Tài liệu Bảo tồn và phát triển làng nghề truyền thống khảm trai Chuyên Mỹ - Phú Xuyên - Hà Nội

  • Số trang: 44 |
  • Loại file: PDF |
  • Lượt xem: 58 |
  • Lượt tải: 0
minhtuan

Đã đăng 15388 tài liệu

Mô tả:

Khãa luËn tèt nghiÖp TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2 KHOA sinh - ktnn ********* NguyÔn thÞ thñy B¶o tån vµ ph¸t triÓn lµng nghÒ truyÒn thèng kh¶m trai chuyªn mü - phó xuyªn - hµ néi KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC Chuyên ngành: Sinh th¸i – M«i tr­êng Hµ néi - 2010 NguyÔn ThÞ Thñy 1 Líp K32D Sinh - KTNN Khãa luËn tèt nghiÖp Giíi thiÖu chung NghÒ thñ c«ng mü nghÖ ViÖt Nam vèn cã truyÒn thèng quý b¸u tõ l©u ®êi. TruyÒn thèng ®ã g¾n liÒn víi tªn nh÷ng lµng nghÒ, phè nghÒ vµ ®­îc biÓu hiÖn b»ng nh÷ng s¶n phÈm thñ c«ng truyÒn thèng, víi nh÷ng nÐt ®éc ®¸o, tinh x¶o, hoµn mü. Nh÷ng s¶n phÈm thñ c«ng mü nghÖ kh«ng chØ lµ nh÷ng vËt phÈm sinh ho¹t b×nh th­êng hµng ngµy, mµ mét sè cßn lµ nh÷ng t¸c phÈm nghÖ thuËt biÓu tr­ng cña nÒn v¨n hãa x· héi, møc ®é ph¸t triÓn kinh tÕ, tr×nh ®é d©n trÝ, ®Æc ®iÓm nh©n v¨n cña d©n téc.. S¶n phÈm thñ c«ng mü nghÖ ViÖt Nam cã nh÷ng nÐt riªng vµ ®éc ®¸o, tªn cña s¶n phÈm lu«n kÌm theo tªn cña lµng lµm ra nã; s¶n phÈm næi tiÕng còng lµm cho lµng nghÒ t¹o ra c¸c s¶n phÈm Êy næi tiÕng. VÝ dô nh­: lôa V¹n Phóc (Hµ §«ng), s¬n mµi H¹ Th¸i (Th­êng TÝn), t¬ sîi T©n TriÒu (Thanh Tr×), gèm sø B¸t Trµng… Kh¶m trai hay cßn gäi lµ kh¶m xµ cõ hoÆc cÈn xµ cõ còng lµ mét nghÒ thñ c«ng cã truyÒn thèng l©u ®êi cña ViÖt Nam. Do cã ®Þa thÕ thuËn lîi, ®Êt n­íc n»m tr¶i dµi theo bê biÓn nªn nguån nguyªn liÖu dåi dµo, v× vËy tõ xa x­a nghÒ nµy ®· rÊt ph¸t triÓn. Lµng nghÒ x· Chuyªn Mü ë phÝa Nam thñ ®« Hµ Néi lµ c¸i n«i cña nghÒ kh¶m xµ cõ ViÖt Nam. Víi lÞch sö 1000 n¨m, tr¶i qua bao sãng giã, th¨ng trÇm, nghÒ kh¶m trai Chuyªn Mü ®­îc ng­êi d©n n¬i ®©y ®êi nµy qua ®êi kh¸c, tiÕp tôc l­u truyÒn vµ ph¸t triÓn, t¹o nªn søc sèng bÒn bØ cho mét lµng nghÒ cæ. Tr­íc ®©y, c¸c s¶n phÈm kh¶m trai chñ yÕu lµ sËp gô, tñ chÌ, bµn ghÕ hoµnh phi c©u ®èi… ®­îc sö dông trong triÒu ®×nh hay phôc vô ®êi sèng cña c¸c quan l¹i, quÝ téc. Ngµy nay, cïng víi sù ph¸t triÓn x· héi ngµy cµng cao, s¶n phÈm cña lµng nghÒ còng ngµy cµng ®a d¹ng. Nhê cã nghÒ kh¶m trai truyÒn thèng mµ nhiÒu gia ®×nh ®· tho¸t nghÌo, lµm giµu tõ nghÒ, t¹o c«ng ¨n NguyÔn ThÞ Thñy 2 Líp K32D Sinh - KTNN Khãa luËn tèt nghiÖp viÖc lµm cho nhiÒu lao ®éng t¹i ®Þa ph­¬ng còng nh­ ë nhiÒu n¬i, ®êi sèng nh©n d©n ngµy cµng ®­îc n©ng cao, gãp phÇn ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi. Tuy nhiªn, do sù xuÊt hiÖn cña hµng lo¹t c¸c s¶n phÈm néi thÊt míi nªn nhu cÇu cña ng­êi tiªu dïng ®èi víi c¸c mÆt hµng kh¶m trai ngµy cµng gi¶m dÉn tíi thiÕu thÞ tr­êng. Thªm vµo ®ã lµ viÖc thiÕu thî lµnh nghÒ, thiÕu c¶i tiÕn kÜ thuËt, thiÕu quan t©m tíi viÖc ®æi míi mÉu m·, ch­a thùc sù nh¹y bÐn tr­íc nh÷ng biÕn ®éng cña thÞ tr­êng ... V× vËy, nghÒ Kh¶m trai truyÒn thèng x· Chuyªn Mü ®ang ®øng tr­íc nguy c¬ mai mét, thËm chÝ biÕn mÊt nh­ nghÒ tranh §«ng Hå (ThuËn Thµnh - B¾c Ninh), tranh Hµng Trèng (Hµ Néi)… Tr­íc nh÷ng khã kh¨n mµ nghÒ kh¶m trai truyÒn thèng ë x· Chuyªn Mü ®ang gÆp ph¶i th× viÖc nghiªn cøu c¸c gi¶i ph¸p b¶o tån vµ ph¸t triÓn lµng nghÒ theo h­íng qu¶ng b¸ th­¬ng hiÖu, ®a d¹ng hãa mÉu m· s¶n phÈm, g¾n víi du lÞch lµng nghÒ lµ mét vÊn ®Ò cÇn thiÕt. NguyÔn ThÞ Thñy 3 Líp K32D Sinh - KTNN Khãa luËn tèt nghiÖp Më ®Çu 1. Lý do chän ®Ò tµi Kinh tÕ lµng nghÒ ®ang ®ãng gãp g× cho nÒn kinh tÕ ViÖt Nam? T¹i sao cïng mét m«i tr­êng kinh tÕ x· héi, nh­ng cã nh÷ng lµng nghÒ ph¸t triÓn m¹nh, l¹i cã nh÷ng lµng nghÒ mai mét, thËm chÝ cã nguy c¬ biÕn mÊt? §Ó thùc hiÖn thµnh c«ng qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp hãa, hiÖn ®¹i hãa chóng ta ®· tËp trung toµn bé søc ng­êi, søc cña mµ ch­a chó ý ®Çy ®ñ ®Õn c¸c gi¸ trÞ v¨n hãa cña d©n téc dÉn ®Õn c¸c gi¸ trÞ ®ã ®ang dÇn bÞ ®i vµo quªn l·ng. §Ó b¶o tån vµ duy tr× c¸c gi¸ trÞ v¨n hãa d©n téc, nhiÒu lµng nghÒ truyÒn thèng ®· ra ®êi. Lµng nghÒ lµ c¶ mét m«i tr­êng v¨n hãa - kinh tÕ - x· héi vµ c«ng nghÖ truyÒn thèng l©u ®êi. Nã b¶o l­u nh÷ng tinh hoa nghÖ thuËt vµ kü thuËt truyÒn tõ ®êi nµy sang ®êi kh¸c, ®óc kÕt ë nh÷ng thÕ hÖ nghÖ nh©n tµi n¨ng, víi nh÷ng s¶n phÈm cã b¶n s¾c riªng cña m×nh, nh­ng l¹i tiªu biÓu vµ ®Æc tr­ng cho c¶ d©n téc ViÖt Nam. M«i tr­êng v¨n hãa lµng nghÒ lµ khung c¶nh lµng quª, víi c©y ®a, bÕn n­íc, ®×nh chïa, ®Òn miÕu…, c¸c ho¹t ®éng lÔ héi, phong tôc tËp qu¸n, nÕp sèng ®Ëm nÐt d©n gian vµ chøa ®ùng tÝnh nh©n v¨n s©u s¾c. Lµng nghÒ truyÒn thèng tõ l©u ®· lµm phong phó thªm truyÒn thèng v¨n hãa ViÖt Nam. Lµng nghÒ ph¸t triÓn cßn t¹o ra bé mÆt ®« thÞ hãa cho n«ng th«n ®Ó n«ng d©n ly n«ng nh­ng kh«ng ly h­¬ng vµ lµm giµu trªn quª h­¬ng m×nh. Nã lµm gi¶m bít c¨n bÖnh “to ®Çu” v× lµn sãng n«ng d©n nhËp c­ vÒ c¸c thµnh phè lín kÐo theo hµng lo¹t hÖ qu¶ x· héi nÆng nÒ. Nã kh«ng chØ ®em l¹i nhiÒu lîi Ých mµ cßn ®¶m b¶o cho viÖc l­u gi÷, b¶o tån c¸c gi¸ trÞ v¨n hãa ®Æc tr­ng cña d©n téc. Kh¶m trai ë x· Chuyªn Mü - Phó Xuyªn - Hµ Néi lµ mét lµng nghÒ nh­ thÕ. Lµng nghÒ nµy ®· tËn dông nguån lao ®éng n«ng nhµn t¹i chç, víi quy m« ®¬n gi¶n, phï hîp, vèn ®Çu t­ võa ph¶i t¹o nguån thu nhËp ®¸ng NguyÔn ThÞ Thñy 4 Líp K32D Sinh - KTNN Khãa luËn tèt nghiÖp kÓ cho gia ®×nh vµ x· héi, gãp phÇn gi¶i quyÕt sù d­ d«i lao ®éng trong nh÷ng ngµy n«ng nhµn. Tuy nhiªn hiÖn nay, do xu thÕ ph¸t triÓn cña thêi ®¹i, qu¸ tr×nh ®« thÞ hãa ngµy cµng nhiÒu; céng thªm viÖc c¸c nghÖ nh©n (bµn tay vµng) ngµy mét th­a dÇn, bÝ quyÕt lµm nghÒ dÇn bÞ thÊt truyÒn, mÉu m· s¶n phÈm ch­a thay ®æi kÞp víi thÞ hiÕu ng­êi tiªu dïng, c«ng nghÖ s¶n xuÊt cßn th« s¬, quy m« nhá lÎ, c¸c biÖn ph¸p xö lý « nhiÔm m«i tr­êng ch­a triÖt ®Ó, c¬ së vËt chÊt h¹ tÇng thiÕu ®ång bé… ®· khiÕn cho lµng nghÒ ®øng tr­íc nguy c¬ dÇn bÞ mai mét. §Ó kh¾c phôc nh÷ng khã kh¨n cßn tån t¹i cña lµng nghÒ, thùc hiÖn nghÞ quyÕt cña tØnh (thµnh phè), ®¶m b¶o ph¸t triÓn bÒn v÷ng lµng nghÒ nªn t«i ®· chän ®Ò tµi: “B¶o tån vµ ph¸t triÓn lµng nghÒ truyÒn thèng Kh¶m trai Chuyªn Mü - Phó Xuyªn - Hµ Néi”. 2. Môc tiªu - T×m hiÓu quy m« s¶n xuÊt cña lµng nghÒ kh¶m trai ë x· Chuyªn Mü huyÖn Phó Xuyªn thµnh phè Hµ Néi. - T×m hiÓu c¸c nguyªn nh©n lµm lµng nghÒ bÞ suy gi¶m vµ mai mét, tõ ®ã ®Ò ra c¸c gi¶i ph¸p kh¾c phôc nh»m b¶o tån vµ ph¸t triÓn nã. 3. ý nghÜa §Ò tµi nµy cã nhiÒu ý nghÜa thiÕt thùc: 1) B¶o tån lµng nghÒ hiÖn cã, g×n gi÷ nh÷ng nÐt gi¸ trÞ v¨n hãa tinh thÇn ®Æc s¾c cña ®Þa ph­¬ng. 2) Më réng quy m« ph¸t triÓn cña lµng nghÒ, gãp phÇn ph¸t triÓn kinh tÕ, t¨ng thu nhËp cho ng­êi lao ®éng. 3) X©y dùng gi¶i ph¸p, quy ho¹ch tæng thÓ, chÝnh s¸ch qu¶n lý phï hîp nh»m thùc hiÖn môc tiªu quy ho¹ch kinh tÕ x· héi cña vïng. NguyÔn ThÞ Thñy 5 Líp K32D Sinh - KTNN Khãa luËn tèt nghiÖp 4) Tõ ®ã cã thÓ gãp phÇn vµo viÖc b¶o tån vµ ph¸t triÓn c¸c lµng nghÒ kh¸c cña Hµ Néi më réng vµ ë c¸c ®Þa ph­¬ng kh¸c cã cïng hoµn c¶nh nh­ x· Chuyªn Mü - Phó Xuyªn - Hµ Néi. NguyÔn ThÞ Thñy 6 Líp K32D Sinh - KTNN Khãa luËn tèt nghiÖp Ch­¬ng 1: ph­¬ng ph¸p, thêi gian vµ ®Þa ®iÓm nghiªn cøu 1.1 Ph­¬ng ph¸p nghiªn cøu 1- §iÒu tra kh¶o s¸t thùc ®Þa - §iÒu kiÖn tù nhiªn cña x·. - §êi sèng cña nh©n d©n trong x·. - Kh¶o s¸t t×nh h×nh søc kháe cña nh©n d©n ®Þa ph­¬ng qua quan s¸t, pháng vÊn vµ qua sè liÖu cña tr¹m y tÕ x·. - C¸c sè liÖu ®­îc ghi chÐp qua b¸o c¸o cña ñy ban nh©n d©n x· Chuyªn Mü. - Pháng vÊn c¸c chñ c¬ s¬ s¶n xuÊt trong x·. 2. Nghiªn cøu, thu thËp tµi liÖu. 3- Ph©n tÝch sè liÖu ®Ó t×m hiÓu t×nh h×nh ph¸t triÓn cña lµng nghÒ. 1.2 Thêi gian nghiªn cøu §Ò tµi tiÕn hµnh tõ th¸ng 7/2008 ®Õn th¸ng 8/2009. 1.3 §Þa ®iÓm nghiªn cøu Nghiªn cøu t¹i x· Chuyªn Mü, huyÖn Phó Xuyªn, thµnh phè Hµ Néi. NguyÔn ThÞ Thñy 7 Líp K32D Sinh - KTNN Khãa luËn tèt nghiÖp Ch­¬ng 2: Tæng quan ®Ò tµi nghiªn cøu MÆc dï vÉn tån t¹i vµ ph¸t triÓn, thu hót nhiÒu lao ®éng, s¶n phÈm cã ®Çu ra vµ ngµy cµng gãp phÇn n©ng cao ®êi sèng vËt chÊt, tinh thÇn cho ng­êi d©n, còng nh­ kh«i phôc nh÷ng di s¶n v¨n hãa, nh­ng c¸c lµng nghÒ truyÒn thèng ë Hµ Néi nãi riªng vµ c¶ n­íc nãi chung vÉn cßn nhiÒu vÊn ®Ò cÇn gi¶i quyÕt. §ã lµ lµm sao ®Ó ph¸t triÓn lµng nghÒ bÒn v÷ng, hµi hßa gi÷a lîi Ých kinh tÕ vµ an ninh x· héi, g×n gi÷ m«i tr­êng, b¶o tån v¨n hãa. (Theo TS NguyÔn Xu©n ChÝnh, gi¸m ®èc së C«ng nghiÖp Hµ T©y (cò)) [10] VÊn ®Ò ph¸t triÓn lµng nghÒ hiÖn nay ®ang ®­îc Nhµ n­íc vµ c¸c c¬ quan tæ chøc hÕt søc quan t©m. §· cã rÊt nhiÒu c¸c c«ng tr×nh nghiªn cøu, c¸c buæi héi th¶o nh»m t×m ra c¸c biÖn ph¸p h÷u hiÖu gi¶i quyÕt c¸c vÊn ®Ò cßn tån ®äng trong c¸c lµng nghÒ nh»m g×n gi÷ vµ ph¸t triÓn lµng nghÒ [4]. Lµng nghÒ Kh¶m trai Chuyªn Mü còng ®· n»m trong nhiÒu dù ¸n b¶o tån cña tØnh Hµ T©y (cò) nh­ dù ¸n “X©y dùng m« h×nh B¶o tµng di s¶n v¨n hãa lµng vµ Hµnh tr×nh v¨n hãa du lÞch lµng nghÒ” do TS §Æng V¨n Bµi, Côc tr­ëng Di s¶n v¨n hãa (Bé V¨n hãa - Th«ng tin) ®­a ra n¨m 2006. Dù ¸n nµy n»m trong héi th¶o “Ph¸t triÓn bÒn v÷ng lµng nghÒ Hµ T©y. Thùc tr¹ng vµ gi¶i ph¸p” [10]. Tuy nhiªn, c¸c gi¶i ph¸p ®­îc ®­a ra cho nh÷ng vÊn ®Ò nµy còng chØ míi lµ nh÷ng gîi ý chung chung nh­ ®Ò nghÞ Nhµ n­íc, c¸c bé, ngµnh liªn quan ®Çu t­ kinh phÝ, cã ch­¬ng tr×nh, dù ¸n quy ho¹ch b¶o tån, ph¸t triÓn lµng nghÒ…mµ ch­a cã mét gi¶i ph¸p cô thÓ. H¬n n÷a ®©y lµ mét dù ¸n ®ßi hái nguån kinh phÝ lín. ViÖc khai th¸c du lÞch lµng nghÒ lµ lo¹i h×nh du lÞch v¨n hãa chÊt l­îng cao, kÐn kh¸ch, cho nªn ®ßi hái ph¶i ®­îc tiÕn hµnh hÕt søc chu ®¸o, khoa häc, cÇn cã quy ho¹ch cô thÓ. V× vËy, dù ¸n ch­a thùc sù ®em l¹i hiÖu qu¶. NguyÔn ThÞ Thñy 8 Líp K32D Sinh - KTNN Khãa luËn tèt nghiÖp §iÓm míi trong c«ng tr×nh t«i nghiªn cøu: ®©y lµ c«ng tr×nh ®Çu tiªn ®Ò cËp riªng ®Õn viÖc s¶n xuÊt kh¶m trai t¹i lµng nghÒ x· Chuyªn Mü, huyÖn Phó Xuyªn, thµnh phè Hµ Néi. C«ng tr×nh ®Ò cËp ®Õn c¸c kh©u cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, thùc tr¹ng vµ xu h­íng ho¹t ®éng cña lµng nghÒ. Tõ ®ã ®Ò xuÊt c¸c gi¶i ph¸p cô thÓ nh»m kh¾c phôc nh÷ng bÊt lîi ®Ó b¶o tån, duy tr× vµ ph¸t triÓn lµng nghÒ bÒn v÷ng. NguyÔn ThÞ Thñy 9 Líp K32D Sinh - KTNN Khãa luËn tèt nghiÖp Ch­¬ng 3: kÕt qu¶ nghiªn cøu vµ th¶o luËn 3.1 S¬ l­îc vÒ ®iÒu kiÖn tù nhiªn vµ x· héi x· Chuyªn Mü - Phó Xuyªn Hµ Néi 3.1.1 VÞ trÝ ®Þa lý [10] X· Chuyªn Mü n»m ë phÝa cùc t©y vïng chiªm tròng huyÖn Phó Xuyªn, c¸ch ®­êng quèc lé 1A gÇn 10 km. X· cã c¸c mÆt [10]: - PhÝa §«ng: gi¸p x· T©n D©n - PhÝa T©y: gi¸p x· Trung Tó - øng Hoµ - PhÝa Nam: gi¸p x· Minh §øc - øng Hoµ - PhÝa B¾c: gi¸p x· Hoµng Long 3.1.2 §iÒu kiÖn khÝ hËu, thñy v¨n [5, 6] X· Chuyªn Mü n»m trong vïng ch©u thæ s«ng Hång nªn ®iÒu kiÖn khÝ hËu n¬i ®©y mang ®Ëm nÐt cña khÝ hËu vïng ®ång b»ng B¾c Bé, ®ã lµ kiÓu khÝ hËu nhiÖt ®íi giã mïa nãng Èm. 3.1.2.1 ChÕ ®é nhiÖt NhiÖt ®é cña vïng t­¬ng ®èi ®iÒu hßa, nhiÖt ®é cao nhÊt trong n¨m lµ 380C vµ nhiÖt ®é thÊp nhÊt trong n¨m 90C. Sù chªnh lÖch vÒ nhiÖt ®é lªn tíi 290C trong n¨m. 3.1.2.2 ChÕ ®é m­a Do n»m trong khu vùc ®ång b»ng ch©u thæ s«ng Hång nªn ®Æc ®iÓm chÕ ®é m­a cña vïng nµy còng lµ nh÷ng nÐt ®Æc tr­ng vÒ chÕ ®é m­a cña x· Chuyªn Mü - Phó Xuyªn - Hµ Néi. 3.1.2.3 HÖ thèng kªnh m­¬ng Khu vùc Chuyªn Mü cã duy nhÊt mét con s«ng NhuÖ ch¶y qua. Nh©n d©n trong x· sèng däc hai bªn s«ng. Do cã nghÒ trång lóa tõ l©u ®êi, l¹i lµ NguyÔn ThÞ Thñy 10 Líp K32D Sinh - KTNN Khãa luËn tèt nghiÖp vïng chiªm tròng nªn cã m¹ng l­íi kªnh m­¬ng kh¸ dµy ®Æc, cã vai trß quan träng trong c«ng t¸c t­íi tiªu phôc vô mïa mµng còng nh­ ®êi sèng cña nh©n d©n. 3.1.3 §iÒu kiÖn x· héi [3] 3.1.3.1 D©n c­ X· Chuyªn Mü n»m ë phÝa T©y huyÖn Phó Xuyªn. §©y lµ mét x· thuéc huyÖn ngo¹i thµnh thµnh phè Hµ Néi. Do cã tuyÕn ®­êng quèc lé 1A cò vµ ®­êng cao tèc ch¹y qua nªn Phó Xuyªn lµ huyÖn cöa ngâ n»m trªn trôc giao th«ng quan träng nèi liÒn Hµ T©y cò víi c¸c tØnh phÝa Nam. Theo thèng kª, x· Chuyªn Mü cã tæng diÖn tÝch ®Êt tù nhiªn lµ 792 ha, trong ®ã cã 506 ha ®Êt canh t¸c (cã 124,2 ha ®­îc chuyÓn ®æi c¬ cÊu kinh tÕ trang tr¹i). D©n sè trong x· gåm 9150 khÈu thuéc 2137 hé. Sè ng­êi trong ®é tuæi lao ®éng lµ 5450 lao ®éng. X· cã mét ®Òn thê cô tæ lµng nghÒ Tr­¬ng C«ng Thµnh ë th«n Chu«n Ngä ®­îc Bé v¨n hãa th«ng tin c«ng nhËn lµ di tÝch lÞch sö v¨n hãa. 7/7 th«n cña x· ®Òu ®­îc tØnh c«ng nhËn lµ lµng nghÒ. 3.1.3.2 T×nh h×nh s¶n xuÊt n«ng nghiÖp, ngµnh nghÒ Ph¸t triÓn kinh tÕ cña x· chñ yÕu lµ s¶n xuÊt n«ng nghiÖp vµ tiÓu thñ c«ng nghiÖp . Trong ®ã ph¸t triÓn tiÓu thñ c«ng nghiÖp lµ chñ yÕu víi c¸c nghÒ truyÒn thèng nh­: s¬n mµi, kh¶m trai vµ chÕ biÕn nguyªn liÖu kh¶m. HiÖn nay, nghÒ méc còng kh¸ ph¸t triÓn víi sè hé lµm ngµy cµng t¨ng. X· cã 1 hîp t¸c x· n«ng nghiÖp vµ 2 doanh nghiÖp tËp thÓ lµ Hîp t¸c x· tiÓu thñ c«ng nghiÖp vµ Quü tÝn dông nh©n d©n. Sè l­îng lao ®éng kh¸ lín: cã 1450 c¬ s¬ s¶n xuÊt kinh doanh hµng tiÓu thñ c«ng nghiÖp víi 4490 lao ®éng, t¹o c«ng ¨n viÖc lµm cho 100% sè ng­êi trong ®é tuæi lao ®éng cña x· vµ 600 - 800 lao ®éng mçi n¨m ë c¸c x· l©n cËn. C«ng nghiÖp, tiÓu thñ c«ng nghiÖp tËp trung chñ yÕu lµ nghÒ kh¶m trai s¬n mµi. S¶n phÈm hµng hãa s¬n kh¶m vµ nguyªn liÖu kh¶m chñ yÕu tiªu thô NguyÔn ThÞ Thñy 11 Líp K32D Sinh - KTNN Khãa luËn tèt nghiÖp trong n­íc, tû lÖ xuÊt khÈu chØ chiÕm kho¶ng 10% vµ ®Òu th«ng qua kh©u trung gian. Ngoµi ph¸t triÓn lµng nghÒ t¹i ®Þa ph­¬ng, x· cã 250 - 300 hé ®øng chñ thuª m­ín lao ®éng ë c¸c n¬i ®i lµm nghÒ kh¶m trai s¬n mµi kh¾p tØnh thµnh trong c¶ n­íc nh­: thµnh phè Hå ChÝ Minh, H¶i Phßng, Nam §Þnh, Hµ Nam, §ång Nai, HuÕ… nh×n chung c¸c c¬ së nµy lµm ¨n cã hiÖu qu¶, cho thu nhËp cao. Hîp t¸c x· s¬n kh¶m Ngä H¹ cña x· ®¶m b¶o c«ng ¨n viÖc lµm th­êng xuyªn cho 50 x· viªn vµ hµng tr¨m lao ®éng nhËn lµm, ®µo t¹o nghÒ cho 90 - 100 lao ®éng thuéc c¸c ®èi t­îng trÎ em tµn tËt mçi n¨m. Hµng n¨m, hîp t¸c x· ®Òu më c¸c líp ®µo t¹o nghÒ cho nh÷ng trÎ em cã hoµn c¶nh khã kh¨n, con em c¸c ®èi t­îng chÝnh s¸ch cã nhu cÇu häc tËp. Nh÷ng ®èi t­îng ë xa ®­îc bè trÝ n¬i ¨n chèn nghØ, c¸c em gÆp khã kh¨n vÒ kinh tÕ ®­îc hç trî kinh phÝ gióp c¸c em cã ®iÒu kiÖn vµo häc. Hîp t¸c x· cßn lµ n¬i qu¶ng b¸ s¶n phÈm cho kh¸ch du lÞch vÒ th¨m quan vµ ®Æt hµng. HiÖn x· cã 3 c«ng ty t­ nh©n víi sè lao ®éng th­êng xuyªn tõ 50 - 70 ng­êi, c¸c c«ng ty nµy ®Òu lµm ¨n cã hiÖu qu¶. 3.2 LÞch sö h×nh thµnh lµng nghÒ Kh¶m trai x· Chuyªn Mü - Phó Xuyªn - Hµ Néi [2, 3, 10] Cïng víi sù ph¸t triÓn cña nÒn v¨n minh n«ng nghiÖp tõ hµng ngµn n¨m tr­íc ®©y, nghiÒu nghÒ thñ c«ng còng ®· ra ®êi t¹i c¸c vïng n«ng th«n ViÖt Nam. ViÖc h×nh thµnh c¸c lµng nghÒ b¾t ®Çu tõ nh÷ng nghÒ ban ®Çu ®­îc c­ d©n tranh thñ lµm lóc n«ng nhµn, nh÷ng lóc kh«ng ph¶i mïa vô chÝnh. NghÒ kh¶m trai ra ®êi vµo thêi nhµ Lý tõ thÕ kû XI do cô Tr­¬ng C«ng Thµnh ph¸t minh ra. Cô Tr­¬ng C«ng Thµnh lµ phã t­íng cña nhµ vua, cô lµ ng­êi th«ng th¹o v¨n vâ vµ ®· tõng tham gia trong qu©n ®éi cña Lý Th­êng KiÖt. Cô cã c«ng ph¹t Tèng b×nh Chiªm, b¶o vÖ ®Êt n­íc. NguyÔn ThÞ Thñy 12 Líp K32D Sinh - KTNN Khãa luËn tèt nghiÖp Sau khi tham gia nhiÒu cuéc chinh chiÕn b¶o vÖ ®Êt n­íc, «ng kh«ng ë l¹i triÒu ®×nh lµm quan mµ ®i ngao du kh¾p n¬i. Khi ®Õn b·i s«ng, b·i biÓn thÊy vá trai, vá èc bÞ m­a giã x« ®Èy lµm mßn líp vá bªn ngoµi, lé ra nhiÒu mµu s¾c ãng ¸nh trong s¸ng tr«ng rÊt ®Ñp. Sau mÊy ngµy ng¾m nh×n, suy nghÜ, vèn s½n cã hoa tay, «ng ghÌ ra mµi, gät theo ý muèn råi xÕp ®i xÕp l¹i vµo c¸c nÐt ch÷ ë hoµnh phi c©u ®èi. ¤ng nghÜ: “NÐt mùc nho còng ®Ñp nh­ng thay thÕ b»ng chÊt liÖu vá trai ch¾c vµ ®Ñp h¬n nhiÒu”. ThÕ lµ «ng tiÕn hµnh thÓ hiÖn, tr­íc háng sau ®­îc vµ «ng l¹i ngåi dòa, mµi nh÷ng m¶nh trai ®ã thµnh h×nh hoa l¸ ®­îc nhiÒu ng­êi khen ngîi. Khi vÒ th¨m quª h­¬ng, «ng cho mäi ng­êi xem vµ d¹y cho d©n lµng ph­êng Ngä (th«n Chu«n Ngä ngµy nay). Sù ra ®êi cña nghÒ kh¶m b¾t nguån tõ ®ã. Cô Tr­¬ng C«ng Thµnh chÝnh lµ «ng tæ nghÒ kh¶m cña x· Chuyªn Mü. §Ó t­ëng nhí c«ng lao cña cô, d©n lµng ®· lËp miÕu thê, ®ång thêi lÊy ngµy mång 9 th¸ng Giªng ©m lÞch lµ ngµy sinh vµ mång 9 th¸ng T¸m lµ ngµy mÊt cña cô lµm ngµy giç tæ. Hµng n¨m cø vµo ngµy Êy d©n lµng tÕ r­íc linh ®×nh vµ gäi lµ ngµy viÖc lµng. Tõ ®ã ®Êt Chuyªn Mü ®· kÕ thõa, duy tr× vµ ph¸t triÓn lµng nghÒ kh¶m trai truyÒn thèng ngµy cµng phong phó vµ ®a d¹ng. N¨m 1996, miÕu thê ®­îc Bé v¨n hãa xÕp h¹ng di tÝch lÞch sö. N¨m 2002, nh©n d©n trong x· ®· x©y míi l¹i mét ®Òn thê khang trang t¹i th«n Chu«n Ngä. N¬i ®©y trang trÝ nh÷ng bøc hoµnh phi, c©u ®èi do c¸c bµn tay tinh x¶o nhÊt cña lµng thÓ hiÖn. Næi bËt lµ bøc §¹i tù cã ghi bèn ch÷ “C«ng c¸i hoµn vò” (T¹m dÞch: c«ng ®Çu lµ g×n gi÷ bê câi). Cã thÓ nãi ®©y lµ bøc §¹i tù kh¶m lín nhÊt ViÖt Nam hiÖn nay. Tr­íc kia ng­êi thî Chuyªn Mü chñ yÕu lµm hoµnh phi, c©u ®èi vµ trang trÝ mét sè ®å gç sang träng nh­: sËp gô, tñ chÌ… Ngµy nay, theo nhu cÇu thÞ tr­êng, c¸c s¶n phÈm Chuyªn Mü ngµy cµng ®a d¹ng víi chÊt l­îng cao, tháa m·n nhu cÇu thÞ tr­êng trong n­íc còng nh­ quèc tÕ ®ã lµ: kh¶m ®å NguyÔn ThÞ Thñy 13 Líp K32D Sinh - KTNN Khãa luËn tèt nghiÖp thê cóng, gi­êng chiÕu, bµn ghÕ, tr¸p, ®å l­u niÖm, tÆng phÈm hay c¶ nh÷ng thø ®¬n gi¶n nh­ bµn cê, khuy ¸o… Kh¶m trai th­êng kÕt hîp víi ®å gç ®¸nh bãng, s¬n mµi mü nghÖ. C¸c häa tiÕt ë ®å kh¶m xµ cõ cã thÓ lµ vÒ hoa l¸, chim b­ím, c¸c danh lam th¾ng c¶nh ë ViÖt Nam hay tõ mét truyÖn cæ tÝch nµo ®ã trong d©n gian nh­: Tam Quèc, “Tam Cè Th¶o L­”, v¨n ch­¬ng cÇu hiÒn… hay theo mÉu ­íc lÖ: tïng, cóc, tróc, mai, tø d©n c¶nh (bèn c¶nh cña ng­êi ViÖt x­a lµ: Ng­ - TiÒu N«ng - Môc)… Ngµy nay, ®Ò tµi ®­îc kh¶m th­êng lµ c¸c di tÝch, danh lam th¾ng c¶nh næi tiÕng: chïa Mét Cét, vÞnh H¹ Long, HuÕ… S¶n phÈm cña Chuyªn Mü ®· tõng tham gia c¸c cuéc triÓn l·m thµnh tùu kinh tÕ toµn quèc t¹i Hµ Néi, cã mÆt ë c¸c ®iÓm du lÞch, c¸c thÞ tr­êng lín trong n­íc nh­: Hµ Néi, thµnh phè Hå ChÝ Minh… 3.3 Quy tr×nh s¶n xuÊt hµng Kh¶m trai ChÊt liÖu chñ yÕu lµ xµ cõ. Xµ cõ th«ng th­êng ®­îc lÊy tõ trai, èc nªn kh¶m xµ cõ cßn ®­îc gäi lµ kh¶m trai hay kh¶m èc.. Vá trai sau khi tr¶i qua c¸c c«ng ®o¹n: Ðp, mµi, lau…trë thµnh nguyªn liÖu chÝnh cho nghÒ kh¶m. Trong c¬ chÕ thÞ tr­êng hiÖn nay, nguån nguyªn liÖu dïng cho nghÒ kh¶m trai ë Chuyªn Mü gåm ®ñ lo¹i, ngoµi nguån nguyªn liÖu trong n­íc th× ng­êi thî Chuyªn Mü cßn ph¶i mua nguyªn liÖu cña c¸c n­íc: Hång K«ng, In®«nªxia, Trung Quèc…, nguyªn liÖu quÝ nh­ èc ph¶i mua tõ Singapo. Trong ®ã, lo¹i vá trai ®­îc ­a chuéng lµ vá cña trai ngäc m«i vµng (ng­êi d©n th­êng gäi lµ trai nøa, trai ®en). Ng­êi thî cßn sö dông mét lo¹i nguyªn liÖu ®Æc biÖt lµ bµo ng­ Cöu Khæng (cã 9 lç vá ë phÝa mÐp vá) cã v©n mµu s¾c phong phó h¬n mµu cÇu vång dïng ®Ó kh¶m c¸c mÆt hµng næi nh­: nói non, c¸nh ph­îng, c¸nh c«ng… Vá trai cã kÝch th­íc lín, mÆt trong cã líp xµ cõ dµy mµu ãng ¸nh. Ng­êi thî kh¶m trai dïng nh÷ng m¶nh vá trai ®Ó kh¶m lªn c¸c ®å vËt. NguyÔn ThÞ Thñy 14 Líp K32D Sinh - KTNN Khãa luËn tèt nghiÖp §Ó lµm ra mét s¶n phÈm kh¶m trai ph¶i mÊt kh¸ nhiÒu thêi gian vµ c«ng søc, b¾t buéc ph¶i qua 5 - 6 c«ng ®o¹n. C«ng ®o¹n nµo còng ®ßi hái sù khÐo lÐo, tØ mØ cña ng­êi thî. Cã hai lo¹i kh¶m: + Kh¶m ch×m + Kh¶m næi C¸c c«ng ®o¹n c¬ b¶n cña nghÒ kh¶m ch×m [2]: B­íc ®Çu lµ chÎ vá thµnh m¶nh theo chiÒu däc con trai (theo thí), bá phÇn x­¬ng. Mµi s¹ch vá ®en b»ng m¸y, ®em ng©m n­íc råi Ðp ph¼ng. Tr­íc ®©y, ng­êi thî ®em m¶nh trai h¬ trªn ®Ìn nãng ®Ó uèn ph¼ng miÕng èc. HiÖn nay c«ng ®o¹n nµy ®· ®­îc thay thÕ b»ng m¸y Ðp, võa tiÕt kiÖm thêi gian vµ c«ng søc, miÕng trai l¹i ®­îc Ðp ph¼ng h¬n, gi÷ ®­îc mµu s¾c còng nh­ tÝnh chÊt. Sau ®ã vÏ mÉu cho bøc tranh, c¸c häa tiÕt th­êng lµ hoa l¸, c©y cµnh, chim thó hoÆc c¸c c¶nh sinh ho¹t th­êng ngµy, c¸c lÔ héi hay c¸c ®iÓn tÝch ®iÓn cè. TiÕp theo lµ c­a trai theo nÐt vÏ. B­íc kÕ tiÕp lµ ®ôc gç (mÆt vËt dông muèn kh¶m th­êng lµ mÆt gç, ng­êi thî ph¶i khoÐt lâm trªn mÆt ®Ó nhËn lÊy miÕng vá èc). Sau ®ã, g¾n trai vµo gç, ng­êi thî th­êng dïng s¬n ta ®Ó g¾n råi thÓ hiÖn ®­êng nÐt. TiÕp ®Õn, dïng bét ®en s¬n ®Ó lµm râ c¸c chi tiÕt cña bøc tranh vµ ®em mµi líp s¬n phñ ®i ®Ó lé ra c¸c häa tiÕt. C«ng ®o¹n mµi còng kh¸ phøc t¹p, tr­íc mµi b»ng giÊy r¸p c¸t to, tiÕp theo lµ c¸t mÞn råi l¹i ®¸nh b»ng v«i bét, ®¸nh mét lÇn n÷a b»ng l¸ ng¸i råi xoa bét g¹o lªn. Cuèi cïng, toµn bé s¶n phÈm ®­îc ®¸nh vÐcni cho bãng lªn ®Ó häa tiÕt næi lªn sèng ®éng nh­ mét bøc tranh. Lóc nµy, mét s¶n phÈm kh¶m trai míi ®­îc hoµn thµnh . Kh¶m trai th­êng ®­îc kÕt hîp víi ®å gç ®¸nh bãng s¬n mµi mü nghÖ. C¸c c«ng ®o¹n c¬ b¶n cña nghÒ kh¶m næi [2]: VÒ c¬ b¶n, kh¶m næi còng gåm c¸c b­íc nh­ kh¶m ch×m: chÎ vá thµnh m¶nh, mµi s¹ch vá ®en, Ðp ph¼ng, c­a trai ®Ó t¹o häa tiÕt cho bøc tranh. Tuy nhiªn, kh«ng cã b­íc ®ôc gç t¹o chç lâm ®Ó nhËn lÊy miÕng trai mµ c¸c häa NguyÔn ThÞ Thñy 15 Líp K32D Sinh - KTNN Khãa luËn tèt nghiÖp tiÕt ®­îc xÕp ngay trªn bÒ mÆt vËt kh¶m, sau ®ã dïng keo cè ®Þnh häa tiÕt. V× vËy, kh«ng cã c«ng ®o¹n dïng bét ®en s¬n vµ mµi. Lo¹i h×nh kh¶m nµy th­êng ®­îc dïng ®Ó t¹o nh÷ng bøc tranh víi kÝch th­íc lín hay nh÷ng bøc ®¹i tù…(¶nh 1). HiÖn nay, c«ng ®o¹n kh¾c thñ c«ng cã thÓ thay thÕ b»ng m¸y kh¾c laser vµ c¸c lo¹i m¸y mãc hç trî kh¸c, song viÖc cÈn c¸c m¶nh xµ cõ vµ hoµn thiÖn s¶n phÈm vÉn kh«ng thÓ thiÕu ®­îc ®«i bµn tay cña c¸c nghÖ nh©n. C¸c chñ s¬n kh¶m th­êng kh«ng s¶n xuÊt gç trùc tiÕp mµ mua ë n¬i kh¸c c¸ch nhµ kh«ng xa. §iÒu nµy lµm gi¶m bít chi phÝ vËn chuyÓn. Nh÷ng m¶nh trai kh«ng dÝnh trùc tiÕp mµ dïng keo g¾n. S¬n chñ yÕu ®­îc dïng lµ s¬n ta, ®¹i kiÒu, s¬n bãng. Kh¶m xµ cõ cã ë ®å trang søc, khuy ¸o, ®òa, ®å gç nh­ bµn ghÕ, gi­êng, sËp, tñ, tranh treo t­êng… §Æc ®iÓm cña s¶n phÈm kh¶m trai x· Chuyªn Mü lµ nh÷ng m¶nh trai g¾n vµo gç rÊt khÝt, cã ®é bÒn cao, s¾c nÐt, chi tiÕt trang trÝ rÊt sinh ®éng, ®Æc s¾c (¶nh 2). Tuy nhiªn, nÒn c¸c bøc kh¶m th­êng cã mµu tèi cña líp s¬n ®en chø kh«ng cã nhiÒu mµu s¾c nh­ c¸c s¶n phÈm thñ c«ng mü nghÖ kh¸c do b¶n th©n chÊt liÖu xµ cõ t¹o nªn nhiÒu mµu s¾c ãng ¸nh cho chi tiÕt trang trÝ (¶nh 3a vµ 3b). Nh÷ng m¶nh trai v« tri, v« gi¸c qua bµn tay khÐo lÐo, ãc s¸ng t¹o phong phó ®­îc g¾n vµo gç ®Ó trë thµnh s¶n phÈm cã gi¸ trÞ v¨n hãa, nghÖ thuËt cao. S¶n phÈm kh¶m trai cña Chuyªn Mü h¬n h¼n c¸c s¶n phÈm kh¶m trai ë c¸c n¬i kh¸c, kÓ c¶ §ång Kþ nhê ®­êng nÐt tinh x¶o, cã hån. ChÝnh v× thÕ, gi¸ trÞ cña mét s¶n phÈm kh«ng hÒ rÎ. §èi víi nh÷ng hµng ®Æt nh­ tñ chÌ, sËp gô kh¶m èc gi¸ tíi 15 - 100 triÖu ®ång, tïy theo chÊt liÖu kh¶m, tñ chÌ gç tr¾c kh¶m èc ®á gi¸ cã thÓ tíi 80 - 200 triÖu ®ång. NguyÔn ThÞ Thñy 16 Líp K32D Sinh - KTNN Khãa luËn tèt nghiÖp 3.4 Thùc tr¹ng lµng nghÒ Kh¶m trai - S¬n mµi x· Chuyªn Mü 3.4.1 Giai ®o¹n tr­íc 1945 NghÒ kh¶m trai Chuyªn Mü ra ®êi c¸ch ®©y gÇn 1000 n¨m do cô Tr­¬ng C«ng Thµnh s¸ng t¹o ra. ¤ng lµ mét vÞ t­íng giái d­íi triÒu Lý. B­íc ®Çu nghÒ cßn mang tÝnh chÊt th« s¬, nhá lÎ, chØ dïng ®«i bµn tay khÐo lÐo ®Ó t¹o nªn c¸c s¶n phÈm. HÇu hÕt nh÷ng s¶n phÈm cña lµng lµ kh¶m trai trªn nh÷ng khay trµ trong triÒu ®×nh vµ kh¶m trªn nh÷ng bµn tiÖc cña vua chóa. ChiÕc khay kh¶m trai ®­îc ®Æt trªn nh÷ng chiÕc sËp kh¶m trai lµ nh÷ng biÓu t­îng cho sù sang träng vµ cã ®Þa vÞ. ChØ nh÷ng ng­êi giµu cã vµ c¸c nhµ nho míi cã ®­îc nh÷ng vËt ®ã. Kh¶m trai cßn ®­îc sö dông trong nh÷ng ng«i nhµ x©y dùng theo kiÓu kiÕn tróc cæ: kh¶m nh÷ng vßm m¸i víi nh÷ng viªn ngãi mµu xanh cña hoµng thµnh…[10]. Sang triÒu TrÇn th× nghÒ kh¶m vá èc ®· kh¸ ®iªu luyÖn nªn ®­îc triÒu ®×nh tr­ng thu lµm cèng phÈm göi sang tÆng nhµ Nguyªn n¨m 1289 [2]. Mét trong nh÷ng nghÖ nh©n ®­îc xem nh­ ng­êi “gi÷ löa” cho lµng nghÒ - «ng TrÇn B¸ Dinh, n¨m nay ®· 71 tuæi cho biÕt, c¸ch ®©y kho¶ng h¬n 100 n¨m, nghÒ kh¶m trai b¾t ®Çu h­ng thÞnh, ng­êi d©n Chu«n Ngä th­êng gäi s¶n phÈm lµ “hµng l¸i” b¸n cho c¸c l¸i bu«n ng­êi HuÕ, Qu¶ng Ng·i mang lªn kinh thµnh x­a [2]. Khi ng­êi ch©u ¢u sang ®Õn ViÖt Nam th× tr×nh ®é hµng kh¶m ®­îc nh¾c ®Õn lµ mét trong nh÷ng nghÖ thuËt cao, rÊt tinh vi, khÐo lÐo. §iÓn h×nh lµ n¨m 1868, khi ng­êi Ph¸p chiÕm xong Nam Kú, thèng ®èc De La GrandiÌre ®· xin triÒu ®×nh HuÕ göi hai ng­êi thî kh¶m giái vµo Sµi Gßn ®Ó truyÒn nghÒ. Sang n¨m 1877 th× hµng kh¶m èc ViÖt Nam ®­îc triÒu ®×nh göi sang Ph¸p dù Héi chî [2]. NguyÔn ThÞ Thñy 17 Líp K32D Sinh - KTNN Khãa luËn tèt nghiÖp 3.4.2 Giai ®o¹n tõ 1945 ®Õn 1990 Giai ®o¹n chiÕn tranh, cã lóc nghÒ t­ëng nh­ mai mét, ®Õn n¨m 1954, gi¶i phãng miÒn B¾c, x· kh«i phôc l¹i nghÒ kh¶m trai, s¶n xuÊt c¸c s¶n phÈm kh¶m trai lªn gç d¸n xuÊt khÈu cho c¸c n­íc [10]. §Õn ®Çu nh÷ng n¨m 80, s¶n xuÊt ngµnh thñ c«ng cã nhiÒu khã kh¨n phøc t¹p do sù chuyÓn ®æi c¬ chÕ thÞ tr­êng, t×nh h×nh §«ng ¢u xÊu ®i nªn c¸c ngµnh thñ c«ng nghiÖp kh«ng kÝ ®­îc hîp ®ång, s¶n phÈm bÞ ø ®äng, ch­a tiÕp cËn ®­îc thÞ tr­êng vµ thÞ hiÕu ng­êi tiªu dïng, céng thªm søc Ðp cña hµng ngo¹i t¸c ®éng m¹nh vµo thÞ tr­êng trong n­íc. MÆt kh¸c, mÉu m· tuy ®· ®a d¹ng phong phó h¬n thêi kú tr­íc nh­ng vÉn ch­a ®ñ søc c¹nh tranh, hµng cßn kÐm chÊt l­îng, qu¶n lý vËt t­, tiÒn vèn cßn láng lÎo tïy tiÖn, chi tiªu cßn l·ng phÝ, quy m« vÉn cßn nhá lÎ, chñ yÕu lµ s¶n xuÊt ngay t¹i hé gia ®×nh, doanh thu thÊp dÉn ®Õn ®êi sèng x· viªn ch­a cao, viÖc lµm kh«ng æn ®Þnh. Do vËy, x· cã 3 Hîp t¸c x· thñ c«ng mü nghÖ, nh­ng ®Õn lóc nµy, Hîp t¸c x· thñ c«ng Th­îng Trung vµ Bèi Khª bÞ gi¶i thÓ, chØ cßn Hîp t¸c x· thñ c«ng Ngä H¹ ®øng v÷ng. S¶n phÈm chñ yÕu lµ: hoµnh phi, c©u ®èi, sËp gô tñ chÌ, ®å néi thÊt (¶nh 4) [3]. Thu nhËp tõ ngµnh thñ c«ng nghiÖp [3]: - N¨m 1989 ®¹t 355 triÖu ®ång, trong ®ã: + Hîp t¸c x· Bèi Khª: 130 triÖu + Hîp t¸c x· Ngä H¹: 197 triÖu + Hîp t¸c x· Th­îng Trung: 28 triÖu. - N¨m 1990 ®¹t 240 triÖu, trong ®ã: + Hîp t¸c x· Bèi Khª: 160 triÖu. + Hîp t¸c x· Ngä H¹: 80 triÖu Nh­ vËy, trong thêi kú nµy, t×nh h×nh ph¸t triÓn cña c¸c Hîp t¸c x· thñ c«ng mü nghÖ t­¬ng ®èi phøc t¹p (BiÓu ®å 1). NguyÔn ThÞ Thñy 18 Líp K32D Sinh - KTNN Khãa luËn tèt nghiÖp 3.4.3 Giai ®o¹n tõ 1991 ®Õn 2000 [3] Trong vßng 30 n¨m trë l¹i ®©y, do nhu cÇu cña thÞ tr­êng t¨ng cao, nghÒ kh¶m trai ë Chuyªn Mü ph¸t triÓn m¹nh, cung cÊp cho thÞ tr­êng trong n­íc vµ xuÊt khÈu ra n­íc ngoµi víi c¸c s¶n phÈm thñ c«ng mü nghÖ tinh x¶o, hiÕm n¬i nµo cã ®­îc. NghÒ Kh¶m trai giai ®o¹n nµy ®· ph¸t triÓn b»ng nhiÒu h×nh thøc, lÊy hé gia ®×nh lµ nguån chñ ®¹o trong s¶n xuÊt vµ tiªu thô hµng hãa, ®· c«ng nghiÖp hãa, c¬ giíi hãa mét sè kh©u trong chÕ biÕn nguyªn liÖu phôc vô cho s¬n kh¶m, ®å méc. Theo thèng kª n¨m 1994, toµn x· cã 95% sè hé lµm nghÒ vµ cã 50% sè lao ®éng lµm nghÒ chuyªn nghiÖp vµ 50% sè lao ®éng lµm nghÒ b¸n chuyªn nghiÖp. Hîp t¸c x· thñ c«ng Ngä H¹ vÉn duy tr× ®¶m b¶o c«ng ¨n viÖc lµm th­êng xuyªn cho trªn 40 lao ®éng vµ mét sè hé gia ®×nh. §ång thêi ®­îc sù tµi trî cña tæ chøc TÇm nh×n thÕ giíi, sù hç trî cña c¸c ngµnh, c¸c cÊp, Hîp t¸c x· ®· më 2 líp d¹y nghÒ cho 100 ch¸u cã hoµn c¶nh khã kh¨n trong khu vùc. KÕt qu¶ thu nhËp trong 2 n¨m 1994 vµ 1995 cña Hîp t¸c x· lµ: - N¨m 1994: 400 triÖu - N¨m 1995: 250 triÖu Møc l­¬ng b×nh qu©n cña x· viªn hµng th¸ng lµ 250.000®/th¸ng. T×nh h×nh chung vÒ s¶n xuÊt vµ thu nhËp cña ngµnh nghÒ trong 2 n¨m 1996, 1997 bÞ ¶nh h­ëng nhiÒu cña nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng. Hµng hãa s¶n xuÊt ra tuy kh«ng bÞ ø ®äng nhiÒu nh­ng viÖc tiªu thô gÆp rÊt nhiÒu khã kh¨n. KÕt qu¶: - Tæng gi¸ trÞ thu nhËp n¨m 1996 lµ 18,4 tû ®ång, b×nh qu©n hé ®¹t 9.868.315 ®ång/ n¨m, b×nh qu©n khÈu lµ 2.339.000 ®ång/n¨m. - Tæng gi¸ trÞ thu nhËp n¨m 1997 ®¹t 19,3 tû, b×nh qu©n hé 9.851.000 ®ång/n¨m, b×nh qu©n khÈu 2.379.420 ®ång/n¨m. Nh­ vËy thu nhËp n¨m 1997 t¨ng so víi n¨m 1996 (biÓu ®å 2). NguyÔn ThÞ Thñy 19 Líp K32D Sinh - KTNN Khãa luËn tèt nghiÖp Trong 2 n¨m 1999 vµ 2000, mÆc dï chÞu ¶nh h­ëng cña nhiÒu yÕu tè kh¸ch quan nh­ng kinh tÕ tiÓu thñ c«ng nghiÖp vÉn cã tèc ®é t¨ng tr­ëng kh¸, mÉu m· th­êng xuyªn ®­îc thay ®æi, nhiÒu hé ®· dÇn dÇn hoµn thiÖn d©y chuyÒn s¶n xuÊt (méc kh¶m kÕt hîp), mét sè c«ng ®o¹n ®· ®­îc c¶i tiÕn b»ng m¸y nhá, vÝ dô m¸y ®ét dËp ®Ó c¾t nh÷ng m¶nh trai theo khu«n cã s½n nhanh h¬n c¾t b»ng tay nhiÒu lÇn (¶nh 5). ChÊt l­îng s¶n phÈm ®· ®­îc nh©n d©n chó träng h¬n, mét sè mÆt hµng cã chÊt l­îng cao thu hót ®­îc kh¸ch hµng. Mét sè hé ®· chuyÓn ®Õn n¬i cã thÞ tr­êng tiªu thô s¶n phÈm tèt ®Ó s¶n xuÊt, thuª cöa hµng ë mét sè thµnh phè lín ®Ó tiªu thô s¶n phÈm. Hîp t¸c x· thñ c«ng Ngä H¹ ®· cã nhiÒu cè g¾ng, víi kinh tÕ thÞ tr­êng khã kh¨n phøc t¹p vÉn ®¶m b¶o cã viÖc lµm th­êng xuyªn cho x· viªn. Doanh thu hµng n¨m tõ 450 - 550 triÖu, l­¬ng cña x· viªn b×nh qu©n 430.000 ®ång/th¸ng, t¨ng so víi 1996 lµ 72% vµ ®· tù n©ng cÊp nhµ x­ëng trªn 50 triÖu ®ång. Quü tÝn dông nh©n d©n sau 6 n¨m thµnh lËp vµ ho¹t ®éng ®· kh¼ng ®Þnh vai trß vÞ trÝ cña m×nh trong ph¸t huy néi lùc, lµm lµnh m¹nh quan hÖ tiÒn tÖ ë n«ng th«n, t¹o ®iÒu kiÖn cho kinh tÕ ®Þa ph­¬ng ph¸t triÓn; d­ nî cho vay trªn 3 tû ®ång, t¨ng so víi n¨m 1996 lµ 108%, nguån vèn cho vay 100% huy ®éng vèn t¹i chç; ®· mua ®­îc trô së trang thiÕt bÞ phôc vô lµm viÖc víi sè tiÒn gÇn 100 triÖu ®ång; chÊt l­îng ho¹t ®éng mçi ngµy mét n©ng lªn, ®­îc nh©n d©n tin t­ëng. Thu nhËp tiÓu thñ c«ng nghiÖp vµ dÞch vô n¨m 1999 lµ 18,5 tû; n¨m 2000 lµ 19,25 tû; tèc ®é t¨ng tr­ëng 18,6%. 3.4.4 Giai ®o¹n tõ 2001 ®Õn nay Kinh tÕ tiÓu thñ c«ng nghiÖp ph¸t triÓn m¹nh mÏ. MÆt hµng s¶n xuÊt ®a d¹ng, mÉu m· th­êng xuyªn ®­îc ®æi míi, chÊt l­îng ®­îc n©ng lªn. Tæng møc ®Çu t­ cho s¶n xuÊt ngµy cµng nhiÒu theo h­íng c«ng nghiÖp hãa. NhiÒu gia ®×nh ®· ®Çu t­ më réng s¶n xuÊt, c¶i tiÕn c«ng cô lao ®éng, mua s¾m m¸y mãc, ph­¬ng tiÖn cho s¶n xuÊt. §Æc biÖt lµ c¸c hé ë th«n Th­îng ®· ®­a m¸y NguyÔn ThÞ Thñy 20 Líp K32D Sinh - KTNN
- Xem thêm -