Thực trạng cạnh tranh của các doanh nghiệp việt nam trong tiến trình hội nhập afta

  • Số trang: 25 |
  • Loại file: PDF |
  • Lượt xem: 9 |
  • Lượt tải: 0
hoangtuavartar

Đã đăng 24635 tài liệu

Mô tả:

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 Thùc tr¹ng c¹nh tranh cña c¸c doanh nghiÖp ViÖt Nam trong tiÕn tr×nh héi nhËp AFTA lêi më ®Çu ViÖt Nam tham gia vµo AFTA tõ 1/1/1996 viÖc hé nhËp vµo khu vùc mËu dÞch tù do ASEAN (AFTA) võa lµ tÊt yÕu kh¸ch quan cña xu thÕ thêi ®¹i, võa lµ yªu cÇu néi t¹i cña nÒn kinh tÕ ViÖt Nam,®ã lµ b-íc khëi ®éng ®Çu tiªn cã ý nghÜa quÕt ®Þnh ®èi víi qu¸ tr×nh héi nhËp kinh tÕ khu vùc vµ toµn cÇu cña nÒn kinh tÕ ViÖt Nam nãi chung vµ c¸c doanh nghiÖp ViÖt Nam nãi riªng. Mét trong nh÷ng khã kh¨n th¸ch thøc ®èi víi c¸c doanh nghiÖp ViÖt Nam hiÖn nay lµ x©y dùng chiÕn l-îc vµ c¸c gi¶i ph¸p kh¶ thi ®Ó n©ng cao n¨ng lùc c¹nh tranh, héi nhËp nhanh chãng vµo lé tr×nh c¾t gi¶m thuÕ quan theo tr-¬ng tr×nh CEPT ®-îc Ên ®Þnh vµo n¨m 2006. §©y kh«ng chØ lµ yªu cÇu tÊt yÕu mµ cßn lµ nh©n tè quan träng ¶nh h-ëng ®Õn sù thµnh b¹i cña nÒn kinh tÕ ViÖt Nam trong khu«n khæ AFTA. 1 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 I. tæng quan vÒ ASEAN, AFTA: 1. Liªn kÕt KTQT: Tõ xa x-a kinh nghiÖm ph¸t triÓn kinh tÕ cña c¸c quèc gia trªn thÕ giíi ®· cho thÊy: ®Ó cã mét nÒn kinh tÕ quèc gia hïng m¹nh th× mäi chÝnh s¸ch vµ c¸c ho¹t ®éng kh«ng thÓ bã hÑp trong ph¹m vi mét quèc gia mµ ph¶i cã mèi quan hÖ víi c¸c nÒn kinh tÕ kh¸c ®ã lµ ®iÒu kiÖn tÊt yÕu ®Ó ph¸t triÓn. HiÖn nµy trong xu thÕ toµn cÇu ho¸ kinh tÕ, trªn thÕ giíi ®· xuÊt hiÖn nhiÒu liªn kÕt kinh tÕ quèc tÕ vµ c¸c tæ chøc kinh tÕ quèc tÕ ®Ó cïng hîp t¸c ph¸t triÓn c¸c vÊn ®Ò kinh tÕ cã tÝnh chÊt liªn quèc gia. Liªn kÕt kinh tÕ quèc tÕ lµ mét h×nh thøc trong ®ã diÔn ra qu¸ tr×nh x· héi ho¸ cã tÝnh chÊt quèc tÕ ®èi víi qu¸ tr×nh t¸i s¶n xuÊt gi÷a c¸c chñ thÓ kinh tÕ kinh tÕ quèc tÕ. §ã lµ sù thµnh lËp mét tæ chøc hîp kinh tÕ quèc tÕ cña c¸c nhãm thµnh viªn nh»m t¨ng c-êng phèi hîp ®iÒu chØnh c¸c lîi Ých gi÷a c¸c bªn tham gia gi¶m bít sù kh¸c biÖt vÒ ®iÒu kiÖn ph¸t triÓn gi÷a c¸c bªn vµ thóc ®Èy quan hÖ quèc tÕ ph¸t triÓn c¶ bÒ réng vµ bÒ s©u. Liªn kÕt kinh tÕ quèc tÕ cã thÓ ®-îc ph©n chia thµnh bèn h×nh thøc: + khuvùc mËu dÞch tù do + liªn minh thuÕ quan + thÞ tr-êng chung + liªn minh tiÒn tÖ + liªn minh kinh tÕ VÝ dô thùc tÕ cña c¸c liªn kÕt kinh tÕ quèc tÕ ®ã lµ khu v-îc mËu dÞch tù do ch©u ©u EFTA, khu vùc mËu dÞch tù do b¾c mÜ NAFTA, khu vùc mËu dÞch tù do ASEAN AFTA céng ®ång kinh tÕ ch©u ©u EEC, khèi ®ång minh BENILUX lµ liªn minh gi÷a BØ, Hµ LAN, Lux¨mbua. 2 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 2. ASEAN vµ AFTA Vµo nh÷ng n¨m 60 ë ®«ng nam ¸ ®Õ quèc MÜ bÞ thÊt b¹i nÆng nÒ vµ ph¶i tõng b-íc xuèng thang chiÕn tranh vµ chuyÓn sang chiÕn l-îc ViÖt Nam ho¸ chiÕn tranh. C¸c n-íc ®øng tr-íc th¸ch thøc chÝnh trÞ vµ kinh tÕ trong néi bé tõng nø¬c vµ nh÷ng th¸ch thøc xung ®ét tõ bªn ngoµi. §Ó ®èi phã l¹i c¸c n-íc nµy ®· chñ tr-¬ng thµnh lËp hiÖp héi c¸c n-íc ®«ng nam ¸ ASEAN ASEAN ®-îc thµnh lËp ngµy 8/8/1967 sau khi bé tr-ëng ngo¹i giao c¸c n-íc Indonesia, Malaisia, Philiphine, Xingapone, Thailan ký b¶n tuyªn bè ASEAN (tuyªn bè B¨ngcokc) ngµy 8/1/1984 Brun©y Daluxalam ®-îc kÕt n¹p vµo ASEAN Ngµy 28/7/1995 ViÖt Nam trë thµnh thµnhviªn thø 7 cña ASEAN 7/1997 Lµo vµ Mianma gia nhËp ASEAN Ngµy 30/4/1999 C¨m puchia trë thµnh thµnh viªn thø 10 Trong thêi k× ®Çu, ASEAN chØ lµ mét tæ chøc khu vùc b×nh th-êng nhnhiÒu tæ chøc kh¸c ë kh¾p c¸c ch©u lôc trªn thÕ giíi. Tuy nhiªn trong hai thËp kû gÇn ®©y c¸c n-íc nµy gÆt h¸i ®-îc nh÷ng thµnh c«ng ®¸ng kÓ vÒ mÆt kinh tÕ trong thêi gian dµi c¸c n-íc ASEAN ®· duy tr× ®-îc tèc ®é t¨ng tr-ëng kh¸ cao, b×nh qu©n 6%/ n¨m ®Æc biÖt c¸c n-íc ph¸t triÓn m¹nh nh- Singapo, Malaixia, Thailan trong nhiÒu n¨m ®¹t møc t¨ng tr-ëng hai con sè.Singapo ®-îc xÕp vµo h¹ng c¸c n-íc c«ng nghiÖp míi cßn Malaixia vµ Thailan ®Òu ®ang ngÊp nghÐ ngh-ìng cöa nµy trong t-¬ng lai kh«ng xa: C¸c môc tiªu lín cña ASEAN lµ: - Thóc ®Èy ph¸t triÓn kinh tÕ ; x· héi vµ v¨n ho¸ - B¶o vÖ sù æn ®Þnh chÝnh trÞ vµ kinh tÕ cña khu vùc: - Lµ diÔn ®µn ®Ó gi¶i quÕt c¸c vÊn ®Ò kh¸c biÖt trong néi bé khu vùc: 3 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 C¸c n-íc ASEAN ®· hîp t¸c víi nhau trong nhiÒu lÜnh vùc nh-: hîp t¸c th-¬ng m¹i, ®Çu t-, ph¸t triÓn c«ng nghiÖp, n«ng nghiÖp, n¨ng l-îng, vµ vÊn ®Ò ®¸ng quan t©m hiÖn nay lµ khu vùc mËu dÞch tù do ASEAN AFTA. AFTA ra ®êi tõ ®Çu nh÷ng n¨m 90, do m«i tr-êng chÝnh trÞ, kinh tÕ quèc tÕ vµ khu vùc cã nh÷ng thay ®æi khi chiÕn tranh l¹nh kÕt thóc, vÞ trÝ cña khèi ASEAN ®· ®-îc c¶i thiÖn vµ c¸c cam kÕt kÕt quèc tÕ cña Hoa kú, Trung quèc vµ Nga ®· thay ®æi AFTA ra ®êi vêi ba môc tiªu c¬ b¶n lµ: Tù do ho¸ th-¬ng m¹i,thu hót ®Çu t- n-íc ngoµi vµ më réng quan hÖ th-¬ng m¹i víi c¸c n-íc. c¸c môc tiªu cã quan hÖ víi nhau trong ®ã môc tiªu thu hót ®Çu t- nø¬c ngoµi lµ môc tiªu trung t©m. Khu vùc AFTA h×nh thµnh trªn c¬ cë c¸c yÕu tè: - Ch-¬ng tr×nh -u ®·i thuÕ quan cã chiÕn l-îc chung - Thèng nhÊt vµ c«ng nhËn tiªu chuÈn hµng ho¸ gi÷a c¸c n-íc thµnh viªn - C«ng nhËn viÖc cÊp giÊy x¸c nhËn xuÊt xø hµng ho¸ - Xo¸ bá nh÷ng qui ®Þnh h¹n chÕ ®èi víi ho¹t ®éng th-¬ng m¹i - T¨ng c-êng ho¹t ®éng t- vÊn kinh tÕ vÜ m«. Theo qui ®Þnh cña CEPT hµng ho¸ muèn ®-îc h-ëng -u ®·i thuÕ quan trong khu«n khæ CEPT cÇn cã c¸c ®iÒu kiÖn: 1) Ph¶i lµ c¸c s¶n phÈm ®-îc ®-a vµo danh môc gi¶m thuÕ vµ ®· ®-îc héi ®ång AFTA c«ng nhËn 2) ChØ cã c¸c s¶n phÈm ®· ë møc thuÕ 29% trë xuèng vµ n»m trong danh môc gi¶m thuÕ gi÷a hai n-íc thµnh viªn 3) C¸c s¶n phÈm ph¶i cã Ýt nhÊt 40% thµnh phÇn ®-îc s¶n xuÊt chÕ t¹o, cã xuÊt xø tõ ASEAN. HiÖp ®Þnh CEPT còng qui ®Þnh viÖc thùc hiÖn sÏ ®-îc tiÕn hµnh theo hai qu¸ tr×nh: Ch-¬ng tr×nh c¾t gi¶m nhanh (fast track) vµ ch-¬ng tr×nh c¾t gi¶m b×nh th-êng (normal track). Trong tuyªn bè Xingapho n¨m 1992, n¨m 1992 c¸c n-íc ASEAN ®· quÕt ®Þnh ®-a ra mét nhãm mÆt hµng vµo diÖn gi¶m thuÕ nhanh lµ giÇu thùc vËt, xi m¨ng, ho¸ chÊt, d-îc liÖu, 4 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 ph©n bãn, ®å nhùa, c¸c s¶n phÈm cao su, c¸c s¶n phÈm da, bét giÊy, hµng dÖt, c¸c s¶n phÈm gèm vµ thuû tinh ®¸ quÝ vµ ®å trang søc, ®å ®iÖn tö vµ ®å dïng b»ng gç, song m©y Theo hiÖp ®Þnh CEPT ký n¨m 1992 th× thêi gian hoµn thµnh AFTA sÏ lµ 15 n¨m b¾t ®Çu tõ 1/1/ 1993 vµ kÕt thóc 1/1/2008.gÇn ®©y mét tiÕn tr×nh míi ®-îc ®Ò nghÞ trong ®ã qui ®Þnh thêi gian c¾t gi¶m c¾t gi¶m thuÕ chØ cßn 10 n¨m. Nh- vËy AFTA sÏ hoµn thµnh vµo n¨m 2003 thay v× 2008 nh- tr-íc ®©y. Gia nhËp ASEAN th¸ng 7/1995 ViÖt Nam cam kÕt thùc hiÖn CEPT n¨m 1996, chËm h¬n 3 n¨m so víi c¸c n-íc. Nh- vËy thêi gian kÕt thóc cña ViÖt Nam sÏ lµ 2006 Thêi gian biÓu thùc hiÖn CEPT cña c¸c n-íc ASEAN nh- sau: - Theo ch-¬ng tr×nh c¾t gi¶m thuÕ quan b×nh th-êng th× c¸c mÆt hµng cã møc thuÕ trªn 20% sÏ gi¶m xuèng cßn 20% trong 5 n¨m vµ 0 – 5% trong 5 n¨m tiÕp theo. §èi víi c¸c mÆt hµng cã møc thuÕ 20% trë xuèng th× trong vßng 7 n¨m sÏ xuèng cßn 0% - 5% - Theo ch-¬ng tr×nh c¾t gi¶m nhanh th× c¸c mÆt hµng cã møc thuÕ trªn 20% sÏ gi¶m xuèng cßn 0% - 5% trong vßng 7 n¨m. §èi víi c¸c mÆt hµng cã 20% trë xuèng th× trong vßng 5 n¨m sÏ cßn 0% - 5% - Danh môc c¸c s¶n phÈm t¹m thêi ch-a gi¶m thuÕ th× trong vßng 5 n¨m. Mçi n¨m ph¶i ®-a 20% sè s¶n phÈm t¹m thêi ch-a gi¶m thuÕ vµo danh môc gi¶m thuÕ - §èi víi danh môc mÆt hµng lo¹i trõ hoµn toµn ®©y lµ s¶n phÈm cã ¶nh h-ëng ®Õn an ninh quèc gia, ®¹o ®øc x· héi, cuéc sèng søc khoÎ con ng-êi,c¸c gi¸ trÞ v¨n ho¸ nghÖ thuËt,di tÝch, lÞch sö kh¶o cæ. MÆt hµng nµy sÏ kh«ng ®-îc xem xÐt ®Õn theo tr-¬ng tr×nh CEPT.§èi víi danh môc nh¹y c¶m cña hµng n«ng s¶n ch-a chÕ biÕn, lóc ®Çu n«ng s¶n ch-a chÕ biÕn kh«ng ®-îc ®-a vµo ch-¬ng tr×nh CEPT. Nh-ng theo ch-¬ng tr×nh CEPT söa ®æi,c¸c n«ng s¶n ch-a chÕ biÕn nµy sÏ ®-îc ®-a vµo ba lo¹i danh môc kh¸c nhau lµ danh 5 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 môc gi¶m thuÕ, danh môc lo¹i trõ t¹m thêi vµ danh môc nh¹y c¶m cña hµng n«ng s¶n ch-a chÕ biÕn * VÒ viÖc thuyªn gi¶m hµng rµo phi thuÕ quan (NTB) Nh»m gi¶m bít vµ dÇn xo¸ bá hµng rµo phi thuÕ quan trong bu«n b¸n néi bé ASEAN. C¸c n-íc ASEAN ®· thµnh lËp nhãm th-¬ng l-îng vÒ -u ®·i bu«n b¸n.C¸c cuéc th¶o luËn cña nhãm nh»m thùc hiÖn tho¶ thuËn vÒ viÖc duy tr× vµ thuyªn gi¶m c¸c biÖn ph¸p phi thuÕ quan. H×nh thøc th¶o luËn, th-¬ng l-îng chñ yÕu lµ song ph-¬ng, nh×n chung nh÷ng cuéc th-¬ng l-îng ch-a ®em l¹i nhiÒu kÕt qu¶ thiÕt thùc, tuy nhiªn c¸c n-íc ASEAN ®Òu cam kÕt thùc hiÖn thuyªn gi¶m c¸c hµng rµo phi thuÕ quan trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn tù do ho¸ th-¬ng m¹i. HiÖp ®Þnh CEPT còng qui ®Þnh c¸c n-íc ASEAN ph¶i cam kÕt xo¸ bá c¸c hµng rµo phi thuÕ quan liªn quan 5 n¨m, sau khi AFTA hoµn thµnh II. Thùc tr¹ng c¹nh tranh cña c¸c doanh nghiÖp ViÖt Nam trong tiÕn tr×nh héi nhËp AFTA 1. ViÖt Nam vµ AFTA ViÖt Nam thùc hiÖn CEPT tham gia AFTA lµ chÆng ®Çu tiªn trong tiÕn tr×nh héi nhËp kinh tÕ khu vùc vµ thÕ giíi. TiÕn tr×nh nµy b¾t ®Çu tõ nh÷ng n¨m 1990 b»ng viÖc kÝ hiÖp ®Þnh khung vÒ hîp t¸c kinh tÕ víi EU vµ tham gia héi nhËp ASEAN n¨m 1995, tham gia APEC n¨m 1998, kÝ hiÖp ®Þnh th-¬ng m¹i ViÖt Nam - Hoa Kú n¨m 2000 vµ ®ang tÝch cùc chuÈn bÞ hµnh trang ®øng trong tæ chøc th-¬ng m¹i thÕ giíi (WTO) thêi gian tíi.Ngay sau khi lµ thµnh viªn cña ASEAN, ViÖt Nam ®· cam kÕt tham gia c¸c ho¹t ®éng hîp t¸c kinh tÕ cña hiÖp héi, trong ®ã cã CEPT / AFTAmíi gia nhËp vµ cã tr×nh ®é ph¸t triÓn ch-a cao ViÖt Nam còng cã nh÷ng thuËn lîi vvµ khã kh¨n võa mang tÝnh ®Æc thï võa mang tÝnh phæ biÕn cña ASEAN khi tham gia hiÖp ®Þnh CEPT thµnh lËp AFTA vµ c¸c ho¹t ®éng kinh tÕ quèc tÕ vµ kh¸c.§Æc thï dÔ nhËn thÊy nhÊt lµ ë thÓ chÕ vµ c¬ chÕ qu¶n lý kinh tÕ ; ë kho¶ng c¸ch vÒ tr×nh ®é ph¸t triÓn kinh tÕ cña ViÖt Nam víi c¸c n-íc trong ASEAN ®· cã nÒn kinh tÕ thÞ tr-êng ph¸t triÓn ë n¨ng lùc c¸c doanh nghiÖp 6 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 doanh nghiÖp bao gåm c¸c nhµ n-íc vµ t- nh©n trong ®iÒu kiÖn c¹nh tranh trong ®iÒu kiÖn cña nÒn kinh tÕ thÞ tr-êng më cña héi nhËp kinh tÕ toµn cÇu theo h-íng tù do ho¸ ; ®Õn c¸c yÕu tè c¬ b¶n kh¸c cña nÒn kinh tÕ ®ang chuyÓn ®æi sang c¬ chÕ thÞ tr-êng theo ®Þnh h-íng x· héi chñ nghÜa vµ c¸c kÕt cÊu h¹ tÇng phÇn cøng (giao th«ng, chÝnh s¸ch....) vµ c¸c nguån lùc, ®Æc biÖt lµ nguån nh©n lùc cã tr×nh ®é vµ c«ng nghÖ hiÖn ®¹i ch-a ®¶m b¶o sù tham gia vµo qu¸ tr×nh héi nhËp chñ ®éng cã hiÖu qu¶. Khã kh¨n to lín ®ang trë thµnh th¸ch thøc lµm thÕ nµo ®Ó chñ ®éng vµ tÝch cùc tham gia vµo dßng ch¶y héi nhËp kinh tÕ khu vùc vµ thÕ giíi mµ vÉn b¶o vÖ vµ ph¸t huy lîi Ých quèc gia b¶n s¾c d©n téc, g¾n liÒn víi lîi Ých khu vùc theo môc tiªu ®oµn kÕt, hßa b×nh æn ®Þnh vµ thÞnh v-îng. §©y cã thÓ lµ th¸ch thøc lín nhÊt tr-íc m¾t vµ trùc tiÕp trong c«ng cuéc héi nhËp. Tuy nhiªn ViÖt Nam víi h-íng thuËn lîi c¨n b¶n lµ trong khi vÉn nç lùc ph¸t triÓn theo con ®-êng riªng cña m×nh ®· tranh thñ tËn dông nh÷ng h×nh thøc, xu thÕ hîp t¸c tÝch cùc ë nhiÒu cÊp ®é víi khu vùc vµ thÕ giíi. Nh÷ng thuËn lîi ®ã tr-íc hÕt lµ ë chÝnh con ng-êi ViÖt Nam th«ng minh, hiÕu häc cÇn cï v-ît khã, ë mét lùc l-îng l·nh ®¹o thèng nhÊt kiªn trung, ®-êng lèi ®æi míi toµn diÖn ph¸t huy tèi ®a néi lùc vµ søc m¹nh d©n téc tÝch cùc tranh thñ ngo¹i lùc vµ g¾n kÕt víi thÕ m¹nh cña ®oµn kÕt khu vùc ngµy nay vµ víi chÝnh s¸ch ®èi ngo¹i ®óng ®¾n n©ng cao vÞ thÕ cña ViÖt Nam trong tr-êng quèc tÕ, do ®ã ViÖt Nam ®· cã nhiÒu ®ãng gãp tÝch cùc chñ ®éng trong hiÖp héi vµ cµng thu hót ®-îc nhiÒu thµnh c«ng trong tiÕn tr×nh héi nhËp AFTA Víi chñ tr-¬ng tÝch cùc vµ chñ ®éng th©m nhËp vµ më réng thÞ tr-êng quèc tÕ (ViÖt Nam ®· cã kÕ ho¹ch cô thÓ ®Ó chñ ®éng thùc hiÖn c¸c cam kÕt trong khu«n khæ AFTA.Trong n¨m qua ViÖt Nam ®· c«ng bè c¸c danh môc hµng ho¸ hµng n¨m thùc hiÖn hiÖp ®Þnh CEPT ngay tõ nh÷ng n¨m 1996 ViÖt Nam ®· c«ng bè danh môc hµng ho¸ vµ møc thuÕ suÊt cña 857 mÆt hµng vµo thùc hiÖn CEPT, thuéc danh môc IL, n¨m 1997, ViÖt Nam tiÕp tôc c«ng bè ®-a thªm vµo thùc hiÖn CEPT 621 mÆt hµng ; N¨m 1998 c«ng bè ®-a thªm 137 mÆt hµng; N¨m 1999 lµ 1949 mÆt hµng vµ n¨m 2000 cã thªm 640 dßng thuÕ n÷a vµo môc thùc hiÖn CEFT. Cho ®Õn nay, tæng c¸c mÆt hµng ®-îc ®-a 7 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 vµo danh môc c¾t gi¶m gåm 4 230 dßng thuÕ, trong ®ã cã 2 960dßng thuÕ cã thuÕ suÊt 0-5%. Dù kiÕn cã kháng 1940 dßng thuÕ thuéc danh môc t¹m thêi ®-îc chuyÓn vµo c¾t gi¶m trong nh÷ng n¨m 2001 –2003 ®Ó ®Õn n¨m 2006 thuÕ suÊt nhËp khÈu toµn bé c¸c dßng thuÕ thùc hiÖn AFTA ®óng theo cam kÕt 0 –5%. Trong giai ®o¹n 2001 – 2006 ViÖt Nam ph¶i thùc hiÖn tiÕn tr×nh c¾t gi¶m thuÕ quan 6210 dßng thuÕ nhËp khÈu trong tæng sè 6400 dßng thuÕ hiÖn hµnh bao gåm 4200 ®· ®-îc ®-a vµo thùc hiÖn CEPT tr-íc n¨m 2001; 720 dßng thuÕ c¾t gi¶m trong n¨m 2001 kho¶ng 510 dßng thuÕ ë n¨m 2002 vµ 710 dßng thuÕ ë 2003.Theo lÞch tr×nh tæng thÓ ®· ®-îc th«ng qua vÒ nguyªn t¾c nªn ®Õn 2006, kho¶ng 95% mÆt hµng nhËp khÈu tõ ASEAN cã møc thuÕ suÊt 5% vµ kh«ng bÞ ¸p dông biÖn ph¸p phi thuÕ quan. Nh- vËy ViÖt Nam muèn ph¸t triÓn kinh tÕ trong bèi c¶nh tæng hîp CEPT / AFTA ®Æt ra nhiÒu vÊn ®Ò cÇn gi¶i quyÕt ë c¸c cÊp nghµnh tõ trung -¬ng ®Õn ®Þa ph-¬ng §èi víi c¸c doanh nghiÖp ViÖt Nam lµ ®éng lùc cña qu¸ tr×nh héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ c¸c doanh nghiÖp ViÖt Nam cÇn nç lùc t¨ng c-êng søc c¹nh tranh cña hµng ho¸ dÞch vô thÝch øng víi qu¸ tr×nh héi nhËp trùc tiÕp lµ CEPT vµ AFTA. §èi víi c¸c doanh nghiÖp ViÖt Nam tham gia AFTA còng cã nghÜa lµ chÊp nhËn mét cuéc ch¬i c¹nh tranh trong s©n ch¬i b×nh ®¼ng ngay trong khu vùc vµ t¹i n-íc m×nh. Thµnh c«ng hay thÊt b¹i cña doanh nghiÖp phô thuéc vµo kh¶ n¨ng c¹nh tranh. Khi ®· n©ng cao ®-îc kh¶ n¨ng c¹nh tranh, s¶n xuÊt ®-îc thóc ®Èy vµ doanh nghiÖp ph¸t triÓn. Mét sù chuÈn bÞ tÝch cùc ®Ó tham gia hîp t¸c, héi nhËp trªn nhiÒu ph-¬ng diÖn ë nhiÒu cÊp ®é kh«ng chØ phô thuéc vµo nh÷ng ®iÒu kiÖn cÇn thuéc ph¹m vi chÝnh s¸ch vÜ m«mµ cßn liªn quan ®Õn nhiÒu yÕu tè kh¸c, ®Æc biÖt lµ kh¶ n¨ng néi lùc chñ ®éng thÝch øng cña c¸c doanh nghiÖp. N©ng cao kh¶ n¨ng c¹nh tranh, ®¸p øng cña c¸c doanh nghiÖp ViÖt Nam ®èi víi AFTA ®ang lµ yªu cÇu cÊp thiÕt, liªn quan trùc tiÕp ®Õn c¸c lîi Ých cña c¸c chñ thÓ tham gia c«ng cuéc héi nhËp khu vùc vµ quèc tÕ, trong ®ã cã doanh nghiÖp vµ ng-êi tiªu dïng 8 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 2. Nh÷ng c¬ héi vµ th¸ch thøc cña c¸c danh nghiÖp ViÖt Nam khi tham gia AFTA 2. 1) C¬ héi: Quan ®iÓm cña nhiÒu doanh nghiÖp ViÖt Nam hiÖn nay cho r»ng, tham gia vµo AFTA doanh nghiÖp ViÖt Nam sÏ gÆp nhiÒu khã kh¨n th¸ch thøc h¬n lµ c¬ héi. Lý gi¶i cho quan ®iÓm nµy b¾t nguån tõ thùc tr¹ng yÕu kÐm cña c¸c DNVN còng nh- kh¶ n¨ng c¹nh tranh cña c¸c DNVN tr-íc c¸c ®èi t¸c ASEAN, ®Æc biÖt lµ ASEAN 5. Tuy nhiªn nÕu xem xÐt néi dung AFTA ®èi chiÕu vµo ho¹t ®éng cña DNVN, cã thÓ thÊy nÕu c¸c DNVN cã chiÕn l-îc, gi¶i ph¸p ®óng ®¾n sÏ tËn dông ®-îc nh÷ng c¬ héi thuËn lîi. Thø nhÊt: Qu¸ tr×nh héi nhËp sÏ Ðp buéc DNVN ph¶i tù ®æi míi vµ n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh tÝch cùc ¸p dông c¸c thµnh tùu khoa häc c«ng nghÖ vµ cung c¸ch lµm ¨n míi. Héi nhËp b¾t buéc vµ khuyÕn khÝch c¸c DNVN tËp trung vµo nh÷ng nghµnh ®-îc -u ®·i lín vµ ngõng s¶n xuÊt nh÷ng mÆt hµng kh«ng cã tÝnh c¹nh tranh. Søc Ðp to lín ®ã ®ßi hái c¸c DNVN ph¶i ®uæi kÞp vµ v-ît c¸c n-íc kh¸c vÒ mÉu m·, chÊt l-îng vµ gia c¶ hµng ho¸, nÕu kh«ng sÏ ph¸ s¶n vµ trao thÞ tr-êng ViÖt Nam cho c¸c ®èi thñ khu vùc vµ thÕ giíi Thø hai: DNVN cã thÓ h¹ gi¸ thµnh s¶n phÈm do mua ®-îc nguyªn vËt liÖu ®Çu vµo rÎ h¬n. §©y lµ c¬ héi kh«ng dÔ cã ®-îc víi bÊt cø mét doanh nghiÖp nµo. Nh÷ng khã kh¨n khan hiÕm nguyªn liÖu cho s¶n xuÊt sÏ ®-îc gi¶i quyÕt. NÕu DNVN tËn dông tèt c¬ héi nµy hä sÏ ®ñ søc v-¬n lªn c¹nh tranh víi c¸c ®èi thñ kh¸c. Thø ba: DNVN sÏ tù tr¶i qua qu¸ tr×nh sµng läc tù nhiªn th«ng qua c¹nh tranh quèc tÕ. Nh÷ng doanh nghiÖp nhµ n-íc (DNNN) x-a nay lµm ¨n thua lç nh-ng vÉn ®-îc trî cÊp sÏ nhanh chãng bÞ thay thÕ bëi c¸c doanh nghiÖp n-íc ngoµi hay doanh nghiÖp trong n-íc cã ®ñ kh¶ n¨ng. Do ®ã s¶n xuÊt trong n-íc sÏ hiÖu qu¶ h¬n vµ thÝch øng nhanh chãng víi c¸c ®iÒu kiÖn thay ®æi Thø t-: AFTA t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi më réng thÞ tr-êng hµng ho¸ dÞch vô xuÊt khÈu cho c¸c DNVN héi nhËp vµo th-¬ng m¹i khu vùc 9 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 Néi dung cña AFTA ®· ®-a ra c¸c nguyªn t¾c vÒ xãa bá hµng rµo thuÕ quan vµ phi thuÕ quan, thùc hiÖn nguyªn t¾c kh«ng ph©n biÖt ®èi xö trong th-¬ng m¹i, c¸c tranh chÊp th-¬ng m¹i ®-îc gݶi quÕt c«ng b»ng, thùc hiÖn b×nh ®¼ng trong ®µm ph¸n. Th«ng qua c¸c nguyªn t¾c nµy, khi c¸c DNVN tham gia AFTA c¸c s¶n phÈm sÏ ®-îc h-ëng thuÕ suÊt -u ®·i h¬n c¶ thuÕ suÊt tèi huÖ quèc (MFN) mµ c¸c n-íc ASEAN sÏ dµnh cho c¸c n-íc thµnh viªn WTO. Thùc tÕ th-¬ng m¹i hai chiÒu gi÷a ViÖt Nam vµ c¸c n-íc ASEAN kÓ tõ khi ViÖt Nam lµ thµnh viªn chÝnh thøc cña ASEAN (1995) vµ khi ViÖt Nam tham gia AFTA (1996) cho ®Õn nay cho thÊy c¸c s¶n phÈn ®ãng gãp cña DNVN trong th-¬ng m¹i néi bé khu vùc t¨ng lªn. 1995 1996 1997 1998 1999 XK 1,112 1,364 1,911 2,372 2,463 NK 2,378 2,788 3,166 3,749 3,288 Gross 3,490 4,152 5,077 6,122 5,751 % 23,9 % 33,4 % 25,5 % 29,7% 28,4 % 2000 2001 Nguån: vô hîp t¸c ®a biªn bé th-¬ng m¹i Thø n¨m: Th«ng qua AFTA c¸c DNVN cã c¬ héi thuËn lîi më réng hîp t¸c ®Çu t-, chuyÓn giao c«ng nghÖ, tËn dông lîi thÕ vÒ nh©n c«ng, tµi nguyªn thiªn nhiªn nh»m n¨ng cao kh¶ n¨ng c¹nh tranh. Khi m«i tr-êng th-¬ng m¹i néi bé khu vùc ngµy cµng tù do còng cã nghÜa lµ møc ®é héi nhËp kinh tÕ gi÷a c¸c n-íc thµnh viªn ngµy cµng t¨ng lªn. C¸c h×nh thøc liªn kÕt kh¸c nh-: ®Çu t- néi bé ASEAN(AIA), hîp t¸c c«ng nghiÖp (AICO), tµi chÝnh, giao th«ng vËn t¶i, n¨ng l-îng... ®ang t¹o ®iÒu kiÖn cho c¸c DNVN cã ®ñ kh¶ n¨ng n©ng cao hiÖu qu¶ s¶n xuÊt vµ chÊt l-îng s¶n phÈm. MÆt kh¸c do cã ®¶m b¶o b»ng cam kÕt ®a ph-¬ng nªn c¸c nhµ ®Çu t- ASEAN vµ n-íc ngoµi yªn t©m ®Çu t- vµ chuyÓn giao c«ng nghÖ t¹i thÞ tr-êng ViÖt Nam còng nh- c¸c DNVN ®Çu t- ra n-íc ngoµi ®-îc ®èi xö b×nh ®¼ng. 10 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 Thø s¸u: tham gia AFTA, c¸c NDVN cã kh¶ n¨ng rót ng¾n kho¶ng c¸ch tôt hËu, tranh thñ vµ bæ sung c¸c lîi thÕ s¾n cã gi÷a c¸c doanh nghiÖp trong néi bé khu vùc. MÆc dï cã sù trïng lÆp vÒ c¬ cÊu ngo¹i th-¬ng gi÷a ViÖt Nam vµ ASEAN nh-ng cã nhiÒu lÜnh vùc DNVN cã thÓ khai th¸c tõ thÞ tr-êng ASEAN nh-: ViÖt Nam cã thÕ m¹nh vÒ c¸c s¶n phÈm n«ng s¶n, hµng dÖt may mÆc trong khi ®ã ta còng cã nhu cÇu nhËp khÈu m¸y mãc h¹ng trung b×nh, c¸c s¶n phÈm ho¸ chÊt, b¸n thµnh phÈm tõ c¸c n-íc ASEAN víi gi¸ thÊp h¬n so víi khu vùc kh¸c trªn thÕ giíi. NÕu tranh thñ ®-îc c¸c lîi thÕ nµy DNVN sÏ cã lîi do t¨ng ®-îc kh¶ n¨ng c¹nh tranh víi c¸c ®èi thñ bªn ngoµi ASEAN vÒ gi¸ c¶, chi phÝ vËn chuyÓn. Ngoµi ra trong qu¸ tr×nh héi nhËp kinh tÕ, c¸c DNVN cã thÓ häc hái kinh nghiÖm qu¶n lý,tiÕp thu kü thuËt c«ng nghÖ, ®Æc biÖt ®èi víi c¸c doanh nghiÖp cã qui m« võa vµ nhá tõ c¸c n-íc ASEAN kh¸c. THø bÈy:vÞ thÕ cña DNVN ®-îc c¶i thiÖn nhê qu¸ tr×nh ®a ph-¬ng ho¸, ®a d¹ng ho¸ c¸c mèi quan hÖ khu vùc vµ thÕ giíi. Trªn c¬ së nguyªn t¾c ®ång thuËn còng nh- søc m¹nh tËp thÓ cña tæ chøc ASEAN, c¸c DNVN sÏ t¹o ®-îc thÕ vµ lùc trong ®µm ph¸n th-¬ng m¹i song ph-¬ng vµ ®a ph-¬ng víi c¸c c-êng quèc kinh tÕ còng nh- c¸c tæ chøc quèc tÕ nh- APEC, EU, WTO.... 2.2) Thùc tr¹ng n¨ng lùc c¹nh tranh vµ khã kh¨n th¸ch thøc cña c¸c DNVN trong qu¸ tr×nh héi nhËp AFTA: Trong c¹nh tranh, xÐt vÒ ph-¬ng diÖn s¶n phÈm ®Çu ra, sù th¾ng hay thua cña mét doanh nghiÖp ®-îc quyÕt ®Þnh bëi bèn yÕu tè chÝnh: gia b¸n (thÊp); chÊt l-îng (cao); tæ chøc tiªu thô (hîp ng-êi tiªu dïng) vµ uy tÝn cña doanh nghiÖp cao. S¶n phÈm cña c¸c DNVN chØ mét sè rÊt Ýt, cßn ®¹i ®a sè ®Òu yÕu kÐm h¬n c¸c s¶n phÈm cïng lo¹i cña c¸c n-íc ASEAN hoÆc cña c¸c doanh nghiÖp cã vèn ®Çu t- n-íc ngoµi t¹i ViÖt Nam. Nguyªn nh©n nµy b¾t nguån tõ sù yÕu kÐm cña c¸c yÕu tè ®Çu vµo cu¶ DNVN lµ: Thø nhÊt: Gi¸ ®Çu vµo cao Phßng th-¬ng m¹i vµ c«ng nghiÖp ViÖt Nam tiÕn hµnh ®iÒu tra 800 doanh nghiÖp míi ®©y cho thÊy c¸c DNVN chØ d¸m chÊm 2,87 ®iÓm (theo thang 11 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 ®iÓm tõ 1-5) cho kh¶ n¨ng c¹nh tranh víi c¸c ®èi thñ n-íc ngoµi. Trong khi ®ã kh¶ n¨ng c¹nh tranh víi c¸c ®èi thñ trong n-íc ®-îc c¸c DNVN ®¸nh gÝa ë møc 3,55 ®iÓm. §Æc biÖt so víi n¨m 1999 thang ®iÓm vÒ søc c¹nh tranh cña c¸c DNVN t¹i thÞ tr-êng trong n-íc ®· t¨ng tõ 3,6 lªn 3,7 ®iÓm trong n¨m 2000. Râ rµng sù v÷ng tin trong c¹nh tranh cña c¸c DNVN chØ thùc sù m¹nh mÏ trong thÞ tr-êng víi nh÷ng ®èi thñ quen thuéc. Còng theo cuéc ®iÒu tra trªn cã tíi 29% doanh nghiÖp trong sè 800 doanh nghiÖp ®-îc hái vÉn ph¶i sö dông trªn 40% nguyªn phô liÖu nhËp khÈu thËm chÝ cã nghµnh ph¶i sö dông 70 - 80% nguyªn phô liÖu nhËp khÈu. ChÝnh v× ph-¬ng thøc s¶n xuÊt nµy mµ tû lÖ gi¸ trÞ gia t¨ng trong hµng hãa xuÊt khÈu cña c¸c DNVN ®-îc ®¸nh gi¸ thÊp.Trong xu thÕ gi¶m gi¸ hµng xuÊt khÈu c«ng nghiÖp cña thÕ giíi, thÞ viÖc gi÷ thÞ tr-êng trong n-íc vµ më réng thÞ tr-êng ASEAN cho hµng ho¸ xuÊt khÈu cña ViÖt Nam ®øng tr-íc th¸ch thøc lín. Thø hai: Chi phÝ trung gian cao. So víi thêi ®iÓm 1996 ®Õn nay, gi¸ x¨ng dÇu t¨ng 42,2%, gi¸ c-íc phÝ vËn chuyÓn t¨ng 130%, tiÒn c«ng t¨ng 75%, thuÕ sö dông ®Êt t¨ng 90,9% ®iÖn t¨ng 37,5 %, ngo¹i tÖ t¨ng 20,2%, ngoµi ra cßn thªm c¸c lo¹i tiªu cùc phÝ còng gãp phÇn kh«ng nhá lµm t¨ng chi phÝ cho doanh nghiÖp. Thø ba: C¸c doanh nghiÖp ViÖt Nam hiÖn ®ang ph¶i ®èi mÆt víi t×nh tr¹ng m¸y mãc thiÕt bÞ cò, l¹c hËu lµm cho n¨ng suÊt lao ®éng kh«ng cao, chÊt l-îng s¶n phÈm thÊp, dÉn ®Õn gia s¶n phÈm cao. C¸c sè liÖu cho thÊy hiÖn cã kho¶ng 53000 doanh nghiÖp thuéc mäi thµnh phÇn kinh tÕ víi ba triÖu lao ®éng.Tuy nhiªn nÕu so s¸nh víi doanh nghiÖp cña c¸c n-íc ASEAN phÇn lín c¸c doanh nghiÖp ViÖt Nam lµ c¸c doanh nghiÖp qui m« nhá, tr×nh ®é c«ng nghÖ l¹c hËu.Tµi s¶n cè ®Þnh b×nh qu©n cho mét lao ®éng cña DNVN chØ cã 44 triÖu ®ång.§èi víi c¸c doanh nghiÖp t- nh©n, bao gåm 23000 doanh nghiÖp, vèn tµi s¶n cè ®Þnh chØ chiÕm 16% tæng sè vèn tµi s¶n cè ®Þnh cña doanh nghiÖp ViÖt Nam. Tr×nh ®é cong nghÖ cña ViÖt Nam hiÖn tôt hËu kho¶ng 25 - 30 n¨m so víi Thailan, dÉn ®Õn chi phÝ ®Çu vµo cao h¬n tõ 30 - 50 % so víi c¸c ®èi t¸c ASEAN kh¸c. §Æc biÖt trong c¸c doanh nghiÖp nhµ n-íc cã kho¶ng 30% doanh nghiÖp th-êng xuyªn kinh doanh thua lç, 30% thÊt 12 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 th-êng vµ 40% cßn l¹i cã l·i, ®©y còng chØ l¸ sè liÖu dùa trªn c¸c b¸o c¸o chÝnh thøc cña c¸c doanh nghiÖp, mµ tÝnh ch©n thùc cña c¸c b¸o c¸o nµy kh«ng ai d¸m kh¶ng ®Þnh. H¬n n÷a c¸c DNVN lµm ¨n cã l·i th-êng r¬i vµo nh÷ng doanh nghÖp ®éc quyÒn cña nhµ n-íc nh- b-u chÝnh viÔn th«ng, ®iÖn lùc, x¨ng dÇu... v× thÕ kh«ng ph¶n ¸nh ®óng thùc lùc kinh doanh cña c¸c doanh nghiÖp nµy. Thø t-: kinh nghiÖm vÒ kinh doanh, n¨ng lùc qu¶n lý, c«ng t¸c tiÕp thÞ, sù hiÓu biÕt vÒ thÞ tr-êng, th«ng tin kinh doanh cña c¸c DNVN cßn yÕu kÐm, chÊt l-îng lao ®éng ch-a cao, ch-a cã tÝnh chuyªn nghiÖp, c¸c doanh nghiÖp ch-a cã chiÕn l-îc ph¸t triÓn l©u dµi æn ®Þnh, chiÕn l-îc c¹nh tranh quèc tÕ mµ phÇn lín míi chØ cã chiÕn l-îc kinh doanh ng¾n h¹n, thËm chÝ chØ lµ kÕ ho¹ch kinh doanh trong tõng th-¬ng vô. VÊn ®Ò nµy liªn quan ®Õ nhiÒu yÕu tè. Tr-íc hÕt, møc ®é phæ cËp c¸c th«ng tin lien quan ®Õn vÊn ®Ò AFTA ®èi víi c¸c doanh nghiÖp cßn thiÕu vµ kh«ng ®ång bé. Néi dung cña tr-¬ng tr×nh AFTA ®èi víi c¸c doanh nghiÖp cßn mang tÝnh chÊt kh¸i qu¸t mµ ch-a cã nh÷ng néi dung cô thÓ g¾n víi môctiªu vµ chÝnh s¸ch héi nhËp kinh tÕ cña doanh nghiÖp. Ngoµi ra lÞch tr×nh c¾t gi¶m thuÕ theo néi dung CEPT vÒ tæng thÓ ®-îc chuÈn bÞ t-¬ng ®èi ®Çy ®ñ nh-ng c¸c danh môc s¶n phÈm c¾t gi¶m thuÕ cña tõng doanh nghiÖp triÓn khai chËm vµ lóng tóng. Nh×n chung c¸c DNVN ch-a ®Þnh ra ®-îc chiÕn l-îc vµ chÝnh s¸ch c¹nh tranh s¶n phÈm ®Ó tiÕn tíi 2006, khi kÕt thóc ch-¬ng tr×nh tù do ho¸ th-¬ng m¹i cña ViÖt Nam trong khu«n khæ AFTA, c¸c doanh nghiÖp cã kh¶ n¨ng chñ ®éng c¹nh tranh ®Ó chiÕm thÞ phÇn tiªu thô s¶n phÈm ë thÞ tr-êng trong n-íc vµ khu vùc.PhÇn lín c¬ cÊu s¶n phÈm cña c¸c DNVN hiÖn nay chñ yÕu lµ s¶n phÈm s¬ chÕ,s¶n phÈm nhiÒu lao ®éng do ®ã gi¸ trÞ gia t¨ng thÊp, kh¶ n¨ng c¹nh tranh yÕu so víi doanh nghiÖp cña mét sè n-íc ASEAN kh¸c. Thø n¨m: vÊn ®Ò c©n ®èi vµ sö dông vèn ®Ó ®Çu t- vµ t¸i ®Çu t- s¶n xuÊt cña c¸c DNVN vÉn cßn nh÷ng vÊn ®Ò bÊt æn. NÕu so s¸nh víi tiÒm n¨ng nguån vèn cña mét sè doanh nghiÖp c¸c n-íc ASEAN kh¸c nh-:singapore, thailan, malayxia... c¸c doanh nghiÖp ViÖt Nam 13 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 ®Òu trong t×nh tr¹ng thiÕu vèn nghiªm träng. Theo c¸c sè liÖu, DNVN cÇn ph¶i huy ®éng kho¶ng 20 000 tû VND ch-a kÓ c¸c nguån vèn ®Çu t- ®Õn c¬ së h¹ tÇng, mÆt b»ng s¶n xuÊt,... Riªng nguån vèn l-u ®éng cña c¸c DNVN míi chØ ®¸p øng ®-îc 60% nhu cÇu. §©y lµ bµi to¸n khã ®Æt ra cho ng©n s¸ch nhµ n-íc. Tuy nhiªn ®iÒu nghÞch lý ë chç mét sè DNVN mÆc dï thiÕu vèn nh-ng ng¹i vay vèn tõ ng©n hµng hoÆc huy ®éng vèn tõ c¸c nguån vèn kh¸c.Thùc tÕ cho thÊy, l·i suÊt cho vay cña c¸c ng©n hµng ®èi víi c¸c doanh nghiÖp hiÖn nay kh¸ thÊp, kÌm theo c¸c thñ tôc vay vèn ®¬n gi¶n nh-ng còng kh«ng thu hót ®-îc nhiÒu doanh nghiÖp vay vèn. Së dÜ cã t×nh tr¹ng nµy lµ do c¸c doanh nghiÖp lóng tóng khi lµm thñ tôc gi¶i ng©n còng nh- khã kh¨n t×m ®Çu ra bao tiªu s¶n phÈm. MÆt kh¸c chÝnh s¸ch thÈm ®Þnh nguån vèn cho vay cña ng©n hµng cßn béc lé nh-îc ®iÓm khi ®¸nh gi¸ thùc tr¹ng vµ n¨ng lùc kinh doanh cña tõng doanh nghiÖp.ChÝnh v× vËy dÉn ®Õn t×nh tr¹ng nh÷ng doanh nghuiÖp kinh doanh lµnh m¹nh, cÇn vèn ®Çu t- ch-a ®-îc ®¸p øng kÞp thêi. Ng-îc l¹i cã nh÷ng doanh nghiÖp s¶n xuÊt kh«ng hiÖu qu¶, sö dông vèn sai môc ®Ých do cã nh÷ng mèi quan hÖ víi nh÷ng c¸c bé phô tr¸ch ng©n hµng ®· chiÕm dông vèn ®¸ng kÓ g©y thÊt tho¸t ngiªm träng cho nguån ng©n s¸ch. Thø s¸u: kh¶ n¨ng tiªu thô cña thÞ tr-êng néi ®Þa chËm h¹n chÕ ®Õn viÖc kÝch thÝch c¸c DNVN n©ng cao hiÖu qu¶ s¶n xuÊt, c¶i c¸ch c¬ cÊu mÆt hµng, n©ng cao n¨ng lùc c¹nh tranh. VÊn ®Ò nµy kh«ng chØ ¶nh h-ëng ®Õn m«i tr-êng kinh doanh cña doanh nghiÖp ViÖt Nam mµ cßn lµm gi¶m tèc ®é ®Çu ttrùc tiÕp cña c¸c doanh nghiÖp n-íc ngoµi t¹i ViÖt Nam. HiÖn nay cho thÊy t×nh tr¹ng cung v-ît cÇu trong mét sè s¶n phÈm c«ng nghiÖp nh- ®iÖn tö, dÖt may, v¶i sîi, xi m¨ng,s¾t thÐp... nguyªn nh©n chñ yÕu do søc mua trong n-íc gi¶m.KÕt qu¶ dÉn ®Õn hiÖn t-îng tån ®äng vèn l-u chuyÓn còng nh- lµm t¨ng l·i suÊt vay ng©n hµng cña c¸c doanh nghiÖp.chÝnh v× thÕ lµm gi¶mvÞ thÕ c¹nh tranh còng nh- c¶i thiÖn m«i tr-êng kinh doanh cña c¸c DNVN. Thø bÈy: m«i tr-êng ph¸p lý ®èi víi doanh nghiÖp ch-a ®-îc hoµn chØnh, cßn cã sù ph©n biÖt ®èi xö gi÷a c¸c doanh nghiÖp trong nÒn kinh tÕ nhiÒu thµnh phÇn. 14 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 Tõ nh÷ng c¬ héi vµ th¸ch thøc nªu trªn, bµi to¸n ®Æt ra ®èi víi c¸c DNVN héi nhËp kinh tÕ khu vùc nãi chung vµ tham gia AFTA nãi riªng lµ t×m ra c¸c gi¶i ph¸p kh¶ thi cã hiÖu qu¶. III. Mét sè gi¶i ph¸p kiÕn nghÞ nh»m n©ng caokh¶ n¨ng c¹nh tranh cña c¸c DNVN khi héi nhËp AFTA. 1. Kh¶ n¨ng ph¸t triÓn cña DNVN trong nh÷ng n¨m tíi. C¸c DNVN chØ cã quÜ thêi gian tõ 2002 ®Õn 2005 ®Ó chuÈn bÞ vµ ®¶m b¶o kh¶ n¨ng thÝch øng víi ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh trong m«i tr-êng tù do ho¸ th-¬ng m¹i ë ph¹m vi khu vùc. Troing kho¶ng thêi gian ®ã c¸c DNVN ph¸t triÓn ra sao sÏ tuú thuéc vµo rÊt nhiÒu yÕu tè c¶ bªn trong vµ bªn ngoµi. Nh-ng b¶n th©n c¸c yÕu tè ®ã còng ®ang thay ®æi vµ cã nh÷ng ¶nh h-ëng kh¸c nhau ®Õn søc ph¸t triÓn cña doanh nghiÖp trong vµ ngoµi n-íc. VÒ yÕu tè khai th¸c nguån tµi nguyªn vµ c¬ héi khai th¸c nguån tµi nguyªn ®Ó ph¸t triÓn lµ yÕu tè hÕt søc quan träng ®èi víi c¸c DNVN. Tuy nhiªn, trong xu thÕ hiÖn nay lîi thÕ ph¸t triÓn nhê tµi nguyªn ®· vµ ®ang mÊt dÇn do: + HiÖn nay xu h-íng ph¸t triÓn xuÊt khÈu t¨ng m¹nh ë nh÷ng s¶n phÈm cã gi¸ trÞ gia t¨ng cao, hµm l-îng chÊt x¸m cao. + C«ng nghiÖ s¶n xuÊt hµng ho¸ chuyÓn tõ c«ng nghÖ sö dông tµi nguyªn t-¬ng ®èi hiÕm sang sö dông c¸c vËt liÖu míi, s¶n xuÊt tõ tµi nguyªn t-¬ng ®èi rÎ. + Th-¬ng m¹i dÞch vô ngµy cµng chiÕm tû träng cao trong tæng gi¸ trÞ th-¬ng m¹i. VÒ kh¶ n¨ng huy ®éng vèn ®Çu t- x· héi: NÕu nh- sù ph¸t triÓn cña c¸c doanh nghiÖp dùa trªn c¬ së khai th¸c yÕu tè tµi nguyªn ®ang ®¹t ®Õn giíi h¹n do sù chuyÓn ho¸ cña lîi thÕ so s¸nh,th× yÕu tè vèn ®Çu t- l¹i cµng trë nªn quan träng h¬n cho sù ph¸t triÓn cña doanh 15 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 nghiÖp.Tuy nhiªn ®ang cã mét sè khã kh¨n vÒ kh¶ n¨ng huy ®éng vèn ®Çu tx· héi trong thËp kû tíi cña mét sè doanh nghiÖp nh-: + NhiÒu doanh nghiÖp nhµ n-íc ®ang trong t×nh tr¹ng nî nÇn kÐo dµi, trong khi ®ã tØ lÖ lîi nhuËn t-¬ng ®èi thÊp. + C¹nh tranh thu hót ®Çu t- n-íc ngoµi gi÷a c¸c n-íc ®ang ph¸t triÓn nãi chung vµ c¸c n-íc trong khu vùc ASEAN nãi riªng ®-îc ®¸nh gi¸ sÏ gay g¾t h¬n + §Çu t- cña khu vùc ngoµi quèc doanh vÉn cßn nhiÒu vÊn ®Ò ph¶i ®-îc tiÕp tôc hoµn thiªn vµ ®æi m¬Ý trong nhiÒu n¨m tiÕp theo, nh- chÝnh s¸ch ®Êt ®ai, quy ®Þnh vÒ thÕ chÊp khi vay vèn ng©n hµng. VÒ nguån nh©n lùc: trong thËp kû 90 cã thÓ thÊy r»ng, sù dåi dµo lao ®éng t-¬ng ®èi gi¶n ®¬n, gi¸ rÎ ë n-íc ta ®· ®em l¹i sù ph¸t triÓn chung cña c¸c doanh nghiÖp trong lÜnh vùc s¶n xuÊt cÇn nhiÒu lao ®éng. Tuy nhiªn, lîi thÕ vÒ lao ®éng rÎ nh-ng t-¬ng ®èi gi¶n ®¬n cña ViÖt Nam trong thËp kû tíi sÏ gi¶m dÇn vµ c¸c doanh nghiÖp còng ph¶i ®Ò phßng nguy c¬ r¬i vµo c¸i bÉy cña lao ®éng rÎ. Bªn c¹nh ®ã còng cÇn thÊy r»ng sù khan hiÕm lao ®éng cã tr×nh ®é chuyªn m«n ®-îc ®µo t¹o s©u ë n-ãc ta ngµy cµng hiÖn ra râ nÐt h¬n. 2. C¸c gi¶i ph¸p vµ kiÕn nghÞ nh»m n©ng cao kh¶ n¨ng c¹nh tranh cña c¸c DNVN trong tiÕ tr×nh héi nhËp AFTA. Trong qu¸ tr×nh toµn cÇu ho¸ nãi chung vµ qu¸ tr×nh tham gia AFTA nãi riªng, ngoµi nh÷ng lîi thÕ vÒ tµi nguyªn thiªn nhiªn vµ vÞ trÝ ®Þa lÝ lµ nh÷ng yÕu tè thuéc vÒ lîi thÕ so s¸nh do thiªn nhiªn ban tÆng, chóng ta chØ cßn mét yÕu tè lîi thÕ so s¸nh lµ lao ®éng rÎ. Tuy nhiªn lao ®éng rÎ cña chóng ta ®ang bÞ c¹nh tranh gay g¾t tõ Trung quèc. MÆt kh¸c, trong nh÷ng n¨m tíi lao ®éng kÜ thuËt tr×nh ®é cao míi lµ lao ®éng nÒn kinh tÕ tri thøc cÇn ®Õn. Do vËy ®«ng vµ rÎ kh«ng cßn lµ lîi thÕ cho lùc l-îng lao ®éng cña ta n÷a. Nh- vËy ®«i khi ng-êi ta còng ph¶i tù t¹o ra lîi thÕ so s¸nh cho m×nh. 2.1) C¸c gi¶i ph¸p vµ kiÕn nghÞ tõ phÝa chÝnh phñ:1 16 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 §Ó gãp phÇn n©ng cao n¨ng lùc c¹nh tranh cho c¸c doanh nghiÖp th× vai trß cña nhµ n-íc lµ rÊt quan träng, do ®ã nhµ n-íc cÇn ph¶i: - §Èy m¹nh c¶i c¸ch thÓ chÕ kinh tÕ:Thùc tÕ chØ râ thÓ chÕ nµo doanh nghiÖp Êy. Mét thÓ chÕ kinh tÕ nÕu phï hîp víi lßng d©n, phï hîp víi thùc tr¹ng cña ®Êt n-íc vµ quy luËt ph¸t triÓn cña thêi ®¹i sÏ cã t¸c dông thóc ®Èy to lín víi sù ph¸t triÓn cña mét ®Êt n-íc, thóc ®Èy h×nh thµnh mét hÖ thèng doanh nghiÖp hïnh m¹nh cã kh¶ n¨ng c¹nh tranh trªn ph¹m vi toµn cÇu.®iÒu ®ã ®ßi hái nhµ n-íc ph¶i t¹o hµnh lang ph¸p lÝ b×nh ®¼ng æn ®Þnh cho c¸c doanh nghiÖp, mäi lÜnh vùc ho¹t ®éng ®Òu xuÊt ph¸t theo luËt (luËt doanh nghiÖp, luËt th-¬ng m¹i, luËt c¹nh tranh...) ngoµi ra kh«ng cßn r»ng buéc g× n÷a.Víi môc tiªu nh- vËy, cÇn nhanh chãng x©y dùng bé m¸y lµm luËt mét c¸ch chuyªn nghiÖp,tr¸nh t×nh tr¹ng luËt qui ®Þnh chung chung kÐo theo quy ®Þnh h-íng dÉn luËt:nghÞ ®Þnh h-íng dÉn, th«ng t- h-íng dÉn, th«ng t- liªn bé, xu«ng ®Þa ph-¬ng l¹i cã v¨n b¶n h-íng dÉn,së ban nghµnh l¹i co v¨n b¶n h-íng dÉn.Nh- vËy dÔ x¶y ra t×nh tr¹ng c¬ chÕ xin cho hoµnh hµnh lµm cho doanh nghiÖp khã cã thÓ ph¸t triÓn ®-îc.viÖc ®æi míi thÓ chÕ kinh tÕ sÏ ®¹t ®-îc hai môc tiªu:Mét lµ: n©ng cao hiÖu qu¶ qu¶n lý nhµ n-íc vÒ kinh tÕ;Hai lµ: t¹o sù minh b¹ch,c«ng khai trong ho¹t ®äng kinh doanh,thóc ®Èy kh¶ n¨ng c¹nh tranh cña c¸c DNVN. - X©y dùng mét chiÕn l-îc c¹nh tranh mang tÝnh toµn cÇu:ViÖc thñ t-íng chÝnh phñ tiÕn hµnh c¸c cuéc gÆp gì víi c¸c doanh nghiÖp hµng n¨m ®Ó l¾ng nghe nh÷ng th¾c m¾c, nh÷ng kiÕn nghÞ cña c¸c doanh nghiÖp vµ gi¶i quyÕt c¸c vÊn ®Ò trªn cña c¸c doanh nghiÖp. §iÒu ®ã thÓ hiÖn sù quan t©m cña chÝnh phñ ®Õ sù ph¸t triÓn cña c¸c doanh nghiÖp. Tuy nhiªn ®Ó n©ng cao kh¶ n¨ng c¹nh tranh cho c¸c doanh nghiÖp th× ®ßi hái chÝnh phñ cïng víi c¸c doanh nghiÖp ph¶i x©y dùng cho m×nh mét chiÕn l-îc c¹nh tranh kh«ng nh÷ng ë tÇm khu vùc, mµ trªn ph¹m vi toµn cÇu, trªn c¬ së ®ã chÝnh phñ vµ doanh nghiÖp sÏ cã nh÷ng chiÕn l-îc cô thÓ. §iÒu nµy rÊt ®óng khi nÒn kinh tÕ ®· ®-îc quèc tÕ ho¸ cao, th× mét sù biÕn ®éng cña mét n-íc còng sÏ ¶nh h-ëng tíi c¸c n-íc cßn l¹i, thùc tÕ khñng ho¶ng tµi chÝnh tiÒn tÖ ch©u ¸ n¨m 1997 ®· chøng minh ®iÒu ®ã 17 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 - T¹o m«i tr-êng c¹nh tranh:danh nh©n, gi¸m ®èc lµ mét nghÒ vµ ph¶i ®-îc thõa nhËn nh- c¸c nghÒ kh¸c. ®ång thêi víi viÖc ®µo t¹o båi d-ìng ®Ó h×nh thµnh mét tÇng líp doanh nh©n thùc thô, chuyªn nghiÖp, cÇn t¹o ra c¬ chÕ c¹nh tranh b×nh ®¼ng trong viÖc tuyÓn dông doanh nh©n, cã nh- vËy ®éi ngò doanh nh©n míi ngµy cµng v÷ng m¹nh. Riªng víi doanh nghiÖp nhµ n-íc, thùc tÕ chØ râ:khi gi¸m ®èc doanh nghiÖp vÉn lµ quan chøc do nhµ n-¬c bæ nhiÖm th× lîi Ých cña hä kh«ng g¾n bã trùc tiÕp víi t×nh h×nh kinh doanh cña doanh nghiÖp, ¶nh h-ëng kh«ng nhá ®Õn viÖc n©ng cao hiÖu qu¶ vµ søc c¹nh tranh cña doanh nghiÖp nhµ n-íc. CÇn thÕt ph¶i: + thay ®æi c¬ chÕ tuyÓn dông, thùc hiÖn viÖc tuyÓn dông gi¸m ®èc th«ng qua c¬ chÕ c¹nh tranh trªn thÞ tr-êng + Xo¸ bá chÕ ®é ®¼ng cÊp doanh nghiÖp, thùc hiÖn c¬ chÕ tr¶ l-¬ng theo hiÖu qu¶ kinh doanh cña c¸c doanh nghiÖp, kÝch thÝch gi¸m ®èc n¨ng ®éng, s¸ng t¹o trong kinh doanh. - H×nh thµnh vµ ph¸t triÓn ®ång bé c¸c lo¹i thÞ tr-êng c¬ b¶n vµ thÞ tr-êng hiÖn míi s¬ khai nh- thÞ tr-êng lao ®éng, thÞ tr-êng chøng kho¸n, thÞ tr-êng bÊt ®éng s¶n, thÞ tr-¬ng khoa häc c«ng nghÖ, thÞ tr-êng t- vÊn vµ hç trî th«ng tin cho doanh nghiÖp. Nhµ n-íc cÇn xóc tiÕn sím viÖc x©y dùng c¬ chÕ gi÷a nhµ n-íc, c¸c chung t©m ngiªn cøu khoa häc vµ c¸c doanh nghiÖp.§iÒu nµy dÉn ®Õn c¸c doanh nghiÖp cã ®-îc c¸c s¶n phÈm vµ mÉu m· míi, cã chÊt l-îng cao gÝa thµnh h¹, c¸c trung t©m nghiªn cøu cã ®-îc thu nhËp kÝch thÝch nghiªn cøu ph¸t triÓn, nhµ n-íc gi¶m bít ®-îc kho¶n ng©n s¸ch vè ®· eo hÑp, l¹i dµn tr¶i hiªu qu¶ kh«ng cao. - §Èy nhanh tr-¬ng tr×nh c¶i c¸ch c¸c doanh nghiÖp nhµ n-íc theo h-íng kiªn quyÕt gi¶i thÓ c¸c doanh nghiÖp nhµ n-íc lµm ¨n kh«ng cã hiÖu qu¶; h×nh thµnh c«ng ty ®Çu t- tµi chÝnh nhµ n-íc, c¸c c«ng ty mua b¸n nîi; ®Èy m¹nh cæ phÇn ho¸, trong ®ã thµnh lËp bé phËn chuyªn tr¸ch vÒ cæ phÇn ho¸,bé phËn nµy cã mèi liªn hÖ chÆt chÏ víi c¸c c«ng ty ®Çu t- tµi chÝnh nhµ n-íc, cho thuª, b¸n kho¸n, c«ng ty mua b¸n nî ®Ó gióp nhµ n-íc tËp trung 18 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 vµo mét sè doanh nghiÖp lµm ¨n cã hiÖu qu¶, n©ng cao tinh thÇn tr¸ch nhiÖm cña c¸c gi¸m ®èc vµ ng-êi lao ®éng ë c¸c doanh nghiÖp. - C«ng khai lÞch tr×nh c¾t gi¶m thuÕ vµ hµng rµo phi thuÕ quan t¹o ®éng lùc míi cho c¸c doanh nghiÖp ph¸t triÓn, cã khuyÕn khÝch c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt hµng xuÊt khÈu. - TiÕp tôc c¶i c¸ch hÖ thèng ng©n hµng, trong ®ã c¬ cÊu l¹i c¸c ng©n hµng th-¬ng m¹i quèc doanh, tËp trung vµo c¶i c¸ch thñ tôc tÝn dông, c¶i tiÕn dÞch vô ng©n hµng h-íng c¸c ng©n hµng trë thµnh ng-êi b¹n ®ång hµnh trong kinh doanh h¬n lµ ng-êi chØ coi doanh nghuiÖp lµ ng-êi cÇn m×nh, ng-êi vay kh«ng tr¶. - Nhµ n-íc cÇn cã chÝnh s¸ch cô thÓ, hîp lÝ ®Ó khuyÕn khÝch c¸c doanh nghiÖp trong qu¸ tr×nh tham gia AFTA nh-: -u tiªn tÝn dông, söa ®æi bæ xung nh÷ng -u ®·i thuÕ cho s¶n xuÊt, xuÊt khÈu; thµnh lËp quÜ b¶o hiÓm xuÊt khÈu, ®Æc biÖt ®èi víi c¸c s¶n phÈm cã tÝnh chÊt nh¹y c¶m cao (nguyªn nhiªn liÖu, n«ng s¶n, thùc phÈm...) - X©y dùng vµ hoµn thiÖn c¬ së h¹ tÇng vÒ giao th«ng, th«ng tin...cïng víi sù ph¸t triÓn ®ång bé c¸c nghµnh v¨n ho¸, du lÞch... vµ ®æi míi ®ång bé c¸c chÝnh s¸ch quan träng kh¸c vÒ gi¸o dôc ®µo t¹o, xuÊt khÈu lao ®éng... 2.2) C¸c gi¶i ph¸p vµ kiÕn nghÞ ®èi víi doanh nghiÖp C¸c doanh nghiÖp ViÖt Nam ph¶i khÈn tr-¬ng vµ dµnh thÕ chñ ®éng trong qu¸ tr×nh héi nhËp, kh«ng tr«ng chê Ø l¹i vµo sù hç trî cña nhµ n-íc; còng kh«ng nªn ®îi ®Õn khi hµng ho¸ cña c¸c n-íc vµo råi th× míi cã gi¶i ph¸p vµ ph¶i tù ph¸t huy néi lùc.Muèn vËy th× viÖc n©ng cao kh¶ n¨ng c¹nh tranh cña c¸c DNVN lµ hÕt søc cÇn thiÕt.Tr-íc hÕt c¸c doanh nghiÖp cÇn ph¶i tiÕn hµnh ngay viÖc xóc tiÕn th-¬ng m¹i, qu¶ng c¸o... ®Ó t×m hiÓu nhu cÇu tiªu dïng, thãi quen t©p qu¸n còng nh- c¸c qui ®Þnh vÒ ph¸p lý cña tõng thÞ tr-êng ®Ó lµm c¬ së cho viÖc ho¹ch ®Þnh l¹i ch-¬ng tr×nh ph¸t triÓn ; kÕ ho¹ch kinh doanh ph¶i ph©n tÝch, n¾m v÷ng lîi thÕ s¶n phÈm cña m×nh vµ c¨n cø vµo danh môc hµng ho¸, thuÕ suÊt cña ViÖt Nam ®Ó lùa chän s¶n phÈm nh»m ®Çu 19 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 t- kinh doanh cho phï hîp víi ®iÒu kiÖn míi; chñ ®éng më réng vµ t×m kiÕm thÞ tr-êng, cä s¸t v-¬n ra tr-íc khi mµ hµng ho¸ cña ASEAN trµn vµo ViÖt Nam ; ®ång thêi ph¶i coi träng vµ chiÕm lÜnh thÞ tr-êng trong n-íc. Tõ c¸c nhËn ®Þnh ph-¬ng h-íng trªn t«i cã kiÕn nghÞ sau ®©y ®èi víi c¸c doanh nghiÖp: Thø nhÊt: ch¹y tiÕp søc thay v× m¹nh ai ng-êi nÊy ch¹y. C¸c DNVN ph¶i hiÓu r»ng ®Ó cã thÓ tiÕn ®Õn ®Ých nhanh, hä ph¶i chän c¸ch ch¹y tiÕp søc thay v× m¹nh ai ng-êi nÊy ch¹y - mét ®iÓm yÕu tån t¹i ë c¸c DNVN. Mçi ng-êi ph¶i nç lùc ch¹y nhanh h¬n ®ång ®éi (tinh thÇn c¹nh tranh) nh-ng ®ång thêi còng s½n sµng gióp ®ång ®éi lóc cÇn thiÕt (tinh thÇn hîp t¸c). Lµm ®-îc ®iÒu ®ã chóng ta sÏ tËn dông ®-îc hai -u ®iÓm cña c¹nh tranh vµ hîp t¸c: c¹nh tranh ®Ó cã ®-îc s¶n phÈm tèt vµ gi¸ h¹ nhÊt (®iÒu kiÖn sèng cña c¸c doanh nghiÖp hîp t¸c ®Ó hç trî cho c¸c doanh nghiÖp trong vµ ngoµi tæng c«ng ty ph¸t triÓn (®iÒu kiÖn sèng cña hÖ thèng doanh nghiÖp) Thø hai: ®Çu t- cho mét tÇm nh×n l©u dµi. §Ó lµm ®-îc ®iÒu ®ã (s¶n phÈm tèt, gi¸ h¹ trong khi c«ng nghÖ cßn l¹c hËu) c¸c DNVN ph¶i -u tiªn tèi ®a ho¸ lîi nhuËn tõ sè mét xuèng sè hai, -u tiªn sè mét lµ ph¶i ®Çu t- h-íng tíi mét chiÕn l-îc dµi h¬n ®Ó dÇn tù kh¶ng ®Þnh m×nh. TriÕt lý kinh doanh ®ã thÓ hiÖn ë c¸c ®iÓm sau: - ChiÕn l-îc s¶n phÈm: Chän nh÷ng s¶n phÈm mµ doanh nghiÖp cã thÕ m¹nh, kh«ng ngõng c¶i tiÕn n©ng cao chÊt l-îng s¶n phÈm, ®a d¹ng ho¸ s¶n phÈm theo nhu cÇu ngµy cµng ph¸t triÓn vµ n©ng cao cña x· héi (chÕ biÕn, chÕ biÕn tinh, theo nhiÒu gi¸ trÞ sö dông, h×nh thøc bao b×).khai th¸c cã hiÖu qu¶ c¸c lîi thÕ so s¸nh quèc gia trong lùa chän s¶n phÈm kinh doanh, chó träng ®Õn kh©u nghiªn cøu vµ ph¸t triÓn s¶n phÈm míi, hiÖn ®¹i ho¸ kh©u thiÕt kÕ s¶n phÈm, lùa chän hÖ thèng qu¶n lý chÊt l-îng tiªn tiÕn trªn thÕ giíi phï hîp víi doanh nghiÖp ®Ó n©ng cao chÊt l-îng s¶n phÈm. - ChiÕn l-îc h¹ thÊp chi phÝ: bao gåm c¸c chi phÝ ®Çu vµo vµ c¸c chi phÝ trung gian kh¸c ®Ó h¹ gi¸ thµnh n©ng cao lîi nhuËn vµ cã kh¶ n¨ng b¸n hµng ra víi gi¸ c¹nh tranh. 20
- Xem thêm -