Tài liệu Quản lý tài sản công tại học viện chính trị hành chính quốc gia hồ chí minh.

  • Số trang: 196 |
  • Loại file: PDF |
  • Lượt xem: 219 |
  • Lượt tải: 0
dangvantuan

Tham gia: 02/08/2015

Mô tả:

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH HOÀNG ANH HOÀNG QUẢN LÝ TÀI SẢN CÔNG TẠI HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ HÀNH CHÍNH QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH LUẬN ÁN TIẾN SĨ CHUYÊN NGÀNH QUẢN LÝ KINH TẾ HÀ NỘI - 2017 HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH HOÀNG ANH HOÀNG QUẢN LÝ TÀI SẢN CÔNG TẠI HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ HÀNH CHÍNH QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH LUẬN ÁN TIẾN SĨ CHUYÊN NGÀNH QUẢN LÝ KINH TẾ Mã số: 62.34.04.10 NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS, TS Ngô Quang Minh HÀ NỘI - 2017 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng và đƣợc trích dẫn đầy đủ theo quy định. Tác giả Hoàng Anh Hoàng MỤC LỤC Trang MỞ ĐẦU 1 CHƢƠNG 1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 11 1.1. Các công trình nghiên cứu ở nƣớc ngoài về quản lý tài sản công 11 1.2. Các công trình nghiên cứu ở trong nƣớc về quản lý tài sản công 17 1.3. Những giá trị của các công trình nghiên cứu luận án cần tham khảo và vấn đề đặt ra cần nghiên cứu 30 CHƢƠNG 2. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN QUẢN LÝ TÀI SẢN CÔNG TRONG ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP CÔNG LẬP 33 2.1. Tài sản công trong đơn vị sự nghiệp 33 2.2. Quản lý tài sản công trong đơn vị sự nghiệp 48 2.3. Một số kinh nghiệm và bài học về quản lý tài sản công 61 CHƢƠNG 3. THỰC TRẠNG QUẢN LÝ TÀI SẢN CÔNG TẠI HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH 79 3.1. Khái quát về Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh và bộ máy quản lý tài sản công của Học viện 79 3.2. Thực trạng tài sản công tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh 85 3.3. Thực trạng quản lý tài sản công tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh giai đoạn 2009-2014 94 3.4. Đánh giá chung về quản lý tài sản công tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh 115 CHƢƠNG 4. GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ TÀI SẢN CÔNG TẠI HỌC VIỆN CTQG GIA HỒ CHÍ MINH 122 4.1. Quan điểm, yêu cầu hoàn thiện quản lý tài sản công tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh 122 4.2. Những giải pháp chủ yêu nhằm hoàn thiện quản lý tài sản công tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh 131 4.3. Một số kiến nghị 150 KẾT LUẬN 153 DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT CNTT : Công nghệ thông tin ĐVSN : Đơn vị sự nghiệp GTCL : Giá trị còn lại HCSN : Hành chính sự nghiệp Học viện : Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh (nay là Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh) HV1 : Học viện Chính trị - Hành chính khu vực 1 (nay là Học viện Chính trị khu vực 1) HV2 : Học viện Chính trị - Hành chính khu vực 2 (nay là Học viện Chính trị khu vực 2) HV3 : Học viện Chính trị - Hành chính khu vực 3 (nay là Học viện Chính trị khu vực 3) HV4 : Học viện Chính trị - Hành chính khu vực 4 (nay là Học viện Chính trị khu vực 4) HVBC : Học viện Học viện Báo chí và Tuyên truyền HVHC : Học viện Hành chính (nay là Học viện Hành chính quốc gia) NSNN : Ngân sách nhà nƣớc NXBLLCT : Nhà xuất bản Lý luận - Chính trị TSC : Tài sản công TSCĐ : Tài sản cố định TSNN : Tài sản nhà nƣớc TTHV : Trung tâm Học viện VPHV : Văn phòng Học viện DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 3.1: Kết quả thẩm định kinh phí mua sắm Tài sản công của Học viện từ năm 2009 đến năm 2014. Trang 105 DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 3.1: Cơ cấu tài sản công của Học viện 85 Hình 3.2: Cơ cấu TSC là nhà của Học viện 88 Hình 3.3: Số lƣợng xe ô tô của Học viện 91 Hình 3.4: Hình 3.5: Hình 3.6: Tỷ lệ giá trị còn lại/nguyên giá của tài sản có giá trị trên 500 triệu tại Học viện (%) Kinh phí duy tu, bảo dƣỡng tài sản của Học viện giai đoạn 2009-2014 Tình hình duy tu, bảo dƣỡng từng loại tài sản tại Học viện giai đoạn 2009-2014 93 112 113 1 MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu Ở mỗi quốc gia, tài sản công (TSC) có vai trò hết sức quan trọng trong quá trình sản xuất và quản lý xã hội, đồng thời việc quản lý tốt TSC luôn đƣợc coi là một tiêu chuẩn quan trọng để đánh giá chất lƣợng quản lý nhà nƣớc của quốc gia đó. Ở nƣớc ta, sau khi giành đƣợc độc lập, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: “Tài sản công cộng là nền tảng, là vốn liếng để khôi phục và xây dựng kinh tế chung, để làm cho dân giàu nƣớc mạnh, để nâng cao đời sống của nhân dân”[65]. Vì vậy, trong giai đoạn hiện nay, khi nƣớc ta đang thực hiện đẩy mạnh toàn diện công cuộc đổi mới nhằm phát triển đất nƣớc nhanh, bền vững, quyết tâm thực hiện thắng lợi mục tiêu dân giàu, nƣớc mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh, vững bƣớc đi lên chủ nghĩa xã hội, thì TSC ngày càng đƣợc khẳng định là có vai trò trọng yếu, là nguồn lực quan trọng để Nhà nƣớc hỗ trợ phát triển nền kinh tế, phục vụ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nƣớc. Cùng với đó, quản lý để đảm bảo TSC đƣợc khai thác, sử dụng tiết kiệm, hiệu quả đang là vấn đề đƣợc chú trọng quan tâm của Đảng, Nhà nƣớc và của toàn xã hội. Trong những năm qua, TSC ở nƣớc ta đã luôn đƣợc quan tâm phát triển cả về quy mô, giá trị, chất lƣợng và đƣợc giao cho các cơ quan, đơn vị thuộc bộ máy nhà nƣớc trực tiếp quản lý, sử dụng nhằm thực hiện những chức năng, nhiệm vụ đƣợc Nhà nƣớc giao. Tổng giá trị TSC tính đến ngày 31/12/2015 (chỉ tính riêng 4 loại tài sản có giá trị lớn gồm: đất, nhà, ô tô, tài sản khác có giá trị từ 500 triệu đồng trở lên/1 đơn vị tài sản và chƣa bao gồm tài sản tại các đơn vị lực lƣợng vũ trang nhân dân) là 1.031.313,82 tỷ đồng. Trong đó, các ĐVSN hiện đang quản lý, sử dụng 311.606 tài sản (chiếm 64,36% tổng số lƣợng TSC), với tổng nguyên giá là: 709.869,59 tỷ đồng (chiếm 68,83% tổng giá trị TSC), bao gồm: 76.120 khuôn viên đất với tổng giá trị là 485.794,06 tỷ 2 đồng; 199.451 ngôi nhà với tổng nguyên giá là 173.895,13 tỷ đồng; 16.032 xe ô tô công với tổng nguyên giá là 9.360,59 tỷ đồng và 20.003 tài sản khác có giá trị từ 500 triệu đồng trở lên với tổng nguyên giá là 40.891,80 tỷ đồng [17]. Cùng với đó, quản lý nhà nƣớc về TSC nói chung và quản lý TSC tại các ĐVSN nói riêng đã từng bƣớc đi vào nề nếp, kỷ cƣơng, công khai và có hiệu quả, nhất là sau khi Luật Quản lý, sử dụng tài sản nhà nƣớc đƣợc Quốc hội thông qua và có hiệu lực thi hành từ 01/01/2009. Tuy nhiên, bên cạnh những nỗ lực và kết quả rất đáng khích lệ đã đạt đƣợc, quản lý TSC ở nƣớc ta hiện nay cũng còn nhiều hạn chế nhƣ: Cơ chế quản lý TSC còn bất cập so với thực tế, nhiều cơ quan, đơn vị còn sử dụng lãng phí nguồn lực TSC, sử dụng TSC sai mục đích, thậm chí gây thất thoát tài sản… Chính vì vậy, một trong số các giải pháp quan trọng để thực hiện Chiến lƣợc tài chính đến năm 2020 đƣợc Chính phủ đề ra (theo Quyết định số 450/QĐ-TTg ngày 18/4/2012 của Thủ tƣớng Chính phủ) là: “Hoàn thiện chính sách, cơ chế quản lý tài sản công, đảm bảo sử dụng hiệu quả, tiết kiệm tài sản quốc gia”. Đồng thời, Chiến lƣợc cũng chỉ rõ định hƣớng quản lý TSC trong khu vực HCSN: "Tách bạch cơ chế quản lý tài sản công khu vực hành chính và sự nghiệp; thực hiện giao quyền tự chủ gắn với trách nhiệm cho các đơn vị sự nghiệp trong việc mua sắm, sử dụng và thanh lý tài sản công". Quản lý TSC tại Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh (nay là Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh) cũng nằm trong bối cảnh chung nêu trên, song do đặc thù về vị trí trong hệ thống các cơ quan của Đảng, Nhà nƣớc (là cơ quan trực thuộc Ban Chấp hành Trung ƣơng Đảng và Chính phủ; đặt dƣới sự lãnh đạo, chỉ đạo trực tiếp, thƣờng xuyên của Bộ Chính trị, Ban Bí thƣ) và chức năng (là trung tâm quốc gia đào tạo, bồi dƣỡng cán bộ lãnh đạo, quản lý trung, cao cấp, cán bộ khoa học lý luận chính trị của hệ thống chính trị; trung tâm quốc gia nghiên cứu khoa học lý luận Mác Lênin, tƣ tƣởng Hồ Chí Minh, đƣờng lối của Đảng, chính sách, pháp luật của 3 Nhà nƣớc, các khoa học chính trị, khoa học lãnh đạo, quản lý) nên quản lý TSC tại Học viện mặc dù đƣợc phân định cơ chế quản lý, sử dụng nhƣ đối với các ĐVSN nhƣng cũng có rất nhiều đặc thù so với các cơ quan, đơn vị khác. Sau khi Học viện chuyển đổi mô hình quản lý tài chính năm 2006, tách khỏi Ban Tài chính - Quản trị Trung ƣơng (là đơn vị dự toán cấp 1, chịu trách nhiệm quản lý tài chính, ngân sách của các cơ quan Đảng) để trở thành đơn vị dự toán cấp 1 và chuyển đổi cơ chế quản lý về tài chính (từ thực hiện cơ chế quản lý tài chính Đảng theo Thông tƣ liên tịch số 216/2004/TTLT-BTCQTBTC ngày 29/3/2004 của Ban Tài chính - Quản trị Trung ƣơng và Bộ Tài chính chuyển sang thực hiện theo Thông tƣ số 59/2003/TT-BTC ngày 23/6/2003 của Bộ Tài chính hƣớng dẫn chi tiết việc thực hiện Luật ngân sách nhà nƣớc và từ năm 2008 thực hiện Nghị định số 43/2006/NĐ-CP ngày 25/4/2006 của Chính phủ quy định quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về thực hiện nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, biên chế và tài chính đối với đơn vị sự nghiệp) thì quản lý TSC tại Học viện đã xuất hiện ngày càng nhiều những bất cập cần đƣợc nghiên cứu, giải quyết để có cơ sở xây dựng một hệ thống cơ chế chính sách, mô hình và các quy trình quản lý đảm bảo ổn định, hiệu quả, thống nhất và tuân thủ những quy định, định hƣớng mới của Nhà nƣớc về quản lý TSC, đồng thời phù hợp những đặc thù hoạt động của Học viện. Trên thực tế, quản lý TSC ở Học viện trong thời gian qua đã cơ bản đáp ứng đƣợc yêu cầu đặt ra, là yếu tố quan trọng góp phần xây dựng và phát triển Học viện cũng nhƣ thực hiện các chức năng, nhiệm vụ đƣợc Đảng và Nhà nƣớc giao. Quản lý tài sản từng bƣớc đƣợc hoàn thiện theo hƣớng sử dụng tiết kiệm, hiệu quả. Quy trình quản lý tài sản đã đƣợc quan tâm nghiên cứu, xây dựng, sửa đổi để đảm bảo phù hợp với quy định chung của Nhà nƣớc và đặc thù hoạt động của Học viện; các biện pháp cụ thể để quản lý tài sản cũng liên tục đƣợc bổ sung, hoàn thiện. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt đƣợc, quản lý TSC tại Học viện cũng bộc lộ một số bất cập nhƣ: mô hình, tổ chức 4 bộ máy quản lý TSC còn chƣa hoàn thiện; các quy định liên quan đến quản lý TSC chƣa đầy đủ; tiêu chuẩn, định mức về sử dụng tài sản đang áp dụng chƣa phù hợp với một số đối tƣợng cán bộ, học viên; quản lý TSC trong một số trƣờng hợp chƣa đƣợc giám sát chặt chẽ; những tồn tại về quản lý đất công chƣa đƣợc xử lý dứt điểm; cơ chế dùng tài sản cho thuê, liên doanh, liên kết chƣa phù hợp; quản lý hồ sơ, giấy tờ chƣa thật sự khoa học, chƣa đúng quy định… Tất cả các vấn đề trên đòi hỏi cần nghiên cứu một cách cơ bản, hệ thống để tìm kiếm những giải pháp phù hợp nhằm hoàn thiện quản lý TSC ở Học viện trong thời gian tới. Chính vì vậy, việc nghiên cứu đề tài “Quản lý tài sản công tại Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh” có ý nghĩa lý luận và thực tiễn. 2. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài 2.1. Mục tiêu Trên cơ sở nghiên cứu những vấn đề lý luận cơ bản về TSC và quản lý TSC trong ĐVSN, Luận án khảo sát, phân tích, đánh giá thực trạng quản lý TSC tại Học viện trong giai đoạn 2009-2015 (từ sau khi Luật Quản lý, sử dụng tài sản nhà nƣớc có hiệu lực thi hành), rút ra những kết quả đạt đƣợc, hạn chế và nguyên nhân, từ đó đề xuất giải pháp hoàn thiện quản lý TSC tại Học viện trong thời gian tới (giai đoạn 2016-2025). 2.2. Nhiệm vụ - Hệ thống hóa và làm rõ một số vấn đề cơ bản về TSC, quản lý TSC nói chung và quản lý TSC trong ĐVSN nói riêng. - Nghiên cứu một số kinh nghiệm quản lý TSC có hiệu quả, từ đó rút ra những bài học thực tế phù hợp, có thể vận dụng trong quản lý TSC tại Học viện. - Phân tích, đánh giá thực trạng quản lý TSC tại Học viện, rút ra những kết quả đạt đƣợc, hạn chế và nguyên nhân của những hạn chế. 5 - Đề xuất các phƣơng hƣớng, kiến nghị và giải pháp nhằm hoàn thiện quản lý TSC tại Học viện trong giai đoạn 2016-2025. 3. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu 3.1. Đối tượng nghiên cứu Đối tƣợng nghiên cứu của luận án đƣợc xác định là nội dung quản lý TSC ở Học viện cả về giá trị và hiện vật, gắn chặt với các khâu của quá trình quản lý: từ quản lý quá trình hình thành tài sản; quản lý quá trình khai thác, sử dụng tài sản và quản lý quá trình kết thúc sử dụng tài sản theo những quy định của Nhà nƣớc đối với quản lý TSC tại các ĐVSN. Việc nghiên cứu sẽ đƣợc tiếp cận từ góc độ quản lý của đơn vị dự toán cấp 1 (Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh) đối với toàn bộ TSC đƣợc Nhà nƣớc giao quản lý và cũng chính là toàn bộ TSC giao cho các đơn vị dự toán cấp 2 và cấp 3 trực thuộc trực tiếp quản lý và sử dụng. Chính vì vậy, sau khi có chủ trƣơng của Đảng và Nhà nƣớc chuyển HVHC (là một trong số 8 đơn vị dự toán trực thuộc Học viện) về trực thuộc Bộ Nội vụ (theo Kết luận số 64-KL/TW ngày 28/5/2013 của Hội nghị lần thứ 7 Ban chấp hành Trung ƣơng Khóa XI, Kế hoạch số 12KH/TW ngày 18/9/2013 của Bộ Chính trị về một số vấn đề tiếp tục đổi mới, hoàn thiện hệ thống chính trị từ Trung ƣơng đến cơ sở; Công văn số 176CV/TW ngày 23/10/2013 của Ban Bí thƣ về việc chuyển Học viện Hành chính về trực thuộc Bộ Nội vụ; Thông báo số 400/TB-VPCP ngày 06/11/2013 của Văn phòng Chính phủ thông báo Kết luận của Phó Thủ tƣớng Nguyễn Xuân Phúc về việc chuyển Học viện Hành chính từ Học viện Chính trị - Hành chính Quốc gia Hồ Chí Minh về Bộ Nội vụ) dẫn tới việc chuyển tên gọi Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh thành Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh sẽ không làm ảnh hƣởng tới mục tiêu, nhiệm vụ, kết quả nghiên cứu của Luận án và nghiên cứu sinh sẽ sử dụng từ viết tắt là Học viện để chỉ chung cho tên gọi Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh (nay là Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh). Mặt khác, theo 6 hƣớng dẫn của các cơ quan có thẩm quyền, Học viện có trách nhiệm về quản lý tài chính, tài sản của HVHC đến hết niên độ ngân sách năm 2014 (hết 31/12/2014), do đó các nội dung về thực trạng quản lý, số liệu về TSC của HVHC sẽ vẫn đƣợc sử dụng trong Luận án cùng với thực trạng, số liệu của các đơn vị dự toán cấp 2 và cấp 3 khác để phục vụ công tác nghiên cứu. 3.2. Phạm vi nghiên cứu - Phạm vi về không gian: Quản lý TSC trong cả hệ thống Học viện, bao gồm tại TTHV (số 135, đƣờng Nguyễn Phong Sắc, phƣờng Nghĩa Tân, quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội); 4 Học viện khu vực: HV1 (số 15, đƣờng Khuất Duy Tiến, quận Thanh Xuân, thành phố Hà Nội), HV2 (số 99, đƣờng Man Thiện, phƣờng Hiệp Phú, quận 9, thành phố Hồ Chí Minh), HV3 (số 232, đƣờng Nguyễn Công Trứ, quận Hải Châu, thành phố Đà Nẵng), HV4 (số 6, đƣờng Nguyễn Văn Cừ nối dài, phƣờng An Bình, quận Ninh Kiều, thành phố Cần Thơ); 2 Học viện Chuyên ngành: HVHC (số 77, đƣờng Nguyễn Chí Thanh, phƣờng Láng Hạ, quận Đống Đa, thành phố Hà Nội), HVBC (số 36, đƣờng Xuân Thủy, quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội) và NXBLLCT (số 56B, Quốc Tử Giám, quận Đống Đa, thành phố Hà Nội). - Phạm vi về thời gian: Luận án nghiên cứu thực trạng quản lý TSC tại Học viện trong giai đoạn 2009 -2015 (là thời gian ngay sau khi Luật Quản lý, sử dụng tài sản nhà nƣớc có hiệu lực thi hành đến khi tác giả hoàn thành các hoạt động nghiên cứu để viết luận án). Các số liệu, dữ liệu trƣớc năm 2009 sẽ đƣợc đề cập với một liều lƣợng nhất định nhằm đảm bảo tính lôgic của vấn đề nghiên cứu. - Phạm vi về nội dung quản lý: Quản lý TSC có thể đƣợc tiếp cận từ nhiều góc độ khác nhau nhƣ: cơ chế quản lý, bộ máy quản lý... Nghiên cứu trong luận án đƣợc nghiên cứu sinh tiếp cận từ góc độ đơn vị dự toán cấp 1 (Học viện) là cơ quan đƣợc Nhà nƣớc giao trực tiếp quản lý, sử dụng TSC; do đó, phạm vi về nội dung quản lý đƣợc xác định là những vấn đề có liên quan 7 đến việc thực hiện cơ chế quản lý và nội dung tổ chức quản lý, gắn với ba quá trình: Hình thành tài sản; khai thác, sử dụng tài sản và kết thúc sử dụng tài sản. - Phạm vi về đối tượng quản lý: TSC tại Học viện rất đa dạng, có số lƣợng, chủng loại và giá trị khác nhau. Trong nghiên cứu của Luận án, các TSC đƣợc nghiên cứu chủ yếu gồm các loại tài sản đã đƣợc tập hợp vào cơ sở dữ liệu quốc gia về TSNN do Bộ Tài chính đang quản lý, gồm: tài sản là nhà; quyền sử dụng đất; tài sản là phƣơng tiện vận chuyển (ô tô); tài sản khác có nguyên giá 500 triệu đồng/1đơn vị tài sản trở lên. Ngoài ra, một số tài sản có nguyên giá nhỏ hơn 500 triệu đồng/1đơn vị tài sản đƣợc sử dụng trong nghiên cứu của Luận án là những tài sản đƣợc coi là TSCĐ, phục vụ cho hoạt động thƣờng xuyên của Học viện: máy tính, máy in, photo, ... (không bao gồm những tài sản là công cụ, dụng cụ, vật mau hỏng). 4. Phƣơng pháp nghiên cứu 4.1. Phương pháp luận và các phương pháp nghiên cứu - Phƣơng pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử đƣợc sử dụng trong toàn bộ quá trình nghiên cứu và phân tích các nội dung nghiên cứu của Luận án. - Phƣơng pháp nghiên cứu chủ đạo đƣợc sử dụng trong Luận án là phân tích và tổng hợp. Ngoài ra, Luận án sử dụng các phƣơng pháp chuyên ngành nhƣ thống kê, so sánh… Các kết luận của Luận án đƣợc dựa trên suy luận logic và các số liệu tổng hợp, thu thập đƣợc. Tùy từng nội dung, Luận án sẽ sử dụng những phƣơng pháp nghiên cứu phù hợp: Đối với mục tiêu tổng hợp, hệ thống hóa có bổ sung những vấn đề lý thuyết ở Chƣơng 1 và Chƣơng 2, phƣơng pháp chủ đạo đƣợc sử dụng là nghiên cứu tài liệu có liên quan, thu thập và tổng hợp những tài liệu trong và ngoài nƣớc, qua đó xây dựng khung lý thuyết cho các nội dung nghiên cứu tiếp theo. 8 Ở nội dung phân tích, đánh giá thực trạng quản lý TSC tại Học viện, phƣơng pháp chủ đạo đƣợc sử dụng là phƣơng pháp thu thập tƣ liệu, số liệu tại các đơn vị trực tiếp quản lý, sử dụng tài sản; điều tra khảo sát các đối tƣợng có liên quan, quan sát, phân tích, so sánh,… Ở Chƣơng 4, phƣơng pháp chủ đạo đƣợc sử dụng là phƣơng pháp phân tích - tổng hợp, đề xuất giải pháp dựa trên suy luận logic từ các kết quả phân tích ở các nội dung trƣớc. Phƣơng pháp điều tra khảo sát đƣợc sử dụng để đánh giá thực trạng, củng cố thêm các kết luận và đề xuất các giải pháp có tính thực tiễn, khả thi. Phƣơng pháp này đƣợc sử dụng trong Chƣơng 3 và Chƣơng 4 của Luận án. 4.2. Phương pháp thu thập số liệu - Số liệu thứ cấp: Nguồn tài liệu, số liệu sử dụng bao gồm: hệ thống văn bản quy phạm pháp luật của Đảng và Nhà nƣớc liên quan đến quản lý TSC; các số liệu thứ cấp từ sách, các công trình nghiên cứu, các báo cáo, kết quả công bố của một số cuộc điều tra, tổng kiểm kê tài sản, số liệu nghiên cứu, điều tra, khảo sát của Chính phủ, Bộ Tài chính, Bộ Kế hoạch và Đầu tƣ và Học viện. - Số liệu sơ cấp: Các thông tin, số liệu sơ cấp đƣợc thực hiện trong quá trình nghiên cứu bằng các phƣơng pháp điều tra xã hội học do tác giả thực hiện: tiến hành phát phiếu hỏi liên quan đến các nội dung của quản lý TSC đối với 2 nhóm đối tƣợng (120 cán bộ liên quan đến quản lý TSC tại các đơn vị dự toán cấp 1, cấp 2, cấp 3 và 80 cán bộ trực tiếp sử dụng TSC tại các đơn vị trực thuộc Học viện). Dữ liệu, số liệu sơ cấp đƣợc thu thập thông qua điều tra bằng phiếu tiêu chuẩn đƣợc thực hiện bằng cách lựa chọn đại diện các cán bộ trực tiếp quản lý, sử dụng TSC tại các đơn vị trực thuộc Học viện để thu thập thông tin. Tổng số phiếu lấy ý kiến: 200 phiếu; số phiếu thu về: 165 phiếu. 9 4.3. Phương pháp phân tích số liệu - Thống kê so sánh: để phân tích, đánh giá và so sánh giữa các thời điểm, thời kỳ; so sánh các chỉ tiêu phản ánh thực trạng. - Thống kê mô tả: sử dụng các số bình quân, số tƣơng đối, số tuyệt đối, biểu bảng, số liệu, sơ đồ biểu diễn các nội dung của Luận án. - Sử dụng công cụ phần mềm SPSS để xử thông tin thu đƣợc sau điều tra, rút ra những nhận xét cần thiết phục vụ cho nghiên cứu của Luận án. 5. Đóng góp mới của luận án Hiện nay quản lý TSC đƣợc coi là vấn đề rất cần đƣợc nghiên cứu cả về lý luận và thực tiễn, đang đƣợc các nhà quản lý, cũng nhƣ các nhà nghiên cứu kinh tế rất quan tâm. Vì vậy, nghiên cứu một cách thấu đáo về quản lý TSC tại một cơ quan quan trọng, đặc thù và đang có nhiều bất cập về quản lý TSC nhƣ Học viện để từ đó đƣa ra các kiến nghị và giải pháp nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý là hết sức cần thiết. Luận án “Quản lý tài sản công tại Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh” sẽ có những đóng góp nhất định cho việc nghiên cứu vấn đề này một cách hệ thống và khoa học. Đóng góp của luận án về mặt lý luận và thực tiễn thể hiện chủ yếu trên các mặt sau: Một là, Luận án đã góp phần hệ thống hóa, đánh giá những nội dung đƣợc quan tâm nghiên cứu đối với quản lý TSC của một quốc gia nói chung và ở Việt Nam nói riêng, nhất là đối với một cơ quan nhà nƣớc, ĐVSN. Trên cơ sở đó xây dựng khung lý thuyết về quản lý TSC trong ĐVSN và dựa trên lý thuyết để phân tích, làm rõ hơn bản chất các vấn đề ảnh hƣởng tới mục tiêu, yêu cầu, chất lƣợng và hiệu quả quản lý TSC. Hai là, phân tích một số kinh nghiệm quản lý TSC hiệu quả, rút ra những bài học tham khảo nhằm góp phần nâng cao chất lƣợng, hiệu quả của quản lý TSC. Ba là, Đóng góp nguồn cơ sở dữ liệu sơ cấp mới, thu thập từ quá trình 10 thực hiện điều tra xã hội học đối với 200 cán bộ trực tiếp, sử dụng TSC. Nguồn cơ sở dữ liệu này không chỉ có ý nghĩa với công tác quản lý của một đơn vị đặc thù nhƣ Học viện mà còn dùng tham khảo, đóng góp vào việc hoàn thiện quản lý TSC nói chung và quản lý TSC trong ĐVSN nói riêng. Bốn là, Khái quát một cách đầy đủ về quản lý TSC tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh (đặc biệt là kể từ năm 2009, sau khi Luật Quản lý, sử dụng tài sản nhà nƣớc có hiệu lực thi hành), chỉ ra những bất cập, tồn tại và các nguyên nhân của tồn tại, trong đó có các nguyên nhân mang tính chủ quan từ phía đơn vị trực tiếp quản lý, sử dụng tài sản và các nguyên nhân khách quan từ phía bên ngoài Học viện. Từ đó đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện quản lý TSC tại Học viện trong bối cảnh Đảng và Nhà nƣớc đang đẩy mạnh cải cách mô hình hoạt động của các cơ quan nhà nƣớc, ĐVSN và tăng cƣờng các biện pháp quản lý nhằm khai thác có hiệu quả nguồn lực từ TSC; đồng thời kiến nghị Nhà nƣớc và các cơ quan có liên quan trong việc hoàn thiện cơ chế, chính sách quản lý TSC đối với một cơ quan có hoạt động đặc thù nhƣ Học viện. 6. Kết cấu của luận án Trên cơ sở mục tiêu nghiên cứu, luận án đƣợc kết cấu gồm 4 chƣơng: Chƣơng 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án. Chƣơng 2: Cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý tài sản công trong đơn vị sự nghiệp. Chƣơng 3: Thực trạng quản lý tài sản công tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh. Chƣơng 4: Giải pháp hoàn thiện quản lý tài sản công tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh. 11 Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 1.1. CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU Ở NƢỚC NGOÀI VỀ QUẢN LÝ TÀI SẢN CÔNG Nghiên cứu về TSC nói chung, quản lý TSC trong các cơ quan của nhà nƣớc nói riêng đã đƣợc các nhà nghiên cứu nƣớc ngoài đề cập đến khá nhiều. Sau đây có thể nêu lên một số công trình có liên quan đến lĩnh vực này: - Về quản lý TSC nói chung, quản lý TSC trong các cơ quan thuộc Chính phủ và các cơ quan HCSN nói riêng có một số công trình nghiên cứu đáng chú ý sau: “Quản lý tài sản công“ của Đinh Học Đông [30] đã phân tích những vấn đề lý luận cơ bản về TSC, mối quan hệ giữa TSC và tài chính công; hiện trạng TSC và khái quát về cải cách thể chế quản lý TSC, đặc trƣng cơ bản của quản lý TSC trong chế độ xã hội chủ nghĩa ở Trung Quốc trong 3 giai đoạn: Quản lý tài sản quốc hữu trong thể chế kinh tế kế hoạch hóa tập trung từ 1949-1978, thời kỳ cải cách thể chế quản lý tài sản quốc hữu 1979-1998 và thời kỳ hoàn thiện thể chế quản lý TSC từ 1998-2000. Trên cơ sở phân tích mục tiêu và hiện trạng quản lý của hai loại TSC (TSC mang tính kinh doanh, TSC mang tính HCSN), tác giả đã nêu định hƣớng cải cách quản lý TSC ở Trung Quốc trong những năm tiếp theo. Trong đó, đối với quản lý TSC ở đơn vị HCSN có ba mục tiêu là: Sở hữu thống nhất TSC của nhà nƣớc; quản lý trên cơ sở phân cấp của Chính phủ đối với TSC của các đơn vị HCSN; làm rõ quyền chiếm hữu và sử dụng đối với TSC. Nghiên cứu này cũng chỉ ra ba thực trạng về quản lý TSC tại các đơn vị HCSN ở Trung quốc là: Quản lý TSC thiếu hiệu quả, tài sản tồn tại không rõ ràng; thiếu chế độ quản lý, việc bố trí tài sản chƣa thống nhất với quy định, chẳng hạn nhƣ việc chuyển nhƣợng, điều chuyển tài sản; thiếu sự quản lý có hiệu quả đối với TSC mang 12 tính HCSN phi kinh doanh chuyển sang kinh doanh). Từ đó, tác giả đề xuất sáu vấn đề cần cải cách quản lý TSC tại các đơn vị HCSN: Một là, xây dựng và kiện toàn cơ cấu quản lý các cấp, tăng cƣờng xây dựng đội ngũ cán bộ quản lý, nâng cao nhận thức để đẩy mạnh quản lý. Hai là, quản lý dựa trên nguyên tắc hiệu suất, thực hiện quản lý theo tiêu chuẩn định mức. Ba là, đẩy mạnh hoàn thiện chế độ đăng ký quyền tài sản, thông qua đăng ký quyền tài sản để làm rõ quyền tài sản và trách nhiệm. Bốn là, tăng cƣờng quản lý các khâu của chu trình sử dụng tài sản. Năm là, đẩy mạnh quản lý việc bố trí TSC mang tính HCSN. Sáu là, đẩy mạnh giám sát kế toán và tài chính, phát huy chức năng giám sát của cơ cấu trung gian trong xã hội. “Managing Government Property Assets: International Experiences” (Quản lý tài sản Chính phủ: những kinh nghiệm quốc tế) của các tác giả Conway Francisand, Charles Undelan, George Peteson, Olga Kaganova và James McKellar [97] đã tập trung nghiên cứu đánh giá cơ chế quản lý TSC trong khu vực công ở tầm vĩ mô ở một số nƣớc trên thế giới nhƣ Úc, Pháp, Canada, Thụy sĩ, Mỹ, New Zealand, Trung Quốc… Kết quả của các nghiên cứu đó là: đã đánh giá đƣợc những hạn chế trong cơ chế quản lý TSC ở khu vực HCSN ở các nƣớc nêu trên trƣớc khi cải cách. Tổng kết đƣợc những kết quả khi tiến hành việc hoàn thiện cơ chế quản lý TSC trong khu vực HCSN. Chỉ ra những thách thức và những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu để hoàn thiện cơ chế quản lý TSC trong thời gian tới, đó là: (i) mối quan hệ giữa cải cách kế toán và cải cách cơ chế quản lý TSC trong khu vực HCSN. (ii) mức độ phân chia giữa quyền sở hữu và quyền quản lý TSC trong khu vực HCSN. (iii) hệ thống thông tin quản lý TSC trong khu vực HCSN. “Towards efficient public sector asset management” (Hƣớng tới quản lý hiệu quả tài sản khu vực công) của các tác giả Grubisic Mihaela, Nusinovic Mustafa và Roje Gorana [98] đã nghiên cứu thách thức trong việc nâng cao hiệu quả quản lý TSC tại Croatia nhƣ một biện pháp nâng cao hiệu quả cải 13 cách lĩnh vực quản lý công của Chính phủ. Bằng việc tập trung nghiên cứu, phân tích mô hình quản lý TSC tại Croatia, phân tích các ƣu nhƣợc điểm và cuối cùng nhấn mạnh các yêu cầu chính của việc cải cách quản lý công sản tại Croatia gồm: (1) tăng cƣờng hệ thống thông tin TSC (a public asset registry), đăng ký tài sản đảm bảo nguyên tắc minh bạch ; (2) có sự phân loại rõ ràng các loại TSC (public asset classification); (3) sự ghi nhận và đo lƣờng TSC (public asset recognition and measurement); (4) phải có danh mục đầu tƣ TSC (public asset portfolio construction); (5) đảm bảo tính thể chế và chuyên nghiệp trong quản lý công sản (institutionalisation and professionalism in public asset management); và (6) sử dụng phƣơng pháp đánh giá chi phí và kết quả đầu ra trong quản lý công sản (cost and outcomes measurement). “Government Property Assets in the Wake of the Dual Crisis in Public Finance and Real Estate: An Opportunity to Do Better Going Forward?” (Tài sản Chính phủ trong điều kiện khủng hoảng kép về tài chính công và bất động sản: Cơ hội ở phía trƣớc?) của Olga Kaganova [102] đã đánh giá vai trò của Chính phủ (cả ở Trung ƣơng và địa phƣơng) tại Mỹ và Liên minh Châu Âu trong quản lý các tài sản là bất động sản, công trình hạ tầng. Theo đó, đối với công tác quản lý công sản, mặc dù các tài sản trên chiếm phần lớn trong giá trị công sản nói chung nhƣng lại rất ít đƣợc ghi nhận trong hệ thống chính quyền. Chúng thƣờng có liên hệ trực tiếp tới hoạt động tài chính công bằng nhiều cách thông qua việc đầu tƣ vốn, hỗ trợ tài chính và ngân sách của Chính phủ mà chƣa có sự giới hạn tƣơng ứng giữa số lƣợng và nhu cầu sử dụng TSC cho các hoạt động công ích của các cơ quan chính phủ. Trên cơ sở các phân tích thực tế, tác giả nêu ra các quan điểm cho một chính sách quản lý TSC hiệu quả trong điều kiện khủng hoảng, đó là: xem xét, đánh giá lại các quy định đã lạc hậu gây cản trở hiệu quả và hiệu năng quản lý TSNN, bao gồm cả việc dỡ bỏ các rào cản việc tƣ nhân cùng tham gia quản lý TSC; quy định thêm các nội dung có thể làm tăng cơ hội làm cho giá trị kinh tế của TSNN 14 đƣợc ghi nhận và sử dụng đúng đắn; quy hoạch lại các các tài sản và có chiến lƣợc sử dụng TSC phù hợp có tính đến tất cả nguồn vốn và tài sản vô hình tại tất cả các cấp chính quyền; chính phủ cần đƣa ra các hƣớng dẫn cụ thể hoá về lĩnh vực quản lý tài sản tới các cơ quan, đơn vị. “Government Property Resources: A Case for Asset Management” (Nguồn lực tài sản Chính phủ: Nghiên cứu đối với lĩnh vực quản lý tài sản) của các tác giả Hentschel John và Olga Kaganova [99] đã nghiên cứu, phân tích sự liên quan vai trò của cả lĩnh vực tƣ nhân và của Chính phủ trong việc tham gia quản lý TSC (tạo lập, hỗ trợ tài chính và quản lý tài sản); đồng thời khuyến nghị một số giải pháp nâng cao hiệu quả, minh bạch hóa vai trò của các bên tham gia mô hình công tƣ hợp doanh trong lĩnh vực quản lý tài sản (public - private partnerships). “Property management as property rights governance: Exclusion and internal conflict resolution” (Quản lý tài sản nhƣ là quản trị quyền sở hữu tài sản: giải pháp ngăn chặn và giải quyết các mâu thuẫn bên trong ) của các tác giả Yiu C.Y, Wong S.K và Yau Y [105] đánh giá vai trò của quản lý tài sản từ góc độ thể chế kinh tế vĩ mô. Tác giả cũng nêu ra việc quản trị đối với quyền tài sản nên đƣợc chia theo 3 phƣơng thức: Tài sản dùng chung (open access), tài sản sở hữu công - tƣ (communal private property) và tài sản cá nhân (solely owned private property). Từ đó đƣa ra những ý kiến phân tích đối với từng phƣơng thức quản lý tài sản nêu trên, cách thức vận hành trong nền kinh tế vĩ mô. “The application of public asset management in Indonesian local government” (Việc áp dụng cơ chế quản lý TSC tại chính quyền địa phƣơng Indonesia) của Muhammad Hasbi Hanis, Trigunarsyah Bambang và Susilawati Connie [101] xác định những thách thức chính quyền địa phƣơng tại Indonesia phải đối mặt khi đƣa ra một khung quản lý TSC. Trong đó, chính quyền địa phƣơng Nam Sulawesi là đối tƣợng của việc nghiên cứu. Kết
- Xem thêm -