Tài liệu Nghiên cứu lựa chọn công nghệ xử lý nước thải sinh hoạt

  • Số trang: 94 |
  • Loại file: PDF |
  • Lượt xem: 92 |
  • Lượt tải: 0
hoanggiang80

Đã đăng 20010 tài liệu

Mô tả:

Nghiên cứu lựa chọn công nghệ xử lý nước thải sinh hoạt
Mét sè thao t¸c c¬ b¶n ®äc toµn v¨n KQNC ☺ Sö dông môc lôc ®äc nhanh bªn ph¶i mµn h×nh ®Ó ®äc ngay Ch−¬ng, Môc phï hîp (nh¸y chuét vµo tªn Ch−¬ng, Môc muèn ®äc) Sö dông c¸c phÝm PageUp, PageDown, Enter, phÝm mòi tªn trªn bµn phÝm hoÆc c¸c biÓu t−îng mòi tªn trªn thanh c«ng cô ®Ó lËt trang: Sö dông c¸c biÓu t−îng trªn thanh c«ng cô (hoÆc chän tû lÖ hiÖn h×nh trang tµi liÖu trong hép c«ng cô) d−íi ®©y ®Ó phãng to/thu nhá trang tµi liÖu: Liªn hiÖp c¸c héi khoa häc vµ kü thuËt viÖt nam Héi khoa häc vµ c«ng nghÖ má viÖt nam __________________________________________________________ B¸o c¸o tæng kÕt ®Ò tµi Nghiªn cøu lùa chän c«ng nghÖ xö lý n−íc th¶i sinh ho¹t lµng nghÒ vµ biÖn ph¸p thu håi, sö dông cÆn l¾ng Chñ nhiÖm §T: KS Vò thÞ kim chi Hµ néi – 2003 SLK: 4470/bc 1 B¸o c¸o tãm t¾t Më ®Çu Cïng víi sù nghiÖp ®æi míi chung cña nÒn kinh tÕ - x· héi trªn toµn quèc, tèc ®é ph¸t triÓn lµng nghÒ t¹i c¸c vïng n«ng th«n ViÖt Nam ®ang ngµy mét gia t¨ng. §iÒu ®ã ®em l¹i nhiÒu hiÖu qu¶ tr−íc m¾t nh−: t¹o ra s¶n phÈm cho x· héi, t¹o c«ng ¨n viÖc lµm trong thêi gian n«ng nhµn cña ng−êi n«ng d©n, gãp phÇn xo¸ ®ãi gi¶m nghÌo, gi¶m tÖ n¹n ... Tuy nhiªn, bªn c¹nh nh÷ng kÕt qu¶ ®¸ng khÝch lÖ, ho¹t ®éng s¶n xuÊt lµng nghÒ ®ang cßn g©y ra nhiÒu hËu qu¶ xÊu ®èi víi m«i tr−êng vµ søc khoÎ con ng−êi. Do ®Æc thï qui m« nhá, n»m xen kÏ víi khu vùc d©n c− nªn hÇu hÕt c¸c lµng nghÒ kh«ng cã biÖn ph¸p xö lý chÊt th¶i ®ång bé, hiÖn ®· vµ ®ang g©y ra nhiÒu bøc xóc cÇn gi¶i quyÕt. Sù « nhiÔm t¹i c¸c lµng nghÒ nãi chung rÊt ®a d¹ng, viÖc lùa chän d©y chuyÒn c«ng nghÖ xö lý n−íc th¶i sinh ho¹t lµng nghÒ lµ mét bµi to¸n kinh tÕ kü thuËt phøc t¹p phô thuéc vµo nhiÒu yÕu tè nh−: thµnh phÇn tÝnh chÊt n−íc th¶i, møc ®é cÇn thiÕt lµm s¹ch, ®iÒu kiÖn ®Þa lý - kinh tÕ cña ®Þa ph−¬ng, n¨ng l−îng, tÝnh chÊt ®Êt ®ai, diÖn tÝch khu x©y dùng tr¹m xö lý, l−u l−îng n−íc th¶i, c«ng suÊt cña nguån...Víi mong muèn t×m ®−îc mét m« h×nh phï hîp cã tÝnh kh¶ thi trong ®iÒu kiÖn ®Çu t− h¹n hÑp ë c¸c vïng n«ng th«n, n¨m 2001 - 2002 Liªn hiÖp c¸c Héi khoa häc vµ kü thuËt ViÖt Nam ®· giao cho Héi khoa häc vµ c«ng nghÖ má ViÖt Nam chñ tr× ®Ò tµi: “Nghiªn cøu lùa chän c«ng nghÖ xö lý n−íc th¶i sinh ho¹t lµng nghÒ vµ biÖn ph¸p thu håi, sö dông cÆn l¾ng”. Môc tiªu cña ®Ò tµi : - Lùa chän ®−îc qui tr×nh c«ng nghÖ xö lý n−íc th¶i thÝch hîp, ¸p dông cho ®èi t−îng cô thÓ lµ lµng nghÒ Cao X¸ H¹ thuéc x· §øc Giang, huyÖn Hoµi §øc, TØnh Hµ T©y. - X©y dùng ph−¬ng ¸n chÕ biÕn sö dông bïn cÆn lµm ph©n bãn cho c©y trång víi ph−¬ng ch©m “S¹ch lµng - tèt ruéng - ®Ñp quª h−¬ng". §Ò tµi thùc hiÖn trong hai n¨m (2001 - 2002), sau ®©y lµ nh÷ng kÕt qu¶ nghiªn cøu cña ®Ò tµi. 2 I. KÕt qu¶ ®iÒu tra t×nh h×nh tù nhiªn, kinh tÕ, x· héi cña lµng nghÒ Cao X¸ H¹. T×nh h×nh tù nhiªn vµ kinh tÕ. - Th«n Cao X¸ H¹, cæ x−a thuéc trang Qu¸ch X¸, sau ®æi lµ Cao X¸ (gåm ba th«n: Th−îng - Trung - H¹). HiÖn nay Cao X¸ H¹ lµ mét th«n cña x· §øc Giang. - D©n sè vµo thêi ®iÓm ®Çu n¨m 2001: 1697 ng−êi gåm 360 hé. - DiÖn tÝch ®Êt canh t¸c n«ng nghiÖp: 440.536m2 chñ yÕu trång 2 vô lóa/ n¨m. - Sè hé cã nghÒ lµm bón: 200 hé, tiªu thô kho¶ng 14 tÊn g¹o/ngµy. - Sè hé cã nghÒ chÕ biÕn thÞt chã: 24 hé, chÕ biÕn kho¶ng 720kg chã h¬i/ngµy. - Sè hé ch¨n nu«i lîn: 300 hé th−êng xuyªn nu«i tõ 5-10 ®Çu lîn/ løa. Hµng n¨m c¶ th«n xuÊt chuång tõ 220 - 240 tÊn lîn h¬i, trÞ gi¸ trªn 2 tû 400 triÖu ®ång. - Cao X¸ H¹ ®−îc kÕ thõa kiÕn tróc cæ nªn cã hÖ thèng ao m−¬ng kh¸ hµi hoµ: cã kªnh tho¸t n−íc ch¹y däc th«n ®−a n−íc vÒ t−íi cho c¸nh ®ång lóa phÝa nam; c¶ lµng cã 3 giÕng tr−íc ®©y dïng ®Ó tÝch tr÷ n−íc phôc vô cho sinh ho¹t vµ lµm bón. - HiÖn nay 99% sè hé trong th«n dïng n−íc giÕng khoan, tr−íc khi sö dông n−íc ®−îc läc qua bÓ c¸t. - Ch¨n nu«i vµ lµm nghÒ ph¸t triÓn song ng−êi d©n ®¸nh mÊt thãi quen bãn ph©n h÷u c¬ cho c©y nªn kªnh tho¸t n−íc ®ang ph¶i t¶i l−îng th¶i ch¨n nu«i lín ®· vµ ®ang g©y nhiÒu bøc xóc cho m«i tr−êng . T×nh h×nh x· héi: Cao X¸ H¹ lµ vïng quª cã lÞch sö v¨n ho¸ l©u ®êi, hiÖn cßn b¶o l−u ®−îc nhiÒu di s¶n cæ kÝnh ®−îc nhµ n−íc xÕp h¹ng “di tÝch lÞch sö v¨n ho¸” nh−: Linh Tiªn Qu¸n cã tõ thêi TÓ t−íng L÷ Gia nhµ TriÖu, ®×nh Cao X¸ lµ gi¶ng ®−êng x−a cña thÇy NguyÔn An - mét danh t−íng cña Hai Bµ Tr−ng. §Çu lµng cã Kim Hoa tù (sau ®æi lµ Kú Viªn tù) tõ thêi T©y S¬n C¶nh ThÞnh. Tõ x−a ®Õn nay, b¶y dßng hä: §Æng, NguyÔn, TrÞnh, Ng«, §Ëu, §ç, Phan sinh sèng yªn vui, chøa chan t×nh lµng nghÜa xãm. C¸ch ®©y 200 n¨m, cã vÞ tæ s− NguyÔn Xu©n §øc truyÒn nghÒ lµm bón cho d©n. NghÒ bón - nghÒ cæ tryÒn ®· trë thµnh tªn lµng “Lµng Tr«i Bón”. Bón lµ ®Æc s¶n næi tiÕng kh¾p vïng hiÖn vÉn ®−îc duy tr× vµ ph¸t triÓn m¹nh trong thêi ®¹i c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n−íc... Mét ®iÒu ®¸ng tiÕc lµ tr¶i qua nh÷ng b−íc th¨ng trÇm cña lÞch sö còng nh− t¸c ®éng m¹nh mÏ cña c¬ chÕ thÞ tr−êng, ý thøc tr¸ch nhiÖm cña ng−êi d©n trong viÖc gi÷ g×n c¶nh quan thiªn nhiªn cã phÇn bÞ sao nh·ng dÉn ®Õn 3 m«i tr−êng bÞ « nhiÔm lµm mÊt ®i vÎ ®Ñp thuÇn phong mü tôc vèn cã ë n¬i ®©y. II. KÕt qu¶ ®iÒu tra sù « nhiÔm cña lµng nghÒ. • T×nh tr¹ng « nhiÔm: Ng−êi d©n Cao X¸ H¹ dïng n−íc giÕng khoan s¶n xuÊt bón, giÕt mæ chã vµ sinh ho¹t th−êng nhËt. N−íc th¶i tõ c¸c hé gia ®×nh ®a sè kh«ng qua xö lý mµ tho¸t th¼ng theo c¸c ®−êng cèng r·nh hë t¹o nªn vµnh ®ai chøa ®Çy ph©n lîn, ph©n ng−êi cïng c¸c phÕ th¶i kh¸c bao bäc xung quanh nhµ ë råi ®æ dån vµo con kªnh ch¹y däc th«n. Con kªnh nµy ®ang nhøc nhèi bëi n¹n « nhiÔm kÐo dµi, dßng ch¶y lu«n bÞ t¾c nghÏn vµ mçi khi trêi m−a to th× kho¶ng 1/3 diÖn tÝch lµng bÞ ngËp lôt. Mét l−îng bïn kh¸ lín bÞ tån ®äng d−íi ®¸y kªnh, ®iÒu kiÖn vÖ sinh m«i tr−êng ë ®©y ®ang ë møc b¸o ®éng, 100% hé gia ®×nh thõa nhËn mét sè bÖnh tËt trªn ng−êi vµ gia sóc, gia cÇm gÇn ®©y cã t¨ng h¬n tr−íc nh− bÖnh ngoµi da, Øa ch¶y, giun s¸n, phô khoa (ë ng−êi) vµ c¸c bÖnh gµ rï, dÞch t¶ lîn, tô huyÕt trïng... • Nguån g©y « nhiÔm: D©n sè cña lµng Cao X¸ H¹ hiÖn cã 1697 ng−êi gåm 360 hé trong ®ã 200 hé chuyªn nghÒ lµm bón, l−îng g¹o tiªu thô lµ 14.000kg/ngµy; 24 hé chuyªn giÕt mæ thÞt chã víi møc chÕ biÕn b×nh qu©n lµ 720kg chã h¬i/ngµy. Hµng n¨m sè ®Çu lîn xuÊt chuång kho¶ng 5400 con, l−îng ph©n th¶i ra −íc chõng 2.000 kg/ngµy. Ngoµi ra cßn cã phÕ th¶i n«ng nghiÖp vµ r¸c sinh ho¹t còng gãp phÇn lµm « nhiÔm lµng nghÒ. • Møc ®é « nhiÔm Sè liÖu ph©n tÝch mét sè mÉu n−íc ®−îc ®−a ra ë phô lôc 1 (xem phô lôc1). ChÊt l−îng n−íc th¶i ®−îc ®¸nh gi¸ dùa theo tiªu chuÈn TCVN 5945 1995. B¶ng 1 . Mét sè chØ tiªu ph©n tÝch n−íc th¶i so víi TCVN 5945 - 1995 TT Th«ng sè §¬n vÞ 0 1 NhiÖt ®é C 2 PH 3 4 BOD5(200C) COD mg/l mg/l 5 ChÊt r¾n l¬ löng mg/l N−íc trªn m−¬ng th¶i lµng Cao X¸ H¹ §Çu nguån Gi÷a Cuèi nguån nguån 18,1- 30,9 18,6- 29,2 18,329,4 6,71- 6,69 6,92- 6,65 6,856,81 240- 242 220- 230 200- 215 364,8-483,2 307,2307,2502,4 488,0 822-925 497-950 7821035 4 Gi¸ trÞ giíi h¹n A B C 40 40 45 6÷9 5,5÷9 5÷9 20 50 50 100 100 400 50 100 200 6 7 Phot pho tæng sè Nit¬ tæng sè 8 Coliform mg/l 0,107-0,094 mg/l 5,992-6,133 MPN/100 ml 1.900.0002.500.000 0,2570,4650,825 1,021 6,9248,1397,204 8,179 2.000.000- 2.200.00 2.600.000 02.800.00 0 4 6 8 30 60 60 5000 10.000 - ChÊt l−îng bïn cÆn trªn kªnh th¶i ®−îc x¸c ®Þnh qua mét sè chØ tiªu ph©n tÝch tr×nh bµy ë b¶ng 2. B¶ng 2. Mét sè chØ tiªu ph©n tÝch ®¸nh gi¸ chÊt l−îng bïn cÆn trªn kªnh th¶i cña lµng Cao X¸ H¹. TT ChØ tiªu ph©n tÝch 1 2 3 4 PH W% Kho¸ng tæng sè% P2O5 dÔ tiªu, mg/100g ®Êt P2O5 ,% K2O dÔ tiªu, mg/100g®Êt K2O, % N, % CaO, % OC, % OM, % 5 6 7 8 9 10 11 MÉu hçn hîp 6,76 44,0 81,98 73,1 MÉu líp bÒ mÆt 6,41 26,87 78,82 79,6 MÉu ph©n lîn 6,9 84,0 67,0 85,1 0,66 19,45 0,36 26,7 0,31 25,0 0,97 0,41 2,65 2,1 4,2 1,34 0,48 1,74 5,1 10,2 0,41 0,52 0,09 2,4 13,0 NhËn xÐt kÕt qu¶ ®iÒu tra « nhiÔm: • N−íc th¶i lµng Cao X¸ H¹ ®ang ë møc « nhiÔm nÆng. NhiÒu chØ tiªu v−ît qu¸ giíi h¹n cho phÐp nh− : Hµm l−îng c¸c chÊt l¬ löng, nhu cÇu «xy cho qu¸ tr×nh sinh ho¸ (v−ît qu¸ tiªu chuÈn cho phÐp hµng tr¨m lÇn). Vi trïng g©y bÖnh (v−ît qu¸ tiªu chuÈn cho phÐp hµng ngµn lÇn)... • Nguån n−íc th¶i bÞ « nhiÔm do nh÷ng nguyªn nh©n sau ®©y: Ph©n lîn, ph©n ng−êi th¶i ra cèng r·nh kh«ng qua hÖ thèng xö lý. Céng ®ång d©n c− ch−a cã ý thøc trong viÖc gi÷ g×n vÖ sinh chung. • NÕu cã biÖn ph¸p thu håi c¸c lo¹i chÊt th¶i trªn ®ång thêi n©ng cao ®−îc ý thøc m«i tr−êng cho mçi ng−êi d©n th× cïng mét lóc cã thÓ gi¶i quyÕt ®−îc hai vÊn ®Ò: s¹ch lµng - tèt ruéng. 5 • N−íc th¶i lµng Cao X¸ H¹ cã nhiÖt ®é, ®é pH, photpho tæng vµ nit¬ tæng n»m trong giíi h¹n cho phÐp vµ kh«ng chøa ho¸ chÊt ®éc còng nh− c¸c kim lo¹i nÆng. Mét sè loµi c©y nh− ngæ d¹i, bÌo NhËt B¶n, bÌo c¸i... vÉn mäc ®−îc trong ®iÒu kiÖn « nhiÔm; ®iÒu nµy gîi më cho ta kh¶ n¨ng xö lý n−íc th¶i b»ng viÖc tËn dông cÆn lµm ph©n h÷u c¬ bãn cho c©y trång. • Theo c¸c kÕt qu¶ ®o ®¹c, tÝnh to¸n vµ ph©n tÝch, cã thÓ ®¸nh gi¸ nh− sau: - Tæng sè chiÒu dµi m−¬ng cÇn n¹o vÐt lµ 859 m. L−îng bïn cÇn xö lý lµ 8.342 m3. MÉu bïn hçn hîp t−¬ng ®−¬ng lo¹i ®Êt giµu dinh d−ìng vµ mïn dïng ®Ó trång c©y rÊt tèt. Bïn líp bÒ mÆt cã chÊt l−îng t−¬ng ®−¬ng ph©n h÷u c¬ . III. §Ò xuÊt quy tr×nh c«ng nghÖ xö lý n−íc th¶i, cÆn th¶i lµng nghÒ Cao X¸ H¹. Quy tr×nh xö lý n−íc th¶i C¬ së cña viÖc ®Ò xuÊt qui tr×nh c«ng nghÖ: • Cao X¸ H¹ lµ lµng thuÇn n«ng víi hiÖn tr¹ng ®Êt chËt, ng−êi ®«ng, hoµn c¶nh kinh tÕ ph©n bè kh«ng ®ång ®Òu nªn ®ßi hái c«ng nghÖ xö lý n−íc th¶i ph¶i ®¬n gi¶n, rÎ tiÒn vµ dÔ vËn hµnh. • N−íc th¶i lµng Cao X¸ H¹ t¶i mét l−îng chÊt th¶i ch¨n nu«i kh¸ lín (kho¶ng 730 tÊn ph©n lîn/ n¨m) cã mïi h«i thèi do sù ph©n huû cÆn th¶i trªn hÖ thèng cèng r·nh, ao, m−¬ng. Muèn lÊy l¹i sù trong s¹ch cho m«i tr−êng, biÖn ph¸p triÖt ®Ó nhÊt lµ thu håi vµ xö lý cÆn th¶i tõ mçi gia ®×nh nh»m chÆn ®øng nguån g©y « nhiÔm ®ång thêi t¹o nguyªn liÖu chÕ ph©n h÷u c¬ bãn cho lóa vµ c©y trång. • Do nhu cÇu x©y dùng n«ng nghiÖp bÒn v÷ng trªn nÒn t¶ng sinh th¸i häc còng nh− chñ tr−¬ng cho phÐp chuyÓn ®æi c¬ cÊu c©y trång cña Nhµ n−íc, cã thÓ chuyÓn 5 ha ruéng trång lóa c¹nh th«n (khu b·i r¸c hiÖn t¹i) thµnh v−ên sinh th¸i cÊu tróc theo kiÓu nhiÒu tÇng ®Ó c¶i thiÖn m«i tr−êng. • HÖ thèng ao (ao Giang) hiÖn t¹i cã dung tÝch 7.000 m3 ®ñ søc chøa l−îng n−íc th¶i hµng ngµy vµ l−u l¹i trong thêi gian 4 - 5 ngµy. ThuyÕt minh qui tr×nh c«ng nghÖ: B¶n chÊt n−íc th¶i lµng Cao X¸ H¹ 6 • Nhãm n−íc th¶i kiÒm bao gåm n−íc t¾m, röa, giÆt quÇn ¸o cã thµnh phÇn cÆn kh«ng ®¸ng kÓ. Nhãm nµy trùc tiÕp dÉn ra hÖ thèng ao trung t©m. • Nhãm n−íc th¶i h÷u c¬ l−îng cÆn lín bao gåm n−íc gi¶i vµ ph©n ng−êi, n−íc th¶i tõ ch¨n nu«i, n−íc th¶i tõ lµm nghÒ. Nhãm nµy cÇn ®−îc xö lý t¸ch cÆn l¾ng sau ®ã míi ®−a ra cèng tho¸t ®æ vµo ao m−¬ng trung t©m råi ra hÖ thèng ao nu«i c¸, t−íi v−ên... ThiÕt bÞ xö lý cÆn l¾ng X©y dùng hÖ thèng 3 lo¹i bÓ xö lý cÆn l¾ng: bÓ tù ho¹i, bÓ biogas vµ bÓ l¾ng trong ®ã bÓ biogas ®ãng vai trß chñ lùc. • BÓ tù ho¹i: Xö lý vµ thu håi cÆn l¾ng tõ ph©n ng−êi vµ n−íc gi¶i ng−êi. • BÓ biogas: Xö lý vµ thu håi cÆn l¾ng tõ ph©n ng−êi, nguån th¶i ch¨n nu«i. S¶n phÈm thu ®−îc gåm: - KhÝ ®èt phôc vô cho ®un nÊu, lµm nghÒ. - B· th¶i láng mét phÇn ®−îc chøa vµo hè ñ, cho thªm chÊt ®én nh− r¬m r¸c, cá, bÌo, l¸ c©y...vµ che m−a n¾ng ®Ó h¹n chÕ tæn thÊt ®¹m dïng chÕ t¹o ph©n h÷u c¬; phÇn cßn l¹i ®−îc móc t−íi c©y hoÆc th¶i vµo ao sinh häc. • BÓ l¾ng: Thu håi c¸c lo¹i cÆn l¾ng tõ ho¹t ®éng nghÒ vµ mét phÇn chÊt th¶i tõ ch¨n nu«i. Tæ chøc hÖ thèng bÓ thu håi cÆn l¾ng: • BÓ tù ho¹i: X©y dùng theo ®¬n vÞ gia ®×nh, cöa thu håi cÆn l¾ng ®Æt ë vÞ trÝ dÔ tiÕp cËn nhÊt. • BÓ biogas: ¸p dông víi c¸c gia ®×nh cã nghÒ ch¨n nu«i vµ giÕt mæ gia sóc. • BÓ l¾ng: bao gåm hai nhãm ¸p dông cho c¸c gia ®×nh kh«ng sö dông bÓ biogas: - Ga l¾ng c¸ nh©n: Mçi gia ®×nh x©y mét ga l¾ng riªng ë vÞ trÝ dÔ thu håi cÆn . - Ga l¾ng nhãm gia ®×nh: 5 - 6 gia ®×nh x©y mét ga l¾ng chung n»m ë vÞ trÝ ®−êng ®i chung cña nhãm gia ®×nh ®ã. Tæ chøc gom n−íc th¶i: Gåm hai nhãm • N−íc th¶i tõ t¾m giÆt: nhãm nµy ®−îc ®−a tõ cèng cña tõng hé gia ®×nh dÉn vµo cèng nhãm gia ®×nh, ®−a vµo cèng nh¸nh, ®æ vµo hÖ thèng ao m−¬ng trung t©m. • N−íc th¶i sau thu håi cÆn l¾ng: N−íc th¶i nµy ®−îc dÉn tõ bÓ phèt, bÓ biogas, bÓ l¾ng nhãm gia ®×nh dÉn vµo cèng nhãm gia ®×nh vµ hoµ chung víi n−íc t¾m giÆt ®æ vµo ao chøa. Lµm s¹ch n−íc th¶i vµ sö dông n−íc ®· lµm s¹ch: 7 N−íc th¶i sau thu gom ch¶y vÒ ao chøa. T¹i ®©y n−íc ®−îc xö lý b»ng ph−¬ng ph¸p sinh häc (ao sinh häc) ®Ó ®¹t tiªu chuÈn n−íc t−íi cho n«ng nghiÖp. Ao sinh häc cã dung tÝch 7.000 m3 ®ñ søc chøa n−íc th¶i hµng ngµy cña c¶ lµng vµ l−u kho¶ng 4 - 5 ngµy. Trªn ao ®−îc trång 3 loµi c©y: ven bê lµ c©y ngæ d¹i, mÆt ao cã líp bÌo NhËt B¶n xen víi líp bÌo c¸i. N−íc tõ ao sinh häc ®−îc sö dông lµm 4 h−íng: - Mét phÇn dÉn vµo ao c¸ - Mét phÇn dïng ®Ó t−íi ruéng - Mét phÇn dïng t−íi v−ên c©y - Mét phÇn hoµ vµo hÖ thèng thñy lîi cña vïng. Tæ chøc gom vµ chÕ biÕn cÆn l¾ng. CÇn h×nh thµnh mét nhãm vÖ sinh m«i tr−êng vµ chÕ biÕn ph©n bãn. Nhãm nµy ®−îc trang bÞ xe chuyªn dông hµng ngµy thu gom cÆn l¾ng tõ c¸c bÓ l¾ng vµ ph©n tõ c¸c gia ®×nh, ®Þnh kú gom cÆn l¾ng tõ bÓ phèt vµ bÓ biogas. Ph©n vµ cÆn l¾ng chuyÓn ra khu chÕ biÕn ®−îc bè trÝ gÇn kÒ víi khu v−ên sinh th¸i. Biomas lÊy tõ hå sinh häc (th©n c©y ngæ d¹i, th©n bÌo nhËt b¶n vµ bÌo c¸i) ®−îc ñ lÉn víi c¸c lo¹i cÆn l¾ng thu gom vµ c¸c chÊt bæ sung cÇn thiÕt ®Ó chÕ thµnh ph©n bãn cung cÊp cho viÖc trång c©y ë v−ên sinh th¸i. TiÒn b¸n ph©n céng víi phÝ vÖ sinh dïng ®Ó thï lao cho nh÷ng ng−êi trong nhãm vÖ sinh m«i tr−êng. V−ên sinh th¸i: ChuyÓn 5 ha ruéng cña lµng Cao X¸ H¹ thµnh v−ên sinh th¸i theo tû lÖ 40% ao vµ 60% v−ên víi hÖ thèng khÐp kÝn. - HÖ thèng ao nu«i c¸c loµi c¸ n−íc ngät: c¸ r«phi lai, r«phi ®¬n tÝnh, c¸ tr«i Ên §é, c¸ trª lai. - HÖ thèng v−ên trång c¸c loµi c©y: ®iÒn tróc, b−ëi, t¸o, khÕ, nhãt ngät, cam, c¸c loµi rau vµ c¸c loµi hoa...theo kiÓu cÊu tróc nhiÒu tÇng. 8 H×nh 1. S¬ ®å hÖ thèng xö lý n−íc th¶i lµng Cao X¸ H¹. N−íc th¶i sinh ho¹t N−íc th¶i ch¨n nu«i BÓ tù ho¹i N−íc th¶i t¸ch cÆn T¸ch cÆn l¾ng CÆn l¾ng N−íc th¶i lµm nghÒ BÓ Biogas Ga l¾ng Thu gom ChÕ biÕn thµnh ph©n bãn ChÕ phÈm EM H×nh 2. S¬ ®å xö lý vµ sö dông n−íc th¶i ®· t¸ch cÆn. Ao c¸ Hå sinh häc Ruéng lóa N−íc t−íi V−ên c©y HÖ thèng thñy lîi 9 Ruéng lóa V−ên sinh th¸i N−íc t−íi N−íc t¾m giÆt Hå sinh häc ChÕ phÈm EM Quy tr×nh chÕ t¹o ph©n bãn h÷u c¬ tõ cÆn n−íc th¶i • • • • C¬ së cña viÖc ®Ò xuÊt qui tr×nh c«ng nghÖ: B¶n chÊt cÆn l¾ng n−íc th¶i lµng Cao X¸ H¹ mang nguån gèc h÷u c¬ h×nh thµnh tõ c¸c nguån ph©n lîn, ph©n ng−êi, chÊt th¶i do giÕt mæ gia sóc, chÊt th¶i cña nghÒ lµm bón... CÆn th¶i kh«ng chøa nh÷ng chÊt ®éc h¹i cho c©y. L−îng th¶i −íc tÝnh cho 1 n¨m vµo kho¶ng 730 tÊn ph©n lîn, 60 tÊn cÆn th¶i tõ ph©n ng−êi, 50 tÊn chÊt th¶i tõ viÖc giÕt mæ gia sóc (theo sè liÖu tÝnh to¸n). Cã thÓ x©y dùng x−ëng chÕ biÕn ph©n h÷u c¬ c¹nh v−ên sinh th¸i. HiÖn nay ®· cã s½n m« h×nh v−ên c©y ao c¸ t¹i mét sè tØnh nh− Hµ Néi, Hµ T©y, VÜnh Phó, Th¸i B×nh... nªn kh¶ n¨ng chuyÓn ®æi c¬ cÊu c©y trång cña lµng Cao X¸ H¹ lµ hoµn toµn cã tÝnh kh¶ thi. ThuyÕt minh c«ng nghÖ ñ ph©n compost B¶n chÊt cÆn l¾ng lµng nghÒ Cao X¸ H¹. §a sè cÆn l¾ng lµng nghÒ Cao X¸ H¹ cã nguån gèc h÷u c¬. Thµnh phÇn cÆn l¾ng chñ yÕu lµ ph©n lîn, c¸c phÕ th¶i tõ lµm nghÒ, phÕ th¶i tõ bÓ tù ho¹i cña c¸c hè tiªu, phÕ th¶i thu ®−îc tõ bÓ biogas...Qua sè liÖu ph©n tÝch, c¸c d¹ng cÆn l¾ng nµy ®¹t tiªu chuÈn chÊt l−îng lµm ph©n h÷u c¬, rÊt thÝch hîp ®Ó bãn cho lóa, rau, hoa, c©y c¶nh vµ nhãm c©y ¨n qu¶. Thu gom cÆn l¾ng. Tæ thu gom cÆn l¾ng ®−îc trang bÞ dông cô chuyªn dông th−êng xuyªn thu gom ph©n tõ c¸c hé ch¨n nu«i, cÆn l¾ng tõ c¸c bÓ l¾ng c¸ nh©n, bÓ l¾ng nhãm hé vµ ®Þnh kú thu gom cÆn l¾ng tõ c¸c bÓ tù ho¹i, bÓ biogas ®Ó vËn chuyÓn tËp kÕt t¹i x−ëng chÕ biÕn. X−ëng chÕ biÕn. Lµ khu ®Êt b»ng ph¼ng bè trÝ gÇn khu v−ên sinh th¸i. X−ëng bao gåm s©n vµ nhµ trèng: s©n lµ n¬i tËp kÕt vËt liÖu, nhµ trèng lµ n¬i phèi nguyªn liÖu chÝnh víi nguyªn liÖu phô vµ ñ thµnh ph©n. Phèi trén c¸c lo¹i cÆn t¹o nguyªn liÖu chÝnh. C¸c lo¹i cÆn thu vÒ ®−îc trén ®Òu víi nhau ®Ó t¹o ra nguyªn liÖu chÝnh (thµnh phÇn c¬ b¶n cña ph©n) cã ®é ®ång ®Òu theo yªu cÇu. Nguyªn liÖu phô Nguyªn liÖu phô lµ chÊt ®én. ChÊt ®én cã t¸c dông c©n b»ng tû lÖ C/N ®Ó thóc ®Èy qu¸ tr×nh ph©n huû chÊt h÷u c¬ trong thµnh phÇn cña nguyªn liÖu t¹o ra chÊt mïn. B¶n th©n nguyªn liÖu phô còng bÞ ph©n huû ®Ó t¹o thµnh mïn vµ 10 c¸c chÊt dinh d−ìng ë d¹ng dÔ tiªu. Nguyªn liÖu phô gåm r¬m r¹ vµ biomas thu håi tõ hå lµm s¹ch sinh häc (bÌo NhËt b¶n, bÌo c¸i, ngæ d¹i). Phô gia. Phô gia gãp phÇn h¹n chÕ bít sù mÊt ®¹m vµ gãp phÇn c©n ®èi thµnh phÇn dinh d−ìng cña ph©n s¶n xuÊt ra. Phô gia thóc ®Èy qu¸ tr×nh ph©n huû trong ®èng ph©n ñ. Phô gia c¬ b¶n ë ®©y lµ supe l©n chiÕm 2% tæng khèi l−îng nguyªn liÖu. Phèi trén Nguyªn liÖu chÝnh ®−îc t¹o ra b»ng c¸ch trén ®Òu c¸c thµnh phÇn cña cÆn l¾ng. Nguyªn liÖu phô ®−îc c¾t nhá theo kÝch th−íc tèi −u: r¬m r¹ c¾t theo ®é dµi 10 cm, c¸c lo¹i bÌo c¾t theo kÝch th−íc 5cm. Hai lo¹i nguyªn liÖu nµy ®−îc trén ®Òu cïng víi nguyªn liÖu chÝnh vµ phô gia ®ång thêi ñ s¬ cÊp trong bÓ ñ ph©n kho¶ng 5 - 7 ngµy ®Ó chÊt ®én hót n−íc tõ nguyªn liÖu chÝnh t¹o ra ph©n s¬ cÊp. Ph©n s¬ cÊp. Sù kÕt hîp, ph©n huû s¬ cÊp cña c¸c lo¹i nguyªn liÖu trong bÓ ñ t¹o ra ph©n s¬ cÊp. §©y lµ ph©n chuång song gi¸ trÞ sö dông cña nã cßn rÊt thÊp. ñ nãng. Ph©n s¬ cÊp ®−îc chÊt thµnh ®èng cao 0,8 - 1m kh«ng nÐn cã bæ sung chÕ phÈm EM. Ph©n ®−îc ph©n gi¶i trong ®iÒu kiÖn h¸o khÝ, chÊt h÷u c¬ ph©n gi¶i m¹nh lµm nhiÖt ®é ®èng ph©n t¨ng cao ®Õn 60 - 700C trong thêi gian 34ngµy. ë nhiÖt ®é nµy c¸c lo¹i nÊm bÖnh, trøng giun, h¹t cá sÏ bÞ tiªu diÖt. Ph©n s¬ chÕ. Ph©n sau khi ñ nãng ®¹t tiªu chuÈn ph©n s¬ chÕ. C¸c chÊt h÷u c¬ ®· ®−îc ph©n huû xong ®ang ë giai ®o¹n ®Çu tiªn, c¸c thµnh phÇn trong ph©n ®· phèi kÕt víi nhau. ñ nguéi . Ph©n s¬ chÕ ®−îc nÐn thµnh líp chÆt t¹o ra ®èng ph©n cao 2m hoÆc ®−îc nÐn trong bÓ ñ. Nguyªn liÖu bÞ kh« cÇn t−íi n−íc thËt ®Ém ®Ó t¹o ra t×nh tr¹ng yÕm khÝ t¹o ®iÒu kiÖn cho c¸c vi sinh vËt yÕm khÝ ho¹t ®éng tiÕp tôc ph©n gi¶i nguyªn liÖu thµnh ph©n. ë c«ng ®o¹n nµy tiÕp tôc cung cÊp EM ®Ó thóc ®Èy nhanh qu¸ tr×nh chuyÓn ho¸ vµ t¹o ra ph©n cã chÊt l−îng cao h¬n. §èng ph©n ®−îc tr¸t kÝn b»ng bïn trén r¬m. KiÓm tra. Ph©n ñ nguéi xung quanh 10 - 15 ngµy cÇn kiÓm tra. NÕu khèi ph©n ®¹t tiªu chuÈn nöa hoai th× ®¹t yªu cÇu sö dông. Khèi ph©n ®−îc lÊy ra vµ vËn chuyÓn ngay ®Õn n¬i sö dông ®Ó bãn cho c©y trång. 11 H×nh 3. S¬ ®å nguyªn t¾c chÕ t¹o ph©n h÷u c¬ tõ cÆn l¾ng n−íc th¶i. CÆn tõ bÓ l¾ng CÆn tõ bÓ tù ho¹i Thu gom X−ëng chÕ biÕn Phèi trén c¸c lo¹i cÆn CÆn tõ bÓ biogas Nguyªn liÖu phô Nguyªn liÖu chÝnh C¾t nhá Phèi trén ñ s¬ cÊp trong bÓ ñ Phô gia Ph©n s¬ cÊp ñ nãng ChÕ phÈm EM Ph©n s¬ chÕ V−ên sinh th¸i Ruéng lóa ñ nguéi Ph©n thµnh phÈm KiÓm tra 12 ChÕ phÈm EM • • • • • BiÖn ph¸p h÷u hiÖu gi¶i quyÕt nguån ph©n h÷u c¬ chÕ tõ cÆn th¶i. TËn dông mäi chç trèng trång c©y kinh tÕ ngay trong khu vùc nhµ ë. Mçi nhµ nªn cã: 3 bôi tre m¨ng, 1 - 2 c©y khÕ, 1 - 2 c©y b−ëi, 1 giµn thiªn lý. Ph¸t ®éng l¹i phong trµo trång c©y däc ®−êng lµng. TËp trung vµo c©y sÊu, c©y nh·n, c©y dõa. X©y dùng v−ên sinh th¸i (5 - 6 ha). ChuyÓn ®æi c¬ cÊu c©y trång: thay lóa b»ng c©y khoai sä, c©y rau cÇn, c©y ng« lai. Thay lóa thuÇn b»ng th©m canh lóa lai. Sù tiªu thô ph©n h÷u c¬ cña mét sè loµi c©y. Mçi loµi c©y cã møc sö dông ph©n kh¸c nhau nh− vÝ dô ®−a ra ë b¶ng 3. B¶ng 3. Møc sö dông ph©n h÷u c¬ cña mét sè loµi c©y. TT 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Loµi c©y C©y b−ëi trång ph©n t¸n C©y tre m¨ng C©y nh·n riªng lÎ C©y khÕ C©y xµ cõ C©y sÊu C©y si C©y lóa lai C©y ng« lai C©y khoai sä C©y rau cÇn V−ên sinh th¸i L−îng ph©n h÷u c¬ cÇn dïng 400kg/ c©y 400kg/ hèc 1500kg/ c©y 200kg/ c©y 500kg/ c©y 1000kg/ c©y 500kg/ c©y 25 tÊn/ ha/vô 30 tÊn/ ha/ vô 55 tÊn/ ha 80 tÊn/ ha/ vô 100 tÊn/ ha/ n¨m IV. C¸c m« h×nh tr×nh diÔn: ThiÕt bÞ s¶n xuÊt khÝ sinh häc. • H−íng dÉn vËn hµnh thiÕt bÞ khÝ sinh häc n¾p cè ®Þnh. (B¶n h−íng dÉn cña Phßng KhÝ sinh häc - ViÖn N¨ng l−îng) 1. Yªu cÇu vÒ nguyªn liÖu n¹p. a) L−îng nguyªn liÖu cÇn n¹p lµ 10kg/ngµy/m3ph©n huû. b) Thµnh phÇn nguyªn liÖu: - C¸c lo¹i ph©n ®éng vËt hoÆc ph©n ng−êi (d¹ng t−¬i) kh«ng lÉn ®Êt c¸t. 13 - C¸c lo¹i c©y xanh (bÌo, c©y ®Ëu, l¹c, r¬m r¹, l¸ rau...) ®−îc bá rÔ vµ b¨m nhá ñ tr−íc víi ph©n vµ t−íi Èm tõ 5 - 15 ngµy tuú thêi tiÕt (trêi l¹nh ph¶i ñ l©u h¬n). 2. N¹p nguyªn liÖu a) KiÓm tra ¸p kÕ n¹p vµo lóc ¸p kÕ chØ 10 - 20 cm cét n−íc. b) BÞt miÖng èng lèi vµo ë ®¸y bÓ n¹p l¹i. c) §æ nguyªn liÖu vµo bÓ n¹p. d) §æ thªm n−íc theo tû lÖ: 1lÝt n−íc / kg nguyªn liÖu. NÕu bÓ ph©n huû nèi víi hè xÝ cÇn kÓ tíi c¶ l−îng n−íc déi hè xÝ ®Ó b¶o ®¶m tû lÖ n−íc/ nguyªn liÖu ®· qui ®Þnh. e) Trén ®Òu, ®¸nh tan c¸c côc ph©n, vít bá r¸c. f) NhÊc n¾p ®Ëy miÖng èng lèi vµo cho nguyªn liÖu ch¶y µo xuèng bÓ ph©n huû. g) Dïng sµo khuÊy trén nguyªn liÖu míi n¹p qua èng lèi vµo kho¶ng 5 - 10 phót b»ng c¸ch kÐo sµo lªn xuèng. h) LÊy hÕt l¾ng cÆn ë ®¸y bÓ n¹p ®i. 3. LÊy bít dÞch ®· ph©n huû ®i. a) H»ng ngµy ph¶i móc dÞch ®· ph©n huû ë bÓ ®iÒu ¸p. b) L−îng dÞch móc ®i b»ng thÓ tÝch l−îng n−íc céng nguyªn liÖu bæ sung hµng ngµy, ®¶m b¶o sao cho khi ¸p suÊt khÝ b»ng kh«ng, mùc chÊt láng rót ngang ®¸y bÓ ®iÒu ¸p. 4. Sö dông khÝ. a) BÕp - §ãng hÕt cöa ®iÒu chØnh kh«ng khÝ - Ch©m löa ®−a l¹i gÇn c¸c lç ®èt - Më hÕt van khÝ - §Æt nåi lªn bÕp - §iÒu chØnh van khÝ vµ cöa kh«ng khÝ sao cho khÝ ch¸y t¹o thµnh tiÕng s× s×, ngän löa xanh ®Òu, kh«ng cã ¸nh vµng vµ cao kho¶ng 25 - 30 cm, ®Çu ngän löa ch¹m ®¸y nåi, kh«ng ®Ó ngän löa trïm ra ngoµi ®¸y nåi, chÕ ®é ch¸y nh− vËy ®¹t hiÖu suÊt cao nhÊt. b) §Ìn - L¾p m¹ng vµo ®Ìn sao cho m¹ng phång ®Òu thµnh mét qu¶ cÇu rçng. Ch©m löa ®−a l¹i c¹nh m¹ng, tr¸nh ®−a phÝa d−íi v× khãi lµm bÈn m¹ng. - Më van khÝ ®Ó cho m¹ng bèc ch¸y nãng tíi khi s¸ng tr¾ng, ®iÒu chØnh van khÝ vµ kh«ng khÝ sao cho ®Ìn ®¹t ®é s¸ng tèt nhÊt, kh«ng cßn ngän löa ë ngoµi m¹ng. - M¹ng sau khi ®· ®èt trë nªn dÔ r¸ch. Tr¸nh rung ®éng, va ch¹m m¹nh cã thÓ lµm rông hoÆc r¸ch m¹ng. 5. Sö dông b· th¶i. a) B· th¶i láng cã thÓ móc t−íi c©y hoÆc ®æ vµo ao nu«i c¸. 14 b) §Ó chÕ biÕn ph©n kh«, chøa b· láng vµo mét hè ñ, cho thªm chÊt ®én nh− r¬m r¸c, cá, bÌo, l¸ c©y...vµ che m−a n¾ng, h¹n chÕ tæn thÊt ®¹m. 6. B¶o qu¶n vµ ch¨m sãc. a) Lu«n lu«n gi÷ Èm líp ®Êt sÐt ë n¾p bÓ ph©n huû b»ng mét líp n−íc s¹ch ë phÝa trªn. Th−êng xuyªn theo dâi ®Ó ph¸t hiÖn chç x× khÝ, nÕu cã ph¶i xö lý kÞp thêi. b) Kh«ng cho n−íc xµ phßng, c¸c lo¹i thuèc trõ s©u, thuèc khö trïng hoÆc c¸c lo¹i kh¸ng sinh ch¶y vµo bÓ ph©n huû. c) Kh«ng n¹p qu¸ nhiÒu nguyªn liÖu mét lóc (3- 4 lÇn l−îng n¹p h»ng ngµy) d) Kh«ng n¹p qu¸ nhiÒu n−íc (tû lÖ 1- 1,5 lÝt n−íc cho 1kg ph©n) e) Th−êng xuyªn gi÷ cho bÕp, ®Ìn s¹ch sÏ, kh«ng bÞ t¾c. f) Ngän löa ch¸y chËp chên, cét n−íc ë ¸p kÕ kh«ng æn ®Þnh lµ ®−êng èng bÞ t¾c v× ®äng n−íc, cÇn dèc cho n−íc tho¸t ng−îc l¹i bÓ ph©n huû. g) ChØ söa ch÷a ®−êng èng khi ¸p suÊt khÝ thÊp. 7. B¶o ®¶m an toµn a) Phßng chèng ch¸y næ: hçn hîp khÝ sinh häc vµ kh«ng khÝ cã thÓ næ. §Ó phßng næ cÇn chó ý: - Kh«ng ®èt trùc tiÕp ë ®Çu èng dÉn khÝ. Khi khÝ bÞ tho¸t ra kh«ng khÝ do ®−êng dÉn khÝ hoÆc van khÝ bÞ hë (ph¸t hiÖn khi ngöi thÊy mïi h¨ng) cÇn tr¸nh ®−a ngän löa tíi gÇn n¬i cã khÝ tho¸t ra. Nhanh chãng t×m n¬i hë ®Ó kh¾c phôc. Qu¹t th«ng khÝ cho khÝ tho¸t ra ph©n t¸n vµo kh«ng gian. - Khi ch©m bÕp, ®Ìn, ph¶i ®¶m b¶o ®−a löa tíi gÇn mÆt bÕp hoÆc m¹ng ®Ìn míi më van khÝ. NÕu lµm ng−îc l¹i khÝ sÏ lan to¶ trong kh«ng khÝ vµ bïng ch¸y khi gÆp löa, cã thÓ dÉn tíi ho¶ ho¹n hoÆc báng. b) Phßng chèng ng¹t. KhÝ sinh häc kh«ng duy tr× sù sèng nªn cã thÓ g©y ng¹t. Khi söa ch÷a, lµm vÖ sinh bÓ chÝnh cÇn më n¾p: ®îi cho khÝ thoat hÕt ra, lÊy dÞch ph©n huû ra khái bÓ, qu¹t th«ng giã cho tho¸ng råi míi ®−a ng−êi xuèng bÓ xö lý. §¶m b¶o cã thÓ cÊp cøu ®−a ng−êi trong bÓ ra ngoµi nhanh chãng nÕu bÞ ng¹t. • M« h×nh thÝ nghiÖm s¶n xuÊt khÝ sinh häc vµ tËn dông b· th¶i KSH t¹i lµng nghÒ Cao X¸ H¹. D−íi sù céng t¸c gióp ®ì cña c¸c chuyªn gia cña ViÖn n¨ng l−îng, ®Ò tµi ®· x©y dùng m« h×nh tr×nh diÔn thÝ nghiÖm s¶n xuÊt khÝ sinh häc ë lµng nghÒ Cao X¸ H¹. M« h×nh ®−îc x©y t¹i gia ®×nh ¤ng TrÞnh Trung Thµnh lµ mét cùu chiÕn binh thêi chèng Mü. §Æc ®iÓm m« h×nh nh− sau: - ThiÕt bÞ vßm cÇu x©y b»ng g¹ch n¾p cè ®Þnh. 15 - ThÓ tÝch ph©n huû cña thiÕt bÞ Vd = 7m3. Sè nh©n khÈu trong gia ®×nh: 3 ng−êi. Sè ®Çu lîn nu«i th−êng xuyªn: 20 - 30. ThiÕt bÞ xö lý toµn bé l−îng ph©n lîn, ph©n ng−êi th¶i ra hµng ngµy. Dù tÝnh l−îng ph©n ®−a vµo xö lý lµ 1,4kg/®Çu lîn x 25lîn = 35kg/ngµy. - B· ch¶y ra tõ bÓ ®iÒu ¸p ®−îc th¶i trùc tiÕp ra mét ao dung tÝch 100m3 víi diÖn tÝch bÒ mÆt lµ 100m2. D−íi ao th¶ c¸ trª phi, trªn mÆt ao nu«i bÌo c¸i phôc vô ch¨n nu«i vµ lµm s¹ch n−íc. Song song víi viÖc vËn hµnh m« h×nh thiÕt bÞ vßm cÇu x©y b»ng g¹ch n¾p cè ®Þnh, ®Ò tµi cã theo dâi mét thÝ nghiÖm ®èi chøng t¹i thiÕt bÞ s¶n xuÊt khÝ sinh häc do gia ®×nh ¤ng NguyÔn Xu©n ChiÕn tù x©y. §Æc ®iÓm c«ng tr×nh nµy nh− sau: - ThiÕt bÞ x©y h×nh trô n¾p cè ®Þnh vßm cÇu b»ng com-po-dit. - X©y theo kinh nghiÖm vµ thiÕt kÕ tù s−u tÇm. - ThÓ tÝch ph©n huû cña thiÕt bÞ Vd = 7m3. - Sè nh©n khÈu trong gia ®×nh: 5 ng−êi. - Sè ®Çu lîn hiÖn cã : 10. - ThiÕt bÞ xö lý toµn bé l−îng ph©n lîn, ph©n ng−êi th¶i ra hµng ngµy. Dù tÝnh l−îng ph©n ®−a vµo xö lý lµ 1,4kg/®Çu lîn x 10lîn = 14kg/ngµy - B· tõ bÓ ®iÒu ¸p ®−îc th¶i trùc tiÕp ra cèng r·nh cña xãm. Theo ®¸nh gi¸ tõ phÝa chuyªn gia, thiÕt bÞ cña gia ®×nh ¤ng ChiÕn thiÕt kÕ theo kinh nghiÖm ch¾p v¸ nªn c¸c th«ng sè kh«ng ë møc tèi −u vµ cã mét vµi chi tiÕt sai quy c¸ch. ChÕ biÕn ph©n h÷u c¬ tõ chÊt th¶i. • H−íng dÉn chÕ biÕn ph©n h÷u c¬ tõ ph©n lîn, phÕ th¶i n«ng nghiÖp vµ lµm nghÒ. HiÖn nay cã ba c¸ch ñ ph©n chuång ®−îc c«ng nhËn lµ thÝch hîp: (I. P. MAMCHENCOP [4]) 1. ñ t¬i hay cßn gäi lµ ñ nãng: Trong qu¸ tr×nh ñ ®èng ph©n lu«n ë tr¹ng th¸i t¬i xèp, tho¸ng khÝ, do ®ã c¸c vi sinh vËt h¸o khÝ ho¹t ®éng rÊt m¹nh lµm cho nhiÖt ®é trong ®èng ph©n cã lóc nãng lªn ®Õn 600C. Nhê nhiÖt ®é cao nªn c¸c chÊt h÷u c¬ mau môc, ph©n chãng ®−îc sö dông, c¸c mÇm bÖnh vµ h¹t cá d¹i bÞ tiªu diÖt. C¸ch ñ theo ph−¬ng ph¸p nµy nh− sau: - Chän chç ®Êt b»ng ph¼ng, kh« r¸o, nÖn nÒn thËt chÆt ®Ó cho n−íc ph©n kh«ng thÊm xuèng ®Êt vµ mÊt ®i, nÕu cã nÒn g¹ch hoÆc xim¨ng cµng tèt. 16 - Lãt mét líp chÊt ®én ë d−íi, tèt nhÊt lµ r¬m r¹, c©y cá, bÌo t©y ®· ®−îc c¾t nhá vµ ph¬i cho bít n−íc. Sau ®ã ®æ mét líp ph©n lîn, ph©n tr©u bß hoÆc c¸c chÊt th¶i lµm nghÒ nh− l«ng vµ ph©n chã...dµy 20 - 30cm. TiÕp tôc xÕp líp ®én xen kÏ líp ph©n nh−ng kh«ng nÐn chÆt cho ®Õn khi ®èng ph©n cao 1- 1,5 mÐt vµ réng 2 - 3 mÐt lµ võa, chiÒu dµi ®èng ph©n tïy thuéc sè l−îng ph©n nhiÒu hay Ýt hoÆc tïy nÒn ®Êt. Mçi líp ph©n nªn t−íi n−íc cho võa Èm, t−íi b»ng n−íc gi¶i hoÆc n−íc ph©n cµng tèt, ®¶m b¶o ®é Èm trong ®èng ph©n kho¶ng 60 - 75%. - Trªn cïng r¾c mét líp ®Êt bét máng. PhÝa trªn ®èng ph©n nªn lµm m¸i che m−a ®Ó ®ì tr«i ph©n vµ mÊt ®¹m. Kho¶ng 20 - 25 ngµy sau khi ñ, ®¶o ph©n mét lÇn råi vun ®èng ñ l¹i, khi ñ l¹i còng kh«ng nªn nÐn chÆt ®èng ph©n, ®¶o nhiÒu lÇn ph©n sÏ mau môc, nhanh ®−îc sö dông song l−îng ®¹m còng mÊt ®i nhiÒu h¬n. 2. ñ chÆt hay cßn gäi lµ ñ l¹nh: Môc ®Ých cña ph−¬ng ph¸p ñ chÆt lµ nh»m h¹n chÕ sù mÊt ®¹m vµ cã thÓ ®Ó ph©n tõ 4 - 6 th¸ng míi ®em sö dông. C¸ch ñ nµy còng t−¬ng tù nh− c¸ch ñ t¬i, chØ kh¸c lµ nÐn chÆt c¸c líp ph©n vµ c¸c chÊt ®én ®Ó t¹o ®iÒu kiÖn yÕm khÝ trong ®èng ph©n, ®èng ph©n ñ lín h¬n, cao h¬n, cã thÓ dïng Ýt chÊt ®én h¬n. Do ®iÒu kiÖn yÕm khÝ nªn ®èng ph©n Ýt nãng vµ do ®ã ph©n l©u hoai môc h¬n ñ t¬i. CÇn chó ý mçi líp ph©n nªn t−íi n−íc cho võa Èm, trªn mçi ®èng nªn c¾m mét sè èng tre cã dïi lç ®Ó ®Þnh kú t−íi n−íc vµo èng tre cho thÊm xuèng c¸c líp ph©n. Cuèi cïng phñ trªn ®èng ph©n mét líp ®Êt bét máng 5 - 10cm hoÆc tr¸t mét líp bïn máng vµ lµm m¸i che l¹i. ñ theo ph−¬ng ph¸p nµy cã thÓ ñ næi hoÆc ñ ch×m. §Ó ñ ch×m ng−êi ta ®µo mét c¸i hè (hè lín hoÆc nhá, s©u hoÆc n«ng lµ tïy l−îng ph©n ta ®Þnh ñ), nÖn chÆt d−íi ®¸y vµ xung quanh, sau ®ã trén ñ nh− trªn. 3. ñ nöa t¬i, nöa chÆt: §©y lµ c¸ch ñ kÕt hîp gi÷a ñ t¬i vµ ñ chÆt. Thêi gian ®Çu nªn ñ t¬i ®Ó ph©n mau môc, sau ®ã ®¶o ph©n lªn vµ vun ®èng, nÐn chÆt cho ®ì mÊt ®¹m trong qu¸ tr×nh ñ tiÕp theo (ñ chÆt). ñ theo c¸ch nµy, sau 2 - 3 th¸ng cã thÓ ®em ph©n ra bãn ruéng ®−îc. Trong mäi c¸ch ñ nªn ñ n¬i r©m m¸t, cã m¸i che m−a n¾ng, xung quanh ®èng ph©n nªn cã r·nh vµ ®µo mét c¸i hè bªn c¹nh ®Ó chøa n−íc ph©n ch¶y ra (theo c¸c r·nh), dïng n−íc ®ã t−íi l¹i cho ®èng ph©n sÏ rÊt tèt). 17 Trong ph©n chuång trén ñ, chÊt l©n so víi ®¹m vµ kali cã Ýt h¬n; do ®ã khi ñ nªn trén thªm ph©n l©n vµo ®Ó t¨ng l−îng l©n trong ph©n. §ång thêi trén nh− vËy ®¹m trong ph©n chuång ®ì bÞ mÊt h¬n vµ gióp cho mét sè vi sinh vËt ho¹t ®éng m¹nh h¬n, nhê vËy nã ph©n gi¶i chÊt h÷u c¬ nhanh h¬n. L−îng ñ tõ 20 - 30kg supe l©n víi 1 tÊn ph©n chuång (tû lÖ trén 2- 3%). • M« h×nh cèng r·nh hîp vÖ sinh vµ tr×nh diÔn chÕ t¹o ph©n h÷u c¬ tõ cÆn th¶i lµng nghÒ Cao X¸ H¹. PhÇn lín chÊt th¶i ch¨n nu«i vµ lµm nghÒ cña lµng Cao X¸ H¹ kh«ng ®−îc thu gom hoÆc xö lý. §Ò tµi ®· chän mét nh¸nh cèng r·nh « nhiÔm ®iÓn h×nh ®Ó x©y dùng tr×nh diÔn gióp bµ con c¶m nhËn ®−îc sù hîp lý cña viÖc lµm kÝn cèng r·nh vµ thu gom chÊt th¶i. • Mét sè ®Æc ®iÓm c¸c mÉu ph©n chÕ t¹o tõ cÆn l¾ng n−íc th¶i trªn m« h×nh thÝ nghiÖm. B¶ng 4. ThÝ nghiÖm chÕ t¹o ph©n h÷u c¬ tõ cÆn l¾ng n−íc th¶i lµng nghÒ Cao X¸ H¹. (Xem b¶n h−íng dÉn sö dông EM trang) TT MÉu Thµnh phÇn 1 MÉu 1 -CÆn l¾ng: 75-80% -BÌo t©y: 20-25% 2 MÉu 2 -CÆn l¾ng: 75-80% -BÌo t©y: 20-25% -T−íi dung dÞch EM thø cÊp 25% vµo bÓ chøa ph©n MÉu 3 -CÆn l¾ng: 75-80% -BÌo t©y: 20-25% -T−íi dung dÞch EM thø cÊp 25% vµo bÓ l¾ng, r·nh th¶i,bÓ chøa ph©n 3 Thêi gian ñ nãng 10 Thêi gian ñ nguéi 50 7 43 7 45 18 HiÖn t−îng ban ®Çu CÆn l¾ng cã mïi h«i thèi nång nÆc, gißi bä nhiÒu. Mïi h«i thèi gi¶m kh«ng ®¸ng kÓ, gißi bä cßn nhiÒu. Mïi h«i thèi ë r·nh th¶i, bÓ l¾ng, bÓ chøa gi¶m nhiÒu, gißi bä cßn Ýt. 4 5 6 MÉu 4 -CÆn l¾ng: 75-80% BÌo t©y: 20-25% -T−íi dung dÞch EM thø cÊp 25% vµo r·nh th¶i, bÓ l¾ng -R¾c 2 líp bét bokashi vµo bÓ chøa ph©n MÉu 5 -CÆn l¾ng: 72,577,5% -BÌo t©y: 20-25% -Supe l©n: 2,5% -T−íi dung dÞch EM thø cÊp 25% vµo r·nh th¶i, bÓ l¾ng, bÓ chøa ph©n 7 MÉu 6 -CÆn l¾ng: 50-55% -BÌo t©y: 20-25% -§Êt bét: 25% -T−íi dung dÞch EM thø cÊp 25% vµo r·nh th¶i, bÓ l¾ng, bÓ chøa ph©n 7 30 Mïi h«i thèi cßn kh«ng ®¸ng kÓ, gißi bä rÊt Ýt. Mïi h«i thèi cßn kh«ng ®¸ng kÓ, gißi bä Ýt. 13 Mïi h«i thèi cßn kh«ng ®¸ng kÓ, gißi bä Ýt øng dông c«ng nghÖ em trong xö lý n−íc th¶i vµ chÕ t¹o ph©n h÷u c¬. • HiÖu qu¶ t¸c dông cña EM. HiÖn nay ng−êi ta ®· ph¸t hiÖn ®−îc nh÷ng hiÖu qu¶ t¸c dông sau ®©y cña chÕ phÈm EM (Tr−êng §HNN 1 Hµ Néi, 2001 [10]): - Bæ sung vi sinh vËt cho ®©t - C¶i thiÖn m«i tr−êng lý, ho¸, sinh cña ®Êt vµ tiªu diÖt t¸c nh©n g©y bÖnh, s©u h¹i ®Êt. - Xö lý r¸c th¶i, khö mïi h«i cña r¸c, n−íc th¶i. - T¨ng n¨ng suÊt, chÊt l−îng c©y trång vËt nu«i. - T¨ng hiÖu lùc c¸c chÊt h÷u c¬ lµm ph©n bãn. • H−íng dÉn sö dông EM. ( B¶n h−íng dÉn cña Phßng Khoa häc- Tr−êng §¹i häc N«ng nghiÖp 1) 19
- Xem thêm -