Những giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng tại chi nhánh ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn tỉnh hải dương

  • Số trang: 62 |
  • Loại file: DOC |
  • Lượt xem: 12 |
  • Lượt tải: 0
nganguyen

Đã đăng 34173 tài liệu

Mô tả:

Chuyên đề thực tập tốt nghiệp LỜI NÓI ĐẦU Cùng với sự đổi mới chung của đất nước, ngành Ngân hàng đã có những bước tiến đáng kể trong tổ chức và hoạt động, ngày càng thể hiện rõ vai trò to lớn và quan trọng trong quá trình chuyển đổi nền kinh tế nước ta từ một nền kinh tế tập trung, quan liêu, bao cấp sang nền kinh tế thị trường có sự quản lý và điều tiết của Nhà nước cũng như trong sự nghiệp công nghiệp hoá và hiện đại hoá đất nước. Ngân hàng là một ngành kinh tế nhạy cảm, hoạt động ngân hàng với bản chất của nó, chịu sự ảnh hưởng của rất nhiều loại rủi ro. Hoạt động tín dụng là một trong những hoạt động chính của NHTM, một hoạt động mang lại thu nhập chủ yếu cho NHTM, song nó cũng là một hoạt động phức tạp và chứa đựng nhiều rủi ro. Chúng ta biết và hiểu những rủi ro này để tìm mọi cách hạn chế những đổ vỡ dễ gây thiệt hại, trước hết là đến ngân hàng và sau đó là toàn bộ nền kinh tế. Để hoạt động của NHTM có hiệu quả và giảm thiểu rui ro thì vấn đề trước tiên là phải quan tâm đến chất lượng tín dụng. Nâng cao chất lượng tín dụng và an toàn trong hoạt động tín dụng không chỉ là vấn đề quan tâm của ngân hàng mà còn là mối quan tâm chung của toàn xã hội. Bởi vì chất lượng tín dụng ngân hàng tốt sẽ thúc đẩy sản xuất kinh doanh của các thành phần kinh tế phát triển, tạo thêm công ăn việc làm, kinh tế tăng trưởng. Ngược lại, hoạt động kinh doanh của ngân hàng kém hiệu quả chất lượng tín dụng có vấn đề thì nó dễ gây ra thiệt hại không những cho ngành ngân hàng mà còn ảnh hưởng đến cả nền kinh tế. Để làm tốt và tiếp tục khẳng định vai trò của mình trong thời kỳ mới, thì hệ thống Ngân hàng Việt Nam trong thời gian tới phải thực sự đổi mới cả về hình thức lẫn nội dung và nâng cao chất lượng hoạt động nhằm đáp ứng chiến lược vốn phục vụ cho sự nghiệp công nghiệp hoá và hiện đại hoá đất Nguyễn Hữu Thắng Lớp Tài Chính 46Q Chuyên đề thực tập tốt nghiệp nước. Muốn vậy, trước hết phải làm tốt công tác tạo “đầu ra” tức là cấp tín dụng cho nền kinh tế. Tín dụng Ngân hàng được coi là “Đòn bẩy"để thúc đẩy nền kinh tế phát triển. Trong môi trường cạnh tranh hiện nay, chất lượng tín dụng Ngân hàng không những có ý nghĩa đối với nền kinh tế mà nó còn có ý nghĩa quan trọng và quyết định đến sự thành công hay thất bại của một Ngân hàng. Để hoạt động của NHTM có hiệu quả và giảm thiểu rủi ro thì vấn đề trước tiên là phải quan tâm đến việc nâng cao chất lượng tín dụng. Nhận thức tính cấp thiết của vấn đề này, xuất phát từ thực tiễn hoạt động tín dụng trên địa bàn, với tư cách là học viên chuyên ngành tín dụng Ngân hàng, bản thân tôi cũng mong muốn được nghiên cứu, học hỏi. Sau thời gian làm việc và nghiên cứu tại chi nhánh Ngân hàng No&PTNT Hải Dương, tôi mạnh dạn chọn đề tài: " N h ữ n g giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng tại chi nhánh Ngân Hàng Nông Nghiệp và Phát Triển Nông Thôn tỉnh Hải Dương". Nội dung của đề tài rất rộng , khả năng cũng như thời gian nghiên cứu có hạn nên không tránh khỏi thiếu sót. Mong các thầy và các đồng nghiệp tận tình tham gia ý kiến, giúp đỡ tôi để bản báo cáo thực tập chuyên đề đạt kết quả tốt. Tôi xin chân thành cám ơn ! Nguyễn Hữu Thắng Lớp Tài Chính 46Q Chuyên đề thực tập tốt nghiệp CHƯƠNG 1 CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG 1.1. Tín dụng ngân hàng trong nền kinh tế thị trường: 1.1.1. Khái niệm và phân loại. 1.1.1.1. Khái niệm: Ngân hàng thương mại là tổ chức kinh doanh tiền tệ và hoạt động chủ yếu thường xuyên là nhận tiền gửi của khách hàng với trách nhiệm hoàn trả và sử dụng số tiền đó để cho vay, thực hiện nhiệm vụ chiết khấu các phương tiện thanh toán. Như vậy kinh doanh của Ngân hàng thương mại khác với kinh doanh của các doanh nghiệp, sản phẩm của các doanh nghiệp là một hàng hoá thông thường, còn Ngân hàng thương mại kinh doanh một loại hàng hoá đặc biệt (đó là tiền) đầu vào, đầu ra của Ngân hàng thương mại đều là "tiền" tức huy động những nguồn tiền tạm thời nhàn rỗi của các tổ chức cũng như dân cư để cho vay đối với nền kinh tế. Hoạt động tín dụng là một trong những hoạt động chính của Ngân hàng thương mại, một hoạt động mang lại thu nhập chủ yếu cho NHTM, song nó cũng là một hoạt động phức tạp và chứa đựng nhiều rủi ro. Vậy tín dụng là gì? Tín dụng (credit) xuất phát từ chữ la tinh là credo (tin tưởng, tín nhiệm). Trong thực tế cuộc sống thuật ngữ tín dụng được hiểu theo nhiều nghĩa khác nhau; Trong một quan hệ tài chính cụ thể, tín dụng là một giao dịch về tài sản trên cơ sở có hoàn trả giữa hai chủ thể; trong một số ngữ cảnh cụ thể thuật ngữ tín dụng đồng nghĩa với thuật ngữ cho vay. Trong lĩnh vực ngân hàng, tín dụng được hiểu là một giao dịch về tài sản (tiền hoặc hàng hoá) giữa bên cho vay (ngân hàng và các định chế tài Nguyễn Hữu Thắng Lớp Tài Chính 46Q Chuyên đề thực tập tốt nghiệp chính khác) và bên đi vay (cá nhân, doanh nghiệp và các chủ thể khác), trong đó bên cho vay chuyển giao tài sản cho bên đi vay sử dụng trong một thời hạn nhất định theo thoả thuận, bên đi vay có trách nhiệm hoàn trả vô điều kiện vốn gốc và lãi cho bên cho vay khi đến hạn thanh toán. Vì tín dụng chỉ là sự chuyển nhượng một lượng giá trị tạm thời, sau một thời gian phải hoàn trả cho nên lòng tin của khách hàng đối với ngân hàng là rất quan trọng. Ngân hàng phải biết được khách hàng có sẵn lòng trả nợ khi đến hạn không? Tư cách đạo đức, khả năng tài chính, năng lực kinh doanh,dự án vay vốn... Có đảm bảo khả năng trả nợ khi đến hạn không? Trong công tác tín dụng nếu người cán bộ tín dụng chủ quan duy ý chí sẽ rất dễ mang lại những tổn thất lớn cho ngân hàng và có thể làm cho ngân hàng đi đến chỗ phá sản. Hệ thống tín dụng năng động là điều kiện cần thiết cho sự phát triển kinh tế theo một hệ số tăng trưởng vững chắc. Nếu tín dụng ngân hàng không tạo được để mở ra những điều kiện thuận lợi cho quá trình sản xuất và những hoạt động của nó thì trong nhiều trường hợp sản xuất không thực hiện được và nguồn tích luỹ từ lợi nhuận và các nguồn vốn khác sẽ bị hạn chế. Hơn thế nữa, các đơn vị sản xuất có thể phải gánh chịu tình trạng ứ đọng vốn luân chuyển không sử dụng được trong quá trình sản xuất. Trong thực tế sản xuất kinh doanh có lúc xuất hiện tình trạng thừa vốn và ngược lại vào các thời kỳ cao điểm mang tính thời vụ thì lại không đủ vốn để đáp ứng nhu cầu sản xuất kinh doanh. Hoạt động tín dụng đóng vai trò vừa là người tiếp nhận vốn của doanh nghiệp lúc thừa vốn vừa là người cung ứng vốn cho doanh nghiệp lúc thiếu vốn. Với hoạt động tín dụng, các ngân hàng thương mại đã và đang thực hiện chức năng xã hội của mình, làm cho sản phẩm xã hội tăng lên, vốn đầu tư được mở rộng và từ đó đời sống dân chúng được cải thiện. 1.1.1.2. Phân loại Phân loại cho vay là việc sắp xếp các khoản cho vay theo nhóm dựa trên Nguyễn Hữu Thắng Lớp Tài Chính 46Q Chuyên đề thực tập tốt nghiệp một số tiêu thức nhất đinh. Việc phân loại cho vay có cơ sở khoa học là tiền đề để thiết lập các quy trình cho vay thích hợp và nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng. Phân loại cho vay dựa vào các tiêu thức sau đây: 1.1.1.2.1. Căn cứ thời hạn cho vay: Thời hạn cho vay là khoảng thời gian được tính từ khi khách hàng nhận tiền vay cho đến thời điểm trả hết nợ gốc và lãi tiền vay đã thoả thuận trong Hợp đồng tín dụng giữa TCTD và khách hàng . - Tín dụng ngắn hạn: Là khoản tiền ngân hàng cấp ra cho khách hàng của mình với thời hạn tối đa là 12 tháng. - Tín dụng trung hạn: là khoản tín dụng ngân hàng cấp ra với thời hạn từ trên 12 tháng đến tối đa là 5 năm. - Tín dụng dài hạn: Là khoản tín dụng ngân hàng cấp ra cho khách hàng với thời hạn từ trên 60 tháng ( hiện nay đến 10 năm) 1.1.1.2.2. Căn cứ vào mục đích sử dụng vốn: Chia tín dụng ra thành: - Tín dụng cho sản xuất: Là hình thức cấp tín dụng được đầu tư vào lĩnh vực sản xuất ( hay giải quyết nhu cầu về vốn cho sản xuất kinh doanh) - Tín dụng tiêu dùng: Là hình thức cấp tín dụng nhằm thoả mãn những nhu cầu tiêu dùng của các hộ gia đình và cá nhân như mua sắm những tư liệu phục vụ cho sinh hoạt phục vụ cho tiêu dùng, trang trải cho những chi phí như học tập, tham quan, du lịch…. - Tín dụng đầu tư: Là hình thức cấp tín dụng nhằm hình thành cũng như mở rộng những tài sản cố định hiện có. - Tín dụng xuất khẩu và nhập khẩu: Là hình thức cấp tín dụng được thực hiện trong lĩnh vực xuất khẩu hay nhập khẩu. - Tín dụng dự trữ: Là 1 hình thức cấp tín dụng để thoả mãn nhu cầu dự trữ vật tư hàng hoá của khách hàng. 1.1.1.2..3. Căn cứ vào đối tượng cấp tín dụng: Chia tín dụng ra làm 2 loại: Tín dụng vốn lưu động và Tín dụng vốn Nguyễn Hữu Thắng Lớp Tài Chính 46Q Chuyên đề thực tập tốt nghiệp cố định: - Tín dụng vốn lưu động: Nhằm giải quyết những nhu cầu vốn thiếu hụt tạm thời trong sản xuất kinh doanh của khách hàng vay vốn ( hay là tín dụng ngắn hạn) - Tín dụng vốn cố định: Nhằm đáp ứng những nhu cầu hình thành mới hay việc mở rộng cho các tài sản cố định( thời hạn trên 12 tháng_) 1.1.1.2..4. Căn cứ vào xuất sứ của tín dụng (hay xuất sứ hình thành tín dụng): Chia tín dụng thành tín dụng trực tiếp và tín dụng gían tiếp: - Tín dụng trực tiếp: được hình thành từ quan hệ trực tiếp giữa ngân hàng và khách hàng( người cho vay và người đi vay) - Tín dụng gián tiếp: Việc phát tiền vay được thực hiện cho 1 khách hàng và việc thanh toán khoản nợ thì được thực hiện ở 1 khách hàng khác. Nếu trên kinh tế thị trường thì hình thức tín dụng gián tiếp là phổ biến ở các nước khác 60% khoản vay thông qua nghiệp vụ triết khấu. Vì cho vay bằng cách này có tính đảm bảo an toàn cao nhất, độ rủi ro thấp nhất. 1.1.1.2..5. Căn cứ vào hình thái giá trị của tín dụng: Phân ra làm hai loại: Tín dụng bằng tiền và Tín dụng bằng hiện vật hay tài sản: - Tín dụng bằng tiền là hình thức cấp tín dụng được thực hiện bằng cách cấp tiền trực tiếp cho khách hàng. - Tín dụng bằng hiện vật: thông qua việc ngân hàng mua 1 tài sản và cho khách hàng được sử dụng bằng 1 hợp đồng 1.1.1.2.6. Căn cứ vào phương pháp hoàn trả tiền vay: Phân chia thành tín dụng trả góp và tín dụng thanh toán 1 lần: - Tín dụng trả góp được thực hiện trong lĩnh vực tiêu dùng là chủ yếu, qui định từng kỳ hạn khách hàng phải trả trong từng lần với số tiền giống nhau. - Tín dụng thanh toán 1 lần: Nguồn thu chủ yếu của người vay phụ Nguyễn Hữu Thắng Lớp Tài Chính 46Q Chuyên đề thực tập tốt nghiệp thuộc chủ yếu vào chu kỳ sản xuất ( cuối mỗi chu kỳ) 1.1.1.2.7. Căn cứ vào đảm bảo tiền vay: Chia tín dụng có bảo đảm và tín dụng không có bảo đảm - Tín dụng có bảo đảm: Là hình thức tín dụng mà trước khi ngân hàng thực hiện việc cho vay đối với khách hàng phải sử sụng 1 khoản bảo đảm cho 1 khoản tiền vay - Tín dụng không có bảo đảm: Khi cho vay ngân hàng không yêu cầu khách hàng phải thực hiện nghĩa vụ đảm bảo cho khoản tiền vay. 1.1.2. Vai trò của tín dụng ngân hàng trong nền kinh tế thị trường Tín dụng Ngân hàng thương mại có ý nghĩa quan trọng đối với toàn bộ nền kinh tế, nó tạo ra khả năng tài trợ cho các hoạt động công nghiệp, thương nghiệp và nông nghiệp của đất nước. Cung ứng vốn ngân hàng đã gián tiếp tạo ra sản phẩm cho xã hội. Tất cả giai đoạn của quá trình kinh tế : sản xuất - phân phối - tiêu dùng đều cần phải có vốn. Có thể nói tín dụng ngân hàng đã tạo ra khả năng thực hiện toàn bộ quá trình kinh tế cho đến khi sản phẩm đến tay người tiêu dùng. Do thu nhập của nhà nước không phải lúc nào cũng tương ứng với các khoản chi, đòi hỏi phải tạm thời vay nợ các ngân hàng thương mại- Việc cung cấp tín dụng cho chính phủ trong những trường hợp như vậy đã đảm bảo cho các hoạt động của chính phủ được trôi chảy. Tín dụng Ngân hàng góp phần giảm hệ số tiền nhàn rỗi và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn trong xã hội. Trong hoạt động kinh doanh tín dụng bằng các nghiệp vụ cụ thể Ngân hàng đã huy động tối đa được các nguồn vốn nhàn rỗi trong tổ chức kinh tế, dân cư và sử dụng linh hoạt các nguồn đó để đáp ứng nhu cầu vốn cho các tổ chức kinh tế, cá nhân để đầu tư sản xuất-kinh doanh trên cơ sở có cam kết và thực hiện đầy đủ các điều kiện vay vốn của Ngân hàng. Tín dụng ngân hàng là đòn bẩy quan trọng thúc đẩy mở rộng sản xuất kinh doanh và mối quan hệ giao lưu quốc tế. Ngày nay trong xu thế quốc tế Nguyễn Hữu Thắng Lớp Tài Chính 46Q Chuyên đề thực tập tốt nghiệp hóa, việc phát triển kinh tế của một quốc gia không chỉ bó hẹp trong phạm vi của đất nước mình mà hòa nhập với sự phát triển của khu vực và thế giới. Đối với các nước đang phát triển nói chung và Việt Nam nói riêng tín dụng Ngân hàng đóng vai trò quan trọng trong quá trình mở rộng xuất-nhập khẩu, giao lưu thương mại và khoa học kỹ thuật, điều này đồng nghĩa với việc tín dụng Ngân hàng đã đóng vai trò quyết định trong việc cấp tín dụng cho nền kinh tế. Tín dụng ngân hàng là công cụ cực kỳ quan trọng trong việc điều tiết nền kinh tế, thực hiện chính sách kinh tế vĩ mô của nhà nước, góp phần thực hiện chiến lược phát triển kinh tế, chống lạm phát, thu hẹp khoảng cách giữa người giàu và người nghèo trong xã hội. 1.2. Chất lượng tín dụng và sự cần thiết phải nâng cao chất lượng tín dụng. 1.2.1. Khái niệm về chất lượng tín dụng. Tín dụng là một hoạt động chính và mang lại lợi nhuận chủ yếu cho Ngân hàng thương mại, song cũng là một hoạt động rất phức tạp và chứa đựng nhiều rủi ro. Trong hoạt động tín dụng nếu người cán bộ tín dụng mà chủ quan, duy ý trí sẽ rất dễ mang lại những tổn thất lớn cho Ngân hàng và có thể làm cho Ngân hàng đi đến phá sản. Do vậy, để Ngân hàng ra quyết định cho vay đúng đắn thì trước tiên cán bộ tín dụng cần hiểu rõ về khách hàng, am hiểu về thị trường và thực hiện tốt những nội dung cơ bản mang tính nguyên tắc của hoạt động tín dụng Ngân hàng nhằm ngăn ngừa và giảm thiểu rủi ro - muốn vậy phải nâng cao chất lượng tín dụng. Đề cập đến vấn đề chất lượng tín dụng không phải là điều mới mẻ nhưng là vấn đề quan tâm hàng đầu của Ngân hàng thương mại. Chất lượng tín dụng phải được hiểu theo hai khía cạnh đó là: hiệu quả kinh tế và hiệu quả xã hội. Vốn vay của Ngân hàng được khách hàng sử dụng đưa vào quá trình sản xuất-kinh doanh, dịch vụ sau một chu kỳ sẽ tạo ra số tiền lớn hơn số tiền ban đầu. Số tiền này khách hàng dùng để trang trải Nguyễn Hữu Thắng Lớp Tài Chính 46Q Chuyên đề thực tập tốt nghiệp các chi phí ban đầu bỏ ra và hoàn trả nợ vay Ngân hàng gồm cả gốc và lãi, đồng thời còn dành được một phần lợi nhuận. Về mặt xã hội, thông qua hoạt động sản xuất, kinh doanh dịch vụ sẽ tạo ra công ăn việc làm, h ạn chế các tệ nạn xã hội phát sinh, thúc đẩy kinh tế trên địa bàn phát triển. Chất lượng tín dụng của Ngân hàng thương mại được hình thành và đảm bảo từ 2 phía là từ Ngân hàng và từ khách hàng. 1 . 2 . 1 . 1 . V ề p h í a N g â n h à n g : trước khi cho vay, Ngân hàng phải cân nhắc vừa đảm bảo không vi phạm luật Ngân hàng, các qui trình nghiệp vụ vừa giải quyết được đầu ra và có hiệu quả. Đây là một vấn đề khó trong quá trình thực hiện, vì vậy khi quyết định cho vay đòi hỏi Ngân hàng cần phải nghiên cứu, thẩm định kỹ, nắm bắt được thông tin về khách hàng vay vốn, tiền vay được sử dụng vào mục đích gì? được sử dụng như thế nào ? khả năng sử dụng số tiền vay đó ra sao và có hiệu quả không?... 1 . 2 . 1 . 2 . Về phía khách hàng: Nếu như khách hàng hoạt động kinh doanh có hiệu quả thì Ngân hàng sẽ nhanh chóng thu hồi được phần gốc và lãi khoản vốn mà Ngân hàng đã cho vay, ngược lại doanh nghiệp hoạt động kinh doanh kém hiệu quả dẫn đến thua lỗ không có khả năng trả nợ, số nợ vay Ngân hàng quá hạn tăng lên và sẽ có thể dẫn đến Ngân hàng không có khả năng thu hồi vốn. Vì vậy nếu các doanh nghiệp, tổ chức kinh tế, cá nhân có trình độ quản lý, năng lực sản xuất kinh doanh tốt, hiệu quả kinh doanh cao, bảo tồn và phát triển được vốn thì chất lượng đầu tư tín dụng Ngân hàng sẽ cao và ngược lại. 1.2.2. Sự cần thiết phải nâng cao chất lượng tín dụng. Ngân hàng thương mại hoạt động theo nguyên tắc “ đ i v a y đ ể c h o v a y ” . Do đó hoạt động tín dụng Ngân hàng đòi hỏi chất lượng ngày càng được nâng cao vì nó giữ vai trò quyết định tới sự tồn tại và phát triển của Ngân hàng. Khác với xí nghiệp kinh doanh khác, Ngân hàng thương mại tiến hành kinh doanh trên lĩnh vực tiền tệ. Nếu như “đầu vào” của các xí nghiệp Nguyễn Hữu Thắng Lớp Tài Chính 46Q Chuyên đề thực tập tốt nghiệp sản xuất tồn tại dưới hình thức vật chất như các tư liệu sản xuất và “đầu ra” là hàng hoá thì trong kinh doanh của Ngân hàng thương mại"đầu vào” là tiền và “đầu ra” cũng là tiền. Như vậy vốn đóng vai trò quyết định trong hoạt động tín dụng của Ngân hàng, số vốn huy động được không thể để nằm đọng tại két Ngân hàng mà Ngân hàng phải tiến hành cho vay đối với các nhu cầu của xã hội sao cho có hiệu quả nhất nhằm thúc đẩy sản xuất kinh doanh phát triển, mang lại lợi nhuận cho các nhà sản xuất kinh doanh và tạo ra nhiều sản phẩm cho xã hội, đồng thời nó cũng mang lại lợi nhuận cho bản thân Ngân hàng và bảo toàn được vốn. Tuy nhiên, trong quá trình kinh doanh, các Ngân hàng gặp rất nhiều tổn thất, rủi ro lớn. Trong thập kỷ trước chúng ta đã phải chứng kiến cuộc khủng hoảng tài chính tiền tệ trong khu vực (7/1997). Dẫn đến sự khủng hoảng và phá sản của hàng loạt các Ngân hàng ở những nước có hệ thống Ngân hàng phát triển như: Hàn Quốc,Thái Lan,Malayxia... Những năm gần đây tuy hoạt động kinh doanh của Ngân hàng đã dần hồi phục và có nhiều động thái tích cực, song vẫn gặp phải nhiều khó khăn như tình hình thời tiết mấy năm qua diễn biến thất thường: lũ lụt ở miền Trung, đồng bằng sông Cửu Long, hạn hán ở Tây Nguyên, và nhiều thách thức như 1/11/2006 Việt Nam chính thức gia nhập tổ chức thương mại thế giới(WTO) đánh dấu bước khởi đầu trong sự cạnh tranh thương mại toàn cầu trong đó có ngành Ngân Hàng, đi kèm với tình hình lạm phát tăng tiến nhanh từ 2004( hiện nay tính đến cuối 2007, lạm phát đã là 12,6%) ... đã làm cho chất lượng tín dụng bị giảm sút nghiêm trọng, thiệt hại không những ngành ngân hàng phải gánh chịu mà nền kinh tế cũng bị ảnh hưởng nặng nề. Vì vậy, nâng cao chất lượng tín dụng đối với hoạt động kinh doanh Ngân hàng trong nền kinh tế thị trường là một đòi hỏi khách quan và là vấn đề vô cùng quan trọng không chỉ đối với Ngân hàng mà là vấn đề quan tâm của toàn bộ nền kinh tế quốc dân. 1.2.3. Các chỉ tiêu đánh giá và phân loại chất lượng tín dụng Nguyễn Hữu Thắng Lớp Tài Chính 46Q Chuyên đề thực tập tốt nghiệp Hiện nay chất lượng tín dụng Ngân hàng được đánh giá qua 2 nhóm chỉ tiêu: nhóm chỉ tiêu định tính và nhóm chỉ tiêu định lượng. 1.2.3.1. Nhóm chỉ tiêu định tính: Nhóm chỉ tiêu này nhằm đánh giá việc chấp hành các văn bản pháp quy như: luật Ngân hàng và luật các tổ chức tín dụng, các qui chế, qui trình nghiệp vụ, chế độ thể lệ tín dụng và các văn bản chỉ đạo của Ngân hàng cũng như của Chính phủ trong quá trình thực hiện qui trình cho vay, Việc thực thi các văn bản này phụ thuộc vào trình độ năng lực chuyên môn và tinh thông nghiệp vụ của CBTD, năng lực chỉ đạo điều hành của người quản lý. Khi cho vay Ngân hàng phải tuân thủ các nguyên tắc tín dụng đó là: - Sử dụng vốn vay đúng mục đích đã thoả thuận trong hợp đồng tín dụng. - Phải được hoàn trả nợ gốc và lãi tiền vay đúng hạn đã thoả thuận trong hợp đồng tín dụng. - Việc đảm bảo tiền vay phải thực hiện theo qui định của chính phủ và Thống đốc Ngân hàng Nhà nước. Đồng thời cũng phải tuân thủ 2 điều kiện cho vay: - Về mặt pháp lý, là điều kiện liên quan đến việc ràng buộc người vay theo luật định. - Về kinh tế, là điều kiện ràng buộc trách nhiệm khách hàng về phương diện tài chính và là điều kiện liên quan đến tính toán cho vay, thu nợ của ngân hàng. Các nguyên tắc, điều kiện tín dụng là những yêu cầu bắt buộc không thể thiếu được. Thực tế cho thấy một trong các nguyên tắc, điều kiện ấy bị coi nhẹ thì sẽ dễ dẫn đến tình trạng khách hàng sử dụng vốn vay sai mục đích, không quan tâm hiệu quả đầu tư... Hoạ t đ ộ n g k i n h d o a n h c ủ a k h á c h h à n g k é m h i ệ u q u ả , t h u a l ỗ m ấ t k h ả n ă n g t h a n h t o á n Nhóm chỉ tiêu định lượng nhằm Nguyễn Hữu Thắng Lớp Tài Chính 46Q Chuyên đề thực tập tốt nghiệp đánh giá chất lượng tín dụng được thể hiện qua việc chấp hành các chỉ tiêu cụ thể trên cơ sở so sánh số thực tế với con số giới hạn cho phép mà các văn bản đã đề ra. Thông qua các chỉ tiêu đó đánh giá được thực trạng chất lượng tín dụng của Ngân hàng. Để đánh giá chất lượng tín dụng của một Ngân hàng người ta thường sử dụng một số chỉ tiêu sau đây.có thể dẫn đến phá sản. Nợ quá hạn phát sinh dẫn đến chất lượng tín dụng Ngân hàng giảm sút và có thể dẫn tới mất vốn. 1.2.3.2. Nhóm chỉ tiêu định lượng. - Khối lượng tín dụng và tốc độ tăng trưởng dư nợ tín dụng qua các năm của chi nhánh: + Doanh số cho vay + Doanh số thu nợ + Dư nợ + Cơ cấu dư nợ: Dư nợ theo thời gian; Dư nợ theo thành phần kinh tế; Dư nợ theo ngành kinh tế... - Các chỉ tiêu đánh giá chất lượng tín dụng: + Vòng quay vốn tín dụng = Tổng doanh số trả nợ / Dư nợ bình quân + Tỷ lệ nợ quá hạn = Nợ quá hạn / tổng dư nợ CV của tổ chức tín dụng. Đây là chỉ tiêu phản ánh thực trạng chất lượng tín dụng của tổ chức tín dụng, song cũng cần phải đi sâu xem xét phân loại nợ quá hạn để đánh giá thực chất của các khoản nợ quá hạn. Phân loại NQH theo thời gian: Đến 6 tháng; từ 6 tháng đến 12 tháng; trên 12 tháng Phân loại NQH theo nguyên nhân: Khách quan; chủ quan của khách hàng; chủ quan của ngân hàng Phân loại NQH theo khả năng thu hồi: khả năng thu hồi 100%; khả năng thu hồi một phần; không có khả năng thu hồi. Nguyễn Hữu Thắng Lớp Tài Chính 46Q Chuyên đề thực tập tốt nghiệp Ngoài ra còn sử dụng 1 số các chỉ tiêu để phân tán, phòng ngừa và hạn chế rủi ro như: + Giới hạn cho vay đối với 1 khách hàng của tổ chức tín dụng: không được vượt quá 15% vốn tự có của tổ chức tín dụng. + Các tỷ lệ đảm bảo an toàn trong hoạt động của Tổ chức tín dụng: tỷ lệ cho vay tối đa của nguồn vốn ngắn hạn được sử dụng để cho vay trung dài hạn; tỷ lệ về khả năng chi trả; tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu. Qua 2 nhóm chỉ tiêu ta thấy việc đánh giá chất lượng tín dụng thông qua các chỉ tiêu định tính là đánh giá việc tuân thủ qui trình cho vay, các văn bản pháp quy mà nhà nước, ngành ngân hàng ban hành. Việc thực hiện tuỳ thuộc vào trình độ nhận thức, ý thức chấp hành thể lệ tín dụng, tuân thủ qui trình cho vay của Ngân hàng. Đối với nhóm chỉ tiêu định lượng, việc đánh giá chất lượng tín dụng thông qua các chỉ tiêu định lượng có nhiều thuận lợi hơn, việc đánh giá chủ yếu so sánh các số liệu thực tế với kế hoạch, năm nay so với năm trước, với các tỷ lệ và các chỉ tiêu giới hạn, mà các văn bản đã quy định. 1.2.4. Các nguyên tắc đảm bảo an toàn tín dụng - Chất lượng tín dụng quan trọng hơn mở rộng tín dụng: nên nhớ"bất kỳ một thằng ngốc nào cũng có thể cho vay tiền nhưng để thu được nợ thì lại cần một cái đầu thông minh". Ngân hàng không kinh doanh, cho vay theo hình thức rủi ro mạo hiểm, bởi nếu làm như vậy thì ngân hàng phải trả cho những người gửi tiền một lãi suất cao hơn rất nhiều để có thể đền bù lại khả năng mất mát đối với các khoản tiền gửi của họ. Ngân hàng không thể nào thu được khoản phí đủ để bù lại các khoản mất mát trong cho vay. Nhưng đôi khi trong quá trình cho vay chúng ta rất dễ bỏ qua nguyên tắc về chất lượng tín dụng. Tình trạng này cũng nguy hiểm chẳng khác gì một thương gia kinh doanh mà không nghĩ đến lãi. - Ngay từ đầu, tất cả các khoản cho vay phải có hai phương án trả nợ tách biệt: Phương án một là mọi chuyện đều trôi chảy, phương án hai là dự Nguyễn Hữu Thắng Lớp Tài Chính 46Q Chuyên đề thực tập tốt nghiệp phòng trường hợp nếu dự án không thành công thì khách hàng phải lấy tài sản của họ để trả nợ hay đi vay để trả nợ. - Phẩm chất đòi hỏi đối với người vay tiền là phải hoàn toàn trung thực: Nếu ngân hàng còn nghi ngờ sự trung thực, tư cách đạo đức hoặc ý định của người đi vay thì tốt nhất là không nên tiến hành cho vay. Vì vậy ngân hàng phải kiểm tra đạo đức nghề nghiệp cũng như cách thức kinh doanh của người đi vay trước khi đi vào đàm phán. - Nếu như không hiểu rõ về khách hàng thì đừng quyết định cho vay: Trước khi quyết định cho vay phải phân tích đánh giá chính xác khách hàng về: + Năng lực pháp lý + Năng lực phẩm chất của người điều hành + Năng lực tài chính + Năng lực kinh doanh, môi trường kinh doanh + Tài sản đảm bảo. - Việc có cho vay tiền hay không là quyết định của ngân hàng, ngân hàng phải cảm thấy hoàn toàn thoải mái khi ra quyết định cho vay: Việc có cho vay tiền hay không là một quyết định mang tính độc lập. Mỗi cán bộ tín dụng phải có sự nhậy cảm và khả năng đánh giá chính xác, các quyết định trong mỗi giao dịch phải là quyết định của riêng mình và không hề chịu ảnh hưởng bởi những người liên quan. - Mục tiêu của khoản tiền cho vay phải hàm chúa cơ sở việc trả nợ: Việc thẩm định các dự án là rất quan trọng, vì nếu dự án đầu tư phát huy hiệu quả thì việc trả nợ sẽ rất thuận lợi. Mặt khác các khoản cho vay ngắn hạn thì chứa đựng rủi ro ít hơn cho vay trung dài hạn (thời hạn càng ngắn thì tính lỏng càng lớn) - Ngân hàng cần có nhiều cơ sở dữ liệu thông tin về khoản vay: Ngân hàng phải tốn nhiều công sức để cố gắng biết được thông tin. Việc nắm bắt Nguyễn Hữu Thắng Lớp Tài Chính 46Q Chuyên đề thực tập tốt nghiệp thông tin, hiểu biết về lĩnh vực họ đang hoạt động sẽ tạo điều kiện cho việc ra quyết định cho vay dễ dàng hơn rất nhiều. - Chu kỳ kinh doanh là không thể biết trước: Ngân hàng phải luôn nhận thức được thời điểm hiện thời của chu kỳ kinh doanh có thể đánh giá được khả năng rủi ro chắc chắn phát sinh trong tương lai khi điều kiện kinh tế thay đổi. Mọi thứ luôn luôn phát triển theo hai hướng, hoặc là xấu đi hoặc là tôt hơn. Có thời điểm của chu kỳ kinh doanh việc cho vay chứa đựng ít rủi ro hơn, việc cho vay trở nên nguy hiểm hơn trong điều kiện kinh tế suy thoái. - Cần phải đánh giá chất lượng quản lý của doanh nghiệp bên cạnh việc đánh giá các báo cáo tài chính: chất lượng quản lý được thể hiện trên mhiều phương diện: sự lựa chọn mang tính độc đoán hay dân chủ, sự dễ dàng hoặc khắt khe trong việc cho phép những người bên ngoài công ty nắm giữ các chức vụ quan trọng, phong cách hoạt động của các văn phòng công ty, cách thức tiến hành đổi mới, danh tiếng trong cạnh tranh, người điều hành công ty có phong cách sống thế nào...Việc so sánh với các công ty khác trong cùng ngành cũng sẽ giúp ngân hàng đánh giá đúng hơn chất lượng quản lý của công ty vay tiền. - Các khoản thế chấp không thể được coi là thay thế cho việc trả nợ: Việc tin rằng nắm được tài sản thế chấp là cầm chắc việc thu hồi khoản nợ của người vay chẳng khác gì chuyện "đười ươi giữ ống". - Khi khoản vay được đảm bảo bằng thế chấp thì các tài sản thế chấp phải có tính khả mại (khả năng chuyển đổi thành tiền), đồng thời ngân hàng nên có cách nhìn nhận ở góc độ chuyên môn và không thiên vị đối với những tài sản này. - Việc cho các doanh nghiệp nhỏ vay thì bao giờ cũng rủi ro hơn cho các doanh nghiệp lớn vay: trong doanh nghiệp nhỏ, có ít người quản lý hơn nên việc dẫn đến thành công hay thất bại của doanh nghiệp mang tính cá Nguyễn Hữu Thắng Lớp Tài Chính 46Q Chuyên đề thực tập tốt nghiệp nhân nhiều hơn, ở các doanh nghiệp lớn thì có nhiều cơ hội làm việc hơn cho các nhà quản lý giỏi và việc ra quyết định mang tính tập thể hơn. - Không được cẩu thả trong việc lập hồ sơ tín dụng kể cả các chi tiết nhỏ vì chúng dễ làm hỏng các khoản vay mà đáng lẽ có chất lượng tốt - Các ngân hàng địa phương phải là những người cho các doanh nghiệp địa phương vay: vì chỉ những ngân hàng địa phương mới là người nắm rõ về khả năng rủi ro thất thoát khi cho vay đối với những công ty này - Cần xem xét thái độ nôn nóng xin vay tiền của doanh nghiệp: Tất cả các quyết định cho vay đều phải xem xét kỹ, đối với những khách hàng có thái độ nôn nóng muốn vay được tiền ngay thì càng phải cẩn trọng, càng phải tìm hiểu kỹ trước trước khi cho vay. - Nếu một khoản vay được bảo lãnh thì chắc chắn rằng lợi ích và trách nhiệm của người bảo lãnh cungx tương đương như người đi vay: Cần phải biết rằng người bảo lãnh hoàn toàn nhận thức được trách nhiệm của mình, bởi vì theo nguyên tắc có thể một ngày nào đó họ buộc sẽ phải làm việc này. - Cần phải biết chắc rằng khoản tiền mà ngân hàng cho vay được khách hàng dùng vào việc gì: sau khi giải ngân một thời gian nhất định, cán bộ tín dụng phải trực tiếp đến kiểm tra việc sử dụng vốn để xem khách hàng sử dụng vốn có đúng như trong hợp đồng tín dụng không? - Trước hết phải nghĩ về lợi ích của ngân hàng, khi nguyên tắc cho vay bị vi phạm thì rủi ro sẽ tăng lên: Đánh giá chính xác, kinh nghiệm và sự nhậy cảm là những dấu hiệu của một cán bộ tín dụng giỏi. Phải đặt lợi ích của ngân hàng lên trên lợi ích cá nhân, trước khi quyết định cho vay hãy tự hỏi mình "có dám đem tiền riêng của mình ra cho vay không?" Tóm lại, hoạt động tín dụng là hoạt động chính của Ngân hàng thương mại, là hoạt động mang lại lợi nhuận chủ yếu cho ngân hàng. Nhưng hoạt động tín dụng là một hoạt động phức tạp và chứa đựng nhiều rủi ro. Do vậy, nâng cao chất lượng tín dụng đối với hoạt động kinh doanh ngân hàng trong nền kinh tế thị trường góp phần giảm thiểu rủi ro và là vấn đề vô cùng quan Nguyễn Hữu Thắng Lớp Tài Chính 46Q Chuyên đề thực tập tốt nghiệp trọng không chỉ đối với Ngân hàng mà là vấn đề quan tâm của toàn bộ nền kinh tế quốc dân. Để nâng cao chất lượng tín dụng và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn vay, ngoài việc có một cơ cấu bộ máy tổ chức hoàn thiện và vững mạnh về mọi mặt cần phải có một đội ngũ cán bộ tín dụng vững vàng và giỏi về chuyên môn, tinh thông nghiệp vụ và nhạy bén về thị trường. 1.2.5. Các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng tín dụng Nâng cao chất lượng tín dụng của ngân hàng thương mại là góp phần vào việc giảm thiểu rủi ro và góp phần đảm bảo an toàn tiền vay. Để nâng cao chất lượng tín dụng phải tìm hiểu các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng tín dụng. Ngân hàng là một ngành kinh doanh đặc biệt, sản phẩm-dịch vụ của ngành Ngân hàng khác với các ngành kinh doanh khác. Nên hoạt động kinh doanh của Ngân hàng không những chịu sự tác động của các nhân tố từ chính bản thân ngành Ngân hàng mà còn chịu sự tác động của các nhân tố khác như: kinh tế, chính trị, văn hoá xã hội; môi trường pháp lý của một quốc gia và chịu sự tác động của thiên tai dịch bệnh, trình độ quản lý năng lực điều hành và hiệu quả kinh doanh của khách hàng. Những nhân tố trên làm ảnh hưởng tích cực hay tiêu cực tới hoạt động kinh doanh của các ngành kinh tế và đồng thời nó sẽ ảnh hưởng đến chất lượng tín dụng của Ngân hàng. 1.2.5.1. Nhóm nhân tố mang tính khách quan 1.2.5.1.1. Nhân tố kinh tế xã hội. Môi trường kinh tế xã hội ảnh hưởng rất lớn tới hoạt động của Ngân hàng. Một nền kinh tế ổn định và phát triển thì hoạt động kinh doanh của hầu hết các doanh nghiệp cũng như mọi thành phần kinh tế có hiệu quả và phát triển sẽ tạo ra môi trường thuận lợi đối với hoạt động kinh doanh của Ngân hàng là mở rộng đầu tư tăng trưởng vốn tín dụng và có khả năng thu hồi vốn. Ngược lại đối với nền kinh tế không ổn định và kém phát triển thì các doanh nghiệp cũng như mọi thành phần kinh tế. Sản xuất kinh doanh Nguyễn Hữu Thắng Lớp Tài Chính 46Q Chuyên đề thực tập tốt nghiệp kém hiệu quả, thua lỗ có khi dẫn đến phá sản, các hoạt động sản xuất kinh doanh bị thu hẹp thì việc đầu tư vốn tín dụng của Ngân hàng bị hạn chế, khó thu hồi nợ vay khi đến hạn và có thể bị mất vốn, làm ảnh hưởng tới chất lượng tín dụng. Tóm lại, hoạt động Ngân hàng nói chung và hoạt động tín dụng Ngân hàng nói riêng đạt hiệu quả cao hay thấp, hoặc rủi ro nhiều hay ít có quan hệ biện chứng với sự phát triển kinh tế của mỗi quốc gia. 1.2.5.1.2. Nhân tố môi trường pháp lý: Quá trình hoạt động Ngân hàng nói chung và hoạt động tín dụng Ngân hàng nói riêng không thể nằm ngoài sự bảo hộ và điều chỉnh của hệ thống pháp lý. Có thể nói các văn bản pháp lý là công cụ nhằm ngăn ngừa và hạn chế những rủi ro của quá trình hoạt động tín dụng. Việc hoàn chỉnh cơ chế, thể lệ tín dụng của ngành đúng luật Ngân hàng, phù hợp với thực tiễn là điều kiện tiên quyết để nâng cao chất lượng tín dụng. Hiện nay nước ta đã có luật Ngân hàng Nhà nước, luật các tổ chức tín dụng và một hệ thống các văn bản dưới luật của Ngân hàng nhà nước, NHNo&PTNT Việt Nam. Về cơ bản đã tạo ra hành lang pháp lý cho hoạt động Ngân hàng. Cụ thể như các văn bản sau: - Luật Ngân hàng Nhà nước và luật các tổ chức tín dụng - Các quy chế, quy định cho vay, các quy định về bảo đảm tiền vay: + Quyết định số 284/2000/QĐ-NHNN1ngày25/8/2000 của Thống đốc Ngân hàng nhà nước về việc ban hành quy chế cho vay của tổ chức tín dụng đối với khách hàng. + Quyết định số 06/QĐ-HĐQT ngày 18/01/2001 của Hội đồng quản trị NHNo&PTNT Việt Nam về việc ban hành quy định cho vay đối với khách hàng + Nghị định 178/1999/NĐ-CP ngày 29/12/1999 của Chính phủ về bảo đảm tiền vay của các tổ chức tín dụng. Nguyễn Hữu Thắng Lớp Tài Chính 46Q Chuyên đề thực tập tốt nghiệp + Thông tư 06/2000/TT-NHNNI ngày 4/4/2000 của Ngân hàng nhà nước hướng dẫn thực hiện nghị định 178. + Quyết định 167/HĐQT-03 ngày 7/9/2000 của Hội đồng quản trị NHNo&PTNT Việt Nam về việc"ban hành quy định việc thực hiện các biện pháp bảo đảm tiền vay trong hệ thống NHNo%PTNT Việt Nam" + Quyết định 67/TTg ngày 30/3/1999 của Thủ tướng Chính phủ về một số chính sách tín dụng ngân hàng phục vụ phát triển nông nghiệp và nông thôn. + Quyết định số: 10/HĐQT-03 ngày 18/01/2001 của Hội đồng quản trị NHNo&PTNT Việt Nam về việc"ban hành quy định về tổ chức và hoạt động của Hội đồng tín dụng trong hệ thống NHNo%PTNT Việt Nam" + Quyết định số:11/HĐQT-03 ngày 18/01/2001 của Hội đồng quản trị NHNo&PTNT Việt Nam về việc"ban hành quy định phân cấp phán quyết mức cho vay tối đa đối với một khách hàng" + Quyết định số: 09/HĐQT-05 ngày 18/01/2001 của Hội đồng quản trị NHNo&PTNT Việt Nam về việc"ban hành hướng dẫn thực hiện quy chế bảo lãnh ngân hàng trong hệ thống NHNo%PTNT Việt Nam" Và còn nhiều văn bản chỉ đạo mang tính pháp lý của Ngân hàng Nhà nước, NHNo&PTNT Việt Nam cũng như của Chính phủ trong việc thực hiện qui trình nghiệp vụ cho vay, chế độ thể lệ tín dụng. 1.2.5.1.3. Cơ chế quản lý nhà nước: Cơ chế quản lý nhà nước có tác động đến hoạt động của các doanh nghiệp: nếu các cơ chế chính sách quản lý chặt chẽ và có tính khả thi thì sẽ tạo cơ hội cho các doanh nghiệp hoạt động lành mạnh và cũng tạo thuận lợi cho ngân hàng trong việc mở rộng tín dụng. Ngược lại, cơ chế chính sách quản lý lỏng lẻo tất yếu sẽ dẫn đến sự hoạt động của các doanh nghiệp thiếu lành mạnh và ngân hàng sẽ không dám đầu tư vốn 1.2.5.1.4. Nhân tố năng lực, trình độ quản lý, hiệu quả kinh doanh của khách hàng: Nguyễn Hữu Thắng Lớp Tài Chính 46Q Chuyên đề thực tập tốt nghiệp Đứng trong môi trường cạnh tranh của cơ chế thị trường, chất lượng hoạt động sản xuất-kinh doanh của doanh nghiệp tốt hay xấu, sự phát triển của doanh nghiệp trong tương lai ở mức độ nào? phương án sản xuất-kinh doanh có khả thi hay không?... Tất cả các điều đó có ý nghĩa quyết định đến số phận món tiền mà Ngân hàng cho vay. Nếu như khách hàng hoạt động kinh doanh có hiệu quả thì Ngân hàng sẽ nhanh chóng thu hồi được phần gốc và lãi khoản vốn mà Ngân hàng đã cho vay, ngược lại doanh nghiệp hoạt động kinh doanh kém hiệu quả dẫn đến thua lỗ không có khả năng trả nợ, số nợ vay Ngân hàng quá hạn tăng lên và sẽ có thể dẫn đến Ngân hàng không có khả năng thu hồi vốn. Vì vậy nếu Ngân hàng đầu tư vốn vào các doanh nghiệp, tổ chức kinh tế, cá nhân có trình độ quản lý, năng lực sản xuất kinh doanh tốt, hiệu quả kinh doanh cao, bảo tồn và phát triển được vốn thì chất lượng đầu tư tín dụng Ngân hàng sẽ cao và ngược lại. Một trong những nhân tố ảnh hưởng không nhỏ đến kết quả sản xuất kinh doanh và cũng ảnh hưởng tới chất lượng tín dụng đó là thiên tai dịch bệnh, thời tiết diễn biến thất thường, lũ lụt, hạn hán, lốc và mưa đá... 1.2.5.2 Nhân tố thuộc về chủ quan của Ngân hàng: Năng lực trình độ của cán bộ quản lý điều hành, trình độ chuyên môn nghiệp vụ của cán bộ tác nghiệp trong cơ chế thị trường có ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng các khoản vốn mà Ngân hàng đã và đang đầu tư. Trong điều kiện hiện nay hoạt động kinh doanh của Ngân hàng có nhiều khó khăn và có sự cạnh tranh gay gắt trên thị trường, việc bố trí sắp xếp đội ngũ cán bộ, tổ chức màng lưới hoạt động và có những chính sách tín dụng phù hợp với tình hình thị trường đòi hỏi là nhân tố tác động trực tiếp đến chất lượng tín dụng. Chính sách cho vay của ngân hàng hợp lý thì chất lượng tín dụng tốt và ngược lại. Ví dụ: Do cạnh tranh để thu hút khách hàng nên ngân hàng nới lỏng điều kiện cho vay dễ dẫn đến chất lượng tín dụng giảm sút. Hoặc chính Nguyễn Hữu Thắng Lớp Tài Chính 46Q
- Xem thêm -