Sử dụng phân hữu cơ vi sinh sản xuất từ rác thải chợ nông thôn trong mô hình trồng cải tùa xại tại tỉnh hậu giang

  • Số trang: 42 |
  • Loại file: PDF |
  • Lượt xem: 26 |
  • Lượt tải: 0
nganguyen

Đã đăng 34173 tài liệu

Mô tả:

TR NG I H C C N TH KHOA NÔNG NGHI P & SINH H C NG D NG LÊ NG C NH N D NG PHÂN H U C RÁC TH I CH VI SINH S N XU T NÔNG THÔN TRONG MÔ HÌNH TR NG C I TÙA X I I T NH H U GIANG Lu n v n t t nghi p Ngành: NÔNG H C n Th , 2009 1 TR NG I H C C N TH KHOA NÔNG NGHI P & SINH H C NG D NG Lu n v n t t nghi p Ngành: NÔNG H C Tên tài: D NG PHÂN H U C RÁC TH I CH VI SINH S N XU T NÔNG THÔN TRONG MÔ HÌNH TR NG C I TÙA X I I T NH H U GIANG Giáo viên h ng d n: ThS. D ng Minh Sinh viên th c hi n: Lê Ng c Nh n MSSV: 3052676 p: Nông H c K31 n Th , 2009 2 TR NG I H C C N TH B KHOA NÔNG NGHI P VÀ SINH H C NG D NG B MÔN B O V TH C V T Ch ng nh n ã ch p thu n lu n v n v i S D NG PHÂN H U C T RÁC TH I CH VI SINH S N XU T NÔNG THÔN TRONG MÔ HÌNH TR NG C I TÙA X I T I T NH H U GIANG Do sinh viên LÊ NG C NH N th c hi n và Kính trình h i n p. ng ch m lu n v n t t nghi p xem xét. C n Th , ngày ….. tháng ..... n m 2009 Cán b h Th.s D tài: ng d n NG MINH i TR NG I H C C N TH NÔNG NGHI P VÀ SINH H C NG D NG B MÔN B O V TH C V T H i “S CH ng ch m lu n v n t t nghi p ã ch p thu n lu n v n v i D NG PHÂN H U C S N XU T T tài: RÁC TH I NÔNG THÔN TRONG MÔ HÌNH TR NG C I TÙA X I T I T NH H U GIANG” Do sinh viên: LÊ NG C NH N th c hi n và b o v tr ch i ng ngày….. tháng….. n m 2009. Lu n v n ã Ý ki n h i ch i ng ch p thu n và ánh giá m c:…………………… ng: ……………………………………………………………….. ………………………………………………………………………………………... ……………………………………………………………………………………….. C n Th , ngày ….. tháng ….. n m 2009 DUY T KHOA Ch t ch h i Tr ng khoa Nông Nghi p và Sinh H c ng D ng ii ng L I CAM OAN Tôi xin cam oan ây là công trình nghiên c u c a b n thân. Các s li u, k t qu trình bày trong lu n v n là trung th c và ch a t ng lu n v n nào tr c ai công b trong b t kì c ây. Tác gi lu n v n (ký tên) Lê Ng c Nh n iii LÝ L CH CÁ NHÂN Sinh viên: Lê Ng c Nh n Sinh ngày 23 tháng 09 n m 1987 T i xã Tr ng An, th xã V nh Long, t nh V nh Long. Con Ông: Lê Ng c n Và Bà: Lê Th C m Vân ã t t nghi p t i tr ng Ph thông trung h c L u V n Li t, th xã V nh Long, t nh V nh Long, n m 2005. Vào tr ng i h c C n Th n m 2005, theo ngành Nông H c, khóa 31. T t nghi p K s Nông Nghi p chuyên nghành Nông H c n m 2009. iv L IC MT Kính dâng ba m nh ng ng nh ng ng i thân ã giúp , i t n t y vì chúng con, xin c m n ng viên con trong su t th i gian qua. Thành th t bi t n th y D H ng Xuy n ã t n tình h i su t ng Minh, k s Lê Ph ng d n, giúp và c Th nh, k s ào Th ng viên em trong su t th i gian làm và hoàn thành lu n v n t t nghi p. Chân thành c m t th y c v n h c t p Ph m Hoàng Oanh và Võ Công Thành, cùng toàn th quý th y cô khoa Nông Nghi p và Sinh h c ng d ng vì nh ng ki n th c mà quý th y cô ã truy n d y cho em trong su t th i gian h c t p t i tr ng. ây s là hành trang v ng ch c giúp em b G il ic m n c vào i. n các anh ch và các b n sinh viên làm B o v Th c v t, cùng các b n Nông H c khóa 31 ã óng góp, tôi trong su t th i gian h c t p và th c hi n v tài tài B môn ng viên và giúp CL C Trang Lý l ch cá nhân iv L ic mt v M cl c vi Danh sách b ng viii Danh sách hình viii Tóm l c ix M U 1 CH NG 1: 1.1 l 2 C KH O TÀI LI U c v cây c i tùa x i 2 1.1.1. c m chung c a c i tùa x i 1.1.2. c tính m t s gi ng c i 2 2 1.1.3 K thu t tr ng c i tùa x i 2 1.1.4 Sâu b nh h i chính trên c i tùa x i 3 3 1.2. Phân h u c và h u c vi sinh 1.2.1 Vai trò c a phân h u c và h u c vi sinh 4 1.2.2 M t s vi sinh v t 6 1.2.3 M t s v n c b sung vào ng g p ph i khi s d ng phân h u c 1.3. Vai trò c a phân h u c vi sinh trong s n xu t rau an toàn 7 7 1.3.1 M t s khái ni m v rau an toàn 7 1.3.2 Vai trò c a phân h u c trong s n xu t rau an toàn 7 1.3.3 Tình hình s n xu t rau an toàn 8 1.4. Vai trò c a ng ch t (N - P - K) 1.4.1. Vai trò c a ch t i v i cây rau m (N) 8 1.4.2. Vai trò c a ch t lân (P) 9 1.4.3. Vai trò c a ch t kali (K) CH NG 2: PH NG TI N VÀ PH NG PHÁP 2.1 Thí ngi m 1: Kh o sát kh n ng phân h y rác ô th c a ch ng n m Trichoderma 2.1.1 Ph 8 ng ti n thí nghi m 9 10 10 10 vi 2.1.2 Ph ng pháp thí nghi m 2.2 Thí nghi m 2: Kh o sát nh h ng c a phân h u c s n xu t t rác th i ch nông thôn n s sinh tr ng, phát tri n và n ng su t c i tùa x i. 2.2.1 Ph ng ti n thí nghi m 2.2.2 Ph CH ng pháp thí nghi m NG 3: K T QU 10 10 10 11 VÀ TH O LU N 13 3.1 Thí nghi m 1: Kh n ng phân h y rác ch c a ch ng n m Trichoderma 13 3.2 Thí nghi m 2:Ghi nh n t ng quát ru ng c i tùa x i 14 3.3 Tình hình sinh tr 14 ng c i tùa x i 3.3.1 Chi u cao cây 14 3.3.2 15 ng kính tán 3.3.3 S lá xanh 16 3.4 Thành ph n n ng su t và n ng su t c i tùa x i 3.4.1 Sinh kh i khô 3.4.2 Tr ng l ng t 3.4.3 N ng su t th 16 16 i toàn cây (g) 17 ng ph m c i tùa x i (t n/ha) 17 3.5 T l cây con ch t (%) 17 3.6 Hi u qu kinh t 18 Ch ng 4: K T LU N VÀ 20 NGH 4.1 K t lu n 20 4.2 20 ngh 21 TÀI LI U THAM KH O PH CH NG: CÁC B NG PHÂN TÍCH ANOVA vii DANH SÁCH B NG B ng 2.1 T a b ng Cách bón và li u l (kg/ha) Trang ng phân bón hoá h c theo khuy n cáo 11 3.1 nh h ng c a các t h p phân bón lên chi u cao c i tùa x i qua các giai o n sinh tr ng 15 3.2 nh h ng c a các t h p phân bón lên x i qua các giai n sinh tr ng 15 3.3 nh h ng c a các t h p phân bón lên s lá c i tùa x i qua các giai o n sinh tr ng 16 3.4 Các ch tiêu v t l cây ch t, n ng su t và thành ph n n ng su t c a c i tùa x i 17 3.5 Hi u qu kinh t mô hình tr ng c i tùa x i t i t nh H u Giang ng kính tán c i tùa 18 DANH SÁCH HÌNH Hình 1 Tên hình Bi u v nhi t H u Giang 3 M u rác ch 5 12 b trí thí nghi m 2 4 Trang và chi u cao ng t i th xã Ngã B y, t nh 13 19 19 i ch ph m Tricô- HCT 19 ng h u c hoàn ch nh 19 6 C i b sâu n t t n công 7 M u c i 35 NSKC 19 8 Thu ho ch c i tùa x i 19 viii Lê Ng c Nh n, 2009. “S d ng phân h u c s n xu t t rác th i ch nông thôn trong mô hình tr ng c i tùa x i t i t nh H u Giang”. Lu n v n t t nghi p k s Nông H c, khoa Nông Nghi p & Sinh H c ng D ng, tr ng i h c C n Th . Cán b h ng d n: Th.S D ng Minh. _________________________________________________________________ TÓM L C tài “S d ng phân h u c s n xu t t rác th i ch nông thôn trong mô hình tr ng c i tùa x i t i t nh H u Giang” nh m tìm ra công th c phân thích h p nh t cho cây c i tùa x i v i ngu n phân h u c vi sinh c t n d ng t ngu n rác th i h u c (th c v t) các ch nông thôn cung c p cho vùng tr ng rau. Thí nghi m th c hi n t i câu l c b rau an toàn xã Th nh Hòa, huy n Châu Thành, t nh H u Giang. Thí nghi m c b trí theo th th c kh i hoàn toàn ng u nhiên g m 5 nghi m th c, 4 l n l p l i. Di n tích m i lô 12 m2, t ng di n tích 240 m 2, di n tích cách ly gi a các lô thí nghi m là 2 m2 . Các nghi m th c (NT) g m: - NT 1: i ch ng (bón theo nông dân 85N - 62P 2O5 - 15K2O). - NT 2: Bón theo khuy n cáo 59N - 32P2O5 - 46K2O. - NT 3: Khuy n cáo + 10 t n/ha phân h u c vi sinh. - NT 4: 1/2 Khuy n cáo + 10 t n/ha phân h u c vi sinh. - NT 5: 1/2 Khuy n cáo + 15 t n/ha phân h u c vi sinh. K t qu cho th y: - Giai o n thu ho ch chi u cao cây không khác bi t v th ng kê cùng v i t l cây con ch t và sinh kh i khô/100g t i. ng kính tán cao nh t là nghi m th c i ch ng (46,28 cm), nghi m th c bón theo khuy n cáo th p nh t (42,85 cm). C ng v i hai nghi m th c trên s lá có s khác bi t v th ng kê m c ý ngh a 5% cao nh t (7,85 lá/cây) và th p nh t (7,53 lá/cây) -V ng su t, có s khác bi t ý ngh a v th ng kê gi a các nghi m th c, ng su t cao nh t (19 t n/ha) là nghi m th c i ch ng c a nông dân, th p nh t là nghi m th c bón theo khuy n cáo (16,1 t n/ha). Nghi m th c bón theo khuy n cáo c ng v i 10 t n HCVS tuy không khác bi t v th ng kê so v i nghi m th c i ch ng nh ng em l i hi u qu kinh t cao nh t (15.989.483 VN /ha). ix U Ô nhi m môi tr ng luôn là v n nan gi i trên th gi i nói chung và Vi t Nam nói riêng. c bi t, tình tr ng v t rác th ng xu ng sông di n ra ph bi n t i nhi u m ch ng b ng sông C u Long. Nhi u ngu n rác th i t các lo i rau, c và qu b nhi u ng i tuôn th ng xu ng sông, nhìn âu c ng th y rác ó chính là hình nh quen thu c c a nông thôn Vi t Nam và ã góp ph n h y ho i môi tr ng s ng c a chúng ta. Bên c nh ó, s l m d ng phân bón, thu c b o v th c v t (BVTV)… c a nông dân ã làm cho t ai ngày càng suy thoái và ô nhi m. Chính s suy gi m v ch t l ng môi tr ng làm cho i s ng cây tr ng ngày càng l thu c vào phân hóa h c và thu c BVTV (Nguy n Th và Lê V n H ng, 2004). c bi t i v i các cây rau ng n ngày nh t là các lo i rau n lá thì t p quán canh tác s d ng d th a phân bón (nh phân urea) ã nh h ng x u n ph m ch t, gây hi n t ng t n d nitrate trong rau màu mà khi con ng i n vào m t l ng v t m c cho phép s nh h ng n s c kh e (Bùi Cách Tuy n và ctv., 1998). Tuy nhiên khi s d ng cân i các lo i phân N, P, K c ng nh k t h p phân h u c cho cây tr ng thì hàm l ng nitrate trong rau s m c an toàn cho phép (Nguy n Thanh Bình, 2001). Ngoài ra phân h u c còn có tác d ng duy trì màu m cho t, giúp t gi m, h n ch b nh h i…(Nguy n Th , 2004). Dù bi t vai trò to l n c a phân h u c nh ng nông dân c a ta nh t là nông dân vùng ng b ng sông C u Long ( BSCL) l i không thích s d ng phân h u c vì chuyên ch không thu n l i, ngu n phân khó tìm (Võ Th G ng và Tr n Bá Linh, 2002). Nh ng n u ng i dân bi t t n d ng các ph ph m trong nông nghi p, rác ch , rác sinh ho t, c , phân chu ng,… phân t i ch thì v n s tr nên d dàng h n. T ó tài “S d ng phân h u c s n xu t t rác th i ch nông thôn trong mô hình tr ng c i tùa x i t i t nh H u Giang” là r t c n thi t nh m khuy n khích nông dân s d ng phân h u c trong canh tác và gi i quy t c ph n nào v ô nhi m môi tr ng nông thôn Vi t Nam. 1 CH 1.1 S l NG 1: L C KH O TÀI LI U c v cây c i tùa x i Tên khoa h c: Brassica rapa L. var.amplexicaulis, h th p t : Brassicaceae (còn g i là: c i làm d a, c i tùa x i). Cây thân th o, h ng niên, cao n 1 mét, thân nh n ho c h i có lông. Lá có b to, lá phía d i x sâu, trên x r ng. Loài Trung Qu c c nh p tr ng kh p n i. Th i gian sinh tr ng t 90 - 100 ngày, nhi t thích h p cho quá trình sinh o tr ng và phát tri n 8 - 22 C. Ngoài vi c dùng lá n u canh ho c làm d a n, ng i ta còn dùng lá p ngoài tr ung th ng, h t c dùng tr m n nh t. 1.1.2 c tính m t s gi ng c i - C i tùa x i (c a Công ty gi ng Cây Tr ng Mi n Nam): Sinh tr ng m nh, ch ng ch u t t, thích nghi r ng. Phi n lá ng n, b và gân to, b p cu n u, to và ch t nh t là khi tr ng trong u ki n khí h u mát m . C i b t u cu n b p t 25 ngày sau khi tr ng và thu ho ch 15 ngày sau khi cu n b p. - C i tùa x i MORAKOT 90 Hai M i Tên (Công ty gi ng ông Tây): Có ng u cao, ch u nhi t t t, có th tr ng v i m t dày. Gi ng này cho n ng su t cao, b lá g n, b p cu n l n; ph m ch t ngon, không có v ng và n ng. - C i tùa x i BAUSIN (Công ty gi ng cây tr ng Nông H u): Thân lá ng n, cu n b p l n, ph m ch t ngon, dùng xào, n u canh hay làm d a mu i. 1.1.3 K thu t tr ng c i tùa x i Theo s Nông nghi p và Phát tri n Nông thôn C n Th , ngày 1/2/2008 (http://sokhcn.bariavungtau.gov.vn/). - Th i v : C i tùa x i có th tr ng c quanh n m; tr ng vào mùa n ng th ng cho n ng su t cao h n vào mùa m a. Th i gian tr ng thích h p th ng vào tháng 12 - 1 d ng l ch. - Chu n b t: Có th tr ng c i tùa x i trên nhi u lo i t khác nhau. Tuy nhiên t c n ph i t i x p, không b ng p úng. + Líp tr ng: R ng 1 m, cao 10 - 15 cm. + X lý t: Tr c khi gieo tr ng, s d ng vôi b t (500 - 600 kg/ha) r i u trên m t líp và x i tr n u. - X lý h t gi ng: Tr c khi tr ng nên x lý b ng các lo i thu c nh Rovral, Aliette ho c Benlate C. L ng thu c 5g/100g h t gi ng. + Gieo h t trên líp ng n khi cây con c 18 - 19 ngày, l ng h t gi ng 2 c n 20 g/100 m . C n t i n c th t t, có pha phân DAP (30g/10 lít n c) tr c khi nh cây con ra tr ng. 2 - M t tr ng: Kho ng cách tr ng cây cách cây, hàng cách hàng là 40 x 40 cm. - Ch m sóc: T i n c gi m t khi gieo n khi thu ho ch, không cho líp c i b khô hay b ng p úng. - Thu ho ch: m b o th i gian cách ly sau khi phun các lo i thu c BVTV theo quy nh. 1.1.4 Sâu b nh h i chính trên c i tùa x i Sâu n t p (Spodoptera litura Fabricius): Theo Ph m Th Nh t (2000) sâu non phát tri n thích h p vào lúc có nhi t và m cao, sâu c n phá m nh vào lúc ban êm nh ng khi có ánh n ng sâu chui xu ng t ho c d i tán lá khô và c d i n n p (Võ Thanh Tùng, 2005). Các lo i thu c th ng dùng nh Cyperan 25EC, Karate 2.5EC, Regent 800WG,… (Tr n Th Ba và ctv., 1999). Sâu xanh n t (Crocidolomia binotalis Zeller): ây là lo i sâu có m c gây h i r t cao và nh h ng n n ng su t, do sâu có th n tr i lá hay t ng n (Nguy n V n Hu nh và Lê Th Sen, 2004). S d ng các lo i n m ký sinh nh n m Metarhizium anisopliae, n m Beauveria bassiana, n m Paecilomyces sp, phòng tr loài sâu này (Nguy n V n T i, 2008). B nh y (Phyllotreta striolata Fabricius): ây là loài côn trùng gây h i ch y u trên rau c i h Th p T n c ta và nhi u n c trên th gi i (Nguy n V n Hu nh và Lê Th Sen, 2004). Thành trùng có kh n ng nh y xa và bay r t nhanh, c n th ng lá c i thành nh ng l u n trên kh p m t lá. S d ng các ch ph m n m Metarhizium anisopliae có kh n ng h n ch b nh y, các lo i thu c Hopsan, Polytrin, Sherzol,… Chú ý phun thu c vào lúc chi u t i có hi u qu cao h n. B nh th i nh n, do vi khu n Erwinia carotovora xâm nh p qua v t th ng. Theo Võ Thanh Tùng (2005), b nh th ng t n công ph n g c r ho c các lá già bên d i khi cây giáp tán nên khó phát hi n, có th phát hi n s m nh lá trên cây b nh có tri u ch ng héo và t i l i vào bu i chi u. V t b nh phát tri n nhanh, lan r ng và c i b th i nh n, có mùi hôi khó ch u, gi i h n gi a mô b nh và mô kh e phân bi t rõ ràng. i v i bi n pháp phòng tr - Không nên tr ng d y trong mùa m a. - Luân canh thích h p. - Nh và tiêu h y các cây b b nh tránh lây lan. - Phun thu c s m khi b nh ch m xu t hi n, có th s d ng các lo i thu c g c ng nh : Copper zinc 85WP, Coc 85WP, Kasuran 47WP,… 1.2 Phân h u c và h u c vi sinh a. Hi n nay, phân h u c có m t s khái ni m nh sau: -Phân h u c : Là tên g i chung c a các lo i phân c s n xu t t v t li u h u c nh các d th a th c v t, r m r , các lo i phân chu ng, phân rác và phân xanh (Nguy n Công Vinh, 2002; Th Ren và Ngô Ng c H ng, 2004). 3 - Phân vi sinh: Là các ch ph m có ch a các vi sinh v t s ng có ho t l c cao ã c tuy n ch n. Theo Lê V n Tri (2003) thì thông qua ho t ng c a nó t o ra ch t dinh d ng cho t và cây tr ng và làm cây phát tri n t t h n. - Phân h u c vi sinh: Là s n ph m cao c p h n so v i phân h u c do c b sung thêm m t s lo i vi sinh v t h u ích nh vi sinh v t c nh m, vi sinh v t phân gi i lân khó tan, vi sinh v t kích thích t ng tr ng cây tr ng, vi sinh v t i kháng… (Ph m Thanh Hà và ctv., 2003; Th Ren và Ngô Ng c H ng, 2004). - Phân ph c h p h u c vi sinh: Là lo i phân có y thành ph n phân vi sinh, phân h u c , phân vi l ng và phân vô c (N-P-K). Phân có hàm l ng dinh ng cao có th dùng bón lót và bón thúc (Lê V n Tri, 2003). b. Tình hình phát tri n và s d ng phân h u c : - Trên th gi i: m 1970, Nam Phi ng i ta ã s n xu t phân h u c t lân t nhiên nghi n m n và amonium cacbonat. Theo Lê V n Tri (2003) Trung Qu c c xem là n c có truy n th ng s d ng phân h u c lâu i nh t v i các ngu n phân ch y u là phân chu ng, r m r , phân xanh, khô d u t ng,… t ng ng 9,8 tri u t n NPK nguyên ch t/n m. N m 1982, M ã s n xu t c kho ng 100 tri u t n/n m t bùn c ng, mùn c a, vôi và á phosphate, ài Loan thì phân h u c b t u s n xu t t n m 1986 t than bùn, mùn c a và lân t nhiên (Juang,1996). - Vi t Nam: Theo c tính c a ình Thu n và Nguy n V n B (2001) n u gom h t l ng phân t gia súc Vi t Nam thì h ng n m có th cung c p cho m i hecta canh tác kho ng 11,7 t n phân chu ng. Hi n nay, trong t ng s ch t dinh ng cung c p cho cây tr ng thì phân h u c óng góp kho ng 25% và các lo i phân h uc c s d ng ph bi n Vi t Nam th ng là phân chu ng chi m 65 - 70%, phân xanh 18 - 20%, than bùn và bùn 3 - 4%, phân rác 6 - 7% và các lo i khác 4 - 5% ( ình Thu n và Nguy n V n B , 2001). Riêng Mi n Nam thì nông dân không có thói quen s d ng phân h u c (Lê V n Tr , 2000; ình Thu n và Nguy n V n B , 2001; Võ Th G ng và Tr n Bá Linh, 2002). Theo Lê V n Tri (2003) Vi t Nam phân vi sinh c nh m, phân gi i lân c nghiên c u b c u t nh ng n m 1960. m 1980 b t u th nghi m các lo i phân vi sinh v t cho cây u nành, u xanh và u ph ng v i các ch ph m nh vinada, vinaga, vidafo… 1.2.1 Vai trò c a phân h u c và h u c vi sinh a. i v i t tr ng - Phân h u c vi sinh c i thi n c nhi u tính ch t v t lý t nh sau: M t là, k t qu c a Trình Công T (2006) khi nghiên c u v t bazan m t s c s n xu t cho cây th y ch t h u c làm t ng x p t t 59% lên n 63,4%; Hai là, làm ng kh n ng gi m và th m n c c a t. Theo Jo (1990) khi t ng 1% ch t h u thì kh n ng gi m c a t lúa t ng 1,7% và t d c lên 2,5%; Ba là làm t ng 4 nhi t c a t, do có màu s m nên phân h u c th ng h p thu toàn b l ng b c x m t tr i t i nó làm nhi t t ng cao nhanh ( Th Ren và Ngô Ng c H ng, 2004); B n là, làm gi m xói mòn t, theo k t qu c a Ph m Ti n Hoàng (2003) cho th y ch t h u c c ng có kh n ng h n ch s r a trôi, xói mòn t nh kh n ng g n k t các h t t c a ch t h u c t o thành các oàn l p làm cho t tr nên có c u trúc. - Ngoài ra phân h u c c ng c i thi n c nhi u hóa tính t: i u hòa dinh ng trong t, làm t ng hi u qu s d ng phân m. Khi bón m kèm v i phân chu ng thì u cho th y tích l y m khá h n so v i bón m không có phân chu ng (Trình Công T , 2006); C i thi n tình tr ng ch t lân trong t, phân h u c có th làm gi m s c nh lân c a t. Thí nghi m t ch t h u c trong t b ng H2O2 c a Trình Công T (2006) cho th y kh n ng c nh lân c a t t ng v t lên; Hoàn tr l i các các nguyên t vi l ng cho t, theo Nguy n M Hoa và Cao Ng c i p (2006) phân h u c cung c p toàn di n các nguyên t vi l ng và các vitamin cho t. Tuy nhiên n u bón quá nhi u phân h u c cho t s làm gi m h u d ng c a các nguyên t vi l ng, nh t than bùn và t lúa ch a h n 3% C h u cây tr ng u b thi u k m (Phan Th Công, 2005). - Gi cân b ng qu n th vi sinh v t trong t: Theo Lê V n Tri (2003) cho r ng phân bón n n nông nghi p h u c ph i m b o là cân i ngu n dinh d ng gi a phân h u c và phân vô c bên c nh thì ph i cung c p cho cây tr ng nh ng vi sinh v t h u ích. Nguy n Th và Lê V n H ng (2004) c ng ã ch ng minh c r ng trong u ki n t giàu ch t h u c thì qu n th vi sinh v t i kháng s phát tri n phong phú s c kh ng ch vi sinh v t gây b nh và kìm hãm c vi sinh v t gây b nh d i ng ng gây h i kinh t . b. i v i cây tr ng - Cung c p dinh d ng tr c ti p cho cây tr ng: Trong phân h u c có ch a y các d ng dinh d ng a l ng, trung l ng, vi l ng và các enzyme kích thích sinh tr ng cây tr ng nên s là ngu n cung c p dinh d ng tr c ti p cho cây tr ng (Ph m Ti n Hoàng, 2003; Nguy n M Hoa và Cao Ng c p, 2006). - Gi m b nh h i cho cây tr ng: Khi t c bón nhi u phân h u c thì các b nh h i t t c ki m soát do môi tr ng s ng giàu h u c không là i u ki n thu n l i cho m m b nh phát tri n (Nguy n Th , 2004). - ng n ng su t cây tr ng: ng su t cây tr ng c xem là th c o phì nhiêu c a t, khi t có phì nhiêu cao thì n ng su t s cao (Nguy n Xuân H i, 2000). H u h t các thí nghi m v phân h u c u làm t ng n ng su t cây tr ng. Theo Lâm Tú Minh và ctv., (2003) bón phân h u c s làm tr ng l ng cây t ng h n so v i i v i i ch ng ch s d ng NPK là 33% m ng t i và 10% rau c i xanh. - Gi m chi phí u t và t ng l i nhu n: Phân h u c có tác d ng c i thi n phì nhiêu t, nâng cao hi u qu s d ng phân bón, gi m thi u s d ng thu c b o v 5 th c v t nên góp ph n làm gi m chi phí u t , t ng n ng su t d n n t ng l i nhu n (Ph m V n To n, 2003). K t qu c a ào Châu Thu và ctv., (2005) các công th c s d ng phân h u c vi sinh có chi phí u t cao h n so v i ch s d ng n thu n phân hóa h c t 4,8 - 8 tri u ng/ha nh ng lãi thu n thu c l i cao h n t 14 - 19 tri u ng/ha nh vào n ng su t t ng và n ng su t th ng ph m ng. 1.2.2 M t s vi sinh v t c b sung vào ng - Trichoderma: Theo Gams và Biselt (1989, trích b i Nguy n V n B c 2002) n m Trichoderma có phân b r ng kh p n i trong t, trong g m c, chúng có môi tr ng s ng r ng th ng t p trung t ng h u c hay t ng m t. Là nh ng vi sinh v t nh ng chúng có kh n ng t n t i nh ng n i hàm l ng oxy r t th p. Trichoderma s ng ho i sinh ng th i còn ký sinh trên n m gây b nh cây tr ng, chúng góp ph n tích c c trong vi c chuy n hóa ch t h u c t o phì cho t và giúp duy trì ho t ng s n xu t c a ng ru ng. Trichoderma là n m ho i sinh nên trong h sinh thái vi sinh v t t Trichoderma óng vai trò quan tr ng trong vi c phân h y d th a th c v t c trong t, nhi u loài Trichoderma spp. phân h y t t ngu n cellulose (Harman, 1996; Kredics và ctv., 2003). Kh n ng ti t enzyme và tác d ng i kháng c a n m Trichoderma. Trong quá trình tác ng lên n m gây b nh, ngoài tác d ng ký sinh, c nh tranh th c n v i n m gây b nh (Tr n Th Thu n và ctv., 2000), Trichoderma còn ti t enzyme ng n c n s xâm nh p và gây b nh c a n m gây h i cây tr ng (Cao C ng và ctv., 2003; Tr n Th Thu n và ctv., 2000). - Vi sinh v t c nh m t do: Theo Nguy n Ng c Quyên và ctv., (2000) trong nhóm này có các loài nh Azotobacter, Clostridium, Arthrobacter, vi khu n lam,…chúng là nh ng vi sinh v t s ng t do có kh n ng t ng h p khí tr i thành m riêng cho c th . Sau khi ch t, ng m trong c th chúng l i c phóng thích ra làm giàu cho t. Hi n nay, các ch ng vi sinh v t này c ch n l c và s n xu t thành các ph ph m m sinh h c v i tên g i nh Azozin, Azotobacter… - Vi sinh v t phân gi i lân khó tan: Các loài vi sinh v t c bi t n v i vai trò hòa tan nh ng h p ch t lân vô , khó tiêu thành d ng d tiêu h n cho cây tr ng: Bacillus, Pseudomonas, Penicillium, Aspergillus…(Nguy n Ng c Quyên và ctv., 2000). Theo Lê V n Tri (2003) hi u su t s d ng lân b i cây tr ng không v t quá 25%, bón phân ch a vi sinh v t phân gi i phân lân nh m góp ph n thúc y quá trình phân gi i lân h u c , vô c khó tiêu d tiêu cây tr ng h p thu. K t qu c a Cao Ng c p (2005) t i 6 dung d ch lên men vi khu n Pseudomonas spp. hòa tan lân giúp t ng n ng su t lúa, u nành và ti t ki m phân bón. 1.2.3 M t s v n g p ph i khi s d ng phân h u c - Cung c p dinh d ng ch m: Dinh d ng trong phân h u c ch y u d ng h u c vì v y cung c p cho cây tr ng c n ph i thông qua ho t ng phân gi i c a vi sinh v t t o thành nh ng h p ch t h u c , vô c h u hi u cho cây tr ng (Võ Th ng và Tr n Bá Linh, 2002). M t ví d cho th y phân chu ng có tác d ng ch m h n phân hóa h c. Trong v u, m t t n phân chu ng làm t ng n ng su t t 30 - 40 kg lúa nh ng m t t n phân m nguyên ch t có th làm t ng c t 10 - 12 t n lúa ( Th Thanh Ren và Ngô Ng c H ng, 2004). - Ch a c t gây h i cây tr ng: S d ng phân h u c c t rác và bùn c ng thành ph th ng chúa các nguyên t kim lo i n ng gây c cho cây tr ng và s c kh e c a con ng i (Sung, 1990). Theo Nguy n ng Ngh a và ctv. (2005) trong quá trình phân gi i h u c n u g p u ki n y m khí th ng sinh ra các h p ch t r u và axit h u c nh Etylic, Butyric, CH4, H2S… nh ng ch t này n u tích l y nhi u thì gây c cho b r , làm r kém phát tri n và th i en. Tuy nhiên nh ng khó kh n ó có th kh c ph c khi phân h u c ã c hoai. - C n kh i l ng l n gây khó kh n cho v n chuy n và s d ng: Theo ình Thu n và Nguy n V n B (2001) cho th y bón 11,7 t n phân chu ng/ha ch cung c p c 41,5 kg N; 20,5 kg P2O5; 41,1 kg K2O. Do ch a ít dinh d ng nên dù bón v i l ng cao 20 - 40 t n/ha thì v n ph i bón thêm các lo i phân vô c khác có th t n ng su t cao và ch t l ng t t (Nguy n V n Th ng và Tr n Kh c Thi, 1996). Kh i l ng v n chuy n l n là tr ng i l n nh t khi n nông dân ng i s d ng phân h u c (Võ Th G ng và Tr n Bá Linh, 2002). 1.3 Vai trò c a phân h u c vi sinh trong s n xu t rau an toàn 1.3.1 M t s khái ni m v rau an toàn - Rau an toàn: Là lo i rau khi n tay ng i tiêu dùng thì các ch tiêu v thu c hóa h c, nitrate, kim lo i n ng và vi sinh v t gây b nh ph i d i m c cho phép (Tr n Th Ba, 2006). - Rau h u c : c s n su t theo ph ng th c dùng phân h u c , n c s ch i, trên t không b ô nhi m và không s d ng phân hóa h c và thu c b o v th c v t, hay nói cách khá là rau s n xu t hoàn toàn không s d ng hóa ch t nông nghi p. 1.3.2 Vai trò c a phân h u c trong s n xu t rau an toàn - Giúp gi m hàm l ng nitrate trong rau: phân h u c giúp gi m c l ng phân hóa h c ph i s d ng nên giúp gi m l ng nitrate trong rau màu. rau m ng i bón h u c sinh h c làm gi m l ng nitrate t 245,2 mg/kg xu ng còn 21,5 7 mg/kg t c làm gi m n 91,3% so v i i ch ng ch s d ng phân hóa h c, rau c i xanh gi m n 79,1% ã góp ph n t o ra s n ph m s ch và an toàn cho ng i s d ng (Lâm Tú Minh và ctv., 2003). - Gi m d l ng thu c b o v th c v t: phân h u c vi sinh có vai trò làm gi m thi t h i do b nh và tuy n trùng nên h n ch s d ng thu c BVTV cho rau. K t qu thí nghi m c a ào Châu Thu và ctv., (2005) trên cà chua cho th y các công th c s d ng phân h u c thì m c nhi m b nh s ng mai m c nh (+) n so v i công th c bón n l phân hóa h c (++). - Gi m hàm l ng kim lo i n ng: ph c h p h u c -vô c trong t giúp ng n c n kh n ng ng hóa kim lo i n ng c a cây tr ng giúp cho các s n ph m nông nghi p tr nên s ch h n (V Ti n Khang và L u H ng M n, 2000). 1.3.3 Tình hình s n xu t rau an toàn Theo th ng kê c a AVRDC (2006) trong n m 2006, di n tích tr ng rau c a th gi i t ng bình quân là 2,8% so v i các lo i cây khác: cây n qu là 1,75%, cây l y d u là 1,47%, cây l y c là 0,44%,… Trong ó, Trung Qu c là n c có di n tích tr ng rau ng nhanh nh t t 6% và n 3%. Châu Á hi n nay có kho ng 500 nghìn ha t canh tác nông nghi p h u c ch y u là Trung Qu c, n , Hàn Qu c. Hi n t i, ch ng trình tr ng rau s ch, rau an toàn ang phát tri n r m r trong c n c: ch ng trình h p tác gi a Ti n Giang và thành ph H Chí Minh xây d ng vùng rau an toàn 500 ha cung c p cho th tr ng. Ch ng trình “Hu n luy n nông dân s n xu t và xây d ng mô hình rau an toàn theo h ng GAP” c th c hi n 22 t nh phía Nam và 6 t nh phía B c b t u th c hi n t 2006 - 2008 (http://ppd.gov.vn),... Trên th tr ng c ng ã có các công ty cung c p rau s ch, rau h u c uy tín nh Hà N i Organic, công ty TNHH Thiên Hùng, công ty Golden Garden… 1.4 Vai trò c a ng ch t (N - P - K) 1.4.1 Vai trò c a ch t i v i cây rau m (N) m r t c n thi t cho cây rau phát tri n thân lá, vi c cung c p m y m b o s sinh tr ng m nh và ph m ch t rau ngon. i v i các lo i rau n lá nh rau c i, rau d n, rau mu ng,… thì lo i phân m c n h n các lo i rau khác. Tuy nhiên, không nên bón quá nhi u và l i bón quá ch m vào lúc thu ho ch s làm cho cây rau sinh tr ng quá m nh, v ng l p, d sâu b nh và khó b o qu n (Nguy n V n Th ng và Tr n Kh c Thi, 1996). Nên k t thúc bón phân m th i m 6 - 7 ngày tr c khi thu ho ch m b o rau có m c nitrate ng ng an toàn cho phép (Nguy n Thanh Bình, 2001). 8 1.4.2 Vai trò c a ch t lân (P) Lân là thành ph n quan tr ng trong i s ng cây tr ng, là thành ph n trong các acid nhân, các enzim, tham gia v n chuy n n ng l ng,… (Nguy n B o V và Nguy n Huy Tài, 2004). Lân kích thích quá trình nhanh, n y ch i, thúc y ra hoa s m và nhi u, c bi t lân r t c n thi t cho các lo i rau n c , qu nh khoai tây, cà chua, cà r t,... (Trung tâm UNESCO ph bi n ki n th c và v n hóa giáo d c c ng ng, 2005). Nh ng i v i rau n lá v n c n bón phân lân m b o cân i ngu n dinh d ng và giúp phát huy c h t hi u qu phân m (Nguy n V n Th ng và Tr n Kh c Thi, 1996). 1.4.3 Vai trò c a ch t kali (K) Kali c bi t n nh là nguyên t c a ch t l ng, làm t ng kh n ng ch ng ch u c a cây tr ng i v i tác ng không có l i t bên ngoài, giúp cây c ng cáp ít ngã, t ng kh n ng ch u h n, ch u úng,… (Nguy n B o V và Nguy n Huy Tài, 2004). i v i cây rau c n chú ý cân i gi a các ngu n m, lân, kali giúp rau ng n ng su t, ch t l ng nh t là giúp gi m hàm l ng nitrate trong rau (Tr n Th Ba, 2006). 9
- Xem thêm -