Luận văn xuât khâu việt nam

  • Số trang: 82 |
  • Loại file: DOC |
  • Lượt xem: 19 |
  • Lượt tải: 0
nganguyen

Đã đăng 34173 tài liệu

Mô tả:

Ch¬ng 1: C¬ së lý luËn vÒ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu I . Kh¸i niÖm vµ vai trß XNK. 1. Kh¸i niÖm: Theo qui ®Þnh vÒ chÕ ®é vµ tæ chøc qu¶n lý ho¹t ®éng kinh doanh XNK th× ho¹t ®énh kinh doanh XNK ph¶i nh»m phôc vô nÒn kinh tÕ trong níc ph¸t triÓn trªn c¬ së khai th¸c vµ sö dông cã hiÖu qu¶ c¸c tiÒm n¨ng vµ thÕ m¹nh s½n cã vÒ lao ®éng, ®Êt ®ai vµ c¸c tµi nguyªn kh¸c cña nÒn kinh tÕ, gi¶i quyÕt c«ng ¨n viÖc lµm cho nh©n d©n lao ®éng, ®æi míi trang thiÕt bÞ kü thuËt vµ qui tr×nh c«ng nghÖ s¶n xuÊt, thóc ®Èy nhanh qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸ ®Êt níc, ®¸p øng c¸c yªu cÇu c¬ b¶n vµ cÊp b¸ch vÒ s¶n xuÊt vµ ®êi sèng, ®ång thêi gãp phÇn híng dÉn s¶n xuÊt, tiªu dïng vµ ®iÒu hoµ cung cÇu ®Ó æn ®Þnh thÞ truêng trong níc. XNK lµ ho¹t ®éng kinh doanh bu«n b¸n trªn ph¹m vi quèc tÕ. Nã kh«ng ph¶i lµ hµnh vi bu«n b¸n riªng lÎ mµ lµ c¶ mét hÖ thèng c¸c quan hÖ mua b¸n phøc t¹p cã tæ chøc c¶ bªn trong vµ bªn ngoµi nh»m môc tiªu lîi nhuËn, thóc ®Èy s¶n xuÊt hµng ho¸ ph¸t triÓn, chuyÓn ®æi c¬ cÊu kinh tÕ, æn ®Þnh vµ tõng bíc n©ng cao møc sèng cña nh©n d©n. XNK lµ ho¹t ®éng dÔ ®em l¹i hiÖu qu¶ ®ét biÕn nhng cã thÓ g©y thiÖt h¹i lín v× nã ph¶i ®èi ®Çu víi mét hÖ thèng kinh tÕ kh¸c tõ bªn ngoµi mµ c¸c chñ thÓ trong níc tham gia XNK kh«ng dÔ dµng khèng chÕ ®îc. XNK lµ viÖc mua b¸n hµng ho¸ víi níc ngoµi nh»m ph¸t triÓn s¶n xuÊt kinh doanh ®êi sèng. Song mua b¸n ë ®©y cã nh÷ng nÐt riªng phøc t¹p h¬n trong níc nh giao dÞch víi ngêi cã quèc tÞch kh¸c nhau, thÞ trêng réng lín khã kiÓm so¸t, mua b¸n qua trung gian chiÕm tû träng lín,®ång tiÒn thanh to¸n b»ng ngo¹i tÖ m¹nh, hµng ho¸ vËn chuyÓn qua biªn giíi cöa khÈu, cöa khÈu c¸c quèc gia kh¸c nhau ph¶i tu©n theo c¸c tËp qu¸n quèc tÕ còng nh ®Þa ph¬ng. Ho¹t ®éng XNK ®îc tæ chøc thùc hiÖn víi nhiÒu nghiÖp vô, nhiÒu kh©u tõ ®iÒu tra thÞ trêng níc ngoµi, lùa chän hµng ho¸ XNK, th¬ng nh©n giao dÞch, c¸c bíc tiÕn hµnh giao dÞch ®µm ph¸n, ký kÕt hîp ®ång tæ chøc thùc hiÖn hîp ®ång cho ®Õn khi hµng ho¸ chuyÓn ®Õn c¶ng chuyÓn giao quyÒn së h÷u cho ngêi mua, hoµn thµnh c¸c thanh to¸n. Mçi kh©u, mçi nghiÖp vô nµy ph¶i ®îc nghiªn cøu ®Çy ®ñ,kü lìng ®Æt chóng trong mèi quan hÖ lÉn nhau,tranh thñ n¾m b¾t nh÷ng lîi thÕ nh»m ®¶m b¶o hiÖu qu¶ cao nhÊt, phôc vô ®Çy ®ñ kÞp thêi cho s¶n xuÊt, tiªu dïng trong níc. §èi víi ngêi tham gia ho¹t ®éng XNK tríc khi bíc vµo nghiªn cøu, thùc hiÖn c¸c kh©u nghiÖp vô ph¶i n¾m b¾t ®îc c¸c th«ng tin vÒ nhu cÇu hµng ho¸ thÞ hiÕu, tËp qu¸n tiªu dïng kh¶ n¨ng më réng s¶n xuÊt, tiªu dïng trong níc, xu híng biÕn ®éng cña nã. Nh÷ng ®iÒu ®ã trë thµnh nÕp thêng xuyªn trong t duy mçi nhµ kinh doanh XNK ®Ó n¾m b¾t ®îc . MÆc dï XNK ®em l¹i nhiÒu thuËn lîi song vÉn cßn tån t¹i nhiÒu h¹n chÕ: + C¹nh tranh dÉn ®Õn t×nh tr¹ng tranh mua, tranh b¸n hµng XNK. NÕu kh«ng cã sù kiÓm so¸t cña Nhµ níc mét c¸ch chÆt chÏ kÞp thêi sÏ g©y c¸c thiÖt h¹i khi bu«n b¸n víi níc ngoµi. C¸c ho¹t ®éng xÊu vÒ kinh tÕ x· héi nh bu«n lËu, trèn thuÕ, Ðp cÊp, Ðp gi¸ dÔ ph¸t triÓn. + C¹nh tranh sÏ dÉn ®Õn th«n tÝnh lÉn nhau gi÷a c¸c chñ thÓ kinh tÕ b»ng c¸c biÖn ph¸p kh«ng lµnh m¹nh nh ph¸ haoaÞ c¶n trë c«ng viÖc cña nhau…viÖc qu¶n lý kh«ng chØ ®¬n thuÇn tÝnh to¸n vÒ hiÖu qu¶ kinh tÕ mµ cßn ph¶i chó träng tíi v¨n ho¸ vµ ®o¹ ®øc x· héi. 2. Vai trß cña XNK. 2.1 §èi víi nhËp khÈu. NhËp khÈu lµ mét ho¹t ®éng quan träng cña TMQT, nhËp khÈu t¸c ®éng mét c¸ch trùc tiÕp vµ quyÕt ®Þnh ®Õn s¶n xuÊt vµ ®êi sèng. NhËp khÈu lµ ®Ó t¨ng cêng c¬ së vËt chÊt kü thuËt c«ng nghÖ tiªn tiÕn, hiÖn ®¹i cho s¶n xuÊt vµ c¸c hµng ho¸ cho tiªu dïng mµ s¶n xuÊt trong níc kh«ng s¶n xuÊt ®îc, hoÆc s¶n xuÊt kh«ng ®¸p øng nhu cÇu. NhËp khÈu cßn ®Ó thay thÕ, nghÜa lµ nhËp khÈu nh÷ng thø mµ s¶n xuÊt trong níc sÏ kh«ng cã lîi b»ng xuÊt khÈu,lµm ®îc nh vËy sÏ t¸c ®éng tÝch cùc ®Õn sù ph¸t triÓn c©n ®èi vµ khai th¸c tiÒm n¨ng,thÕ m¹nh cña nÒn kinh tÕ quèc d©n vÒ søc lao ®éng , vèn , c¬ së vËt chÊt, tµi nguyªn vµ khoa häc kÜ thuËt. ChÝnh v× vËy mµ nhËp khÈu cã vai trß nh sau: - NhËp khÈu thóc ®Èy nhanh qu¸ tr×nh sö dông c¬ së vËt chÊt kü thuËt chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ theo híng ®Èy m¹nh c«ng nghiÖp ho¸ , hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt níc - Bæ xung kÞp thêi nh÷ng mÆt mÊt c©n ®èi cña nÒn kinh tÕ , ®¶m b¶o mét sù ph¸t triÓn c©n ®èi æn ®Þnh.khai th¸c ®Õn møc tèi ®a tiÒm n¨ng vµ kh¶ n¨ng cña nÒn kinh tÕ vµo vßng quay kinh tÕ. - NhËp khÈu ®¶m b¶o ®Çu vµo cho s¶n xuÊt t¹o viÖc lµm æn ®Þnh cho ngêi lao ®éng gãp phÇn c¶i thiÖn vµ n©ng cao møc sèng cña nh©n d©n. - NhËp khÈu cã vai trß tÝch cùc thóc ®Èy xuÊt khÈu gãp phÇn n©ng cao chÊt lîng s¶n xuÊt hµng xuÊt khÈu ,t¹o m«i trêng thuËn lîi cho xuÊt khÈu hµng ho¸ ra thÞ trêng quèc tÕ ®Æc biÖt lµ níc nhËp khÈu. Cã thÓ thÊy r»ng vai trß cña nhËp khÈu lµ hÕt søc quan träng ®Æc biÖt lµ ®èi víi c¸c níc ®ang ph¸t triÓn (trong ®ã cã ViÖt Nam) trong viÖc c¶i thiÖn ®êi sèng kinh tÕ,thay ®æi mét sè lÜnh vùc ,nhê cã nhËp khÈu mµ tiÕp thu ®îc nh÷ng kinh nghiÖm qu¶n lÝ ,c«ng nghÖ hiÖn ®¹i …thóc ®Èy nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn nhanh chãng. Tuy nhiªn, nhËp khÈu ph¶i võa ®¶m b¶o phï hîp víi lîi Ých cña x· héi võa t¹o ra lîi nhuËn c¸c doanh nghiÖp ,chung vµ riªng ph¶i hoµ víi nhau. §Ó ®¹t ®îc ®iÒu ®ã th× nhËp khÈu ph¶i ®¹t ®îc yªu cÇu sau: * TiÕt kiÖm vµ hiÖu qu¶ cao trong viÖc sö dông vèn nhËp khÈu :trong ®IÒu kiÖn chuyÓn sang nÒn kinh tÕ thÞ trêng viÖc kinh doanh mua b¸n gi÷a c¸c níc ®Òu tÝnh theo thêi gi¸ quèc tÕ vµ thanh to¸n víi nhau b»ng ngo¹i tÖ tù do . Do vËy,tÊtc¶ c¸c hîp ®ång nhËp khÈu ph¶i dùa trªn vÊn ®Ò lîi Ých vµ hiÖu qu¶ lµ vÊn ®Ò rÊt c¬ b¶n cña quèc gia , còng nh mçi doanh nghiÖp ®ßi hái c¸c c¬ quan qu¶n lÝ còng nh mçi doanh nghiÖp ph¶i : + X¸c ®Þnh mÆt hµng nhËp khÈu phï hîp víi kÕ ho¹ch ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi ,khoa häc kÜ thuËt cña ®Êt níc vµ nhu cÇu tiªu dïng cña nh©n d©n . + Giµnh ngo¹i tÖ cho nhËp khÈu vËt t ®Ó phô s¶n xuÊt trong níc xÐt thÊy cã lîi h¬n nhËp khÈu . + Nghiªn cøu thÞ trêng ®Ó nhËp khÈu ®îc hµng ho¸ thÝch hîp ,víi gi¸ c¶ cã lîi phôc vô cho s¶n xuÊt vµ n©ng cao ®êi sèng nh©n d©n. * NhËp khÈu thiÕt bÞ kÜ thuËt tiªn tiÕn hiÖn ®¹i : ViÖc nhËp khÈu thiÕt bÞ m¸y mãc vµ nhËn chuyÓn giao c«ng nghÖ ,kÓ c¶ thiÕt bÞ theo con ®êng ®Çu t hay viÖn trî ®Òu ph¶i n¾m v÷ng ph¬ng tr©m ®ãn ®Çu ®i th¼ng vµo tiÕp thu c«ng nghÖ hiÖn ®¹i .NhËp ph¶i chän läc ,tr¸nh nhËp nh÷ng c«ng nghÖ l¹c hËu c¸c níc ®ang t×m c¸ch th¶i ra .NhÊt thiÕt kh«ng v× môc tiªu “ tiÕt kiÖm” mµ nhËp c¸c thiÕt bÞ cò ,cha dïng ®îc bao l©u ,cha ®ñ ®Ó sinh lîi ®· ph¶i thay thÕ .Kinh nghiÖm cña hÇu hÕt c¸c níc ®ang ph¸t triÓn lµ ®õng biÕn níc m×nh thµnh “b·i r¸c”cña c¸c níc tiªn tiÕn. * B¶o vÖ vµ thóc ®Èy s¶n xuÊt trong níc ,t¨ng nhanh xuÊt khÈu NÒn s¶n xuÊt hiÖn ®¹i cña nhiÒu níc trªn thÕ giíi ®Çy ¾p nh÷ng kho tån tr÷ hµng ho¸ d thõavµ nh÷ng nguyªn nhiªn vËt liÖu .Trong hoµn c¶nh ®ã,viÖc nhËp khÈu dÔ h¬n lµ tù s¶n xuÊt trong níc.Trong ®iÒu kiÖn ngµnh c«ng nghiÖp cßn non kÐm cña ViÖt Nam, gi¸ hµng nhËp khÈu thêng rÎ h¬n, phÈm chÊt tèt h¬n .Nhng nÕu chØ nhËp khÈu kh«ng chó ý tíi s¶n xuÊt sÏ “bãp chÕt”s¶n xuÊt trong níc .V× vËy ,cÇn tÝnh to¸n vµ tranh thñ c¸c lîi thÕ cña níc ta trong tõng thêi k× ®Ó b¶o hé vµ më mang s¶n xuÊt trong níc võa ®¸p øng nhu cÇu tiªu dïng néi ®Þa võa t¹o ra ®îc nguån hµng xuÊt khÈu më réng thÞ trêng ngoµi níc. 2.2 §èi víi xuÊt khÈu. XuÊt khÈu lµ mét c¬ së cña nhËp khÈu vµ lµ ho¹t ®éng kinh doanh ®Ó ®em l¹i lîi nhuËn lín, lµ ph¬ng tiÖn thóc ®Èy kinh tÕ. Më réng xuÊt khÈu ®Ó t¨ng thu ngo¹i tÖ, t¹o ®IÒu kiÖn cho nhËp khÈu vµ ph¸t triÓn c¬ së h¹ tÇng. Nhµ níc ta lu«n coi träng vµ thóc ®Èy c¸c ngµnh kinh tÕ híng theo xuÊt khÈu, khuyÕn khÝch c¸c thµnh phÇn kinh tÕ më réng xuÊt khÈu ®Ó gi¶i quyÕt c«ng ¨n viÖc lµm vµ t¨ng thu ngo¹i tÖ. Nh vËy xuÊt khÈu cã vai trß hÕt søc to lín thÓ hiÖn qua viÖc: - XuÊt khÈu t¹o nguån vèn chñ yÕu cho nhËp khÈu. C«ng nghiÖp ho¸ ®Êt níc ®ßi hái ph¶i cã sè vèn rÊt lín ®Ó nhËp khÈu m¸y mãc, thiÕt bÞ, kü thuËt, vËt t vµ c«ng nghÖ tiªn tiÕn. Nguån vèn ®Ó nhËp khÈu cã thÓ ®îc h×nh thµnh tõ c¸c nguån nh: . Liªn doanh ®Çu t víi níc ngoµi . Vay nî, viÖn trî, tµi trî. . Thu tõ ho¹t ®éng du lÞch, dÞch vô . XuÊt khÈu søc lao ®éng Trong c¸c nguån vèn nh ®Çu t níc ngoµi, vay nî vµ viÖn trî…còng ph¶i tr¶ b»ng c¸ch nµy hay c¸ch kh¸c. §Ó nhËp khÈu, nguån vèn quan träng nhÊt lµ tõ xuÊt khÈu. XuÊt khÈu quyÕt ®Þnh qui m« vµ tèc ®é t¨ng cña nhËp khÈu. - XuÊt khÈu gãp phÇn chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ sang nÒn kinh tÕ híng ngo¹i. + XuÊt khÈu t¹o ®iÒu kiÖn cho c¸c ngµnh liªn quan cã c¬ héi ph¸t triÓn thuËn lîi + XuÊt khÈu t¹o ra kh¶ n¨ng më réng thÞ trêng tiªu thô, cung cÊp ®Çu vµo cho s¶n xuÊt, khai th¸c tèi ®a s¶n xuÊt trong níc + XuÊt khÈu t¹o ra nh÷ng tiÒn ®Ò kinh tÕ kü thuËt nh»m ®æi míi thêng xuyªn n¨ng lùc s¶n xuÊt trong níc. Nãi c¸ch kh¸c, xuÊt khÈu lµ c¬ së t¹o thªm vèn vµ kü thuËt, c«ng nghÖ tiªn tiÕn thÕ giíi tõ bªn ngoµi + Th«ng qua xuÊt khÈu, hµng ho¸ sÏ tham gia vµo cuéc c¹nh tranh trªn thÞ trêng thÕ giíi vÒ gi¸ c¶, chÊt lîng. Cuéc c¹nh tranh nµy ®ßi hái ph¶i tæ chøc l¹i s¶n xuÊt cho phï hîp víi nhu cÇu thÞ trêng. + XuÊt khÈu cån ®ßi hái c¸c doanh nghiÖp ph¶i lu«n ®æi míi vµ hoµn thiÖn c«ng t¸c qu¶n lý s¶n xuÊt, kinh doanh, n©ng cao chÊt lîng s¶n phÈm, h¹ gi¸ thµnh. - XuÊt khÈu t¹o thªm c«ng ¨n viÖc lµm vµ c¶i thiÖn ®êi sèng nh©n d©n. Tríc hÕt, s¶n xuÊt hµng xuÊt khÈu thu hót hµng triÖu lao ®éng, t¹o ra nguån vèn ®Ó nhËp khÈu vËt phÈm tiªu dïng thiÕt yÕu phôc vô ®êi sèng cña nh©n d©n. - XuÊt khÈu lµ c¬ së ®Ó më réng vµ thóc ®Èy c¸c quan hÖ kinh tÕ ®èi ngo¹i cña ®Êt níc. XuÊt khÈu vµ c¸c quan hÖ kinh tÕ ®èi ngo¹i lµm cho nÒn kinh tÕ g¾n chÆt víi ph©n c«ng lao ®éng quèc tÕ. Th«ng thêng ho¹t ®éng xuÊt khÈu ra ®êi sím h¬n c¸c ho¹t ®éng kinh tÕ ®èi ngo¹i kh¸c nªn nã thóc ®Èy c¸c quan hÖ nµy ph¸t triÓn. Ch¼ng h¹n, xuÊt khÈu vµ s¶n xuÊt hµng xuÊt khÈu thóc ®Èy quan hÖ tÝn dông, ®Çu t, vËn t¶i quèc tÕ… Tãm l¹i, ®Èy m¹nh xuÊt khÈu ®îc coi lµ vÊn ®Ò cã ý nghÜa chiÕn lîc ®Ó ph¸t triÓn kinh tÕ, thùc hiÖn c«ng nghiÖp ho¸ vµ hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt níc. 3. T×nh h×nh XNK cña ViÖt Nam thêi gian qua. 3.1 Nh÷ng thµnh tùu ®¹t ®îc: Tõ khi ®æi míi c¬ chÕ thÞ trêng, nÒn kinh tÕ cña níc ta ®· cã sù chuyÓn ®æi s©u s¾c vµ toµn diÖn ®Æc biÖt lµ trong lÜnh vùc XNK. Tríc ®©y ngo¹i th¬ng ViÖt Nam do Nhµ níc ®éc quyÒn qu¶n lý vµ ®iÒu hµnh vµ chñ yÕu ®îc thùc hiÖn viÖc trao ®æi hµng ho¸ theo nghÞ ®Þnh th gi÷a c¸c ChÝnh phñ do ®ã mµ ho¹t ®éng th¬ng m¹i trë nªn kÐm ph¸t triÓn. 3.1.1 VÒ ho¹t ®éng XNK. B¶ng 1: kim ng¹ch XNK cña ViÖt Nam thêi kú 1993– 2003. §¬n vÞ : TriÖu USD Tæng N¨m KNXNK KNXK KNNK 1993 6.876,0 2.952,0 3.924,0 1994 9.880,1 4.054,0 5.825,8 1995 13.604,3 5.448,9 8.155,4 1996 18.399,5 7.255,9 11.143,6 1997 20.777,3 9.185,0 11.592.3 1998 20.859,9 9.360,3 11.499,6 1999 23.283,5 11.541,4 11.742,1 2000 30.119,2 14.482,7 15.636,5 2001 31.189,0 15.027,0 16.162,0 2002 34.300,0 16.100,0 18.200,0 2003(DK) 36.600,0 17.300,0 19.300,0 Nguån: Niªn gi¸m thèng kª Nh×n vµo b¶ng trªn ta cã thÓ thÊy r»ng, kinh ng¹ch XNK cña ta t¨ng liªn tôc. Tõ 6876 triÖu USD n¨m 19993 lªn 30.119,2 triÖu USD n¨m 2000, tøc lµ sau 7 n¨m kim ngh¹ch XNK cña ta ®· t¨ng lªn 2.243,2 triÖu USD vµ 2 n¨m sau ®ã vÉn liªn tôc t¨ng. Sù chuyÓn ®æi nÒn kinh tÕ ®· thóc ®Èy ngo¹i th¬ng ViÖt Nam ph¸t triÓn m¹nh mÏ c¶ vÒ nhËp khÈu vµ xuÊt khÈu ®ång thêi tèc ®é t¨ng trëng vÒ ngo¹i th¬ng nhanh qua c¸c n¨m vµ t¨ng cao h¬n tèc ®é t¨ng trëng cña s¶n xuÊt. Tèc ®é t¨ng trëng b×nh qu©n qua c¸c n¨m 1993 – 1996 lµ 38,64%, giai ®o¹n 1996 – 1999 lµ 8,3% vµ n¨m 2000 lµ 29%. Cã thÓ thÊy r»ng, trong c¸c n¨m 1996 – 1999 tèc ®é t¨ng trëng gi¶m sót lµ do cuéc khñng ho¶ng tµi chÝnh tiÒn tÖ khu vùc, nhng bíc sang n¨m 2000 tèc ®é t¨ng trëng trë l¹i b×nh thêng ®¹t møc 29% nhng vÉn ë møc thÊp. MÆc dï kim ngh¹ch XNK cña ta t¨ng kh«ng ®Òu qua c¸c n¨m song còng thÓ hiÖn phÇn nµo sù ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ cña níc ta. NÕu xÐt riªng vÒ xuÊt khÈu vµ nhËp khÈu th× tèc ®é t¨ng cña nhËp khÈu cao h¬n tèc ®é t¨ng cña xuÊt khÈu. VÒ c¬ cÊu XNK cña ta còng cã nhiÒu thay ®æi, ®iÒu nµy ®îc thÓ hiÖn qua b¶ng sau: B¶ng 2: c¬ cÊu hµng ho¸ XNK cña níc ta giai ®o¹n 1999 – 2003. ChØ tiªu VÒ xuÊt khÈu 1999 KN TT (triÖu $) (%) 2000 KN TT (triÖu $) (%) 2001 KN TT (triÖu $) (%) 11.541,4 14.482,7 15.027,0 100 100 100 2002 KN TT (triÖu $) (%) 16.100 100 2003 (DK) KN TT (triÖu (%) $) 17.300 100 1.HµngCNN vµ KS . 2.Hµng CN nhÑ. 3. N«ng, l©m , thñy s¶n. VÒ nhËp khÈu 1. M¸y mãc thiÕt bÞ 2.Nguyªn nhiªn vËt liÖu. 3. Hµng tiªu dïng. 3.609,5 31,3 5.382,1 37,2 4.600 30,6 4.750 29,5 4.800 27,7 4.243,2 36,8 4.903,1 33,8 5.400 35,9 6.350 39,4 7.200 42,3 3.688,7 31,9 4.197,5 29,0 5.027 5.000 31,1 5.300 30,6 11.742,1 100 15.636,5 100 16.162 33,5 1 100 18.200 100 19.300 100 3.503,6 29,8 4.781,5 30,6 4.700 29,0 5.400 29,7 5.800 30,1 7.246,8 61,7 9.886,7 63,2 10.612 11.950 65,7 12.600 65,3 991,7 8,5 986,3 6,2 850 65,7 6 6.3 850 4,6 900 4,6 Nguån: Niªn gi¸n thèng kª VÒ xuÊt khÈu: Hµng n«ng – l©m – thuû s¶n n¨m 1999 chiÕm 31,9% trong tæng kim ng¹ch xuÊt khÈu, bíc sang n¨m 2000 th× gi¶m xuèng chØ ®¹t ë møc 29% nhng 2 n¨m tiÕp theo l¹i cã chiÒu híng gia t¨ng. Hµng c«ng nghiÖp nÆng vµ kho¸ng s¶n cã chiÒu híng gi¶ dÇn qua c¸c n¨m, n¨m 2000 ®¹t 37,2% tong tæng kim ng¹ch xuÊt khÈu nhng ®Õn n¨m 2001, 2002 ®· gi¶m xuèng cßn 30,6%, 29,5%. Còng theo xu híng nµy dù ®o¸n ®Õn n¨m 2003 gi¶m xuèng chØ cßn 27,7%. §iÒu nµy cã thÓ do lîng kho¸ng s¶n ngµy cµng Ýt ®i vµ ngµnh c«ng nghiÖp nÆng phôc vô trong níc lµ chÝnh. ChØ cã ngµnh c«ng nghiÖp nhÑ lµ t¨ng ®Òu qua 4 n¨m qua vµ dù b¸o n¨m 2003 ®¹t 42,3%, tøc lµ t¨ng 13,3% so víi n¨m 2000 vµ 11,2% so víi n¨m 2002.. Nh×n chung, t×nh h×nh xuÊt khÈu cña ViÖt Nam lµ t¬ng ®èi æn ®Þnh, hµng n«ng, l©m, thuû s¶n vÉn chiÕm tû träng cao, duy chØ cã hµng c«ng nghiÖp nÆng vµ kho¸ng s¶n lµ cã xu híng gi¶m ®i. VÒ nhËp khÈu: ViÖt Nam vÉn lµ níc cã tû träng nhËp khÈu cao so víi tæng kim ng¹ch XNK. Hµng nguyªn, nhiªn, vËt liÖu lu«n chiÕm tû träng cao nhÊt ®ång thêi t¨ng liªn tôc qua c¸c n¨m: n¨m 1999 ®¹t 61,7%, n¨m 2000, n¨m 2000 ®¹t 63,2%, vµ n¨m 2001, n¨m 2002 ®¹t 65,7% chøng tá níc ta vÉn lµ níc nhËp nguyªn vËt liÖu nhiÒu nhÊt ®Ó phôc vô cho ngµnh c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ®¸t níc. Hµng tiªu dïng chiÕm tû träng thÊp nhÊt vµ gi¶m dÇn. N¨m 1999 ®¹t 85% ®Õn n¨m 2002 cßn 4,6% tøc lµ gi¶m gÇn gÊp ®«i. §iÒu nµy do níc ta ngµy cµng s¶n xuÊt ®îc c¸c hµng tiªu dïng trong níc thay thÕ cho nhËp khÈu. Hµng m¸y mãc, thiÕt bÞ, phô tïng th× kh¸ æn ®Þnh chØ giao ®éng ë møc 29 – 30% . Sù thay ®æi vÒ c¬ cÊu nhËp khÈu cña ViÖt Nam cho thÊy níc ta ®· ®i ®óng híng trong viÖc ®Èy m¹nh nhËp khÈu c«ng nghÖ vµ kü thuËt vµ kh¶ n¨ng ®¸p øng hµng tiªu dïng ®· t¨ng lªn do tù s¶n xuÊt ®îc 3.1.2 VÒ thÞ trêng XNK. Ph¸t triÓn thÞ trêng XNK theo quan ®iÓm Marketing hiÖn ®¹i cã nghÜa lµ kh«ng nh÷ng më réng thªm nh÷ng thÞ phÇn míi mµ cßn ph¶i t¨ng thÞ phÇn cña s¶n phÈm ®ã trong c¸c thÞ phÇn ®· cã s½n. GÇn mét thËp kû qua thÞ trêng XNK cña ViÖt Nam ®· cã sù thay ®æi s©u s¾c. Nõu nh tríc ®©y chñ yÕu buon b¸n víi Liªn X« vµ §«ng ¢u, chiÕm kho¶ng 80% kinh ng¹ch XNK th× hiÖn nay hµng ho¸vµ dÞch vô cña ViÖt Nam ®· cã mÆt trªn 140 quèc gia vµ vïng l·nh thæ trªn thÕ giíi. ViÖc chuyÓn híng kÞp thêi ®· t¹o ®iÒu kiÖn ®Ó më réng qui m« XNK lùa chän b¹n hµng phï hîp vµ gÝup cho nÒn kinh tÕ t¨ng trëng mét c¸ch liªn tôc mÆc dï cã nh÷ng biÕn ®éng lín ë Liªn X« vµ §«ng ¢u. + C¸ níc Ch©u ¸: Lµ thÞ trêng bu«n b¸n chñ yÕu cña ViÖt Nam, chiÕm 63,65% tæng kim ng¹ch xuÊt kh©u vµ 74- 75% tæng kim ng¹ch nhËp khÈu cña c¶ níc thËp kû qua, trong ®ã c¸c níc l©n cËn chiÕm 45%, ®Æc biÖt lµ NhËt B¶n, ASEAN, vµ Trung Quèc lµ nh÷ng b¹n hµng lín cña ViÖt Nam. Thei Bé ngo¹i giao th× c¸c níc APEC tiªu thô tõ ViÖt Nam toµn bédÇu th« xuÊt khÈu, gÇn 70% g¹o, 90% h¹t ®iÒu, 90- 94% cao su, 80% h¹t tiªu, 85% l¹c nh©n, 65% thuû s¶n, 60- 70% cµ phª, 60% dÖt may, 55- 60% dÇy dÐp, 95- 96% thiÕc thái, gÇn 70% than ®¸. VÒ nhËp khÈu, ®¹i bé phËn hµng ho¸ nhËp khÈu cña ViÖt Nam tõ thÞ trêng nµy víi kim ng¹ch tõ 75- 77%. Nh×n chung, thÞ trêng Ch©u ¸ t¬ng ®èi æn ®Þnh vµ ®Çy triÓn väng cho hµng ho¸ cña ta vµo thÞ trêng nµy. + ThÞ trêng NhËt B¶n: Lµ thÞ trêng chiÕm 16% tæng kim ng¹ch xuÊt khÈu, dù kiÕn kim ng¹ch xuÊt khÈu cña ta vµo NhËt B¶n tõ 21- 25% mçi n¨m trong thêi gian tíi. C¸c mÆt hµng ViÖt Nam xuÊt sang NhËt B¶n bao gåm n«ng s¶n, thuû h¶i s¶n, may mÆc… Bªn c¹nh ®ã cßn cã mét sè hµng c«ng nghiÖp nh m¸y mãc thiÕt bÞ. Tuy nhiªn, thÞ trêng NhËt B¶n cã nh÷ng nÐt ®Æc thï, hÖ thèng qu¶n lý chÊt lîng hµng nhËp khÈu rÊt chÆt chÏ, c¸ch thøc ph©n phèi hµng theo kªnh riªng…v× thÕ khi xuÊt khÈu sang thÞ trêng nµy cÇn t×m hiÓu râ ®Ó tr¸nh rñi ro. + ThÞ trêng EU: Ph¸t triÓn c¶ vÒ bÒ réng lÉn bÒ s©u, ®îc x©y dùng trªn c¬ së nh÷ng mèi quan hÖ truyÒn thèng vµ nh÷ng thiÕt chÕ luËt ph¸p ®îc hai bªn cam kÕt vµ tu©n thñ. EU lµ thÞ trêng tiªu thô hµng ho¸ c«ng nghiÖp nÆng vµ hµng tiªu dïng lín nhÊt cña ViÖt Nam kho¶ng 8% tæng hµng xuÊt khÈu sang EU + Liªn Bang Nga : lµ thÞ trêng truyÒn thèng vµ nhiÒu tiÒm n¨ng. Nh÷ng n¨m gÇn ®©y, tuy kim ng¹ch XNK cßn rÊt nhá bÐ so víi tiÒm n¨ng, n¨m 1996 kim ng¹ch xuÊt kh¶u sang Nga ®¹t 85 triÖu USD, n¨m 1997 ®¹t 120 triÖu USD n¨m 1998 lµ 132,6 triÖu USD song lµ thÞ truêng hÊp dÉn ®èi víi c¸c doanh nghiÖp cña ViÖt Nam Ngoµi ra, níc ta cßn quan hÖ víi nhiÒu níc kh¸c nh thÞ trêng Ch©u Mü… còng cã nhiÒu triÓn väng. 3.2 Mét sè mÆt cßn tån t¹i. MÆc dï ®¹ ®îc nh÷ng thµnh tùu ®¸ng kÓ song ngo¹i th¬ng ViÖt Nam vÉn cßn nhiÒu h¹n chÕ ®îc thÓ hiÖn qua mét sè mÆt sau. + VÒ xuÊt khÈu: tèc ®é t¨ng trëng cßn thÊp vµ kh«ng ®Òu qua c¸c n¨m, dÔ bÞ ¶nh hëng bëi cuéc khñng ho¶ng khu vùc vµ thÕ giíi.C¬ cÊu mÆt hµng xuÊt khÈu cßn l¹c hËu, chÊt lîng thÊp, mÆt hµng manh món, søc c¹nh tranh cßn yÕu.XuÊt khÈu chñ yÕu lµ nguyªn liÖu th« cha qua chÕ biÕn, s¶n phÈm cña c¸c ngµnh c«ng nghiÖp nhÑ, c«ng nghiÖp chÕ biÕn n«ng, l©m, thuû s¶n vÉn lµ c¸c mÆt hµng chñ yÕu + VÒ nhËp khÈu: Tèc ®é t¨ng trëng nhËp khÈu liªn tôc t¨ng , chøng tá níc ta vÉn lµ níc nhËp siªu cao. H¬n n÷a nhËp khÈu l·ng phÝ, kÐm hiÖu qu¶,viÖc bu«n lËu trë lªn nghiªm träng g©y tæn thÊt lín. + VÒ b¹n hµng: ThÞ trêng bÊp bªnh, chñ yÕu qua trung gian,vÉn thu hÑp ë thÞ trêng c¸c níc trong khu vùc, cha ph¸t triÓn nhiÒu ra c¸c níc trªn thÕ giíi, thiÕu hôt c¸c hîp ®ång lín vµ dµi h¹n.MÆc dï thÞ trêng cã ®îc më réng nhng lîng xuÊt khÈu vÉn cßn h¹n chÕ v× thÕ rÊt g©y bÊt lîi cho hµng ho¸ cña níc ta. + C¬ chÕ qu¶n lý XNK cha chÆt chÏ ®Ó kiÓm so¸t vµ ng¨n chÆn bu«n lËu, cha khuyÕn khÝch xuÊt khÈu, thñ tôc cßn nhiÒu rêm rµ, bÊt cËp, th«ng tin vÒ thÞ trêng cßn thiÕu, kh«ng kÞp thêivµ chÝnh x¸c. 4. C¸c nh©n tè ¶nh hëng ®Õn ho¹t ®éng XNK. ThÞ trêng quèc tÕ chÞu ¶nh hëng cña rÊt nhiÒu nh©n tè kh¸c nhau thêng lµ ®a d¹ng vµ phong phó h¬n nhiÒu so víi thÞ trêng néi ®Þa. ChÝnh v× vËy ho¹t ®éng kinh doanh XNK còng ph¶i chÞu ¶nh hëng cña nhiÒu nh©n tè mµ c¸c nh©n tè nµy cã thÓ mang tÝnh vÜ m« hoÆc mang tÝnh vi m«. Cô thÓ ho¹t ®éng kinh doanh XNK chÞu ¶nh hëng cña nh÷ng nh©n tè sau: 4.1 Nh©n tè mang tÝnh toµn cÇu. §ã lµ nh©n tè thuéc vÒ hÖ thèng th¬ng m¹i quèc tÕ. MÆc dï xu híng chung trªn thÕ giãi lµ tù do mËu dÞch vµ c¸c nç lùc chung ®Ó gi¶m bít hµng rµo ng¨n c¶n ®èi víi kinh doanh quèc tÕ, c¸c nhµ kinh doanh XNK lu«n ph¶i ®èi diÖn víi c¸c h¹n chÕ th¬ng m¹i kh¸c nhau. Phæ biÕn nhÊt lµ thuÕ quan, mét lo¹i thyÕ do chÝnh phñ níc ngoµi ®¸nh vµo nh÷ng s¶n phÈm nhËp khÈu. ThuÕ quan cã thÓ ®îc qui ®Þnh ®Ó lµm t¨ng thu nhËp cho quèc gia hay ®Ó b¶o hé cho c¸c doanh nghiÖp trong níc. Nhµ xuÊt khÈu còng cã thÓ ®èi diÖn víi mét h¹n ng¹ch ( quota ) lµ viÖc ®Ò ra nh÷ng giíi h¹n vÒ sè lîng nh÷ng hµng ho¸ mµ níc nhËp khÈu ph¶i chÊp nhËn ®èi víi nh÷ng lo¹i s¶n phÈm nµo ®ã. Môc tiªu cña h¹n ng¹ch lµ ®Ó b¶o lu ngo¹i hèi vµ b¶o vÖ c«ng nghÖ còng nh c«ng ¨n viÖc lµm trong níc . Mét sù cÊm vËn lµ h×nh thøc cao nhÊt cña h¹n ng¹ch , trong ®ã viÖc nhËp khÈu c¸c lo¹i s¶n phÈm trong danh s¸ch cÊm vËn bÞ cÊm hoµn toµn. Kinh doanh XNK còng cã thÓ bÞ h¹n chÕ do viÖc kiÓm so¸t ngo¹i hèi lµ viÖc ®iÒu tiÕt lîng ngo¹i tÖ hiÖn cã vµ tû gi¸ hèi ®o¸i so víi ®ång tiÒn kh¸c. C¸c nhµ kinh doanh XNK còng cã thÓ ph¶i ®èi diÖn víi mét lo¹t c¸c hµng rµo phi thuÕ quan nh giÊy phÐp nhËp khÈu, nh÷ng sù qu¶n lý, ®iÒu tiÕt ®Þnh h×nh nh ph©n biÖt ®èi xö víi c¸c nhµ ®Êu thÇu níc ngoµi, c¸c tiªu chuÈn s¶n phÈm mang tÝnh ph©n biÖt ®èi xö víi hµng níc ngoµi. 4.2 ChÕ ®é chÝnh s¸ch luËt ph¸p cña Nhµ nuíc vµ quèc tÕ. §©y lµ yÕu tè mµ doanh ngiÖp kinh doanh XNK cÇn n¾m râ vµ tu©n thñ. Bëi vËy nã thÓ hiÖn ý chÝ thèng nhÊt chung cña quèc tÕ. Ho¹t ®éng XNK ®îc tiÕn hµnh gi÷a c¸c chñ thÓ ë c¸c quèc gia kh¸c nhau, nªn nã chÞu sù t¸c ®éng cña chÝnh s¸ch chÕ ®é, luËt ph¸p cña quèc gia ®ã, ®ång thêi tu©n theo nh÷ng qui ®Þnh , luËt ph¸p cña quèc gia ®ã vµ nã ph¶i tu©n theo nh÷ng qui ®Þnh , luËt ph¸p quèc tÕ chung. Nh©n tè thuéc m«i trêng v¨n ho¸. Mçi níc ®Òu cã nh÷ng tËp tôc , qui t¾c , kiªng kþ riªng. Chóng ®îc h×nh thµnh heo truyÒn thèng v¨n ho¸ cña mçi níc vµ cã ¶nh huáng to lín ®Õn tËp tÝnh tiªu dïng cña kh¸ch hµng nø¬c ®ã. Tuy sù giao lu v¨n ho¸ gi÷a c¸c níc ®· lµm xuÊt hiÖn kh¸ nhiÒ tËp tÝnh tiªu dïng chung cho moÞ d©n téc, song nh÷ng yÕu tè v¨n ho¸ truyÒn thèng vÉn cßn rÊt bÒn v÷ng cã ¶nh hëng rÊt m¹nh ®Õn thãi quen vµ t©m lý tiªu dïng. §Æc biÖt chóng thÓ hiÖn rÊt râ trong sù kh¸c biÖt gi÷a truyÒn thèng ph¬ng §«ng vµ ph¬ng T©y, gi÷a c¸c t«n gi¸o vµ gi÷a c¸c chñng téc. M«i trêng kinh tÕ. M«i trêng kinh tÕ cã ¶nh hëng quyÕt ®Þnh ®Õn ho¹t ®éng xuÊt khÈu. Nã quyÕt ®Þnh sù hÊp dÉn cña thÞ trêng th«ng qua viÖc ph¶n ¸nh tiÒm lùc thÞ trêng vµ hÖ thèng c¬ së h¹ tÇng cña mét quèc gia. Trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y, m«I trêng kinh tÕ quèc tÕ cã nhiÒu thay ®æi do xu híng nhÊt thÓ ho¸ nÒn kinh tÕ cã nhiÒu møc ®é kh¸c nhau nh khu vùc mËu dÞch tù do , khu vùc thèng nhÊt thuÕ quan, khu vùc thÞ trêng chung…Nh÷ng xu híng nµy cã t¸c ®éng ®Õn ho¹t ®éng xuÊt khÈu cña c¸c quèc gia theo hai híng : t¹o ra sù u tiªn cho nhau vµ kÝch thÝch t¨ng tráng cña c¸c thµnh viªn. 4.3 HÖ thèng giao th«ng vËn t¶i , th«ng tin liªn l¹c ViÖc thùc hiÖn ho¹t ®éng XNK kh«ng thÓ t¸ch rêi c«ng viÖc vËn chuyÓn vµ th«ng tin liªn l¹c. Nhê cã th«ng tin mµ c¸c bªn cã thÓ c¸ch nhau tíi nöa vßng tr¸I ®Êt vÉn th«ng tin ®îc víi nhau ®Ó tho¶ thuËn tiÕn hµnh ho¹t ®éng kÞp thêi. ViÖc vËn chuyÓn hµng ho¸ tõ níc nµy sang níc kh¸c lµ c«ng viÖc nÆng nÒ tèn nhiÒu chi phÝ cña ho¹t ®éng XNK. Do ®ã, nÕu hÖ thèng giao th«ng vËn t¶i vµ th«ng tin liªn l¹c cña mét níc thuËn tiÖn sÏ gióp cho viÖc thùc hiÖn ho¹t ®éng XNK ®îc tiÕn hµnh dÔ dµng, nhanh chãng vµ ngîc l¹i. 4.4 HÖ thèng tµi chÝnh ng©n hµng: HiÖn nay hÖ thèng tµi chÝnh ng©n hµng ®· ph¸t triÓn hÕt søc lín m¹nh, can thiÖp tíi tÊt c¶ c¸c doanh nghiÖp trong nÒn kinh tÕ dï lín hay nhá, dï ë bÊt kú thµnh phÇn kinh tÕ nµo. Ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu sÏ kh«ng thÓ thùc hiÖn ®îc nÕu kh«ng cã sù ph¸t triÓn cña hÖ thèng ng©n hµng. Dùa trªn c¸c quan hÖ, uy tÝn , nghiÖp vô thanh to¸n liªn ng©n hµng rÊt thuËn lîi mµ c¸c doanh nghiÖp tham gia ho¹t ®«ng XNK sÏ ®îc ®¶m b¶o vÒ mÆt lîi Ých. 4.5 Kh¶ n¨ng s¶n xuÊt, chÕ biÕn cña nÒn kinh tÕ trong níc. Kinh doanh th¬ng m¹i nãi chung vµ kinh doanh xuÊt nhËp khÈu nãi riªng lµ mua b¸n hµng ho¸ chø kh«ng ph¶i ®Ó tiªu dïng cho chÝnh m×nh . C¸c doanh nghiÖp XNK ho¹t ®éng trªn thÞ trêng ®Çu vµo nh»m chuÈn bÞ ®Çy ®ñ c¸c yÕu tè ®Çu vµo trong ®ã quan träng nhÊt lµ hµng ho¸. Nguån hµng cña doanh nghiÖp XNK lµ toµn bé vµ c¬ cÊu hµng ho¸ thÝch hîp víi nhu cÇu cña kh¸ch hµng ®· vµ ®ang cã kh¶ n¨ng huy ®éng trong kú kÕ ho¹ch 4.6 Doanh nghiÖp vµ søc c¹nh tranh trªn thÞ trêng Doanh nghiÖp kh«ng thÓ XNK ®îc hµng ho¸ nÕu doanh nghiÖp kh«ng cã kh¶ n¨ng thu mua, chÕ biÕn vµ tiÕp cËn ®îc víi kh¸ch hµng níc . Doanh nghiÖp ph¶i biÕt tËn dông thÕ m¹nh ®Ó cã mét chç ®øng v÷ng ch¾c trªn thÞ trêng. II. C¸c h×nh thøc XNK. C¸c nghiÖp vô xuÊt nhËp khÈu hµng ho¸ lµ ho¹t ®éng th¬ng m¹i liªn quan ®Õn mua vµ b¸n hµng ho¸ víi thÞ trêng níc ngoµi bao gåm c¶ t¸i xuÊt khÈu (Reexport) vµ t¸i nhËp khÈu (Reimport ) 1. T¸i xuÊt khÈu : Lµ xuÊt khÈu hµng ®· nhËp vÒ trong níc, kh«ng qua chÕ biÕn thªm, còng cã trêng hîp hµng kh«ng vÒ trong níc, sau khi nhËp hµng, giao hµng ®ã ngay cho ngêi thø ba. Nh vËy ë ®©y cã c¶ hµnh ®éng mua vµ hµnh ®éng b¸n nªn møc rñi ro cã thÓ lín vµ lîi nhuËn cã thÓ cao. 2. T¸i nhËp khÈu. Lµ nhËp khÈu tõ níc ngoµi mµ hµng tríc ®ã ®· xuÊt khÈu nhËp l¹i hµng ®ã kh«ng qua chÕ biÕn. VÒ nguyªn lý nghiÖp vô t¸i xuÊt khÈu vµ t¸i nhËp khÈu kh«ng tÝnh vµo hµng xuÊt khÈu hay hµng nhËp khÈu m¹c dï ph¶i qu¸ thñ tôc h¶i quan. NhiÒu hµng t¸i xuÊt thùc hiÖn ë c¸c khu tù do th¬ng m¹i, khu nµy n»m ngoµi vßng kiÓm tra cña h¶i quan. Hµng nhËp vµo khu nµy kh«ng nép thuÕ h¶i quan kÓ c¶ hµng nhËp ®Ó t¸i xuÊt ®i níc kh¸c. Nhng nÕu hµng nµy tõ khu tù do th¬ng m¹i l¹i chuyÓn vµo c¸c vïng kh¸c cña níc ®ã (níc chñ nhµ khu tù do th¬ng m¹i ) th× ph¶i nép thuÕ nhËp khÈu theo tû lÖ chung cña h¶i quan. VÝ dô: Mü : New York, New orleau, Los Angeles , Cietle, Sanfranciseo. Anh : C¶ng London. Thuþ §iÓn : C¶ng Gofeborg , Stockholm Maemo. §an M¹ch : Gopenhagen. CHLB §øc : Hambourg. 3. XuÊt khÈu vµ nhËp khÈu trùc tiÕp C¸c nhµ s¶n xuÊt c«ng nghiÖp giao hµng trùc tiÕp cho ngêi tiªu dïng níc ngoµi vµ mua hµng trùc tiÕp nhËp hµng cña ngêi s¶n xuÊt VÒ nguyªn t¾c mÆc dï xuÊt khÈu trùc tiÕp cã lµm t¨ng thªm rñi ro trong kinh doanh song nã cã nh÷ng u ®iÓm sau: Gi¶m bít lîi nhuËn trung gian sÏ lµm t¨ng chªnh lÖch gi÷a gi¸ b¸n vµ chi phÝ, tøc lµ lµm t¨ng lîi nhuËn cho nhµ s¶n xuÊt Ngêi s¶n xuÊt cã liªn hÖ trùc tiÕp vµ ®Òu ®Æn víi kh¸ch hµng, víi thÞ trêng, biÕt ®îc nhu cÇu cña kh¸ch hµng vµ t×nh h×nh b¸n hµng do ®ã cã thÓ thay ®æi s¶m phÈm vµ c¸c ®iÒu kiÖn b¸n hµng rong ®iÒu kiÖn cÇn thiÕt 4. XuÊt khÈu vµ nhËp khÈu gi¸n tiÕp. Lµ h×nh thøc khi doanh nghiÖp th«ng qua dÞch vô cña c¸c tæ chøc ®éc lËp ®Æt ngay t¹i níc xuÊt khÈu nhËp khÈu ®Ó tiÕn hµnh XNK. H×nh thøc xuÊt khÈu gi¸n tiÕp kh¸ phæ biÕn ë nh÷ng doanh nghiÖp míi tham gia vµo thÞ trêng quèc tÕ . H×nh thøc nµy cã u ®iÓm c¬ b¶n lµ: - Ýt ph¶i ®Çu t. - Doanh nghiÖp khong ph¶i triÓn khai mét lùc lîng b¸n hµng ë níc ngoµi còng nh c¸c ho¹t ®éng giao tiÕp vµ khuyÕch tr¬ng ë níc ngoµi. - H¹n chÕ ®îc c¸c rñi ro cã thÓ x¶y ra ë thÞ trêng níc ngoµi. Tuy nhiªn, h×nh thøc nµy còng cã h¹n chÕ lµ gi¶m lîi nhuËn cña doanh nghiÖp do ph¶i chia sÎ víi c¸c tæ chøc tiªu thô vµ do kh«ng cã liªn hÖ trùc tiÕp víi thÞ trêng níc ngoµi nªn viÖc n¾m b¾t c¸c th«ng tin vÒ thÞ trêng níc ngoµi bÞ h¹n chÕ, kh«ng thÝch øng nhanh ®îc víi c¸c biÕn ®éng cña thÞ trêng. 5. T¹m nhËp, t¸i xuÊt. Nh ®a hµng ®i triÓn l·m, ®a ®i söa ch÷a råi l¹i mang vÒ 6. T¹m xuÊt, t¸i nhËp. Nh ®a hµng vµo dù triÓn l·m, héi chî, qu¶ng c¸o sau ®ã ®a vÒ 7. ChuyÓn khÈu. Lµ hµng mua cña níc nµy b¸n cho níc kh¸c, kh«ng lµm thñ tôc XNK. Nh vËy, trong ho¹t ®éng chuyÓn khÈu kh«ng cã hµnh vi mua b¸n mµ chØ thùc hiÖn c¸c dÞch vô nh vËn t¶i qu¸ c¶nh, lu kho, lu b·i, b¶o qu¶n…Bëi vËy møc ®é rñi ro trong ho¹t ®éng nãi chung lµ thÊp vµ lîi nhuËn còng kh«ng cao. 8.DÞch vô xuÊt khÈu, nhËp khÈu. Nh göi ®¹i lý hay thuª ngêi söa ch÷a 9. XuÊt khÈu t¹i chç. Trong trêng hîp nµy hµng ho¸ vµ dÞch vô cã thÓ cha vît ra ngoµi biªn giíi quèc gia nhng ý nghÜa kinh tÕ cña nã t¬ng tù nh ho¹t ®éng xuÊt khÈu. §ã lµ viÖc cung cÊp hµng ho¸ vµ dÞch vô cho c¸c ngo¹i giao ®oµn, cho kh¸ch du lÞch quèc tÕ… Ho¹t ®éng xuÊt khÈu t¹i chç cã thª ®¹t hiÖu qu¶ cao do gi¶m bít chi phÝ bao b× ®ãng gãi, chi phÝ b¶o qu¶n, chi phÝ vËn t¶i, thêi gian thu håi vèn nhanh. III. Néi dung më réng thÞ trêng. 1. Kh¸i niÖm thÞ trêng vµ vai trß cña thÞ trêng trong ho¹t ®éng XNK. 1.1 Kh¸i niÖm thÞ trêng. ThÞ trêng lµ con ®Î kinh tÕ hµng ho¸ vµ sù ph¸t triÓn cña ph©n c«ng lao ®éng x· héi. Nh VI. Lªnin ®· v¹ch râ: “ n¬i nµo cã ph©n c«ng x· héi vµ s¶n xuÊt hµng ho¸ n¬i ®ã cã thÞ trêng .’’ Trong ®iÒu kiÖn s¶n xuÊt nhá, thÞ trêng hµng ho¸ nhá hÑp, tr×nh ®é ph¸t triÓn thÊp. §Õn thêi kú chñ nghÜa t b¶n, kinh tÕ hµng ho¸ ph¸t triÓn nhanh chãng, qui m« thÞ trêng hµng ho¸ më réng cha tõng cã, ph¹m vi giao dÞch cµng réng, võa cã hµng ho¸ h÷u h×nh, võa cã hµng ho¸ v« h×nh , thËm chÝ søc lao ®éng còng trë thµnh hµng ho¸. H¬n thÕ n÷a kinh tÕ hµng ho¸ ®· vît qua giíi tuyÕn d©n téc, vît qua biªn giíi quèc gia lµm xuÊt hiÖn thÞ trêng cã tÝnh thÕ giíi. Theo quan ®iÓm kinh tÕ häc th× “ ThÞ trêng lµ tæng thÓ cña cung vµ cÇu ®èi víi mét lo¹i hµng ho¸ nhÊt ®Þnh trong mét kh«ng gian vµ thêi gian cô thÓ.’’ §øng trªn gi¸c ®é qu¶n lý mét doanh nghiÖp, kh¸i niÖm thÞ trêng ph¶i ®îc g¾n víi c¸c t¸c nh©n kinh tÕ tham gia vµo thÞ trêng nh ngêi mua, ngêi b¸n ,ngêi ph©n phèi…víi nh÷ng hµnh vi cô thÓ cña hä MÆt kh¸c trong ®iÒu kiÖn kinh doanh hiÖn ®¹i th× trong kh¸i niÖm thÞ trêng yÕu tè cung cÊp ®ang mÊt dÇn tÇm quan träng, trong khi ®ã nhu cÇc vµ sù nhËn biÕt nhu cÇu lµ nh÷ng yÕu tè ngµy cµng quyÕt ®Þnh ®èi víi ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp. Do ®ã cã thÓ ®a ra kh¸i niÖm thÞ trêng quèc tÕ nh sau : ThÞ trêng quèc tÕ cña doanh nghiÖp lµ tËp hîp nh÷ng kh¸ch hµng níc ngoµi tiÒm n¨ng cña doanh nghiÖp ®ã. 1.2 Vai trß cña thÞ trêng ®èi víi ho¹t ®éng XNK. ThÞ trêng lµ m«i trêng ho¹t ®éng cña mäi doanh nghiÖp. §Ó thuËn lîi cho c¸c ho¹t ®éng kinh doanh th× tù b¶n th©n doanh nghiÖp ph¶i biÕt cñng cè vµ ph¸t triÓn cho m«i trêng ho¹t ®éng cña m×nh, bao gåm c¶ thÞ trêng ®Çu vµo vµ thÞ trêng ®Çu ra. Hoµ theo xu thÕ quèc tÕ ho¸, ngµy nay nhiÒu doanh nghiÖp më réng viÖc ®a s¶n phÈm ra tiªu thô ë thÞ trêng níc ngoµi b»ng c¸ch xuÊt khÈu, d©y lµ c¸ch dÔ thùc hiÖn vµ thêng ®îc sö dông c¶ ®èi víi nh÷ng doanh nghiÖp míi tham ra vµo thÞ trêng quèc tÕ còng nh nh÷ng doanh nghiÖp ®· cã nh÷ng kinh nghiÖm. Trong bèi c¶nh c¹nh tranh ngµy cµng gay g¾t, thÞ trêng ngµy cµng trë nªn mang tÝnh toµn cÇu. ChÝnh v× vËy, thÞ trêng cã vai trß rÊt lín ®èi víi ho¹t ®éng XNK + ThÞ trêng lµ n¬i tiªu thô hµng ho¸ XNK : mäi hµng ho¸ sÏ ®îc ®em ra trao ®æi mua b¸n trªn thÞ truêng, ®¸p øng nhu cÇu c©n b»ng gi÷a cung vµ cÇu. + ThÞ trêng lµ sù tån t¹i cña doanh nghiÖp: Mçi doanh nghiÖp hay C«ng ty nµo tham gia vµo ho¹t ®éng kinh doanh XNK ®Òu coi träng thÞ trêng v× nã lµ kh©u then chèt quyÕt ®Þnh sù thµnh b¹i cña doanh nghiÖp. + ThÞ trêng lµ n¬i cung cÊp th«ng tin cho ngêi s¶n xuÊt, ngêi tiªu dïng vµ c¶ ngêi kinh doanh th¬ng m¹i. ThÞ trêng chØ râ nh÷mg biÕn ®éng vÒ nhu cÇu x· héi, sè lîng gi¸ c¶, c¬ cÊu vµ xu híng thay ®æi cña nhu cÇu c¸c lo¹i hµng ho¸ dÞch vô. §ã lµ nh÷ng th«ng tin cùc kú quan träng ®èi víi ngêi s¶n xuÊt hµng ho¸, gióp hä ®iÒu chØnh s¶n xuÊt cho quan hÖ cung cÇu, thay ®æi qui c¸ch mÉu m· cho phï hîp nhu cÇu, thÞ hiÕu, s¶n xuÊt hµng ho¸ theo mèt mµ ngêi tiªu dïng ®ßi hái… Sù h×nh thµnh, ph¸t triÓn cña thÞ trêng g¾n liÒn víi sù h×nh thµnh, ph¸t triÓn cña s¶n xuÊt, lu th«ng hµng ho¸ vµ lu th«ng tiÒn tÖ.ThÞ trêng cã vai trß to lín thóc ®Èy sù ph¸t triÓn, më réng s¶n xuÊt vµ lu th«ng hµng ho¸. 2. ChiÕn lîc më réng thÞ trêng. Cã hai lo¹i chiÕn lîc kh¸c nhau trong më réng thÞ truêng níc ngoµi lµ chiÕn lîc tËp trung (hay quèc tÕ ho¸ tõng bíc ) vµ chiÕn lîc ph©n t¸n (hay quèc tÕ ho¸ toµn cÇu ) .Chóng ®Æc trng cho nh÷ng bíc ®i kh¸c nhau tr«ng qu¸ tr×nh bµnh tríng ra thÞ trêng níc ngoµi. 2.1 ChiÕn lîc tËp trung. ChiÕn lîc nµy cã u ®iÓm c¬ b¶n lµ do chØ th©m nhËp vµo mét sè Ýt thÞ trêng nªn dÔ tËp trung ®uîc c¸c nguån lùc cña doanh nghiÖp, viÖc chuyªn m«n ho¸ s¶n xuÊt vµ tiªu chuÈn ho¸ s¶n phÈm ®¹t ®îc møc ®é cao h¬n, ho¹t ®éng qu¶n lý trªn c¸c thÞ trêng ®ã còng thùc hiÖn ®îc dÔ dµng h¬n. MÆt kh¸c do tËp trung ®îc c¸c ngïn lùc cña doanh nghiÖp nªn t¹o ®îc c¸c u thÕ c¹nh tranh cao h¬n t¹i c¸c thÞ trêng ®ã. Tuy nhiªn, chiÕn lîc nµy cã nhîc ®iÓm c¬ b¶n lµ do chØ ho¹t ®éng trªn mét sdè Ýt thÞ trêng nªn tÝnh linh ho¹t trong kinh doanh bÞ h¹n chÕ, c¸c rñi ro t¨ng lªn vµ khã ®èi phã khi cã h÷ng biÕn ®éng cña thÞ trêng. 2.2 ChiÕn lîc ph©n t¸n. §îc ®Æc trng b»ng viÖc më réng ho¹t ®éng kinh doanh cña doanh nghiÖp cïng mét lóc sang nhiªï thÞ trêng kh¸c nhau. ChiÕn lîc nµy cã u ®iÓm chÝnh lµ tÝnh linh ho¹t trong kinh doanh cao h¬n, h¹n chÕ ®îc c¸c rñi ro trong kinh doanh song do ho¹t ®éng kinh doanh bÞ dµn tr¶i nªn khã th©m nhËp s©u vµ ho¹ ®éng qu¶n lý còng phøc t¹p h¬n, chi phÝ th©m nhËp thÞ trênh lín h¬n. Xem xÐt trªn tõng thÞ trêng cô thÓ c¸c u ®iÓm vµ h¹n chÕ cña hai chiÕn lîc trªn còng thÓ hiÖn kh¸c nhau. Ch¼ng h¹n vÒ chñng lo¹i s¶n phÈm cña doanh nghiÖp, viÖc më réng chñng lo¹i s¶n phÈm sang nhiÒu thÞ trêng kh¸c nhau trong chiÕn lîc ph©n t¸n cho phÐp rót ng¾n vßng ®êi cña s¶n phÈm theo nguyªn t¾c th©m nhËp vµ rót lui nhanh t¹o ra nh÷ng c¶n trë cho nh÷ng ®èi thñ c¹nh tranh vµ mang l¹i lîi nhuËn cao h¬n cho doanh nghiÖp. Ngîc l¹i, viÖc lùa chän cã môc ®Ých mét sè Ýt thÞ treêng ®Ó ph¸t triÓnchiÒu s©u l¹i t¹o ra sù ph©n chia thÞ trêng cao h¬n, t¹o nªn vÞ trÝ c¹nh tranh v÷ng ch¾c h¬n ViÖc ph©n biÖt chiÕn lîc tËp trung vµ chiÕn lîc ph©n t¸n th× sè lîng c¸c thÞ trêng chØ cã ý nghÜa t¬ng ®èi bëi lÏ kh¶ n¨ng kinh doanh cña mét doanh nghiÖp sÏ thay ®æi tuú theo tiÒm lùc vµ kh¶ n¨ng cña doanh nghiÖp ®ã, sù kh¸c biÖt gi÷a c¸c thÞ trêng xuÊt khÈu, qui m« cña chñng lo¹i s¶n phÈm vµ c¸c nç lùc thÞ trêng mµ doanh nghiÖp ph¶i bá ra cho c¸c thÞ trêng kh¸c nhau. B¶n th©n kh¸i niÖm thÞ trêng còng kh«ng nhÊt thiÕt g¾n víi ranh giíi quèc gia. Mét thÞ trêng bao gåm nhiÒu quèc gia hoÆc ngîc l¹i cã quèc gia l¹i ph¶i ®îc xem xÐtlµ nhiÒu thÞ tr¬ngf tuú thuéc vµo møc ®é kh¸c nhau vÒ kinh tÕ, x· héi, v¨n ho¸ vµ tËp qu¸n tiªu dïng nhiÒu hay Ýt. Do ®ã ®Î ®¸nh gi¸ ®îc møc ®é tËp trung hay ph©n t¸n cña chiÕn lîc lùa chän thÞ trêng th× thay cho chØ tiªu sè lîng thÞ trêng cã thÓ sö dông chØ tiªu phÇn ng©n s¸ch cña doanh nghiÖp ®îc ph©n phèi cho c¸c thÞ trêng kh¸c nhau. 3. C¸c nh©n tè ¶nh hëng ®Õn viÖc më réng thÞ trêng. Cã nhiÒu nh©n tè kh¸c nhau ¶nh hëng ®Õn quyÕt ®Þnh vÒ lùa chän chiÕn lîc më réng thÞ trêng cña doanh nghiÖp v× thÕ khã cã thÓ lùa chä døt kho¸t mét trong hai chiÕn lîc nãi trªn v× sù ¶nh hëng cña c¸c nh©n tè theo nh÷ng híng kh¸c nhau dÔ dÉn ®Õn t×nh tr¹ng tiÕn tho¸i lìng nan. Tuy nhiªn, nÕu doanh nghiÖp cã ®îc nh÷ng ph©n tÝch c¬ s¬ ®Ó ®¸nh gi¸ h÷ng c¬ héi më réng thÞ trêng th× chóng ta sÏ t¹o ra ®îc mét bøc tranh toµn c¶nh gióp doanh nghiÖp thÊy râ hiÖn tr¹ng kinh doanh cña doanh nghiÖp thÝch hîp víi chiÕn lîc tËp trung hay ph©n t¸n. Mét sè nh©n tè ¶nh hëng ®Õn viÖc lùa chän chiÕn lîc më réng thÞ trêng XNK sau. 3.1 Nh©n tè s¶n phÈm. B¶n chÊt cña s¶n phÈm (dung lîng, tÝh thêng xuyªn vµ tÝnh ®a d¹ng), møc ®é chuyªn m«n ho¸, tiªu chuÈn ho¸ s¶n phÈm, néi dung hµng ho¸ tÝnh mua ®i b¸n l¹i vµ vßng ®êi s¶n phÈm lµ nh÷ng nh©n tè ¶nh hëng ®Õn viÖc luùa chän chiÕn lùoc më réng thÞ trêng. C¸c ®Æc tÝnh dung lîng cao, tÇn sè xuÊt hiÖn thÊp, kh«ng mua ®i b¸n l¹i nhiÒu lÇn ®Æc trng cho chiÕn lîc ph©n t¸n. Ngîc l¹i dung lîng thÊp, tÇn sè xuÊt hiÖn cao cña s¶n phÈm l¹i ®Æc trng cho chiÕn lîc tËp trung. §èi víi c¸c s¶n phÈm cã tÝnh ®Æc thï, phÇn thÞ trêng nhá th× ph¶i theo chiÕn lîc ph©n t¸n ®Ó t¨ng ®ñ phÇn tiÒm n¨ng thÞ trêng. TÝnh ®Æc thï cña s¶n phÈm ®îc biÓu thÞ qua tr×nh ®é c«ng nghÖ, c¸c ®Æc ®iÓm cña thÞ trêng vµ dÞch vô. VÞ trÝ mµ s¶n phÈm ®ang ë trong chu kú sèng cña nã t¹i mçi thÞ tr êng còng cã ý nghÜa lín trong viÖc lùa chän chiÕn lîc më réng. Nõu vÞ trÝ ®ã kh¸c nhau nhiÒu t¹i c¸c thÞ trêng kh¸c nhau th× chiÕn lîc tËp trung sÏ cã hiÖu qña h¬n do doanh nghiÖp cã thÓ th©m nhËp tõng bíc thÞ trêng nµy sang thÞ trên kh¸c.MÆt kh¸c nÕu sù kh¸c biÖt vÒ vÞ trÝ s¶n phÈm trong chu kú sèng lµ kh«ng ®¸ng kÓ th× nÕu s¶n phÈm ®ang ë giai ®o¹n ®Çu hay cuèi cña chu sèng t¹i c¸c thÞ trêng, doanh nghiÖp nªn theo ®uæi chiÕn lîc ph©n t¸n ®Ó duy tr× ®¸ng kÓ dung lîng thÞ trêng. Ngîc l¹i viÖc tËp trung thÞ trêng sÏ thÝch hîp khi s¶n phÈm ®ang ë giai ®o¹n t¨ng trëng vµ chÝn muåi, lóc mµ sù c¹nh tranh vÒ gi¸ c¶ ®ang trë nªn m¹nh mÏ. 3.2 Nh©n tè thÞ trêng. §Æc tÝnh cña thÞ trêng ( nh ph¹m vi, sù biÕn ®éng, tÝnh khong ®ång nhÊt, møc ®é c¹nh tranh, sù tÝn nhiÖm cña kh¸ch hµng ®èi víi d«anh nghiÖp ) cã ¶nh hëng ®Õn viÖc lùa chän chiÕn lîc thÞ trêng. Nõu thÞ trêng cã tiÒm n¨ng lín vµ æn ®Þnh th× thÝch hîp h¬n víi chiÕn lîc tËp trung cßn nÕu thÞ trêng nhá vµ kh«ng æn ®Þnh th× l¹i thÝch hîp h¬n víi chiÕn lîc ph©n t¸n. MÆt kh¸c nÕu c«ng ty ®ang cã u thÕ c¹nh tranh vµ khi c¸c thÞ trêng chñ yÕu kh«ng bÞ c¸c ®èi thñ m¹nh lÊn ¸p th× chiÕn lîc tËp trung l¹i hîp lý h¬n. Tèc ®é t¨ng trëng cña thÞ trêng còng cã ý nghÜa quan träng. Nõu thÞ trêng cã tèc ®é t¨ng trëng thÊp th× doanh nghiÖp cã thÓ ®¹t ®îc dung lîng lín nhê ®a d¹ng ho¸ thÞ trêng. Lóc nµy chiÕn lîc ph©n t¸n sÏ cã lîi cho c¸c doanh nghiÖp cã nguån lùc h¹n chÕ. Trong trêng hîp kh«ng cã sù kh¸c biÖt c¬ b¶n trong ®iÒu kiÖn thÞ trêng th× chiÕn lîc ph©n t¸n l¹i hÊp dÉn h¬n. §iÒu ®ã còng cã thÓ x¶y ra khi cã nhiÒu c¶n trë trong viÖc th©m nhËp thÞ trêng vµ nÕu sù tÝn nhiÖm cña kh¸ch hµng ë thÞ trêng ®ã víi doanh nghiÖp kh«ng cao. 3.3 Nh©n tè chi phÝ Marketing. Chi phÝ Marketing vµ b¶n chÊt cña nh÷ng chi phÝ ®ã cã thÓ lµ nh÷ng nh©n tè quan träng nhÊt cho viÖc lùa chän thÞ trêng. Chi pÝ Marketing lµ kÕt qu¶ cña b¶n chÊt s¶n phÈm vµ tÝnh chÊt thÞ trßng nãi chung phô thuéc vµo h×nh thøc ho¹t ë thÞ trêng níc ngoµi vµ ®ßi hái ë thÞ trêng ®ã. C¸c chi phÝ Marketing ®îc ®o lêng trong mèi quan hÖ víi lîng b¸n vµ ®îc biÓu diÔn qua hµm sè lîng b¸n theo nh÷ng chi phÝ cho thÞ trêng. IV. Mét vµi ®Æc thï trong ho¹t ®éng XNK cña ngµnh kho¸ng s¶n ViÖt Nam Trong nh÷ng n¨m qua, ho¹t ®éng XNK cña níc ta rÊt ®a d¹ng vµ nhiÒu chñng lo¹i, tuy nhiªn vÉn tËp trung chñ yÕu vµo hµng n«ng, l©m, thuû s¶n vµ nguyªn, nhiªn vËt liÖu.§èi víi ngµnh kho¸ng s¶n, viÖc xuÊt nhËp kh¶u cña níc ta cã mét sè ®Æc ®iÓm sau: + NÕu xÐt trong tæng thÓ c¶ ngµnh c«ng nghiÖp nÆng vµ kho¸ng s¶n th× hµng n¨m xuÊt khÈu ®îc kho¶ng 30% trong tæng kim ng¹ch xuÊt khÈu, riªng n¨m 2000 ®¹t ë møc cao nhÊt lµ 37,2% sau ®ã cã xu híng gi¶m dÇn. §iÒu nµy ®o lîng kho¸ng s¶n cña níc ta ngµy cµng Ýt ®i ®Æc biÖt lµ quÆng kÏm, quÆng Fluospar, dù kiÕn ®Õn n¨m 2003 xuÊt khÈu chØ cßn ë møc 27,7%. + Hµng kho¸ng s¶n cña ViÖt Nam chñ yÕu ®îc xuÊt khÈu díi d¹ng th«, kh«ng qua chÕ biÕn. §iÒu nµy rÊt ®óng víi t×nh h×nh cña ViÖt Nam.Níc ta vèn lµ mét níc n«ng nghiÖp, cha cã nh÷ng trang thiÕt bÞ hiÖn ®¹i ®Ó khai th¸c kho¸ng s¶n còng nh chÕ biÕn mÆt hµng nµy, v× thÕd mµ chÊt lîng kh«ng cao,lu«n bÞ c¹nh tranh gay g¾t c¶ vÒ gi¸ c¶ lÉn chÊt lîng vµ kh«ng g©y ®îc uy tÝn trªn thÞ trêng thÕ giíi.H¬n n÷a lîng kho¸ng s¶n xuÊt khÈu kh«ng cao, mçi n¨m chØ ®¹t ®îc vµi tr¨m ngµn tÊn vµ mÆt hµng thiÕc thái lµ mÆt hµng xuÊt khÈu chñ lùc cña ngµnh kho¸ng s¶n níc ta. Doanh thu tõ ngµnh nµy kh«ng cao + Mét ®Æc ®iÓm næi bËt trong ngµnh xuÊt khÈu kho¸ng s¶n nµy lµ kh«ng ph¶i xuÊt phôc vô cho hµng tiªu dïng cuèi cïng mµ lµ phôc vô cho ngµnh c«ng nghiÖp trong qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt níc + B¹n hµng chñ yÕu lµ Malaixia vµ Trung Quèc, ®ã lµ hai níc n»m trong khu vùc Ch©u ¸ cã nhu cÇu vÒ kho¸ng s¶n cao. Ngoµi ra cßn cã mét sè thÞ trêng kh¸c nh NhËt B¶n, UK. Nh×n chung lîng xuÊt khÈu nh÷ng mÆt hµng thuéc ngµnh kho¸ng s¶n cña níc ta lµ kh«ng cao, h¬n n÷a nã cßn phôc vô cho ngµnh c«ng nghiÖp ë níc ta trong qó tr×nh chuyÓn ®æi c¬ cÊu kinh tÕ. Bªn c¹nh ngµnh c«ng nghiÖp nÆng ®îc §¶ng vµ Nhµ níc quan t©m th× ngµnh kho¸ng s¶n vÉn lu«n ®îc chó träng vµ trong t¬ng lai ®Èy m¹nh khai th¸c mÆt hµng nµy. Trong nh÷ng n¨m qua ChÝnh phñ ®· cã nh÷ng qui ®Þnh riªng vÒ ngµnh kho¸ng s¶n, ®· cho phÐp c¸c c¬ së s¶n xuÊt cã má ®îc xuÊt khÈu mÆt hµng nµy v× thÕ mét sè C«ng ty th¬ng m¹i tham gia xuÊt khÈu bÞ h¹n chÕ. QuÆng s¾t vµ thiÕc thái lu«n ®îc xuÊt khÈu nhiÒu nhÊt vµ doanh thu tõ mÆt hµng nµy t¬ng ®èi cao. V. Vµi nÐt vÒ héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ cña ViÖt Nam. ThËp kû cuèi thÕ kû XX ®· chøng kiÕn nhiÒu thay ®æi lín vÒ mäi mÆt trong ®êi sèng chÝnh trÞ vµ kinh tÕ quèc tÕ, ®Æc biÖt lµ nh÷ng thµnh tùu vÒ khoa häc, c«ng nghÖ. Hoµ b×nh , hîp t¸c v× sù ph¸t triÓn ngµy cµng trë thµnh mét ®ßi hái bøc xóc cña nhiÒu quèc gia vµ d©n téc trªn thÕ giíi nh»m tËp chung mäi nç lùc vµ u tiªn cho ph¸t triÓn kinh tÕ. Nh÷ng lÜnh vùc trªn lÜnh vùc khoa häc c«ng nghÖ, nhÊt lµ c«ng nghÖ truyÒn th«ng vµ tin häc, cµng lµm t¨ng thªm sù g¾n kÕt gi÷a c¸c quèc gia vµ c¸c nÒn kinh tÕ. Trong bèi c¶nh toµn cÇu ho¸, héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ ®· vµ ®ang trë thµnh yªu cÇu bøc thiÕt ®èi vãi mçi níc. Xu híng nµy ®· thÓ hiÖn râ qua sù gia t¨ng ®¸ng kÓ trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y cña sù trao ®æi hµng ho¸, dÞch vô, vèn vµ c«ng nghÖ…gi÷a c¸c n íc trªn thÕ giíi vµ sù h×nh thµnh cña nhiÒu thÓ chÕ hîp t¸c kinh tÕ khu vùc vµ quèc tÕ. NhËn thøc râ nh÷ng c¬ héi vµ th¸ch thøc trong héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ vµ xuÊt ph¸t tõ môc tiªu héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ lµ ®Ó ph¸t triÓn kinh tÕ ®Èy nhanh sù nghiÖp c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸. Th¸ng 7/ 1995 ViÖt Nam ®· chÝnh thøc trë thµnh thµnh viªn cña HiÖp héi c¸c quèc gia §«ng Nam ¸ (ASEAN ). Vµ th¸ng 11/ 1996 nía ta ®· ký kÕt HiÖp ®Þnh u ®·i vÒ thuÕ quan cã hiÑu lùc chung, c¬ së cña viÖc thiÕt lËp khu vùc mËu dÞch tù do ASEAN (CEP/ AFTA). Th¸NG 11/ 1998 ®· trë thµnh thµnh viªn chÝnh thøc cña DiÔn ®µn hîp t¸c kinh tÕ ch©u ¸- Th¸i B×nh D¬ng ( APEC ) vµ trong n¨m tíi sÏ trë thµnh thµnh viªn cña Tæ chøc thong m¹i thÕ giíi (WTO ). 1. Nh÷ng c¬ héi ViÖt Nam héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ ®· mang l¹i nhiÒu thuËn lîi vµ c¬ héi cho c¸c doanh nghiÖp , cô thÓ: 1.1 Héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ ®· gãp phÇn më réng thÞ trêng XNK cña ViÖt Nam quan hÖ b¹n hµng ®îc më réng. ViÖc ®îc hëng nh÷ng u ®·i vÒ thuÕ quan vµ xo¸ bá hµng rµo phi thuÕ quan, vµ c¸c chÕ ®é ®·i ngé kh¸c nh tèi huÖ quèc vµ ®èi xö quèc gia, ®· t¹o ®iÒu kiÖn cho hµng ho¸ cña ViÖt Nam th©m nhËp thÞ trêng thÕ giíi. §iÒu nµy ®· t¹o ra rÊt nhiÒu c¬ héi cho C«ng ty XNK kho¸ng s¶n th©m nhËp vµo thÞ trêng thÕ giíi , mang l¹i møc doanh thu cao. Khi tham gia c¸c tæ chøc th¬ng m¹i khu vùc vµ thÕ giíi, ngoµi c¸c qui chÕ tèi huÖ quèc (MFN ) vµ ®·i ngé quèc gia ( NT ), ViÖt Nam cßn cã c¬ héi ®îc hëng møc thuÕ quan thÊp cña c¸c níc, ®ång thêi tranh thñ nh÷ng u ®·i vÒ th¬ng m¹i, ®Çu t vµ c¸c lÜnh vùc kh¸c mµ c¸ níc thµnh viªn cña tæ chøc nµy giµnh cho nhau. Ngoµi ra ViÖt Nam sÏ cã c¬ héi ®îc hëng nh÷ng ®èi xö u ®·i vÒ møc cam kÕt më cöa vµ vÒ thêi h¹n thùc hiÖn c¸c nghÜa vô hoÆc c¸c ®iÒu kiÖn u ®·i trong viÖc tiÕp cËn thÞ trêng ®Ó b¸n c¸c s¶n phÈm cña m×nh. ChØ tÝnh trong ph¹m vi khu vùc mËu dÞch tù do ASEAN (AFTA ) kim ng¹ch xxuÊt khÈu cña ta sang c¸c níc hµnh viªn còng ®· t¨ng lªn ®¸ng kÓ. NÕu nh xuÊt khÈu sang ASEAN cña ta n¨m 1990 ®¹t 348,6 triÖu USD th× n¨m 1996 ®¹t 1777,5 triÖu USD vµ1998 ®¹t 2349 triÖu USD. §Õn nay ta ®· më réng ®îc quan hÖ th¬ng m¹i víi trªn 150 níc vµ l·nh thæ trªn thÕ giíi. 1.2 Tham gia héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ còng t¹o ®iÒu kiÖn cho ta tiÕp thu khoa häc c«ng nghÖ tiªn tiÕn, ®µo t¹o c¸c c¸n bé qu¶n lý vµ c¸c c¸n bé kinh doanh. Khi héi nhËp trong lÜnh vùc th¬ng m¹i vãi c¸c níc khu vùc vµ trªn thÕ giíi,ViÖt Nam sÏ häc tËp ®ùoc nh÷ng kinh nghiÖm phong phó cña c¸c níc ®i tríc, t¹o ®iÒu kiÖn ®Ó rót ng¾n kho¶ng c¸ch vÒ tr×nh ®é ph¸t triÓn kinh tÕ. Ch¼ng h¹n, qu¸ tr×nh héi nhËp ASEAN sÏ gióp ViÖt Nam cã thªm nh÷ng kinh nghiÖm qu¶n lý quÝ b¸u trong mét sè lÜnh vùc vèn lµ thÕ m¹nh cña mét sè níc nh: Kinh nghiÖm trong lÜnh vùc quan hÖ mËu dÞch cña Singapore vµ Malaysia, kinh nghiÖm vÒ ph¸t triÓn n«ng nghiÖp vµ chÕ biÕn n«ng s¶n cña Th¸i Lan, Philipin, kinh nghiÖm vÒ tæ chøc tµi chÝnh, tÝn dông vµ thÞ trêng vèn, c¸c kinh nghiÖm qu¶n lý kinh tÕ vÜ m«, vi m« kh¸c 1.3 Héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ gãp phÇn duy tr× hoµ b×nh æn ®Þnh, t¹o dùng m«i trêng thuËn lîi ®Ó ph¸t triÓn kinh tÕ, n©ng cao vÞ thÕ cña ViÖt Nam trªn trêng quèc tÕ. Tõ chç chØ cã quan hÖ chñ yÕu liªn x« cò vµ c¸c níc §«ng ¢u, nay chóng ta ®· thiÕt lËp quan hÖ ngo¹i giao víi 166 quèc gia trªn thÕ giíi. Vµ chñ tr¬ng quan hÖ víi c¸c níc l¸ng giÒng vµ trong khu vùc Ch©u ¸ - Th¸i B×nh D¬ng, chóng ta ®· b×nh thêng ho¸ hoµn toµn quan hÖ víi Trung Quèc vµ c¸c quèc gia trong khu vùc §«ng Nam ¸. §iÒu nµy cã ý nghÜa ®Æc biÖt quan träng, gãp phÇn thuîc hiÖn môc tiªu x©y dùng m«i trêng quèc tÕ hoµ b×nh, æn ®Þnh nh»m t¹o thuËn lîi cho c«ng cuéc x©y dùng vµ b¶ vÖ ®Êt níc. Bªn c¹nh viÖc tiÕp tôc duy tr× vµ ph¸t triÓn c¸c mèi quan hÖ hîp t¸c truyÒn thèng víi CHLB Nga vµ c¸c níc §«ng ¢u, sau khi thiÕt lËp quan hÖ ngo¹i giao víi Hoa Kú vµo n¨m 1995, chóng ta ®· chñ ®éng cïng víi Hoa Kú th¸o gì nh÷ng trë ng¹i nh»m ®i tíi b×nh thêng ho¸ quan hÖ hai nuíc. Th¸ng 7/ 1999, ViÖt Nam vµ Hoa Kú ®· ký kÕt HiÖp ®Þnh th¬ng m¹i, ®¸nh dÊu mét mèc quan träng trong tiÕn tr×nh b×nh thêng ho¸ quan hÖ kinh tÕ gi÷a hai níc.
- Xem thêm -