Tài liệu Nghiencuulamsangtylecactypmobenhhocungthusangham

  • Số trang: 5 |
  • Loại file: PDF |
  • Lượt xem: 76 |
  • Lượt tải: 0
voquangkhiem

Đã đăng 2 tài liệu

Mô tả:

C¸c nhµ chÈn ®o¸n h×nh ¶nh cÇn quan t©m s©u h¬n vÒ chÈn ®o¸n møc x©m lÊn cña ung th­ trùc trµng. Di c¨n h¹ch cña ung th­ trùc trµng qua chôp CT Di c¨n h¹ch lµ mét yÕu tè quan träng trong x©y dùng ph¸c ®å ®iÒu trÞ vµ tiªn l­îng bÖnh. Do ®ã viÖc ph¸c hiÖn di c¨n h¹ch lµ vÊn ®Ò lu«n ®­îc quan t©m. §Ó ®¸nh gi¸ tû lÖ di c¨n h¹ch chóng t«i ®· tiÕn hµnh phÉu tÝch tÊt c¶ c¸c bÖnh phÈm u, h¹ch. BÖnh phÈm ®­îc phÉu tÝch, ®o kÝch th­íc, quan s¸t ®¹i thÓ vµ vi thÓ, trong ®ã 50 ca cã h¹ch d­¬ng tÝnh, cßn l¹i 145 ca h¹ch ©m tÝnh. Qua phÉu tÝch chóng t«i nhËn thÊy tÊt c¶ nh÷ng h¹ch d­¬ng tÝnh ®Òu cã h×nh bÇu dôc, kÝch th­íc =1cm, mËt ®é ch¾c, vá dµy kh«ng ®ång nhÊt. H×nh ¶nh CT còng chØ ra nh÷ng h¹ch di c¨n lµ nh÷ng h¹ch cã vá t¨ng tÝn hiÖu vµ kh«ng ®ång nhÊt, kÕt qu¶ nµy còng phï hîp víi nghiªn cøu cña NguyÔn Thanh T©m. TiÕn hµnh ®èi chiÕu di c¨n h¹ch qua chôp CT víi gi¶i phÉu bÖnh cho thÊy gi¸ trÞ cña ph­¬ng ph¸p chÈn ®o¸n víi ®é nh¹y = 53,4%, ®é ®Æc hiÖu = 90,9%, ®é chÝnh x¸c = 76,9%. KÕt qu¶ nghiªn cøu cña chóng t«i còng t­¬ng ®­¬ng víi nhiÒu nghiªn cøu kh¸c. B¶ng 6: Gi¸ trÞ chÈn ®o¸n h¹ch qua chôp CT Scan theo mét sè nghiªn cøu Hundt W. vµ céng sù (1999) Theo Netri vµ céng sù (1998) §ç Do·n ThuËn vµ céng sù (2000) Nghiªn cøu nµy (2010) n 37 16 195 §é chÝnh x¸c (%) 84,3 77,0 62,5 76,9 KÕT LUËN KÕt qu¶ cña chôp CT Scan tiÓu khung trªn c¸c bÖnh nh©n ung th­ trùc trµng cho thÊy: 44,6% khèi u cßn khu tró, 55,4% u x©m lÊn tæ chøc xung quanh, 25,6% cã h¹ch tiÓu khung, 74,4% kh«ng thÊy h¹ch. Gi¸ trÞ chôp CT Scan trong ®¸nh gi¸ møc x©m lÊn cña ung th­ trùc trµng víi ®é nh¹y 82,7%, ®é ®Æc hiÖu 80,0%, ®é chÝnh x¸c 81,5%. Chôp CT Scan cho phÐp chÈn ®o¸n di c¨n h¹ch tiÓu khung víi ®é nh¹y 53,4 %, ®é ®Æc hiÖu 90,9%, ®é chÝnh x¸c 76,9%. TµI LIÖU THAM KH¶O 1. Ph¹m Hoµng Anh, NguyÔn ThÞ H¹nh, TrÇn Hång Tr­êng (2002), “T×nh h×nh bÖnh ung th­ ë Hµ Néi 1996 – 1999”, T¹p chÝ Y häc thùc hµnh; sè 431, tr 4 - 11. 2. NguyÔn V¨n HiÕu (2003), “KÕt qu¶ ®iÒu trÞ phÉu thuËt cña 205 bÖnh nh©n ung th­ trùc trµng t¹i bÖnh viÖn K tõ 1994- 2000”, Héi th¶o chuyªn ®Ò bÖnh hËu m«n trùc trµng, TP. Hå ChÝ Minh, tr 191 - 199. 3. NguyÔn V¨n HiÕu, §oµn H÷u NghÞ (2000), “§¸nh gi¸ kÕt qu¶ phÉu thuËt 103 tr­êng hîp ung th­ trùc trµng gÆp t¹i bÖnhviÖn K Hµ Néi 1997-1998”, T¹p chÝ th«ng tin y d­îc, Sè 8, tr 100 – 104. 4. Bianchi PP, Ceriani C, Rottoli M, Torzilli G, Pompili G, Malesci A, Ferraroni M, Montorsi M (2005), “Endoscopic Ultrasonography and Magnetic Resonance in Preoperative Staging of Rectal Cancer: Comparison With Histologic Findings”. J Gastrointest Surg ; 1,9 (9), pp: 1222- 1228. 5. Cohen A.M., Shank B., Friedman M.A (1989), Colorectal cancer, Cancer: Principles and Practice of Oncology, 3 rd Edition, J. B. Lippincott Company, pp 895 – 964. 6. Shandra Bipat, MSc. Afina S. Glas, MD, PhD. Frederik J. M. Slors, MD, PhD. Aeilko H. Zwinderman, PhD. Patrick M. M. Bossuyt PhD. Jaap Stoker, MD, PhD (2004), “Rectal Cancer: Local Staging and Assessment of Lymph Node Involvement with Endoluminal US, CT, and MR Imaging—A Meta-Analysis”, Radiology; 232, pp 773- 783. NGHI£N CøU L¢M SµNG, Tû LÖ C¸C TYP M¤ BÖNH HäC UNG TH¦ SµNG HµM NguyÔn Nh­ ¦íc - Tr­êng Cao ®¼ng Y Hµ Néi Tãm t¾t Nghiªn cøu l©m sµng vµ typ m« bÖnh häc cña 30 tr­êng hîp UTSH, kÕt qu¶ nh­ sau: Nhãm tuæi 41-60 chiÕm tû lÖ cao nhÊt (46,6%), tû lÖ nam/n÷ lµ 2,75/1. Nhãm bÖnh nh©n ®Õn kh¸m ph¸t hiÖn bÖnh khi ph¸t hiÖn triÖu chøng ®Çu tiªn sau 6 th¸ng chiÕm tû lÖ cao nhÊt (46,6%). Sè bÖnh nh©n cã tiÒn sö viªm ®a xoang m¹n tÝnh chiÕm 60%. Cã 63,3% bÖnh nh©n ng¹t t¾c mòi cïng bªn u, 20% bÖnh nh©n cã ch¶y m¸u mòi, 5% mÊt ngöi vµ 20% ®au nhøc vïng mòi m¸. Sè bÖnh nh©n cã biÓu hiÖn ®Çy r·nh mòi m¸ chiÕm tû lÖ cao nhÊt (46,7%). Cã 86,7% bÖnh nh©n cã biÓu hiÖn triÖu chøng thÇn kinh, trong ®ã biÓu hiÖn ®au nöa ®Çu gÆp nhiÒu nhÊt (46,7%). C¸c biÓu hiÖn vÒ m¾t Ýt gÆp (chØ 36,6,%), biÓu hiÖn chÝnh lµ ch¶y n­íc m¾t (13,3%). 5 typ m« bÖnh häc ®· t×m thÊy, trong ®ã ung th­ v¶y chiÕm tû lÖ cao nhÊt víi 73,3%, c¸c typ ung th­ biÓu m« kh¸c Ýt gÆp. Y häc thùc hµnh (728) - sè 7/2010 Summary Clinical Research and the type of histopathology of 30 cases paranasal sinus cancer , the results are as follows: 41-60 age group the highest proportion (46.6%), the percentage of male / female is 2.7 / 1. Group of patients to detect disease when medical examination to detect the first symptoms after 6 months the highest proportion (46.6%).Number of patients with a history of chronic sinus inflammation have 60%. There are 63.3% of patients with nasal congestion choking the tumor, 20% of patients with nasal bleeding, 5% and 20% loss of smell nose cheek pain region. Some patients show a nose full of grooves that occupy the highest percentage (46.7%). There are 86.7% of patients with neurological symptoms, which manifested the most experience with migraine (46.7%).The rare expression of the eyes (only 36.6,%), expression is watery eyes (13.3%). 5 typ histopathology was found, in which the cancers with the highest proportion of 73.3%, the other type carcinoma is less common. 25 §Æt vÊn ®Ò Ung th­ sµng hµm (UTSH) lµ ung th­ (UT) xuÊt ph¸t tõ xoang sµng, xoang hµm, x­¬ng khÈu c¸i vµ lan ra l©n cËn. U th­êng xuÊt ph¸t tõ mét trong ba tÇng: tÇng sµng, tÇng hµm, tÇng khÈu c¸i. UTSH chiÕm mét tû lÖ kh¸ cao trong UT ®Çu mÆt cæ. ë ViÖt Nam, UTSH ®øng thø ba sau UT vßm mòi häng vµ UT h¹ häng thanh qu¶n [3]. ë c¸c n­íc ¢u - Mü, UTSH còng kh«ng ph¶i lµ ung th­ hiÕm gÆp [8]. Theo Acheson ë Anh, UTSH chiÕm 0,4% - 8% tæng sè c¸c UT ®­êng h« hÊp trªn. Do ®Æc ®iÓm vÒ cÊu tróc vµ vÞ trÝ gi¶i phÉu cña vïng nµy phøc t¹p, ë s©u nªn c¸c triÖu chøng l©m sµng th­êng kÝn ®¸o, bÖnh tiÕn triÓn chËm, kh«ng cã h¹ch hoÆc h¹ch di c¨n xuÊt hiÖn muén, Ýt di c¨n xa nªn viÖc chÈn ®o¸n sím th­êng gÆp khã kh¨n, dÔ bÞ bá qua hay nhÇm lÉn vµ v× vËy khi ®· ®­îc kh¸m, chÈn ®o¸n th× u th­êng ®· lan réng ë khèi sµng hµm hèc mòi. ChÈn ®o¸n UTSH chñ yÕu dùa trªn l©m sµng, c¸c ph­¬ng ph¸p chÈn ®o¸n h×nh ¶nh vµ chÈn ®o¸n m« bÖnh häc. C¸c nghiªn cøu vÒ UTSH ë ViÖt Nam ch­a nhiÒu, ®Æc biÖt cßn rÊt Ýt c¸c nghiªn cøu t×m hiÓu ®èi chiÕu gi÷a l©m sµng - chÈn ®o¸n h×nh ¶nh vµ m« bÖnh häc. ChÝnh v× vËy chóng t«i tiÕn hµnh nghiªn cøu ®Ò tµi víi môc tiªu: - M« t¶ mét sè ®Æc ®iÓm l©m sµng, tû lÖ c¸c typ m« bÖnh häc cña ung th­ biÓu m« sµng hµm. §èi t­îng vµ ph­¬ng ph¸p nghiªn cøu 1. §èi t­îng nghiªn cøu. Gåm 30 tr­êng hîp ®· ®­îc chÈn ®o¸n x¸c ®Þnh lµ UT sµng hµm, cã hå s¬ bÖnh ¸n l­u tr÷ vµ ®iÒu trÞ t¹i bÖnh viÖn TMH T¦, bÖnh viÖn K Hµ Néi tõ th¸ng 1/2008 ®Õn th¸ng 12/2009. 1.1. Tiªu chuÈn chän ®èi t­îng nghiªn cøu - TÊt c¶ 30 tr­êng hîp ®Òu ®­îc chÈn ®o¸n lµ ung th­ biÓu m« sµng hµm qua kh¸m bÖnh ph¸t hiÖn c¸c triÖu chøng l©m sµng, chôp phim XQ, CT Scan vµ chÈn ®o¸n MBH. - BÖnh ¸n ®­îc l­u tr÷ ®Çy ®ñ c¸c phÇn hµnh chÝnh, lý do vµo viÖn. - Cã ®Çy ®ñ c¸c triÖu chøng l©m sµng, cËn l©m sµng, CT Scan. - Cã bloc nÕn chøa bÖnh phÈm sinh thiÕt phôc vô c¾t nhuém l¹i vµ ®Ó nhuém hãa m« miÔn dÞch. 1.2. Tiªu chuÈn lo¹i trõ - Nh÷ng tr­êng hîp bÖnh ®iÒu trÞ do t¸i ph¸t, tr­íc khi phÉu thuËt ®· x¹ trÞ hoÆc hãa trÞ, c¸c tr­êng hîp ung th­ kh«ng biÓu m«. - Nh÷ng tr­êng hîp thiÕu th«ng tin vÒ l©m sµng, XQ, CT Scan. - Nh÷ng tr­êng hîp kh«ng thÓ kh¼ng ®Þnh chÝnh x¸c typ ung th­ trªn chÈn ®o¸n m« bÖnh häc. - Nh÷ng tr­êng hîp m¶nh bÖnh phÈm sinh thiÕt cßn l¹i qu¸ nhá, kh«ng ®¸p øng yªu cÇu nghiªn cøu m« bÖnh häc. 2. Ph­¬ng ph¸p nghiªn cøu 2.1. ThiÕt kÕ nghiªn cøu - Ph­¬ng ph¸p nghiªn cøu m« t¶ c¾t ngang. - Chän mÉu toµn bé 26 2.2. C¸c th«ng sè nghiªn cøu - Mét sè ®Æc ®iÓm vÒ dÞch tÔ (Tuæi, giíi, nghÒ nghiÖp, tiÒn sö bÖnh) - §Æc ®iÓm l©m sµng, bao gåm: C¸c triÖu chøng mòi xoang, r¨ng hµm mÆt, m¾t, triÖu chøng vÒ thÇn kinh,h¹ch di c¨n vµ c¸c biÓu hiÖn di c¨n xa. - Nghiªn cøu m« bÖnh häc + BÖnh phÈm sinh thiÕt tr­íc hoÆc sau mæ ®­îc cè ®Þnh b»ng dung dÞch formol trung tÝnh 10%, nhuém m« b»ng ph­¬ng ph¸p nhuém Hematoxylin- Eosin (HE) vµ PAS (Periodic Acid Schiff) t¹i khoa GPB BÖnh viÖn TMH T¦ vµ Khoa Gi¶i phÉu bÖnh- BÖnh viÖn K Hµ Néi. + §Þnh typ MBH c¸c ung th­ theo ph©n lo¹i m« häc cña TCYTTG n¨m 2005. - §èi chiÕu typ m« bÖnh häc víi di c¨n h¹ch. 3. Xö lý sè liÖu - NhËp sè liÖu b»ng m¸y vi tÝnh vµ xö lý sè liÖu b»ng ch­¬ng tr×nh SPSS 15.0. So s¸nh kÕt qu¶ nghiªn cøu víi mét sè t¸c gi¶ trong vµ ngoµi n­íc. KÕt qu¶ nghiªn cøu 1. Ph©n bè bÖnh nh©n theo nhãm tuæi vµ giíi. - Trong 30 bÖnh nh©n nghiªn cøu, chóng t«i gÆp bÖnh nh©n Ýt tuæi nhÊt lµ 16, nhiÒu tuæi nhÊt lµ 70 tuæi. Trong sè 4 nhãm tuæi, nhãm tuæi tõ 41-60 chiÕm tû lÖ cao nhÊt víi 46,6%, tiÕp ®Õn lµ nhãm tuæi >60 víi 26,7% vµ nhãm tuæi <20 cã tû lÖ thÊp nhÊt víi 3,33%. Sù kh¸c biÖt gi÷a nhãm tuæi <20 víi hai nhãm tuæi trªn cã ý nghÜa víi p= 0,001. - Tû lÖ nam/n÷ lµ 2,75/1. Ph©n bè bÖnh nh©n theo tuæi vµ giíi ®­îc thÓ hiÖn ë b¶ng 3.1. d­íi ®©y. B¶ng 1. Ph©n bè bÖnh nh©n theo nhãm tuæi vµ giíi Tuæi <20 Giíi SL % Nam 1 3,33 N÷ 0 0,0 Tæng 1 3,33 20- 40 41- 60 SL % SL % 6 20,0 10 33,3 1 3,33 4 13,3 7 23,33 14 46,6 SL 5 3 8 >60 % 16,7 10,0 26,7 Tæng 22 8 30 3.2. Ph©n bè bÖnh nh©n theo thêi gian xuÊt hiÖn triÖu chøng l©m sµng ®Çu tiªn ®Õn lóc vµo viÖn - Nhãm bÖnh nh©n ®Õn kh¸m ph¸t hiÖn bÖnh sau khi ph¸t hiÖn triÖu chøng ®Çu tiªn tr­íc 6 th¸ng chiÕm 16,7%, sau 6 th¸ng chiÕm tû lÖ cao nhÊt (46,6%), sè cã triÖu chøng >3 n¨m chØ cã 6,7%. Ph©n bè bÖnh nh©n theo thêi gian kÓ tõ khi cã triÖu chøng ®Çu tiªn ®Õn khi vµo kh¸m vµ ®iÒu trÞ t¹i bÖnh viÖn ®­îc thÓ hiÖn ë b¶ng 2. B¶ng 2. Thêi gian xuÊt hiÖn triÖu chøng l©m sµng ®Çu tiªn ®Õn lóc vµo viÖn Sè th¸ng < 6 th¸ng 6th -1n¨m Sè l­îng 5 14 Tû lÖ % 16,7 46,6 1- 3n¨m 9 30,0 >3n¨m 2 6,7 Tæng sè 30 100% 3. Ph©n bè bÖnh nh©n theo tiÒn sö m¾c bÖnh mòi xoang - Trong nghiªn cøu nµy, sè bÖnh nh©n cã tiÒn sö viªm ®a xoang m¹n tÝnh ®· ®­îc ®iÒu trÞ ë tuyÕn d­íi, tr­íc lóc vµo viÖn lµ 18 tr­êng hîp chiÕm 60%, trong ®ã ®· ®­îc phÉu thuËt chiÕm 26,7%. Ph©n bè bÖnh nh©n theo tiÒn sö m¾c bÖnh mòi xoang ®­îc thÓ hiÖn ë b¶ng 3 d­íi ®©y. Y häc thùc hµnh (728) - sè 7/2010 B¶ng 3. Ph©n bè bÖnh nh©n theo tiÒn sö m¾c bÖnh mòi xoang TiÒn sö SL Tû lÖ % Viªm ®a xoang m¹n tÝnh §· phÉu thuËt Kh«ng phÉu thuËt 8 10 26,7 33,3 Kh«ng tiÒn sö bÖnh mòi xoang 12 40,0 4. Ph©n bè bÖnh nh©n theo triÖu chøng c¬ n¨ng - Cã 63,3% bÖnh nh©n ng¹t t¾c mòi cïng bªn u, chØ 20% cã ng¹t t¾c mòi hai bªn. Cã 20% bÖnh nh©n cã ch¶y m¸u mòi, 5% mÊt ngöi vµ 20% ®au nhøc vïng mòi m¸. Ph©n bè bÖnh nh©n theo triÖu chøng c¬ n¨ng thÓ hiÖn ë b¶ng 4. B¶ng 4. Ph©n bè bÖnh nh©n theo triÖu chøng c¬ n¨ng TriÖu chøng Sè l­îng Tû lÖ % Ng¹t t¾c mòi Cïng bªn u C¶ 2 bªn 19 6 63,3 20,0 Cã m¸u 8 26,7 Ch¶y mòi Kh«ng cã m¸u Ch¶y mòi ®¬n thuÇn 6 12 20,0 40,0 5. Ph©n bè bÖnh nh©n theo triÖu chøng biÕn d¹ng vïng mÆt vµ vÞ trÝ tæn th­¬ng - Sè bÖnh nh©n cã biÓu hiÖn ®Çy r·nh mòi m¸ chiÕm tû lÖ cao nhÊt (46,7%), Ýt gÆp lµ c¸c biÓu hiÖn hµm Õch sïi phång vµ ®Èy phång mµn hÇu (cïng 3,33%). - Tæn th­¬ng gÆp ë c¶ khe trªn, khe d­íi vµ toµn bé hèc mòi, trong ®ã biÓu hiÖn ë toµn bé hèc mòi chiÕm tû lÖ cao nhÊt víi 70%. - Ph©n bè bÖnh nh©n theo biÓu hiÖn vïng mÆt vµ vÞ trÝ tæn th­¬ng thÓ hiÖn ë b¶ng 3.5. B¶ng 5. Ph©n bè bÖnh nh©n theo triÖu chøng vïng mÆt vµ vÞ trÝ tæn th­¬ng TriÖu chøng Sè l­îng Tû lÖ % §Çy r·nh mòi m¸ 14 46,7 S­ng nÒ nöa mÆt Phång gãc trong hèc m¾t BiÕn d¹ng rÔ mòi R·nh lîi m«i phång Hµm Õch sïi phång §Èy phång mµn hÇu 9 30,0 5 16,7 3 10,0 3 10,0 1 3,3 1 3,3 VÞ trÝ tæn th­¬ng VÞ trÝ Sè l­îng Tû lÖ % Khe trªn 1 3,3 Khe gi÷a 8 26,7 Toµn bé hèc mòi 21 70,0 6. Ph©n bè bÖnh nh©n theo triÖu chøng thÇn kinh, m¾t vµ di c¨n. - Cã 86,7% bÖnh nh©n cã biÓu hiÖn triÖu chøng thÇn kinh, trong ®ã biÓu hiÖn ®au nöa ®Çu gÆp nhiÒu nhÊt (46,7%), Ýt gÆp nhÊt lµ biÓu hiÖn liÖt d©y TK II,IV vµ V. - C¸c biÓu hiÖn vÒ m¾t Ýt gÆp (chØ 36,6,%), trong ®ã c¸c biÓu hiÖn chÝnh lµ ch¶y n­íc m¾t (13,3%), ®au hèc m¾t vµ gi¶m thÞ lùc (cïng 10%). - Chóng t«i chØ gÆp 3 bÖnh nh©n cã di c¨n h¹ch vµ ®Òu lµ h¹ch d·y c¶nh (10%), kh«ng cã bÖnh nh©n di c¨n xa. Y häc thùc hµnh (728) - sè 7/2010 §au nhøc vïng m¸ sèng mòi 6 20,0 MÊt ngöi 5 16,7 Ph©n bè bÖnh nh©n theo triÖu chøng thÇn kinh vµ m¾t thÓ hiÖn ë b¶ng 3.6. B¶ng 6. Ph©n bè bÖnh nh©n theo triÖu chøng thÇn kinh vµ m¾t TriÖu chøng thÇn kinh TriÖu chøng SL % §au nöa ®Çu §au vïng th¸i d­¬ng Tª b× nöa mÆt LiÖt d©y TK 3, 4, 5 Tæng TriÖu chøng m¾t TriÖu chøng SL % Ch¶y n­íc 4 13,3 m¾t §au hèc 3 10,0 m¾t 14 46,7 6 20,0 4 13,3 Gi¶m thÞ lùc 3 10,0 2 6,7 Nh×n ®«i 1 3,3 26 86,7 Tæng 11 36,6 7. Ph©n bè bÖnh nh©n theo typ m« bÖnh häc vµ di c¨n h¹ch - Trong 30 bÖnh nh©n UT, chóng t«i t×m thÊy 5 typ m« bÖnh häc, trong ®ã ung th­ v¶y chiÕm tû lÖ cao nhÊt víi 73,3%, ung th­ tuyÕn v¶y chØ cã 1 tr­êng hîp. - Trong 3 tr­êng hîp di c¨n h¹ch, cã 2 tr­êng hîp ung th­ kh«ng biÖt hãa, 1 tr­êng hîp ung th­ v¶y. Ph©n bè typ m« bÖnh häc vµ di c¨n h¹ch thÓ hiÖn ë b¶ng 7. B¶ng 7. Ph©n bè bÖnh nh©n theo typ m« bÖnh häc vµ di c¨n h¹ch Typ m« bÖnh häc 9 9 4 4 1 Tû lÖ % 30,0 30,0 13,3 13,3 3,3 1 3,3 2 6,7 SL Typ nhó Ung th­ biÓu m« Typ d¹ng ®¸y v¶y Typ tÕ bµo h×nh thoi Ung th­ biÓu m« kh«ng biÖt hãa Ung th­ biÓu m« tuyÕn v¶y Ung th­ Ung th­ biÓu m« typ d¹ng tuyÕn nang tuyÕn Ung th­ biÓu m« tÕ n­íc bät bµo s¸ng cæ ®iÓn Di c¨n h¹ch Tû lÖ SL % 1 3,3 2 6,7 27 Bµn luËn 1. VÒ ph©n bè bÖnh nh©n theo tuæi vµ giíi. Trong nghiªn cøu chóng t«i thÊy tØ lÖ ung th­ sµng hµm gÆp ë c¶ hai giíi, trong ®ã nam giíi chiÕm 73,3%, n÷ giíi chiÕm 27,7%, tû lÖ nam/n÷ lµ 2,75/1. Sù kh¸c biÖt gi÷a hai giíi lµ cã ý nghÜa. TØ lÖ nµy còng t­¬ng tù víi kÕt qu¶ nghiªn cøu cña Lª V¨n BÝch, Ph¹m Kh¸nh Hoµ vµ NguyÔn M¹nh C­êng, tû lÖ bÖnh nh©n nam lµ 55,7% [1,2,3]; cßn theo NguyÔn C«ng Thµnh vµ Ng« Ngäc LiÔn, tû lÖ bÖnh nh©n nam lÇn l­ît lµ 62,5% vµ 67% [3,4]. Theo TrÇn ThÞ Hîp, tû lÖ nam/n÷ lµ 2/1. Theo Benninger, tû lÖ nam/n÷ lµ 1,4/1 [3]. Tû lÖ m¾c bÖnh cao ë nam giíi cã lÏ liªn quan tíi c¸c yÕu tè nguy c¬: Tû lÖ nam giíi hót thuèc l¸ cao h¬n n÷, nam giíi còng th­êng tiÕp xóc nhiÒu h¬n víi c¸c yÕu tè « nhiÔm m«i tr­êng (NhiÒu bÖnh nh©n lµ c«ng nh©n m¹ kim lo¹i, thî hµn cã ph¬i nhiÔm víi niken, crom; mét sè bÖnh nh©n nam cã tiÕp xóc hãa chÊt (isopropyl sulfate vµ dichloroethyl sulfide), tû lÖ viªm nhiÔm m¹n tÝnh vïng mòi häng cao h¬n...Trong nghiªn cøu nµy, UTSH cã thÓ gÆp ë nhiÒu løa tuæi, bÖnh nh©n Ýt tuæi nhÊt lµ 16 tuæi vµ bÖnh nh©n cao tuæi nhÊt lµ 70 tuæi. Trong sè 4 nhãm tuæi, nhãm tuæi tõ 41-60 chiÕm tû lÖ cao nhÊt víi 46,6%, tiÕp ®Õn lµ nhãm tuæi >60 víi 26,7% vµ nhãm tuæi <20 cã tû lÖ thÊp nhÊt víi 3,33%. Sù kh¸c biÖt gi÷a nhãm tuæi <20 víi hai nhãm tuæi trªn cã ý nghÜa víi p=0,001. KÕt qu¶ cña chóng t«i t­¬ng tù nh­ kÕt qu¶ nghiªn cøu cña NguyÔn M¹nh C­êng, TrÇn ThÞ Hîp (nhãm tuæi 41-60 chiÕm 74%) [2], cßn theo Ng« Ngäc LiÔn [3], nhãm tuæi 41-60 chiÕm 75,5%. Tû lÖ UTSH cao dÇn theo tuæi cã lÏ mét phÇn do sù tÝch lòy cña c¸c yÕu tè g©y ung th­ (c¸c oncogen), sù suy gi¶m kh¶ n¨ng söa ch÷a c¸c bÊt th­êng di truyÒn ë c¸c tÕ bµo, sù suy gi¶m miÔn dÞch theo tuæi vµ c¶ c¸c tæn th­¬ng mòi häng m¹n tÝnh dÉn tíi sù tÝch lòy c¸c s¶n phÈm cña ph¶n øng viªm vµ tõ ®ã g©y ra c¸c tæn th­¬ng m« kh«ng håi phôc (tæn th­¬ng viªm g©y ph¸ hñy dÉn ®Õn sù t¸i t¹o, t¨ng sinh tÕ bµo ®Î bï ®¾p råi l¹i bÞ ph¸ hñy vµ l¹i tiÕp tôc t¨ng sinh ®Ó hµn g¾n. Vßng xo¸y nµy kÐo dµi sÏ dÉn tíi nh÷ng biÕn ®æi lo¹n s¶n c¸c møc ®é ®Ó tõ ®ã trë thµnh ung th­). 2. VÒ tiÒn sö bÖnh tai mòi häng, thêi gian tõ khi cã triÖu chøng ®Õn khi ®iÒu trÞ. KÕt qu¶ nghiªn cøu cña chóng t«i cho thÊy sè bÖnh nh©n cã tiÒn sö viªm ®a xoang m¹n tÝnh ®· ®­îc ®iÒu trÞ ë tuyÕn d­íi, tr­íc lóc vµo viÖn lµ 18 tr­êng hîp chiÕm 60%, trong ®ã ®· ®­îc phÉu thuËt chiÕm 26,7%. KÕt qu¶ nghiªn cøu cña chóng t«i t­¬ng tù nh­ kÕt qu¶ nghiªn cøu cña mét sè t¸c gi¶ trong n­íc. Theo Ng« Ngäc LiÔn vµ CS [3], tû lÖ bÖnh nh©n UTSH cã tiÒn sö bÖnh lý mòi xoang lµ 31%, cña NguyÔn C«ng Thµnh [4] lµ 26%. Cßn theo Bourjat P tû lÖ bÖnh nh©n UTSH cã viªm xoang m¹n tÝnh 15%. HiÖn nay ng­êi ta ch­a thÓ x¸c ®Þnh ch¾c ch¾n c¸c nguyªn nh©n g©y UTSH song c¸c yÕu tè: viªm nhiÔm mòi xoang m¹n tÝnh, u nhó ®¶o ng­îc, c¸c yÕu tè liªn quan nghÒ nghiÖp, « nhiÔm m«i tr­êng, c¸c thãi 28 quen xÊu trong ¨n uèng, sinh ho¹t vµ yÕu tè vÒ gen... ®­îc coi lµ c¸c yÕu tè nguy c¬ cao. V× vËy, theo chóng t«i cÇn kh¸m kü, sinh thiÕt vïng tæn th­¬ng nÕu nghi ngê ë c¸c bÖnh nh©n cã bÖnh lý mòi xoang m¹n tÝnh ®Ó kh«ng bá sãt c¸c tr­êng hîp UTSH ë giai ®o¹n sím. Trong nghiªn cøu nµy, nhãm bÖnh nh©n ®Õn kh¸m ph¸t hiÖn bÖnh sím sau khi ph¸t hiÖn triÖu chøng ®Çu tiªn tr­íc 6 th¸ng chiÕm 16,7%, sau 6 th¸ng chiÕm tû lÖ cao nhÊt (46,6%). C¸c nghiªn cøu ®Òu cho r»ng c¸c triÖu chøng cña ung th­ sµng hµm ë giai ®o¹n sím th­êng kh«ng ®Æc hiÖu, gièng víi c¸c bÖnh lý mòi xoang th«ng th­ßng. HÇu hÕt ng­êi bÖnh ®Òu cho r»ng nh÷ng triÖu chøng xuÊt hiÖn thêi gian ®Çu tiªn lµ kh«ng quan träng, hä th­êng tù ®iÒu trÞ b»ng kh¸ng sinh, chèng viªm, gi¶m tiÕt dÞch, thuèc nam … Trªn thùc tÕ, nh÷ng dÊu hiÖu cña ung th­ sµng hµm cã thÓ cã lóc gi¶m, lóc t¨ng lªn nh­ng kh«ng ¶nh h­ëng qu¸ râ rÖt tíi søc kháe vµ ch­a cã biÓu hiÖn rÇm ré ®e däa tÝnh m¹ng nªn ng­êi bÖnh ng¹i ®i kh¸m. HÇu hÕt bÖnh nh©n vµo viÖn ®iÒu trÞ khi thÊy dÊu hiÖu bÖnh kÐo dµi, ®iÒu trÞ kh«ng khái vµ cã xu h­íng nÆng dÇn nªn khi ®ã bÖnh ®· ë giai ®o¹n muén. 3. VÒ triÖu chøng l©m sµng. Trong c¸c triÖu chøng l©m sµng cña UTSH, triÖu chøng mòi xoang lµ hay gÆp nhÊt. DÊu hiÖn sím vµ ®Çu tiªn lµ ng¹t t¾c mòi. Ng¹t t¾c mòi mét bªn, t¨ng dÇn chiÕm 63,3%, sè ng¹t t¾c mòi hai bªn chiÕm 20%. Nh­ vËy, sè bÖnh nh©n ng¹t t¾c mòi chiÕm tíi 83,3%. KÕt qu¶ nghiªn cøu cña chóng t«i còng t­¬ng tù nh­ kÕt qu¶ nghiªn cøu cña mét sè t¸c gi¶ trong n­íc kh¸c. Theo NguyÔn C«ng Thµnh [4], tû lÖ ng¹t t¾c mòi lµ 94,3%, cßn theo Vò C«ng Trùc lµ 88,5% [5]. DÊu hiÖu ng¹t t¾c mòi cã thÓ ®­îc coi lµ triÖu chøng cña UTSH vµ v× vËy, khi xuÊt hiÖn dÊu hiÖu nµy kÐo dµi, ®iÒu trÞ kh«ng ®ì cÇn kiÓm tra hoÆc sinh thiÕt vïng tæn th­¬ng nghi ngê. Tû lÖ ch¶y mòi còng kh¸ cao (86,7%), trong ®ã ch¶y mòi cã m¸u chØ chiÕm 26,7%. MÆc dï dÊu hiÖu ch¶y m¸u mòi rÊt gîi bÖnh song tû lÖ l¹i thÊp. Theo kÕt qu¶ nghiªn cøu cña ViÖn Gusatve Roussy, th× tû lÖ ch¶y mòi cña chóng t«i cao h¬n nhiÒu (86,7% so víi 41,1%) [8]. DÊu hiÖu mÊt ngöi chiÕm tû lÖ thÊp (16,7%) vµ th­êng muén, së dÜ nh­ vËy lµ mÊt ngöi chØ xuÊt hiÖn khi u to, che lÊp toµn bé hèc mòi hai bªn. Gièng nh­ mÊt ngöi, dÊu hiÖu ®au còng xuÊt hiÖn kh¸ muén vµ kh«ng nhiÒu (20%). Nh÷ng tr­êng hîp nµy th­êng ®au ©m Ø, liªn tôc vµ cã tÝnh lan táa. Chóng t«i ph¸t hiÖn thÊy cã 60% bÖnh nh©n bÞ biÕn d¹ng vïng mÆt, mét bÖnh nh©n cã thÓ cã tõ hai ®Õn ba biÓu hiÖn triÖu chøng. Trong sè c¸c biÓu hiÖn biÕn d¹ng vïng mÆt, chóng t«i gÆp biÓu hiÖn ®Çy r·nh mòi m¸ lµ cao nhÊt (46,7%), tiÕp ®Õn lµ s­ng nÒ nöa mÆt (30%); c¸c biÓu hiÖn kh¸c Ýt gÆp. KÕt qu¶ nghiªn cøu cña chóng t«i t­¬ng tù nh­ kÕt qu¶ nghiªn cøu cña c¸c t¸c gi¶ Ph¹m Kh¸nh Hoµ vµ Vò C«ng Trùc [5]. C¸c triÖu chøng nµy lµ b»ng chøng cho thÊy m« ung th­ ®· ph¸ huû c¸c v¸ch x­¬ng, x©m lÊn ra c¸c tæ chøc xung quanh g©y Y häc thùc hµnh (728) - sè 7/2010 nªn c¸c triÖu chøng biÕn d¹ng vïng mÆt, v× vËy ®©y ®· lµ giai ®o¹n muén cña bÖnh. C¸c biÓu hiÖn vÒ thÇn kinh chñ yÕu lµ dÊu hiÖu ®au nöa ®Çu, th­êng x¶y ra ë bªn cã u, ®au cã tÝnh chÊt ©m Ø lµ chñ yÕu. KÕt qu¶ nghiªn cøu cña chóng t«i thÊp h¬n so víi nghiªn cøu cña NguyÔn C«ng Thµnh 57,1%, Ng« Ngäc LiÔn (46,7% so víi 57,1% vµ 56%) [3,4].C¸c biÓu hiÖn ®au vïng th¸i d­¬ng, tª b× nöa mÆt Ýt gÆp (t­¬ng øng 20% vµ 13,3%) vµ thÊp h¬n nhiÒu so víi kÕt qu¶ nghiªn cøu cña Badid (73%) [7]. C¸c biÓu hiÖn vÒ m¾t còng Ýt gÆp. Th«ng th­êng c¸c biÓu hiÖn triÖu chøng sím vÒ m¾t lµ kh«ng ®Æc hiÖu: s­ng nÒ bê mi d­íi, xung huyÕt kÕt m¹c m¾t, ®Èy phång gãc trong hèc m¾t dÔ nhÇm víi c¸c bÖnh ë m¾t, bÖnh nh©n còng th­êng ®Õn kh¸m ë chuyªn khoa m¾t, sau ®iÒu trÞ kh«ng ®ì míi chuyÓn ®Õn chuyªn khoa Tai Mòi Häng. 4. VÒ tû lÖ c¸c typ m« bÖnh häc. Trong 30 tr­êng hîp UTSH, chóng t«i gÆp 4 typ, trong ®ã typ ung th­ biÓu m« v¶y gÆp nhiÒu nhÊt 73,3%, tiÕp ®Õn lµ typ ung th­ biÓu m« kh«ng biÖt hãa, Ýt gÆp nhÊt lµ typ ung th­ biÓu m« tuyÕn v¶y. Riªng typ UTBMV, chóng t«i ®· t×m thÊy 3 d­íi typ: Nhó, d¹ng ®¸y vµ d­íi typ tÕ bµo h×nh thoi. §èi chiÕu víi ph©n lo¹i m« häc cña TCYTTG n¨m 2005, chóng t«i kh«ng gÆp c¸c typ ung th­ biÓu m« tuyÕn, mét sè thø typ cña ung th­ typ tuyÕn n­íc bät (UTBM nang, UTBM d¹ng biÓu b× nhÇy, UTBM c¬ biÓu m«, UT c¬ biÓu m«, UTBM víi thµnh phÇn tuyÕn ®a h×nh vµ UTBM tuyÕn ®a h×nh ®é ¸c tÝnh thÊp), chóng t«i còng kh«ng gÆp tr­êng hîp u thÇn kinh néi tiÕt nµo [8]. Sù kh«ng ®Çy ®ñ vÒ c¸c typ m« häc trong nghiªn cøu nµy theo ph©n lo¹i cña TCYTTG kh«ng cã nghÜa lµ ë ViÖt Nam kh«ng gÆp mµ cã lÏ do sè l­îng bÖnh nh©n nghiªn cøu cña chóng t«i Ýt (chØ cã 30 tr­êng hîp) nªn chóng t«i kh«ng thÊy ®ñ c¸c typ. Tû lÖ UTBMV gÆp nhiÒu nhÊt cho thÊy tÝnh phæ biÕn cña typ ung th­ nµy vµ nã còng t­¬ng ®­¬ng víi kÕt qu¶ nghiªn cøu cña mét sè t¸c gi¶ kh¸c ë trong vµ ngoµi n­íc ®· c«ng bè nh­ cña Lª V¨n BÝch vµ Ph¹m Kh¸nh Hoµ, NguyÔn C«ng Thµnh, Ng« Ngäc LiÔn, Perin, Guerrier [1, 4]. Tuy nhiªn, theo L. Barnes, tû lÖ UTBMV ë sµng hµm chØ chiÕm kho¶ng 1% tæng sè c¸c ung th­ vµ chiÕm kho¶ng 3% tæng sè c¸c ung th­ ®Çu cæ [dÉn theo 8]. §iÒu ®¸ng l­u ý lµ, ung th­ biÓu m« v¶y ë c¸c ®Þnh vÞ kh¸c trong c¬ thÓ (ë da, cæ tö cung, phÕ qu¶n, thùc qu¶n…) th­êng cã biÓu hiÖn cÇu sõng song trong tÊt c¶ c¸c tr­êng hîp ung th­ biÓu m« v¶y ë nghiªn cøu nµy ®Òu kh«ng thÊy tr­êng hîp nµo cã cÇu sõng mµ chØ thÊy cã biÖt hãa sõng riªng lÎ ë tÕ bµo u. Nh­ vËy, hÇu hÕt c¸c ung th­ v¶y nµy ®Òu thuéc nhãm biÖt hãa võa hoÆc thÊp, kh«ng thÊy biÖt hãa cao. §©y cã thÓ lµ mét kh¸c biÖt so víi ung th­ v¶y ë ®Þnh vÞ kh¸c vµ còng lµ mét gîi ý ®iÒu trÞ bæ trî sau phÉu thuËt v× c¸c ung t­h v¶y kÐm biÖt hãa th­êng ®¸p øng tèt víi tia Y häc thùc hµnh (728) - sè 7/2010 hoÆc hãa chÊt h¬n lo¹i biÖt hãa cao. Tû lÖ bÖnh nh©n cã h¹ch di c¨n thÊp, chñ yÕu (2/3 tr­êng hîp) lµ c¸c ung th­ biÓu m« kh«ng biÖt hãa, ®iÒu nµy lµ hîp lý v× c¸c ung th­ biÓu m« kh«ng biÖt hãa cã ®é ¸c tÝnh cao nªn th­êng di c¨n sím. KÕt luËn Qua nghiªn cøu 30 tr­êng hîp UTSH vÒ l©m sµng, tû lÖ typ m« bÖnh häc chóng t«i rót ra kÕt luËn sau: - Nhãm tuæi tõ 41-60 chiÕm tû lÖ cao nhÊt víi 46,6%, nam gÆp nhiÒu h¬n n÷, tû lÖ nam/n÷ lµ 2,75/1. Nhãm bÖnh nh©n ®Õn kh¸m ph¸t hiÖn bÖnh sau khi ph¸t hiÖn triÖu chøng ®Çu tiªn sau 6 th¸ng chiÕm tû lÖ cao nhÊt (46,6%). Sè bÖnh nh©n cã tiÒn sö viªm ®a xoang m¹n tÝnh chiÕm 60%, trong ®ã ®· ®­îc phÉu thuËt lµ 26,7%. Cã 63,3% bÖnh nh©n ng¹t t¾c mòi cïng bªn u, 20% bÖnh nh©n cã ch¶y m¸u mòi, 5% mÊt ngöi vµ 20% ®au nhøc vïng mòi m¸. Sè bÖnh nh©n cã biÓu hiÖn ®Çy r·nh mòi m¸ chiÕm tû lÖ cao nhÊt (46,7%). Cã 86,7% bÖnh nh©n cã biÓu hiÖn triÖu chøng thÇn kinh, trong ®ã biÓu hiÖn ®au nöa ®Çu gÆp nhiÒu nhÊt (46,7%). C¸c biÓu hiÖn vÒ m¾t Ýt gÆp (chØ 36,6,%), biÓu hiÖn chÝnh lµ ch¶y n­íc m¾t (13,3%). - T×m thÊy 5 typ m« bÖnh häc, trong ®ã ung th­ v¶y chiÕm tû lÖ cao nhÊt víi 73,3% vµ tÊt c¶ c¸c tr­êng hîp nµy ®Òu kh«ng thÊy cÇu sõng. C¸c typ ung th­ biÓu m« kh¸c Ýt gÆp. TµI LIÖU THAM KH¶O 1. Lª V¨n BÝch, Ph¹m Kh¸nh Hßa (1969), "nghiªn cøu trªn 60 u ¸c tinh sµng hµm gÆp t¹i khoa TMH bÖnh viÖn B¹ch mai tõ 1960 -1968", Néi san TMH (sè 1- 2), trang 73 - 79. 2- NguyÔn M¹nh C­êng (1978), "Nh÷ng biÓu hiÖn l©m sµng, tæ chøc bÖnh häc, ®iÖn quang cña 52 tr­êng hîp ung th­ biÓu m« khèi sµng hµm", 3. Ng« Ngäc LiÔn (2001): " T×nh h×nh ung th­ sµng hµm t¹i ViÖn Tai Mòi Häng trong 15 n¨m 1986 - 2001", T¹p chÝ Y häc thùc hµnh (sè 431), trang 299 - 305. 4. NguyÔn C«ng Thµnh (1991), "Mét sè nhËn xÐt vÒ ung th­ sµng hµm t¹i ViÖn Tai Mòi Häng tõ 1986 1990", LuËn v¨n tèt nghiÖp b¸c sü néi tró bÖnh viÖn, chuyªn ngµnh TMH, §¹i häc Y Hµ Néi. 5. Vò C«ng Trùc (1996), " Gãp phÇn t×m hiÓu dÞch tÔ häc, chÈn do¸n ung th­ sµng hµm vµ mét sè t¸c nh©n sinh bÖnh liªn quan", LuËn v¨n tèt nghiÖp Th¹c sü y häc, chuyªn ngµnh TMH, §¹i häc Y Hµ Néi. 6. Bourguet J, Boudiniere J, Coll (1971): "273 observations de tumeus malignees Ðthmoido maxillaires", Ouest Medical, , No5, p 395 -398. 7. Badib A, Kurohara S.S, Shedd DP (1969): " Treatment of the can cer of the paranasal sinuses" Cancer. p 533-537. 8. World Health Organization Classification of Tumours 2005: Pathology and Genetics of Head and Neck Tumours. International Agency for Researchon on Cancer- 2005. 29
- Xem thêm -