 2004 2005 321 332 387 415 Qu¶ng Ninh 54 112 179 216 Thanh Ho¸ 18 46 163 191 NghÖ An 16 141 233 328 Qu¶ng B×nh 25 79 128 154 Hµ TÜnh 08 34 92 116 H¶i Phßng HÇu hÕt c¸c tµu chôp mùc ë vïng biÓn VÞnh B¾c Bé ®Òu lµ tµu vá gç. Theo sè liÖu ®iÒu tra cho thÊy c¸c tµu chôp mùc cã chiÒu dµi trung b×nh tõ 11m ®Õn 15m (xem b¶ng I-1 vµ I-2 phô lôc I). HÇu hÕt c¸c tµu sö dông m¸y cã c«ng suÊt trung b×nh tõ 60 cv ®Õn 90 cv, ®èi víi c¸c tµu cã c«ng suÊt m¸y chÝnh nhá, tuú theo ®iÒu kiÖn kinh tÕ mµ ng­ d©n cã thÓ l¾p thªm mét m¸y cã c«ng suÊt 44 cv hoÆc 55 cv ®Ó lai m¸y ph¸t ®iÖn (xem b¶ng I-1 vµ I-2). Do ®Æc ®iÓm cña nghÒ, c¸c tµu l­íi chôp mùc th­êng cång kÒnh, khi c¨ng l­íi chuÈn bÞ ®¸nh b¾t chÞu søc c¶n cña giã lín, lµm cho tµu dÔ bÞ mÊt æn ®Þnh trong tr­êng hîp sãng to, giã lín. H¬n n÷a, theo kinh nghiÖm cña 19 ng­ d©n, tµu l­íi chôp mùc chØ ®¸nh b¾t cã hiÖu qu¶ trong ®iÒu kiÖn thêi tiÕt cã giã thæi tõ cÊp 4 - cÊp 5. Nh­ vËy, ®Ó ho¹t ®éng ®¸nh b¾t an toµn vµ cã hiÖu qu¶ ë c¸c vïng n­íc xa bê, tµu l­íi chôp mùc ®ßi hái ph¶i cã kÝch th­íc vá tµu vµ c«ng suÊt m¸y ®ñ lín. Thùc tÕ s¶n xuÊt cho thÊy, c¸c tµu cã chiÒu dµi vá >14m cã thÓ ho¹t ®éng an toµn vµ ®¸nh b¾t cã hiÖu qu¶ ë c¸c vïng n­íc xa bê. Ngoµi ra, ®Ó ph¸t triÓn bÒn v÷ng nghÒ chôp mùc, còng cÇn ph¶i cã c¸c qui ®Þnh, chÝnh s¸ch khuyÕn khÝch ®¸nh b¾t xa bê, h¹n chÕ vµ gi¶m dÇn l­îng tµu nhá, ho¹t ®éng ®¸nh b¾t ë c¸c ng­ tr­êng truyÒn thèng ven bê. 1.2.2. Ng­ cô khai th¸c HiÖn nay mçi tµu sö dông mét mÉu l­íi vµ c¸c trang bÞ kh¸c nhau tuú thuéc vµo kÝch th­íc vá tµu vµ kinh nghiÖm ®¸nh b¾t (xem b¶ng I-1 vµ I-2). Tuy nhiªn, c¸c mÉu l­íi ®Òu cã nÐt gièng nhau c¬ b¶n vµ cã thÓ ph©n thµnh c¸c lo¹i sau ®©y: +/ C¨n cø vµo cÊu t¹o ¸o l­íi: - Lo¹i ¸o l­íi gåm nh÷ng tÊm l­íi h×nh trô ghÐp l¹i víi nhau. - Lo¹i ¸o l­íi gåm c¸c tÊm l­íi h×nh nãn côt ghÐp l¹i víi nhau. +/ C¨n cø vµo ph­¬ng ph¸p trang bÞ phô tïng: - Lo¹i l­íi võa trang bÞ ch× võa trang bÞ vßng khuyªn. - Lo¹i l­íi chØ trang bÞ vßng khuyªn (thay cho c¶ ch×). +/ C¨n cø vµo sè t¨ng g«ng ®­îc trang bÞ cã thÓ chia: - Lo¹i 2 t¨ng g«ng. - Lo¹i 3 t¨ng g«ng. - Lo¹i 4 t¨ng g«ng. - ¸o l­íi: ¸o l­íi chôp mùc sau khi l¾p r¸p cã d¹ng h×nh phÔu, gåm 3 phÇn chÝnh: ®ôt l­íi, th©n l­íi vµ chao miÖng. §ôt l­íi cã t¸c dông gi÷ mùc khi thu l­íi, chao miÖng dïng liªn kÕt gi÷a th©n l­íi víi giÒng miÖng nh»m t¨ng ®é bÒn cho l­íi. PhÇn th©n l­íi gåm c¸c tÊm l­íi h×nh trô cã kÝch th­íc 20 kh¸c nhau ghÐp l¹i. ¸o l­íi cã t¸c dông lµ sau khi th¶, t¹o thµnh t­êng l­íi cã d¹ng h×nh nãn bao v©y ®µn mùc ®ang næi lªn tÇng mÆt nh­ ®i t×m ¸nh s¸ng ®· bÞ mÊt, kh«ng cho mùc tho¸t ra ngoµi theo ph­¬ng ngang. KÕt cÊu ¸o l­íi sao cho khi r¬i ch×m ¸o l­ãi më ®Òu, kh«ng bÞ chïng vµ g©y lùc c¨ng côc bé, h¹n chÕ mùc ®ãng l­íi ®Õn møc thÊp nhÊt. Ng­ d©n sö dông l­íi sóc b»ng vËt liÖu PA hoÆc PE do nhµ m¸y dÖt s½n, c¾t thµnh tÊm theo thiÕt kÕ vµ ghÐp l¹i víi nhau. - T¨ng g«ng c¨ng l­íi: T¨ng g«ng dïng ®Ó ra l­íi vµ ®Þnh h×nh l­íi tr­íc khi th¶, t¨ng g«ng cµng dµi, cµng cã c¬ héi t¨ng chu vi miÖng l­íi vµ t¨ng kh¶ n¨ng ®¸nh b¾t cña l­íi. Tuy nhiªn, chiÒu dµi t¨ng g«ng ph¶i phï hîp víi chiÒu dµi tµu, ®¶m b¶o tÝnh æn ®Þnh cña tµu trong qu¸ tr×nh ®¸nh b¾t. §Ó t¨ng kÝch th­íc l­íi, n©ng cao n¨ng suÊt ®¸nh b¾t ph­¬ng ph¸p dïng 4 t¨ng g«ng c¨ng l­íi ®­îc ¸p dông. HiÖn nay, c¸c tµu chôp mùc th­êng thao t¸c l­íi ë phÝa m¹n tr¸i nªn hÇu hÕt c¸c tµu ®Òu chän chiÒu dµi t¨ng g«ng m¹n tr¸i nhá h¬n chiÒu dµi cña tµu trung b×nh lµ 2m vµ lín h¬n chiÒu dµi t¨ng g«ng m¹n ph¶i trung b×nh lµ 2m (xem b¶ng I-1 vµ I-2). T¨ng g«ng ph¶i ®­îc lµm b»ng vËt liÖu ®¶m b¶o ®é bÒn, ch¾c vµ thuËn tiÖn cho viÖc thao t¸c l­íi. C¸c tµu chôp mùc ë vÞnh B¾c Bé hiÖn nay chñ yÕu sö dông t¨ng g«ng lµm b»ng c©y Sa méc mua tõ Trung Quèc. - Trang bÞ ch× vµ vßng khuyªn: Ch× ®­îc l¾p vµo giÒng miÖng cña l­íi ®Ó l­íi cã thÓ tù r¬i ch×m xuèng n­íc khi mèi liªn kÕt gi÷a l­íi víi t¨ng g«ng ®­îc th¸o bá. Vßng khuyªn, ngoµi t¸c dông chÝnh lµ cïng víi giÒng rót khÐp kÝn miÖng l­íi kh«ng cho mùc ch¹y tho¸t ra ngoµi qua phÝa d­íi giÒng miÖng, cßn cã t¸c dông t¹o ra lùc ch×m nh­ c¸c viªn ch×, lµm t¨ng tèc ®é r¬i ch×m cña l­íi. Trang bÞ ch× vµ vßng khuyªn ph¶i ®¶m b¶o tèc ®é r¬i ch×m cña l­íi trong n­íc theo yªu cÇu vµ thuËn tiÖn cho qu¸ tr×nh cuén rót. hiÖn nay tån t¹i hai d¹ng trang bÞ ch× kh¸c nhau: d¹ng trang bÞ ch× luån vµ vßng khuyªn vµ d¹ng kh«ng l¾p ch× luån thay v× t¨ng sè l­îng vßng khuyªn vµ dïng vßng khuyªn 21 cã kÝch th­íc lín. D¹ng cã trang bÞ ch× luån lµm cho giÒng miÖng l­íi bÞ cøng, thao t¸c khã kh¨n vµ gi¶m tèc ®é r¬i ch×m. Ng­îc l¹i, d¹ng kh«ng trang bÞ ch× luån lµm cho giÒng miÖng l­íi mÒm m¹i, thao t¸c l­íi thuËn lîi h¬n vµ lµm t¨ng tèc ®é r¬i ch×m cña l­íi - Trang bÞ d©y giÒng: HÇu hÕt c¸c mÉu l­íi chôp mùc hiÖn nay th­êng sö dông lo¹i d©y Polypropylene (PP) cã ®­êng kÝnh tõ 6mm - 18mm ®Ó l¾p r¸p vµ ®Þnh h×nh l­íi. D©y giÒng miÖng gåm 3 d©y PP (6 -8) , d©y giÒng rót PP(16 - 18), d©y th¾t ®ôt PP6, d©y c¨ng l­íi PP(16-18). 1.2.3. Mïa vô vµ ng­ tr­êng khai th¸c. C¸c loµi mùc èng th­êng tËp trung ë nh÷ng vïng nhÊt ®Þnh. Tõ kÕt qu¶ ph©n tÝch sè liÖu vÒ s¶n l­îng ®¸nh b¾t nhiÒu n¨m cña tµu nghiªn cøu vµ tµu s¶n xuÊt ®· x¸c ®Þnh ®­îc c¸c vïng tËp trung ph©n bè chÝnh cña mùc èng ë VÞnh B¾c Bé lµ [10]: Khu vùc C¸t Bµ - C« T«, vô chÝnh tõ th¸ng 8 – 10. Khu vùc Hßn Mª - Hßn M¸t, vô chÝnh tõ th¸ng 8 – 10. Khu vùc B¹ch Long VÜ, vô chÝnh tõ th¸ng 8 – 10. Tuy nhiªn, hÇu hÕt c¸c tµu chôp mùc ®Òu triÓn khai ®¸nh b¾t tõ th¸ng 4 ®Õn th¸ng 11, tËp trung ë c¸c ng­ tr­ßng ven bê, n¬i cã ®é s©u tõ 20 - 30m, mét sè tµu ®¸nh b¾t ë ng­ tr­êng xa bê n¬i cã ®é s©u tõ 30 - 50m. Sù ph©n bè cña mùc èng phô thuéc theo mïa vµ ®iÒu kiÖn thêi tiÕt, khÝ hËu. Th­êng c¸c th¸ng mïa m­a (th¸ng 6 - 9), mùc èng di chuyÓn ra vïng n­íc s©u h¬n. Thêi kú nµy, c¸c tµu chôp mùc tËp trung ®¸nh b¾t ë ng­ tr­êng cã ®é s©u tõ 35m – 50m. 1.2.4. Thùc tr¹ng s¶n phÈm nghÒ l­íi chôp mùc ë VÞnh B¾c Bé 1.2.4.1. Thµnh phÇn vµ tØ lÖ loµi khai th¸c ®­îc b»ng l­íi chôp mùc §Ò tµi ®· tiÕn hµnh ®iÒu tra s¶n l­îng vµ thµnh phÇn s¶n phÈm khai th¸c trong th¸ng 3 vµ th¸ng 4 n¨m 2005 tõ 46 tµu chôp mùc ë huyÖn Thuû Nguyªn, thµnh phè H¶i Phßng vµ trong th¸ng 5 n¨m 2005 tõ 70 tµu chôp mùc ë huyÖn 22 Quúnh L­u, tØnh NghÖ An. C¸c ®èi t­îng ®¸nh b¾t ®­îc trong nghÒ l­íi chôp mùc rÊt ®a d¹ng. KÕt qu¶ ®iÒu tra cho trong b¶ng I-3 vµ I- 4 phô lôc I. Tõ b¶ng I-3 cho thÊy s¶n l­îng khai th¸c ®­îc cña nghÒ l­íi chôp mùc vµo th¸ng 3 vµ th¸ng 4 n¨m 2005 cña c¸c tµu chôp mùc ë Thuû Nguyªn chñ yÕu lµ c¸ (chiÕm kho¶ng 71%), s¶n l­îng mùc chØ chiÕm kho¶ng 29% tæng s¶n l­îng s¶n phÈm khai th¸c ®­îc vµ sù ph©n bè s¶n l­îng mùc ®¸nh b¾t ®­îc theo chiÒu dµi cho trong b¶ng 1- 2. B¶ng 1-2: Ph©n bè s¶n l­îng mùc ®¸nh b¾t ®­îc theo chiÒu dµi vµo th¸ng 3 vµ th¸ng 4 n¨m 2005 cña c¸c tµu chôp mùc ë Thuû Nguyªn, H¶i Phßng. TT Lo¹i mùc ChiÒu dµi c¸ thÓ Phæ biÕn (mm) S¶n l­îng (kg) Tû lÖ % (theo s¶n l­îng) 1 Mùc lo¹i 1 160 – 180 1670 17,7% 2 Mùc lo¹i 2 120 - 140 2570 27,2% 3 Mùc lo¹i 3 80 – 100 5200 55,1% 9440 100% Tæng Tõ b¶ng 1-2 ta lËp ®­îc biÓu ®å sau: 60 50 % 40 30 20 10 0 Mùc lo¹i 1 Mùc lo¹i 2 Tû lÖ % Mùc lo¹i 3
- Xem thêm -