Tài liệu Nâng cao hiệu quả tín dụng tại ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn chi nhánh gia cẩm, tỉnh phú thọ

  • Số trang: 132 |
  • Loại file: PDF |
  • Lượt xem: 67 |
  • Lượt tải: 0
nhattuvisu

Đã đăng 27125 tài liệu

Mô tả:

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH NGUYỄN QUANG TOẢN NÂNG CAO HIỆU QUẢ TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN CHI NHÁNH GIA CẨM, TỈNH PHÚ THỌ Chuyên ngành: Quản lý kinh tế Mã số: 60.34.04.10 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: TS. Lê Anh Vũ Thái Nguyên, Năm 2013 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu và hình ảnh trong luận văn hoàn toàn trung thực và chƣa từng đƣợc ai công bố trong bất kỳ công trình khoa học nào khác. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này đã đƣợc cám ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn đã đƣợc chỉ rõ nguồn gốc. Tác giả Nguyễn Quang Toản Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn ii LỜI CẢM ƠN Trong quá trình thực hiện đề tài “Nâng cao hiệu quả tín dụng tại Ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn chi nhánh Gia cẩm, tỉnh Phú Thọ”, tôi đã nhận đƣợc hƣớng dẫn giúp đỡ, động viên của nhiều cá nhân và tập thể; tôi xin trân trọng bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đối với Ban giám hiệu nhà trƣờng, phòng quản lý sau đại học và Thầy Lê Anh Vũ ngƣời đã định hƣớng, chỉ bảo, dìu dắt tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu đề tài. Tôi xin trân trọng cảm ơn đối với tất cả các thầy cô giáo Khoa Sau đại học cùng tất cả các thầy cô giáo trƣờng Đại học kinh tế và Quản trị kinh doanh - Đại học Thái Nguyên đã giúp đỡ tôi trong quá trình học tập cũng nhƣ hoàn thành luận văn này. Tôi xin trân trọng cảm ơn Ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn chi nhánh Gia cẩm tỉnh Phú Thọ, đã cung cấp số liệu khách quan, tạo mọi điều kiện thuận lợi giúp đỡ tôi trong quá trình nghiên cứu và thực hiện đề tài. Cuối cùng với lòng biết ơn sâu sắc nhất xin dành cho gia đình, bạn bè đã giúp đỡ rất nhiều về vật chất và tinh thần để bản thân hoàn thành chƣơng trình học tập cũng nhƣ đề tài nghiên cứu. Tác giả Nguyễn Quang Toản Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN ................................................................................................................. i LỜI CẢM ƠN ......................................................................................................................ii MỤC LỤC ...........................................................................................................................iii DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT ......................................................................................viii DANH MỤC BẢNG BIỂU .............................................................................................. ix PHẦN MỞ ĐẦU ................................................................................................................ 1 1. Tính cấp thiết của đề tài .............................................................................................. 1 2. Mục tiêu của đề tài ....................................................................................................... 2 3. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu ............................................................................ 3 4. Ý nghĩa khoa học của đề tài nghiên cứu ................................................................. 3 5. Kết cấu đề tài ................................................................................................................. 4 Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI .................................................................................................... 5 1.1. Tín dụng và nghiệp vụ tín dụng của ngân hàng thƣơng mại trong nền kinh tế thị trƣờng .............................................................................. 5 1.1.1. Khái niệm về tín dụng và tín dụng ngân hàng thƣơng mại .............. 5 1.1.1.1. Tổng quan về ngân hàng thƣơng mại................................................ 5 1.1.1.2. Một số vấn đề cơ bản về tín dụng ngân hàng ................................. 7 1.1.2. Nội dung nghiệp vụ tín dụng ............................................................ 9 1.1.3. Vai trò của Tín dụng ngân hàng đối với sự phát triển kinh tế xã hội ............................................................................................. 11 1.2. Hiệu quả tín dụng và các tiêu chí xác định hiệu quả tín dụng .............. 12 1.2.1. Hiệu quả tín dụng ........................................................................... 12 1.2.1.1. Khái niệm hiệu quả tín dụng ............................................................. 12 1.2.2. Các tiêu chí xác định hiệu quả tín dụng ......................................... 13 1.2.2.1. Hiệu quả huy động vốn ...................................................................... 13 1.2.2.2. Hiệu quả cho vay và đầu tƣ ............................................................... 18 1.2.3. Nhân tố ảnh hƣởng đến hiệu quả tín dụng ..................................... 21 1.2.3.1. Nhóm nhân tố thuộc về môi trƣờng kinh tế .................................. 21 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn iv 1.2.3.2. Nhóm nhân tố thuộc về môi trƣờng pháp lý ................................. 22 1.2.3.3. Những nhân tố về phía ngân hàng ................................................... 23 1.2.3.4. Các nhân tố thuộc về phía khách hàng ........................................... 24 1.3. Kinh nghiệm của một số Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ở Việt Nam ........................................................................... 25 1.3.1. Kinh nghiệm của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn chi nhánh Cầu Giấy, Hà Nội ................................................. 25 1.3.2. Kinh nghiệm của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn chi nhánh Lập Thạch, Vĩnh Phúc ......................................... 26 1.3.3. Bài học kinh nghiệm rút ra cho Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chi nhánh Gia cẩm, tỉnh Phú Thọ ................ 26 Chƣơng 2: PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ........................................................... 28 2.1. Câu hỏi nghiên cứu ............................................................................... 28 2.2. Các phƣơng pháp nghiên cứu ............................................................... 28 2.2.1. Phƣơng pháp thu thập thông tin ..................................................... 28 2.2.2. Phƣơng pháp thống kê mô tả .......................................................... 29 2.2.3. Phƣơng pháp phân tích so sánh ...................................................... 29 2.2.3.1. So sánh số liệu đạt đƣợc qua các năm ............................................ 29 2.2.3.2. Phƣơng pháp sử dụng mô hình toán kinh tế: Sử dụng phần mềm SPSS để phân tích mối tƣơng quan giữa các nhân tố tác động đến hiệu quả tín dụng tại Ngân hàng............................... 29 2.2.3.3. So sánh số liệu giữa các phòng giao dịch thuộc sự kiểm soát của Ngân hàng nông nghiệp và Phát triển nông thôn chi nhánh Gia Cẩm, tỉnh Phú Thọ..................................................... 30 2.3. Hệ thống các chỉ tiêu nghiên cứu ......................................................... 30 Chƣơng 3: THỰC TRẠNG VÀ HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN CHI NHÁNH GIA CẨM, TỈNH PHÚ THỌ GIAI ĐOẠN 2005 - 2012........................ 31 3.1. Tổng quan về Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chi nhánh Gia Cẩm, tỉnh Phú Thọ............................................................... 31 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn v 3.1.1. Đặc điểm phát triển của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chi nhánh Gia Cẩm, tỉnh Phú Thọ ............................... 31 3.1.1.1. Quá trình thành lập và phát triển của NHNo&PTNT Gia Cẩm - tỉnh Phú Thọ ....................................................................................... 31 3.1.2. Các sản phẩm và dịch vụ của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chi nhánh Gia Cẩm, tỉnh Phú Thọ ...................... 37 3.1.2.1. Kết quả sản phẩm dịch vụ thẻ ........................................................... 37 3.1.2.2. Kết quả dịch vụ bảo hiểm của ngân hàng ...................................... 38 3.2. Những nhân tố ảnh hƣởng đến hiệu quả hoạt động tín dụng tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chi nhánh Gia Cẩm, tỉnh Phú Thọ giai đoạn 2005 - 2012 ............................................ 39 3.2.1. Tình hình phát triển kinh tế - xã hội của Phú Thọ ......................... 39 3.2.1.1. Về thực hiện mục tiêu kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế ....... 39 3.2.1.2. Về bảo đảm an sinh xã hội và phúc lợi xã hội .............................. 40 3.2.1.3. Về phát triển văn hoá, giáo dục, đào tạo, khoa học, công nghệ, bảo vệ môi trƣờng ................................................................... 41 3.2.1.4. Về cải cách hành chính, xây dựng chính quyền, phòng, chống tham nhũng và thực hành tiết kiệm, chống lãng phí ......................... 42 3.2.1.5. Tăng cƣờng công tác bảo đảm quốc phòng, an ninh, ổn định chính trị, xã hội .......................................................................... 43 3.2.2. Thực trạng phát triển của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn chi nhánh Gia Cẩm, tỉnh Phú Thọ ...................... 44 3.2.2.1. Kết quả hoạt động tài chính của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn chi nhánh Gia Cẩm, tỉnh Phú Thọ năm 2012 ................................................................................................. 44 3.2.3. Thực trạng khách hàng ................................................................... 47 3.2.3.1. Khách hàng đối với sản phẩm của ngân hàng .............................. 48 3.2.3.2. Đánh giá thu nhập, nghề nghiệp và khả năng trả nợ của khách hàng .............................................................................................. 49 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn vi 3.2.3.3. Tác động của thu nhập, dƣ nợ, và thời hạn vay vốn tới khả năng thanh toán của khách hàng ....................................................... 50 3.3. Hiệu quả hoạt động tín dụng của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chi nhánh Gia Cẩm, tỉnh Phú Thọ ............................... 51 3.3.1. Thực trạng và hiệu quả huy động vốn ............................................ 51 3.3.1.1. Thực trạng huy động vốn ................................................................... 51 3.3.1.2. Hiệu quả huy động vốn ...................................................................... 55 3.3.2. Thực trạng hiệu quả cho vay và đầu tƣ .......................................... 59 3.3.3. Đánh giá chung và những vấn đề đặt ra ......................................... 68 3.3.3.1. Những mặt mạnh .................................................................................. 68 3.3.3.2. Những tồn tại ........................................................................................ 69 3.3.3.3. Nguyên nhân hạn chế .......................................................................... 70 Chƣơng 4: GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN CHI NHÁNH GIA CẨM, TỈNH PHÚ THỌ TỪ NAY ĐẾN 2020................................. 73 4.1. Cơ hội và thách thức đối với việc nâng cao hiệu quả tín dụng tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chi nhánh Gia Cẩm, tỉnh Phú Thọ từ nay đến 2020 ..................................................... 73 4.1.1. Cơ hội ............................................................................................. 73 4.1.2. Thách thức ...................................................................................... 74 4.1. Định hƣớng phát triển của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chi nhánh Gia Cẩm, tỉnh Phú Thọ từ nay đến 2020 ............ 75 4.2.1. Định hƣớng chung .......................................................................... 75 4.2.2. Định hƣớng về nâng cao hiệu quả tín dụng của Ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn chi nhánh Gia Cẩm, tỉnh Phú Thọ ......................................................................................... 76 4.2.2.1. Về hiệu quả huy động vốn ................................................................. 76 4.2.2.2. Về hiệu quả đầu tƣ và cho vay ......................................................... 76 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn vii 4.3. Một số giải pháp nâng cao hiệu quả tín dụng của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chi nhánh Gia Cẩm, tỉnh Phú Thọ từ nay đến 2020 ..................................................................................... 77 4.3.1. Các giải pháp nâng cao hiệu quả huy động vốn ............................. 77 4.3.1.1. Giải pháp về phân tích thị trƣờng và chăm sóc khách hàng ..... 77 4.3.1.2. Giải pháp thực hiện đối với từng loại hình khách hàng ............. 80 4.3.1.3. Cạnh tranh huy động vốn năng động và hiệu quả ....................... 82 4.3.1.4. Thực hiện lãi suất linh hoạt ............................................................... 82 4.3.2. Các giải pháp nâng cao hiệu quả cho vay và đầu tƣ ...................... 83 4.3.2.1. Giải pháp về nghiệp vụ ....................................................................... 83 4.3.2.2. Giải pháp về kiểm tra .......................................................................... 84 4.3.2.3. Giải pháp về công tác cán bộ ............................................................ 85 4.3.3. Nâng cao năng lực tài chính, tăng thu, tiết kiệm chi ...................... 85 4.3.3.1. Giải pháp trong chỉ đạo điều hành ................................................... 85 4.3.3.2. Giải pháp tăng thu ................................................................................ 86 4.3.3.3. Giải pháp tiết kiệm chi phí ................................................................ 87 4.3.4. Nâng cao chất lƣợng nguồn nhân lực............................................. 89 4.3.5. Hoàn thiện và đổi mới các chính sách cạnh tranh tín dụng ........... 90 4.4. Một số kiến nghị ................................................................................... 91 4.4.1. Kiến nghị với Ngân hàng Nhà nƣớc .............................................. 91 4.4.2. Kiến nghị đối với Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam ............................................................................... 91 4.4.3. Kiến nghị với UBND Tỉnh và các Sở, Ngành có liên quan ........... 92 KẾT LUẬN ....................................................................................................................... 93 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO .................................................................... 94 PHỤ LỤC .......................................................................................................................... 95 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn viii DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT NHNo&PTNT Ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn NHNN Ngân hàng Nhà nƣớc DN Doanh nghiệp HTX Hợp tác xã SXKD Sản xuất kinh doanh NHTM Ngân hàng thƣơng mại GĐ, PGĐ Giám đốc, phó giám đốc KH Kế hoạch BV Bệnh viện VCSH Vốn chủ sở hữu TSCĐ Tài sản cố định TSLĐ Tài sản lƣu động XDCB Xây dựng cơ bản GTGT Giá trị gia tăng CP Chi phí LN Lợi nhuận TH Thực hiện CBTD Cán bộ tín dụng PGD Phòng giao dịch CBTD Cán bộ tín dụng HQTD Hiệu quả tín dụng Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn ix DANH MỤC BẢNG BIỂU Sơ đồ 3.1: Mô hình tổ chức NHNo&PTNT Gia Cẩm - VT - Phú Thọ ............. 33 Bảng 3.1. Thực trạng lao động làm việc trong NHNo&PTNT Gia Cẩm 2010 - 2012................................................................................................. 36 Bảng 3.2. Kết quả hoạt động tài chính 2011-2012 ................................................ 46 Bảng 3.3. Kết quả huy động vốn tại NHNo chi nhánh Gia Cẩm năm 2012 .... 52 Bảng 3.4. Cơ cấu nguồn vốn huy động theo đối tƣợng khách hàng .................. 52 Bảng 3.5. Cơ cấu nguồn vốn theo loại tiền............................................................... 53 Bảng 3.6. Cơ cấu nguồn vốn theo thời gian ............................................................. 54 Bảng 3.7. Chi phí huy động vốn từ năm 2009 đến 2012 ...................................... 57 Bảng 3.8. Thực trạng cho vay và đầu tƣ năm 2011-2012 ..................................... 59 Bảng 3.9. Cơ cấu cho vay theo thành phần kinh tế ................................................ 60 Bảng 3.10. Cơ cấu cho vay theo ngành kinh tế ....................................................... 61 Bảng 3.11. Hiệu suất sử dụng vốn .............................................................................. 63 Bảng 3.12. Tình hình nợ quá hạn và nợ xấu ............................................................ 64 Bảng 3.13. Vòng quay vốn tín dụng........................................................................... 67 Bảng 3.14. Cơ cấu thu nhập ......................................................................................... 68 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn 1 PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Sự phát triển về số lƣợng và chất lƣợng của hệ thống Ngân hàng thƣơng mại trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế sâu hiện nay có tác động thúc đẩy nhanh tốc độ tăng trƣởng kinh tế, tạo tiền đề cho quá trình mở cửa và hội nhập. Nhờ vào hoạt động của hệ thống ngân hàng mà nhu cầu sử dụng vốn để duy trì và mở rộng quy mô sản xuất của các thành phần kinh tế đƣợc đáp ứng, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động kinh doanh diễn ra một cách nhanh chóng và hiệu quả. Ngành ngân hàng còn là công cụ đắc lực của Nhà nƣớc trong việc kiềm chế, đẩy lùi lạm phát, ổn định giá cả, bình ổn kinh tế vĩ mô. Tuy nhiên, việc gỡ bỏ hoàn toàn hàng rào bảo hộ đối với ngành tài chính trong xu thế hội nhập vào các tổ chức kinh tế khu vực và thế giới đang đem đến những thách thức rất lớn đối với hệ thống ngân hàng ở nƣớc ta, thậm chí sẽ có không ít ngân hàng phải chấp nhận bị thâu tóm, sáp nhập, hoặc rút lui khỏi thị trƣờng nếu không đủ sức cạnh tranh với hệ thống các ngân hàng khác. Không ít các khó khăn đƣợc đặt ra cho hệ thống ngân hàng thƣơng mại nói riêng và hệ thống các ngân hàng nói chung. Với quy mô lớn, nhiều năm kinh nghiệm Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã tìm đƣợc thị phần riêng, vƣợt qua khó khăn và trở thành một trong những Ngân hàng có chất lƣợng, uy tín hàng đầu Việt Nam. Với những phƣơng châm “ Mang phồn thịnh đến với khách hàng; lựa chọn mở rộng và đa dạng khách hàng; quan hệ hợp tác, bình đẳng, đôi bên cùng có lợi; quan hệ bền vững, gắn bó lâu dài; sát cánh cùng khách hàng ngay cả khi khách hàng gặp khó khăn”. Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đặc biệt chú trọng đến việc hỗ trợ vốn cho các doanh nghiệp đầu tƣ máy móc thiết bị, đổi mới công nghệ, xây dựng nhà xƣởng để mở rộng hoạt động Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn 2 sản xuất kinh doanh. Do đó công tác tín dụng là hoạt động quan trọng mang lợi nhuận cao nhất, đóng góp nhiều nhất vào tổng thu nhập của Ngân hàng. Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chi nhánh Gia Cẩm, tỉnh Phú Thọ là một trong những chi nhánh ngân hàng lớn mạnh, với quy mô lớn, với với đội ngũ nhân viên giàu kinh nghiệm, Ngân hàng đang từng ngày mở rộng, phát triển với những dịch vụ mới với mục tiêu kinh doanh là đảm bảo nhịp độ phát triển và bền vững đem về lợi nhuận cao và an toàn. Vì thế, công tác quản lý, kiểm soát và định hƣớng phát triển cho hoạt động tín dụng vừa đạt hiệu quả cao vừa an toàn là quan trọng đƣợc ban lãnh đạo ngân hàng quan tâm hàng đầu. Để đạt đƣợc mục tiêu đó, Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chi nhánh Gia Cẩm, tỉnh Phú Thọ cũng đẩy mạnh việc phát triển và nâng cao hiệu quả công tác tín dụng trong hoạt động của Ngân hàng. Để nhận thức rõ hơn về tầm quan trọng của hoạt động tín dụng đối với sự an toàn và vững mạnh của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, tôi chọn đề tài: Nâng cao hiệu quả tín dụng tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chi nhánh Gia Cẩm, tỉnh Phú Thọ” làm đề tài luận văn thạc sĩ. 2. Mục tiêu của đề tài 2.1. Mục tiêu chung Nghiên cứu thực trạng, từ đó tìm ra các giải pháp phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả tín dụng tại Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển nông thôn chi nhánh Gia Cẩm, tỉnh Phú Thọ. 2.2. Mục tiêu cụ thể - Hệ thống hóa, góp phần làm rõ thêm một số vấn đề lý luận và thực tiễn về hiệu quả tín dụng của ngân hàng thƣơng mại. - Đánh giá thực trạng, hiệu quả tín dụng tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chi nhánh Gia Cẩm, tỉnh Phú Thọ, những kết quả đạt đƣợc, những mặt còn tồn tại và nguyên nhân. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn 3 - Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả tín dụng của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chi nhánh Gia Cẩm, tỉnh Phú Thọ trong giai đoạn từ nay đến 2020. 3. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu - Đối tƣợng nghiên cứu: Tình hình huy động, cho vay và đầu tƣ của Ngân hàng nông nghiệp và Phát triển nông thôn chi nhánh Gia Cẩm, tỉnh Phú Thọ. - Phạm vi nghiên cứu: Hoạt động tín dụng của Ngân hàng nông nghiệp và Phát triển nông thôn chi nhánh Gia Cẩm, tỉnh Phú Thọ trong giai đoạn từ năm 2005 đến năm 2012 và nghiên cứu giải pháp trong những năm tiếp theo đến năm 2020. 4. Ý nghĩa khoa học của đề tài nghiên cứu - Luận văn góp phần hệ thống hóa và luận giải một cách rõ ràng, chặt chẽ hơn cơ sở lý luận về tín dụng và nâng cao hiệu quả tín dụng của ngân hàng thƣơng mại. - Từ những tổng quan kinh nghiệm thực tiễn của một số Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, sẽ đúc kết một số kinh nghiệm cho Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chi nhánh Gia Cẩm, tỉnh Phú Thọ từ nay đến 2020 và các ngân hàng khác. - Luận văn cung cấp bức tranh tổng quan về hoạt động tín dụng trong một giai đoạn phát triển cụ thể. Đặc biệt luận văn phân tích đánh giá hiệu quả tín dụng của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chi nhánh Gia Cẩm, tỉnh Phú Thọ từ 2005 đến 2012. - Luận văn đƣa ra những giải pháp để nâng cao hiệu quả tín dụng của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chi nhánh Gia Cẩm, tỉnh Phú Thọ từ nay đến 2020. Những giải pháp này đƣợc đề xuất dựa trên những cơ sở khoa học và thực tiễn, không chỉ giúp cho Ngân hàng Nông nghiệp và Phát Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn 4 triển nông thôn chi nhánh Gia Cẩm, tỉnh Phú Thọ mà các ngân hàng khác có thể tham khảo. 5. Kết cấu đề tài Ngoài phần mở đầu, kết luận, các bảng biểu, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn gồm 04 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về tín dụng của Ngân hàng thƣơng mại. Chƣơng 2: Phƣơng pháp nghiên cứu. Chƣơng 3: Thực trạng và hiệu quả hoạt động tín dụng của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chi nhánh Gia Cẩm, tỉnh Phú Thọ giai đoạn 2005-2012. Chƣơng 4: Giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động tín dụng của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chi nhánh Gia Cẩm, tỉnh Phú Thọ từ nay đến 2020. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn 5 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1.1. Tín dụng và nghiệp vụ tín dụng của ngân hàng thƣơng mại trong nền kinh tế thị trƣờng 1.1.1. Khái niệm về tín dụng và tín dụng ngân hàng thương mại 1.1.1.1. Tổng quan về ngân hàng thương mại  Khái niệm ngân hàng thương mại Ngân hàng thƣơng mại là một tổ chức kinh tế, hoạt động kinh doanh trên lĩnh vực tiền tệ, tín dụng, nó cung cấp một số dịch vụ cho khách hàng và ngƣợc lại nó nhận tiền gửi của khách hàng với các hình thức khác nhau. Nghiệp vụ kinh doanh của NHTM rất phong phú, đa dạng. Cùng với sự phát triển của khách hàng, khoa học công nghệ và sự phát triển kinh tế và xã hội, hoạt động của NHTM cũng có nhiều phƣơng pháp mới, nhƣng các nghiệp vụ kinh doanh về cơ bản không thay đổi là nhận tiền gửi và hoạt động cho vay, đầu tƣ. Qua ngân hàng thƣơng mại các chính sách tài chính tiền tệ của quốc gia sẽ đƣợc thực hiện một cách nhanh chóng và cũng nhờ nó mà việc kiểm soát hoạt động của các doanh nghiệp theo đúng luật pháp đƣợc dễ dàng hơn. Sự ra đời, tồn tại và phát triển của ngân hàng luôn gắn liền với sự phát triển của nền kinh tế và đời sống xã hội. Trong cơ chế thị trƣờng, các NHTM và các tổ chức tín dụng cũng là các doanh nghiệp nhƣng chúng là những doanh nghiệp đặc thù vì tài sản trong quá trình kinh doanh của ngân hàng thƣơng mại đều phụ thuộc vào khách hàng.  Phân loại ngân hàng thương mại  Căn cứ vào hình thức sở hữu Phân loại ngân hàng thƣơng mại theo hình thức sở hữu có ngân hàng sở hữu tƣ nhân, ngân hàng sở hữu của các cổ đông (ngân hàng cổ phần), ngân hàng sở hữu nhà nƣớc, ngân hàng liên doanh. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn 6 - Ngân hàng sở hữu tƣ nhân: là ngân hàng do cá thể thành lập bằng vốn của cá nhân. Loại ngân hàng này thƣờng nhỏ, phạm vi hoạt động thƣờng là trong từng địa phƣơng và thƣờng gắn liền với doanh nghiệp và cá nhân ở địa phƣơng. - Ngân hàng sở hữu của các cổ đông: NH này đƣợc thành lập thông qua phát hành (bán) cổ phiếu, việc nắm giữ các cổ phiếu cho phép ngƣời sở hữu quyền tham gia quyết định các hoạt động của ngân hàng, tham gia chia cổ tức từ thu nhập của Ngân hàng đồng thời phải chịu tổn thất có thể xảy ra. Do vốn sở hữu đƣợc hình thành thông qua tập trung, các Ngân hàng cổ phần có khả năng tăng vốn nhanh chóng vì vậy thƣờng là các Ngân hàng lớn và có phạm vi hoạt động rộng, đa năng, có nhiều chi nhánh hoặc công ty con. - Ngân hàng sở hữu Nhà nƣớc: Đây là loại hình NH mà vốn sở hữu do nhà nƣớc cấp, có thể là nhà nƣớc Trung ƣơng hoặc tỉnh, thành phố. Các ngân hàng này đƣợc thành lập nhằm thực hiện một số mục tiêu nhất định, thƣờng là do chính sách của chính quyền Trung ƣơng hoặc địa phƣơng quy định. - Ngân hàng liên doanh: Ngân hàng này đƣợc hình thành trên vốn góp của hai hay nhiều bên, thƣờng là giữa ngân hàng trong nƣớc với Ngân hàng nƣớc ngoài để tận dụng lợi thế của nhau.  Phân loại ngân hàng dựa theo tính chất hoạt động - Ngân hàng chuyên doanh và đa năng Ngân hàng chuyên doanh là loại ngân hàng chỉ tập trung cung cấp một số dịch vụ ngân hàng, nhƣ chỉ cho vay đối với xây dựng cơ bản, hoặc đối với nông nghiệp, hoặc chỉ cho vay. Tính chuyên môn hóa cao cho phép NH có đƣợc đội ngũ cán bộ giàu kinh nghiệm, tinh thông nghiệp vụ, tuy vậy loại NH này thƣờng gặp rủi ro rất lớn khi ngành hoặc lĩnh vực hoạt động mà ngân hàng phục vụ sa sút. Ngân hàng đa năng là ngân hàng cung cấp mọi dịch vụ NH cho mọi đối tƣợng, đây là xu hƣớng hoạt động chủ yếu hiện nay của các ngân hàng thƣơng Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn 7 mại, NH đa năng thƣờng là ngân hàng lớn. Tính đa dạng sẽ làm ngân hàng tăng thu nhập và hạn chế rủi ro. - Ngân hàng bán buôn và ngân hàng bán lẻ: Ngân hàng bán buôn là ngân hàng chủ yếu cung cấp các dịch vụ cho NH, các công ty tài chính, cho Nhà nƣớc, cho doanh nghiệp lớn… Ngân hàng bán buôn thƣờng là những ngân hàng lớn hoạt động tại các trung tâm tài chính quốc tế, cung cấp các tài khoản tín dụng lớn. Ngân hàng bán lẻ thƣờng cung cấp các dịch vụ trực tiếp cho doanh nghiệp, hộ gia đình và các cá nhân các khoản tín dụng nhỏ. 1.1.1.2. Một số vấn đề cơ bản về tín dụng ngân hàng Khái niệm tín dụng: Tín dụng là sự chuyển nhượng tạm thời quyền sử dụng một lượng giá trị nhất định dưới hình thái hiện vật hay tiền tệ trong thời gian nhất định từ người sở hữu sang người sử dụng và đến hạn hoàn trả phải hoàn trả cho người sở hữu với một lượng giá trị lớn hơn. Nhƣ vậy, một quan hệ tín dụng phải thể hiện đƣợc ba mặt cơ bản sau: Thứ nhất, là quan hệ chuyển nhƣợng mang tính chất tạm thời. Đối tƣợng của sự chuyển nhƣợng có thể là tiền tệ hoặc hàng hóa dƣới hình thức kéo dài thời gian thanh toán trong quan hệ mua bán hàng hóa. Tính chất tạm thời của sự chuyển nhƣợng đề cập đến thời gian sử dụng lƣợng giá trị đó. Nó là kết quả của sự thỏa thuận giữa các đối tác tham gia quá trình chuyển nhƣợng để đảm bảo sự phù hợp giữa thời gian nhàn rỗi và thời gian cần sử dụng lƣợng giá trị đó. Sự thiếu phù hợp của thời gian chuyển nhƣợng có thể ảnh hƣởng đến quyền lợi tài chính và hoạt động kinh doanh của cả hai bên và dẫn đến nguy cơ phá hủy quan hệ tín dụng. Thực chất quan hệ tín dụng chỉ có sự chuyển nhƣợng quyền sử dụng lƣợng giá trị tạm thời nhàn rỗi trong một thời gian nhất định mà không có sự thay đổi quyền sở hữu đối với lƣợng giá trị đó. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn 8 Thứ hai, lƣợng vốn đƣợc chuyển nhƣợng phải đƣợc hoàn trả đúng hạn cả về thời gian và về giá trị, bao gồm hai bộ phận gốc và lãi, phần lãi đảm bảo cho lƣợng giá trị hoàn trả lớn hơn lƣợng giá trị ban đầu. Sự chênh lệch này là giá trả cho quyền sử dụng vốn tạm thời. Nói cách khác, nó là giá trả cho sự hi sinh quyền sử dụng vốn hiện tại của ngƣời sở hữu, vì thế nó phải đủ hấp dẫn để ngƣời sở hữu có thể sẵn sàng hi sinh quyền sử dụng đó. Thứ ba, quan hệ tín dụng dựa trên cơ sở sự tin tƣởng giữa ngƣời đi vay và ngƣời cho vay. Có thể nói, đây là điều kiện tiên quyết để thiết lập quan hệ tín dụng. Ngƣời cho vay tin tƣởng rằng vốn sẽ đƣợc hoàn trả đầy đủ khi đến hạn, ngƣời đi vay cũng tin tƣởng vào khả năng phát huy hiệu quả của vốn vay. Sự gặp gỡ giữa ngƣời đi vay và ngƣời cho vay về điểm này sẽ là điều kiện hình thành quan hệ tín dụng. Cơ sở của sự tin tƣởng này có thể do uy tín của ngƣời đi vay, do giá trị tài sản thế chấp và do sự bảo lãnh của ngƣời thứ ba. Trong lịch sử phát triển của tín dụng, do đặc điểm cũng nhƣ nhu cầu về vốn, về thời gian, cách thức vay vốn,… đã hình thành rất nhiều loại tín dụng, trong đó có 3 loại chính và phổ biến nhất là tín dụng thƣơng mại, tín dụng ngân hàng và tín dụng nhà nƣớc. Chúng ta đi cụ thể vào nội dung của tín dụng ngân hàng: Tín dụng ngân hàng là hình thức tín dụng phổ biến của nền kinh tế thị trƣờng, ra đời nhằm khắc phục những mặt hạn chế của tín dụng thƣơng mại, nhƣng không thủ tiêu tín dụng thƣơng mại. Ban đầu, các NHTM với tƣ cách là những ngƣời giữ hộ tiền và chịu trách nhiệm thanh toán hộ thân chủ. Nhƣ vậy, trong tay họ lúc nào cũng có một lƣợng vốn nhàn rỗi, họ muốn đem cho vay để kiếm lợi nhuận từ chính khoản vốn nhàn rỗi đó. Trong khi đó, các doanh nghiệp trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh có lúc rất cần tiền nhƣng trong tay họ lại chỉ có một lƣợng kỳ phiếu thƣơng mại chƣa đến hạn thanh toán. Vì vậy, họ có nhu cầu cầm cố, vay tiền từ số kỳ phiếu đó. Sự gặp gỡ giữa hai loại nhu cầu của ngân hàng và của các doanh nghiệp hình Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn 9 thành nên một loại hình tín dụng mới: tín dụng ngân hàng. Tín dụng ngân hàng nguồn gốc của nó chính là tín dụng thƣơng mại. Trải qua thời gian dài, phạm vi lƣu thông cũng nhƣ khối lƣợng lƣu thông ngày càng tăng, kỳ phiếu thƣơng mại đã đƣợc chuyển thành tiền tín dụng. Ngân hàng chủ động phát hành ra tiền đƣa vào lƣu thông, số tiền đó đƣợc đảm bảo bằng một khối lƣợng vàng nhất định hoặc một tỷ lệ tăng trƣởng nhất định của nền kinh tế. Tín dụng ngân hàng có các đặc điểm cơ bản + Đối tƣợng của tín dụng ngân hàng chủ yếu là tiền + Ngân hàng vừa là ngƣời đi vay vừa là ngƣời cho vay + Chủ thể tham gia vào quan hệ tín dụng là ngân hàng, doanh nghiệp, các tổ chức kinh tế, các tầng lớp dân cƣ + Lãi suất tín dụng ngân hàng phù hợp với lãi suất của nền kinh tế thị trƣờng, đảm bảo lợi ích cho các chủ thể tham gia. Nếu nhƣ trong tín dụng thƣơng mại, các doanh nghiệp muốn vay tiền đều phải trực tiếp gặp nhau thỏa thuận, đôi khi rất khó khăn và mất thời gian do sự thiếu ăn khớp về nhu cầu. Nhƣng trong quan hệ tín dụng ngân hàng đã khắc phục đƣợc nhƣợc điểm đó. Các doanh nghiệp có thể vay bất cứ số tiền nào, bất cứ thời điểm nào miễn là thỏa mãn đƣợc các quy định về tài sản, khả năng tài chính,… của ngân hàng. Quy mô tín dụng ngân hàng ngày càng tăng thông qua hoạt động tạo tiền và hoạt động huy động vốn của ngân hàng. Ngân hàng cho vay càng nhiều thì càng có lãi. Tuy vậy, khi quy mô tín dụng quá lớn sẽ gây ra lạm phát, đó chính là điều mà trong nền kinh tế không ai mong muốn. 1.1.2. Nội dung nghiệp vụ tín dụng Nghiệp vụ huy động vốn Đây là hoạt động chủ yếu và thƣờng xuyên của ngân hàng bởi vì để có thể tiến hành cho vay và thực hiện các hoạt động kinh doanh khác ngân hàng không thể chỉ dựa vào vốn điều lệ của mình mà còn huy động vốn trên thị Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn 10 trƣờng để đáp ứng nhu cầu ngày càng lớn của khách hàng. Các hình thức huy động vốn chủ yếu gồm những loại tiền gửi sau: Tiền gửi giao dịch: là tiền gửi mà chủ tài khoản có thể rút tiền bằng các công cụ có thể chuyển quyền sở hữu đƣợc mà điển hình là séc, để trả cho bên thứ ba bất kỳ lúc nào. Tiền gửi giao dịch còn có tên gọi là tiền gửi thanh toán, tiền gửi séc, hoặc tiền gửi không kỳ hạn. Mục đích của khách hàng khi gửi tiền thanh toán là để an toàn tiện lợi trong thanh toán, hạn chế dùng tiền mặt và hƣởng các dịch vụ khác do ngân hàng cung cấp. Tiền gửi phi giao dịch: là loại tiền gửi có định hƣớng tiết kiệm, gửi tiền dự phòng để hƣởng lãi, không dùng thƣờng xuyên cho mục đích thanh toán. Tiền gửi phi giao dịch gồm tiền gửi có kỳ hạn và tiền gửi tiết kiệm. Bên cạnh các hình thức huy động trên, các NHTM còn phát hành các chứng chỉ tiền gửi, kỳ phiếu, trái phiếu ngân hàng để huy động vốn trên thị trƣờng tùy thuộc vào nhu cầu, chính sách của từng ngân hàng trong mỗi điều kiện nhất định. Nghiệp vụ cho vay và đầu tư Hoạt động cho vay là NHTM cho khách hàng vay một số tiền để sử dụng trong một thời gian nhất định và khi hết hạn vay, ngƣời vay phải hoàn trả ngân hàng một khoản tiền bao gồm cả gốc và lãi. Hoạt động cho vay hiện nay vẫn là một trong những hoạt động cơ bản, truyền thống và đóng vai trò quan trọng trong các hoạt động tạo ra thu nhập của NHTM. Tuy nhiên, hoạt động này cũng chứa đựng rất nhiều rủi ro (rủi ro thanh khoản, rủi ro lãi suất,…), khi những rủi ro này xảy ra sẽ gây ảnh hƣởng lớn đến hoạt động của ngân hàng vì phần lớn vốn của ngân hàng là đƣợc huy động từ nền kinh tế. Nghiệp vụ cho vay có thể đƣợc phân loại theo nhiều tiêu thức khác nhau: + Theo thời gian: gồm cho vay ngắn hạn, trung và dài hạn Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
- Xem thêm -