Kc153 thực trạng và một số giải pháp phát triển khu vực kt tư nhân

  • Số trang: 37 |
  • Loại file: PDF |
  • Lượt xem: 13 |
  • Lượt tải: 0
nganguyen

Đã đăng 34173 tài liệu

Mô tả:

§Ò tµi Ph¸t triÓn KT TN ë ViÖt Nam Lêi nãi ®Çu Trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y, thùc hiÖn ®-êng lèi ®æi míi, kinh tÕ t- nh©n gåm kinh tÕ c¸ thÓ, tiÓu chñ vµ kinh tÕ t- b¶n t- nh©n ®· ph¸t triÓn réng kh¾p c¶ n-íc gãp phÇn quan träng vµo ph¸t triÓn kinh tÕ, huy ®éng c¸c nguån lùc vµo s¶n xuÊt kinh doanh, t¹o thªm nhiÒu viÖc lµm, c¶i thiÖn ®êi sèng nh©n d©n t¨ng tÝch luü, gãp phÇn gi÷ v÷ng æn ®Þnh chÝnh trÞ - x· héi. Tuy vËy, kinh tÕ t- nh©n hiÖn nay ë n-íc ta cßn nhiÒu h¹n chÕ, yÕu kÐm: quy m«, vèn Ýt, c«ng nghÖ l¹c hËu, tr×nh ®é qu¶n lý thÊp, søc c¹nh tranh yÕu… NghÞ quyÕt §¹i héi IX cña §¶ng ®· x¸c ®Þnh: "Thùc hiÖn nhÊt qu¸n chÝnh s¸ch ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ nhiÒu thµnh phÇn. C¸c thµnh phÇn kinh tÕ kinh doanh theo ph¸p luËt ®Òu lµ bé phËn cÊu thµnh quan träng cña nÒn kinh tÕ thÞ tr-êng ®Þnh h-íng x· héi chñ nghÜa, cïng ph¸t triÓn l©u dµi, hîp t¸c vµ c¹nh tranh lµnh m¹nh, trong ®ã kinh tÕ nhµ n-íc gi÷ vai trß chñ ®¹o, kinh tÕ nhµ n-íc cïng víi kinh tÕ tËp thÓ ngµy cµng trë thµnh nÒn t¶ng v÷ng ch¾c cña nÒn kinh tÕ quèc d©n". Chän ®Ò tµi: "TiÕp tôc ®æi míi c¬ chÕ, chÝnh s¸ch ®Ó thóc ®Èy sù ph¸t triÓn cña kinh tÕ t- nh©n" em muèn gãp thªm tiÕng nãi nhá cña m×nh vµo viÖc nhËn thøc ®óng vai trß vµ sù cÇn thiÕt cña viÖc thóc ®Èy ph¸t triÓn kinh tÕ t- nh©n ë ViÖt Nam hiÖn nay. Cuèi cïng em xin ch©n thµnh c¸m ¬n thÇy gi¸o ®· gióp ®ì em trong viÖc hoµn thµnh ®Ò tµi nµy. Hµ Néi, ngµy 20 th¸ng 12 n¨m 2003 1 §Ò tµi Ph¸t triÓn KT TN ë ViÖt Nam PhÇn I Qu¸ tr×nh ph¸t triÓn kinh tÕ t- nh©n ë ViÖt Nam ®Õn nh÷ng n¨m ®Çu cña thêi kú ®æi míi I. Kh¸i qu¸t qu¸ tr×nh ph¸t triÓn kinh tÕ t- nh©n ViÖt Nam Kinh tÕ t- nh©n trªn thùc tÕ cã søc sèng m·nh liÖt vµ ®· cã nhiÒu ®ãng gãp cho ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi cña ®Êt n-íc, nh-ng cã thêi kú do nhËn thøc sai lÇm, nãng véi ®· coi kinh tÕ t- nh©n lµ ®èi t-îng ph¶i c¶i t¹o kh«ng ®-îc khuyÕn khÝch ph¸t triÓn, kh«ng ®-îc ph¸p luËt b¶o vÖ. Nh÷ng ng-êi ho¹t ®éng trong thµnh phÇn kinh tÕ nµy cã ®Þa vÞ chÝnh trÞ thÊp kÐm. S¶n xuÊt kinh doanh cña hä bÞ trãi buéc, k×m h·m, chÌn Ðp. Ngay trong nh÷ng ®iÒu kiÖn ®ã, kinh tÕ t- nh©n c¸ thÓ vÉn tån t¹i vµ ngµy cµng kh¼ng ®Þnh thÕ ®øng cña m×nh. N«ng nghiÖp lµ n¬i cã phong trµo hîp t¸c ho¸ m¹nh nhÊt, triÖt ®Ó nhÊt, nh-ng lu«n lu«n tån t¹i kinh tÕ c¸ thÓ. Trong c«ng nghiÖp, lao ®éng trong thµnh phÇn kinh tÕ t- nh©n ë miÒn B¾c tr-íc ngµy gi¶i phãng miÒn Nam vÉn th-êng xuyªn chiÕm mét tû träng lao ®éng trªn 15% víi kho¶ng 50-80 ngh×n ng-êi. Khi gi¶i phãng miÒn Nam sè ng-êi ho¹t ®éng trong thµnh phÇn kinh tÕ nµy rÊt lín. 1. Kinh tÕ t- nh©n thêi kú phôc håi kinh tÕ 1955-1957 Sau 9 n¨m kh¸ng chiÕn chèng thùc d©n Ph¸p, th¸ng 7-1954 hoµ b×nh lËp l¹i trªn miÒn B¾c, nÒn kinh tÕ ®øng tr-íc nh÷ng hËu qu¶ nÆng nÒ do chiÕn tranh ®Ó l¹i, Bé ChÝnh trÞ Ban ChÊp hµnh Trung -¬ng ®· häp vµo th¸ng 9-1954 ®Ò ra kÕ ho¹ch 3 n¨m (1955-1957) tËp trung kh«i phôc kinh tÕ, hµn g¾n vÕt th-¬ng chiÕn tranh, tiÕp tôc hoµn thµnh c¶i c¸ch ruéng ®Êt, t¹o c¬ së v÷ng ch¾c ®-a miÒn B¾c tiÕn lªn chñ nghÜa x· héi. Th¾ng lîi cña cuéc c¶i c¸ch ruéng ®Êt lµ ®· chia 81 v¹n ha ruéng vµ 74 ngh×n con tr©u bß cho 2,1 triÖu hé n«ng d©n. Thñ tiªu chÕ ®é së h÷u phong kiÕn vÒ ruéng ®Êt, xo¸ bá ph-¬ng thøc bãc lét ®Þa t« vµ quan hÖ chñ ®Êt vµ t¸ ®iÒn. N«ng d©n thùc hiÖn ®-îc m¬ -íc vÒ lµm chñ ruéng ®Êt, ®· tÝch cùc s¶n 2 §Ò tµi Ph¸t triÓn KT TN ë ViÖt Nam xuÊt n«ng nghiÖp trªn m¶nh ruéng cña m×nh ®em l¹i hiÖu qu¶ sö dông ®Êt ®ai tèt. Song song víi viÖc chia ruéng ®Êt cho n«ng d©n , th¸ng 5-1955 ChÝnh phñ ®· ban hµnh 8 chÝnh s¸ch khuyÕn khÝch s¶n xuÊt bao gåm: (1) B¶o ®¶m quyÒn së h÷u ruéng ®Êt (2) B¶o hé tµi s¶n n«ng d©n vµ c¸c tÇng líp kh¸c. (3) KhuyÕn khÝch khai hoang, phôc ho¸ b»ng miÔn gi¶m thuÕ 3 n¨m cho ruéng ®Êt khai hoang. Kh«ng ph¶i ®ãng thuÕ phÇn t¨ng vô, t¨ng n¨ng suÊt. (4) Tù do thuª m-ín nh©n c«ng, thuª m-ín tr©u bß, vay vµ cho vay; (5) KhuyÕn khÝch ph¸t triÓn tæ ®æi c«ng; (6) KhuyÕn khÝch ph¸t triÓn nghÒ phô vµ nghÒ thñ c«ng trong n«ng d©n vµ n«ng th«n; (7) B¶o hé vµ khuyÕn khÝch, khen th-ëng nh÷ng hé n«ng d©n lµm ¨n giái; (8) Nghiªm cÊm ph¸ ho¹i s¶n xuÊt; Thêi kú nµy lùc l-îng kinh tÕ ngoµi quèc doanh cßn nhá, kinh tÕ hîp t¸c ch-a ph¸t triÓn, tham gia lùc l-îng s¶n xuÊt, ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi chñ yÕu lµ kinh tÕ t- nh©n, kinh tÕ c¸ thÓ. Nhê cã nh÷ng chÝnh s¸ch ®óng ®¾n, sau ba n¨m kh«i phôc vµ ph¸t triÓn n«ng nghiÖp, c«ng nghiÖp nhÑ, ®ång thêi cñng cè vµ kh«i phôc c¸c c¬ së c«ng nghiÖp nÆng cÇn thiÕt…, c¸c ngµnh vµ c¸c lÜnh vùc kinh tÕ - x· héi miÒn B¾c ®Òu ®¹t ®-îc nh÷ng kÕt qu¶ quan träng. N«ng nghiÖp: 85% diÖn tÝch hoang ho¸ ®-îc ®-a vµo sö dông; gi¸ trÞ tæng s¶n l-îng n«ng nghiÖp n¨m 1957 t¨ng 16,7% so víi n¨m 1955; trong ®ã trång trät t¨ng 14,7%, ch¨n nu«i t¨ng 27,7%. S¶n l-îng l-¬ng thùc quy thãc tõ 3.759 ngh×n tÊn n¨m 1955 lªn 4.293 ngh×n tÊn, n¨m 1957. S¶n l-îng hÇu hÕt c¸c lo¹i c©y c«ng nghiÖp ®Òu t¨ng kh¸ so víi n¨m 1955. B«ng ®¹t 5,6 ngh×n tÊn, t¨ng 0,6%; chÌ bóp kh« 2,9 ngh×n tÊn, t¨ng 11,5%; §Ëu t-¬ng 7,6 3 §Ò tµi Ph¸t triÓn KT TN ë ViÖt Nam ngh×n tÊn, t¨ng 40,7%; l¹c 21,1 ngh×n Ên, t¨ng 75,8%; mÝa 422 ngh×n tÊn, t¨ng gÊp 2,4 lÇn; thuèc lµ 1,4 ngh×n tÊn, t¨ng gÊp 2,3 lÇn; ®ay 4,9 ngh×n tÊn t¨ng gÊp 5,4 lÇn. §µn tr©u tõ 1.052 ngh×n con t¨ng lªn 1.237 ngh×n con. C«ng nghiÖp ®¹t tèc ®é t¨ng b×nh qu©n n¨m lµ 64,1%. Trong ®ã c«ng nghiÖp trung -¬ng t¨ng 171,2%; c«ng nghiÖp ®Þa ph-¬ng t¨ng 50,4%; c«ng nghiÖp s¶n xuÊt t- liÖu s¶n xuÊt t¨ng 53,4%, c«ng nghiÖp s¶n xuÊt t- liÖu tiªu dïng t¨ng 67,7%. Thµnh c«ng cña thêi kú kh«i phôc kinh tÕ (1955 - 1957) kh«ng nh÷ng ®em l¹i nhiÒu biÕn ®æi s©u s¾c trong ®êi sèng kinh tÕ x· héi miÒn B¾c mµ cßn ®Ó l¹i nhiÒu bµi häc quý gi¸ ®ã lµ: - §Æt n«ng nghiÖp, n«ng th«n vµo ®óng vÞ trÝ, g¾n ®-îc søc lao ®éng víi t- liÖu s¶n xuÊt c¬ b¶n cña n«ng d©n lµ ruéng ®Êt. - Ph¸t huy ®-îc søc m¹nh tæng hîp cña c¸c thµnh phÇn kinh tÕ. Lóc nµy kinh tÕ quèc doanh chiÕm tû träng nhá bÐ, nh-ng nh¬ ph¸t triÓn ®-îc vai trß cña kinh tÕ t- nh©n trªn c¬ së chÝnh s¸ch cña Nhµ n-íc nªn nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn ®óng h-íng v¬Ý tèc ®é cao. 2. Kinh tÕ t- nh©n thêi kú c¶i t¹o x· héi nÒn kinh tÕ (1958 - 1960) vµ tíi n¨m 1976. Trªn cã së th¾ng lîi cña kú kh«i phôc vµ ph¸t triÓn kinh tÕ (1955 - 1957), miÒn B¾c b-íc vµo thùc hiÖn kÕ ho¹ch 3 n¨m c¶i t¹o x· héi chñ nghÜa víi c¸c thµnh phÇn kinh tÕ ngoai quèc doanh. Th¸ng 4 - 1958 Quèc héi th«ng qua kÕ ho¹ch 3 n¨m ph¸t triÓn vµ c¶i t¹o kinh tÕ, ph¸t triÓn v¨n ho¸ (1958 - 1960). Néi dung chñ yÕu cña c«ng cuéc c¶i t¹o x· héi chñ nghÜa ®Æt ra trong thêi kú nµy lµ biÕn nÒn kinh tÕ nhiÒu thµnh phÇn thµnh nÒn kinh tÕ x· héi chñ nghÜa. Nªn kinh tÕ x· héi chñ nghÜa gåm hai h×nh thøc së h÷u chñ yÕu lµ quèc doanh vµ tËp thÓ. Kinh tÕ c¸ thÓ vµ kinh tÕ t- b¶n t- doanh lµ ®èi t-îng trùc tiÕp cña c«ng cuéc c¶i t¹o nµy. 4 §Ò tµi Ph¸t triÓn KT TN ë ViÖt Nam Néi dung ®-a n«ng d©n vµo hîp t¸c x· coi lµ kh©u chÝnh. C¶i t¹o ®èi víi c¸c hé c¸ thÓ trong c¸c ngµnh c«ng nghiÖp, th-¬ng nghiÖp, giao th«ng vËn t¶i, x©y dùng vµ c¸c ngµnh kh¸c còng rÊt khÈn tr-¬ng. §èi víi c«ng th-¬ng nghiÖp t- b¶n t- doanh víi môc tiªu nhanh chãng xo¸ bá thµnh phÇn kinh tÕ nµy ®-îc tiÕn hµnh b»ng chÝnh s¸ch chuéc l¹i (tr¶ dÇn) vµ ¸p dông h×nh thøc c«ng t- hîp doanh. KÕt qu¶ ®Õn n¨m 1960 ®· cã: 40,4 ngh×n hîp t¸c x· n«ng nghiÖp, chiÕm 85,5% tæng sè hé n«ng d©n vµ 68,1% tæng dienÑ tÝch canh t¸c; 2.760 hîp t¸c x· tiÓu thñ c«ng nghiÖp, 267 tæ s¶n xuÊt vµ 285 hîp t¸c x· nghÒ muèi. TÝnh chung ®Õn n¨m 1960 sè x· viªn hîp t¸c x· chuyªn s¶n xuÊt c«ng nghiÖp lªn 72 ngh×n ng-êi. VÒ th-¬ng nghiÖp ®· cã 65% trong sè 185 ngh×n tiÓu th-¬ng tham gia hîp t¸c x·. Hîp t¸c x· mua b¸n ®· ®-îc thµnh lËp ë hÇu hÕt c¸c x· ph-êng miÒn B¾c. §Õn cuèi n¨m 1960 ®· c¶i t¹o xong toµn bé 729 hé t- b¶n c«ng nghiÖp, trong ®ã 661 hé theo h×nh thøc c«ng t- hîp doanh vµ 68 hé theo h×nh thøc xÝ nghiÖp hîp t¸c x·. Toµn bé lùc l-îng vËn t¶i c¬ giíi t- nh©n gåm 1.602 «t« vµ 132 ph-¬ng tiÖn vËn t¶i thuû ®· chuyÓn thµnh 31 xÝ nghiÖp c«ng t- hîp doanh víi tæng são 2.610 c«ng nh©n. Nh- vËy miÒn B¾c ®Õn cuèi n¨m 1960 ®· hoµn thµnh c¶i t¹o kinh tÕ ngoµi quèc doanh d-íi h×nh thøc hîp t¸c x· vµ c«ng t- hîp doanh, hoÆc c¸c ®¹i lý, kinh tiªu cña kinh tÕ nhµ n-íc. Tuy nhiªn kinh tÕ t- nh©n vÉn tån t¹i d-íi h×nh thøc kinh tÕ c¸ thÓ. Tû träng lao ®éng trong khu vùc kinh tÕ t- nh©n tuy ®· gi¶m nhiÒu nh-ng vÉn cßn chiÕm gi÷ mét tû lÖ ®¸ng kÓ. N¨m 1960: 28,7%; n¨m 1970: 16,4%; n¨m 1975: 14,8%. Th-êng xuyªn cã kho¶ng 50 -80 ngh×n ng-êi lao ®éng trong khu vùc nµy. N¨m 1971: 71,5 ngh×n ng-êi; n¨m 1974: 66,4 ngh×n ng-êi; n¨m 1975: 64,3 ngh×n ng-êi. Còng trong thêi gian nµy sè ng-êi bu«n b¸n nhá vµ kinh 5 §Ò tµi Ph¸t triÓn KT TN ë ViÖt Nam doanh dÞch vô còng th-êng xuyªn ë møc trªn d-íi 20 v¹n ng-êi. N¨m 1960 : 20 v¹n ng-êi; n¨m 1965: 16,2 v¹n ng-êi; n¨m 1973: 19,4 v¹n ng-êi; n¨m 1974: 20 v¹n ng-êi; n¨m 1975: 19 v¹n ng-êi. ë miÒn Nam, n¨m 1976 riªng ngµnh c«ng nghiÖp cã tíi 94.857 hé tnh©n, c¸ thÓ. Trong ®ã ngµnh chÕ biÕn l-¬ng thùc vµ thùc phÈm 29.530 hé; dÖt 17.035 hé; vËt liÖu x©y dùng 5.964 hé; ho¸ chÊt 2.413 hé; c¬ khÝ 23.312 hé… Mét sè ®Þa ph-¬ng cã sè hé t- nh- c¸ thÓ s¶n xuÊt c«ng nghiÖp lín nhthµnh phè Hå ChÝ Minh 31.922 hé; Qu¶ng Nam - §µ N½ng 10.466 hé; Phó yªn vµ Kh¸nh Hoµ 7.147 hé; Ninh ThuËn vµ B×nh ThuËn 7.904 hé; §ång Nai 6.142 hé; Qu¶ng Ng·i vµ B×nh §Þnh 5.925 hé. 3. Kinh tÕ t- nh©n thêi kú 1976 - 1985 §Êt n-íc thèng nhÊt, c«ng cuéc ph¸t triÓn kinh tÕ vµ c¶i t¹o quan hÖ s¶n xuÊt ®-îc thùc hiÖn trªn ph¹m vi c¶ n-íc. KÕ ho¹ch 5 n¨m 1976 - 1980 ngoµi nhiÖm vô kh¾c phôc hËu qu¶ chiÕn tranh, tiÕn hµnh c¶i t¹o kinh tÕ miÒn Nam theo m« h×nh kinh tÕ miÒn B¾c. TiÕp tôc c¶i t¹o x· héi chñ nghÜa ®èi víi nh÷ng ng-êi s¶n xuÊt ná ë miÒm B¾c, ®ång thêi triÓn khai m¹nh mÏ ë miÒn Nam. Nh-ng kinh tÕ t- nh©n vÉn tån t¹i, trong c«ng nhgiÖp vÉn cã trªn d-íi 60 v¹n ng-êi s¶n xuÊt c¸ thÓ n¨m 1980: 50,3 v¹n; n¨m 1981: 55,1 v¹n; n¨m 1982: 60,8 v¹n; n¨m 1983: 66,6 v¹n; n¨m 1984: 64 v¹n; n¨m 1985: 59,3 v¹n. Sè lao ®éng ho¹t ®éng táng kinh tÕ t- nh©n hµng n¨m vÉn chiÕm trªn 20% tæng sè lao ®éng ngµnh c«ng nghiÖp; n¨m 1980: 22,3%; n¨m 1984: 26%; n¨m 1985: 23%; n¨m 1986: 23,2%. Gi¸ trÞ s¶n l-îng c«ng nghiÖp do khu vùc kinh tÕ t- nh©n t¹o ra hµng n¨m chiÕm trªn d-íi 15% gi¸ trÞ s¶n l-îng toµn ngµnh c«ng nghiÖp. Sè l-îng kinh doanh th-¬ng nghiÖp nh÷ng n¨m 1980 còng ë møc 60 v¹n. N¨m 1980: 63,7 v¹n; n¨m 1985: 63,7 v¹n; n¨m 1986: 56,8 v¹n. 6 §Ò tµi Ph¸t triÓn KT TN ë ViÖt Nam Sè ng-êi kinh doanh th-¬ng nghiÖp nh÷ng n¨m 1980 còng ë møc 60 v¹n. N¨m 1980: 63,7 v¹n; n¨m 1985: 63,7 v¹n; n¨m 1986: 56,8 v¹n. Nh÷ng sè liÖu trªn cho thÊy søc sèng cña kinh tÕ c¸ thÓ rÊt bÒn bØ, sù hiÖn diÖn cña thµnh phÇn kinh tÕ nµy trong suèt thêi gian dµi nh- mét tÊt yÕu kh¸ch quan, cÇn ph¶i biÕt sö dông mÆt tÝch cùc cña nã lµm cho dana giµu, n-íc m¹nh. II. B-íc khëi ®éng ph¸t triÓn kinh tÕ t- nh©n. 1. B-íc chuyÓn biÕn vÒ nhËn thøc thùc tiÔn. C«ng cuéc c¶i t¹o quan hÖ s¶n xuÊt vÒ x©y dùng c¬ së vËt chÊt kü thuËt ®¹t kÕt qu¶ kh«ng cao. Thªm vµo ®ã nh÷ng nam- 1977 - 1978 n«ng nghiÖp bÞ thiªn tai nÆng, n¨m 1979 x¶y ra chiÕn tranh biªn giíi T©y Nam vµ phÝa B¾c, lµm cho bøc tranh kinh tÕ ®Êt n-íc ngµy cµng xÊu ®i. Tr-íc t×nh h×nh trªn, Héi nghÞ Ban ChÊp hµnh Trung -¬ng lÇn thø 6 kho¸ IV häp th¸ng 9 - 1979 ®-a ra NghÞ quyÕt vÒ t×nh h×nh vµ nhiÖm vô cÊp b¸ch. NghÞ quyÕt lµ b-íc chuyÓn biÕn ®Çu tiªn cã ý nghÜa lín ®èi víi viÖc ®-a nÒn kinh tÕ tõng b-íc tho¸t ra khái c¬ chÕ qu¶n lý kÕ ho¹ch ho¸ tËp trung cao ®é, më ®-êng cho nh÷ng c¶i c¸ch kinh tÕ trong nh÷ng n¨m sau nµy. 2. KÕt qu¶ ph¸t triÓn cña khu vùc kinh tÕ t- nh©n nh÷ng n¨m ®Çu thêi kú ®æi míi. Nhê cã chÝnh s¸ch ®æi míi kinh tÕ t- nh©n ®-îc thõa nhËn vµ t¹o ®iÒu kiÖn ph¸t triÓn, ®ãng gãp tÝch cùc vµo ph¸t triÓn kinh tÕ cña ®Êt n-íc. Trong c«ng nghiÖp, t- nh©n ®· ®Çu t- thªm tiÒn vèn ®Ó më réng c¸c c¬ së hiÖn cã, hoÆc x©y dùng thªm c¬ së míi. N¨m 1988 khu vùc nµy ®Çu tthªm 80 tû ®ång, thµnh lËp thªm 17.000 c¬ së, trong ®ã cã 46 xÝ nghiÖp tnh©n; 1.100 c¬ së tiÓu thñ c«ng nghiÖp vµ h¬n 15.000 hé c¸ thÓ. N¨m 1989 sè vèn ®Çu t- t¨ng thªm 102 tû ®ång, sè xÝ nghiÖp t- nh©n t¨ng gÊp 4 lÇn so víi n¨m 1988 (tõ 318 xÝ nghiÖp t¨ng lªn 1.284 xÝ nghiÖp); hé tiÓu thñ c«ng nghiÖp 7 §Ò tµi Ph¸t triÓn KT TN ë ViÖt Nam vµ c¸ thÓ tõ 31,85 v¹n lªn 33,33 v¹n, t¨ng 4,6%. Trong hai n¨m 1990 - 1991 sè vèn t¨ng thªm mçi n¨m kho¶ng 100 tû ®ång. N¨m 1989 thµnh phÇn kinh tÕ t- nh©n thu hót thªm 39,5 ngh×n lao ®éng. N¨m 1991 so víi n¨m 1990 t¨ng thªm 4.000 c¬ së vµ lao ®éng t¨ng thªm 10 ngh×n ng-êi. Gi¸ trÞ tæng s¶n l-îng thµnh phÇn kinh tÕ nµy n¨m 1989 t¨ng thªm 34,5% so víi n¨m 1998, trong ®ã xÝ nghiÖp t- doanh t¨ng 51,9%; hé tiÓu thñ c«ng nghiÖp vµ c¸c thÓ t¨ng 34, 0%. Tû träng gi¸ trÞ s¶n l-îng c«ng nghiÖp khu vùc t- nh©n, c¸ thÓ chiÕm trong gi¸ trÞ tæng s¶n l-îng toµn ngµnh c«ng nghiÖp t¨ng kh¸ ®Òu ®Æn: n¨m 1986: 15,6%; n¨m 1987: 25,69%; n¨m 1998: 19,6%; n¨m 1989: 27,2%; n¨m 1990: 26,5%. Trong th-¬ng nghiÖp, lao ®éng cña thµnh phÇn kinh tÕ t- nh©n ph¸t triÓn nhanh chãng: N¨m 1968: 56,79 v¹n ng-êi; n¨m 1987: 64 v¹n ng-êi; n¨m 1988: 71,89 v¹n ng-êi; n¨m 1989: 79,3 v¹n ng-êi; n¨m 1990: 81,1 v¹n ng-êi. Ngoµi ra cßn cã lùc l-îng th-¬ng nghiÖp kh«ng chuyªn tham gia ho¹t ®éng, n¨m 1990 cã kho¶ng 16 v¹n n-gêi. III. Ph¹m vi kinh tÕ t- nh©n 1. C¸c lÜnh vùc kinh tÕ t- nh©n ViÖt Nam hiÖn cã c¸c thµnh phÇn kinh tÕ: - Kinh tÕ nhµ n-íc - Kinh tÕ tËp thÓ - Kinh tÕ c¸ thÓ, tiÓu chñ - Kinh tÕ t- b¶n t- nh©n - Kinh tÕ t- b¶n nhµ n-íc - Kinh tÕ cã vèn ®Çu t- n-íc ngoµi 8 §Ò tµi Ph¸t triÓn KT TN ë ViÖt Nam - NghÞ quyÕt Héi nghÞ lÇn thø nam Ban chÊp hµnh Trung -¬ng (kho¸ IX) vÒ ph¸t triÓn kinh tÕ t- nh©n, ®Ò cËp ®Õn kinh tÕ t- nh©n bao gåm hai thµnh phÇn kinh tÕ lµ kinh tÕ c¸ thÓ, tiÓu chñ vµ kinh tÕ t- b¶n t- nh©n. Kinh tÕ t- nh©n ho¹t ®éng d-íi h×nh thøc hé kinh doanh c¸ thÓ vµ c¸c lo¹i h×nh doanh nghiÖp t- nh©n. Kinh tÕ t- nh©n tham gia vµo tÊt c¶ c¸c lÜnh vùc n«ng nghiÖp, c«ng nghiÖp, giao th«ng vËn t¶i, th-¬ng nghiÖp vµ c¸c lo¹i h×nh dÞch vô kh¸c. 2. C¸c lo¹i h×nh tæ chøc kinh doanh cña kinh tÕ t- nh©n Lo¹i h×nh tæ chøc kinh doanh cña kinh tÕ t- nh©n rÊt ®a d¹ng, phæ biÕn nhÊt lµ hé c¸ thÓ, tiÓu chñ; lo¹i h×nh c«ng ty hiÖn nay chñ yÕu lµ doanh nghiÖp nhá vµ vµ d-íi h×nh thøc: c«ng ty t- nh©n, c«ng ty tr¸ch nhiÖm h÷u h¹n, c«ng ty cæ phÇn, c«ng ty hîp danh. Trong khu vùc kinh tÕ t- nh©n, hé kinh doanh c¸ thÓ cã sè l-îng ®«ng ®¶o, sö dông nhiÒu lao ®éng x· héi, huy ®éng nhiÒu vèn ®Çu t-, ®ãng gãp tû träng lín vµo GDP. Hé kinh doanh c¸ thÓ cã tiÒn ®Ò, lµ b-íc tËp d-ît vµ tÝch luü cho b-íc ph¸t triÓn cao h¬n vÒ ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh lµ h×nh thøc doanh nghiÖp t- nh©n. C¸c doanh nghiÖp t- nh©n ®· gãp phÇn s¶n xuÊt hµng ho¸ cã chÊt l-îng cao, tham gia tÝch cùc vµo xuÊt khÈu hµng ho¸, nhÊt lµ n«ng s¶n hµng ho¸, gióp n«ng d©n tiªu thô mét khèi l-îng hµng ho¸ n«ng s¶n. Sù ho¹t ®éng s«i ®éng cña doanh nghiÖp t- nh©n ®· thóc ®Èy n©ng cao n¨ng lùc c¹nh tranh cña nÒn kinh tÕ. C¸c chñ t- nh©n hÇu hÕt lµ c¸c doanh nghiÖp tr-ëng thµnh trong chÕ ®é míi, nhiÒu ng-êi trong sè hä lµ c¸n bé ®¶ng viªn, ®· tõng tham gia trong c¸c c¬ quan, doanh nghiÖp nhµ n-íc vµ cã mét sè ®· tr¶i qua thêi kú tham gia lùc l-îng vò trang, cã nguyÖn väng muèn ®em tµi n¨ng, trÝ tuÖ cña m×nh vµo ph¸t triÓn kinh tÕ ®Êt n-íc, lµm giµu cho tæ quèc. 9 §Ò tµi Ph¸t triÓn KT TN ë ViÖt Nam PhÇn II Nh÷ng vÊn ®Ò cña khu vùc kinh tÕ t- nh©n hiÖn nay I. Thùc tr¹ng kinh tÕ t- nh©n Trong nh÷ng n¨m qua kinh tÕ t- nh©n t¨ng nhanh vÒ sè l-îng, vèn kinh doanh, thu hót lao ®éng, nhÊt lµ lo¹i h×nh doanh nghiÖp, c«ng ty. Kinh tÕ t- nh©n ph¸t triÓn réng kh¾p trong c¸c ngµnh nghÒ mµ ph¸p luËt kh«ng cÊm. Sè c¬ së nhiÒu nhÊt mµ ph¸p luËt kh«ng cÊm. Sè c¬ së nhiÒu nhÊt lµ trong lÜnh vùc th-¬ng m¹i, dÞch vô, x© dùng, tiÕp ®Õn lµ c«ng nghiªp, tiÓu thñ c«ng nghiÖp. Kinh tÕ t- nh©n ph¸t triÓn réng r·i trong c¶ n-íc, nh-ng tËp trung cao ë c¸c ®« thÞ, nh÷ng ®Þa ph-¬ng cã nhiÒu ®iÒu kiÖn thuËn lîi, ®-îc chÝnh quyÒn quan t©m khuyÕn khÝch, hç trî. 1. T×nh h×nh t¨ng tr-ëng doanh nghiÖp Trong giai ®o¹n 1996-2000, sè l-îng ®¬n vÞ s¶n xuÊt, kinh doanh ho¹t ®éng trong khu vùc kinh tÕ t- nh©n t¨ng lªn ®¸ng kÓ, sè hé kinh doanh c¸ thÓ t¨ng 6,02%, sè doanh nghiÖp t¨ng 45,61%, nh-ng kh«ng ®Òu qua c¸c n¨m (sè hé kinh doanh c¸ thÓ n¨m 1997 gi¶m, sè doanh nghiÖp n¨m 1998 gi¶m vµ t¨ng m¹nh tõ n¨m 2000 khi cã LuËt doanh nghiÖp). Trong c¬ cÊu c¸c h×nh thøc tæ chøc kinh doanh cña khu vùc kinh tÕ tnh©n, c¸c hé c¸ thÓ chiÕm sè l-îng rÊt lín, ®Õn cuèi n¨m 2000 cã 2.137.731 hé vµ 29.548 doanh nghiÖp. Trong c¸c lo¹i h×nh doanh nghiÖp, doanh nghiÖp t- nh©n chiÕm sè l-îng lín nhÊt, tiÕp ®Õn lµ c«ng ty tr¸ch nhiÖm h÷u h¹n, sau ®ã lµ c«ng ty cæ phÇn, c«ng ty hîp danh chiÕm sè l-îng kh«ng ®¸ng kÓ. 1.1. §èi víi hé kinh doanh c¸ thÓ Hé kinh doanh c¸ thÓ cã sè l-îng lín, ph¸t triÓn réng r·i nhiÒu n¨m nay. Sè hé kinh doanh c¸ thÓ phi n«ng nghiÖp tõ 1.498.611 hé n¨m 1992 t¨ng lªn 10 §Ò tµi Ph¸t triÓn KT TN ë ViÖt Nam 2.016.259 hé n¨m 1996. Tèc ®é t¨ng b×nh qu©n 7,68%/n¨m, mçi n¨m t¨ng b×nh qu©n 129.412 hé. Tõ n¨m 1996 ®Õn n¨m 2000 sè l-îng hé kinh doanh c¸ thÓ t¨ng chËm, ®Õn n¨m 2000 míi cã 2.137.731 hé, b×nh qu©n t¨ng 1,47%/n¨m, mçi n¨m t¨ng 30.300 hé c¸ thÓ phi n«ng nghiÖp. Hé n«ng nghiÖp ngoµi hîp t¸c x· n¨m 2000 cã 7.656.165 hé. Tæng céng n¨m 2000 cã 9.793.787 hé kinh doanh c¸ thÓ. Quy m« cña hé kinh doanh c¸ thÓ nãi chung rÊt nhá, sö dông lao ®éng trong gia ®×nh lµ chÝnh, trung b×nh mçi hé cã 1-2 lao ®éng. Vèn kinh doanh Ýt. Ngo¹i lÖ, qua kh¶o s¸t thùc tÕ ë c¸c thµnh phè lín, cã nhiÒu hé kinh doanh c¸ thÓ thuª ®Õn hµng chôc thËm chÝ hµng tr¨m lao ®éng nh- c¬ së §øc Ph¸t (c¬ së lµm b¸nh ngät ë thµnh phè Hå ChÝ Minh) thuª tíi 900 lao ®éng. 1.2. §èi víi doanh nghiÖp t- nh©n * §¨ng ký doanh nghiÖp Doanh nghiÖp t- nh©n thùc hiÖn ®¨ng ký kinh doanh tõ khi cã LuËt c«ng ty vµ LuËt doanh nghiÖp t- nh©n t¨ng rÊt nhanh. TÝnh chung thêi kú 19912000, sè doanh nghiÖp ®¨ng ký kinh doanh t¨ng b×nh qu©n lµ 96,24%/n¨m. Tõ 132 doanh nghiÖp n¨m 1991 ®Õn hÕt n¨m 1996 cã 30.897 doanh nghiÖp ®¨ng ký doanh nghiÖp. C¸c n¨m 1997-1999 sè l-îng doanh nghiÖp ®¨ng ký kinh doanh gi¶m. Tõ n¨m 2000 ®Õn nay khi LuËt doanh nghiÖp ®-îc thùc hiÖn, sè l-îng doanh nghiÖp ®¨ng ký kinh doanh t¨ng rÊt nhanh. Sau 2 n¨m thùc hiÖn LuËt doanh nghiÖp ®Õn ngµy 31-12-2001 c¶ n-íc ®· cã 35-440 doanh nghiÖp míi ®¨ng ký ho¹t ®éng. N¨m 2000 cã 14.400 doanh nghiÖp míi ®¨ng ký b»ng 250% so víi n¨m 1999. N¨m 2001 cã 21.040 doanh nghiÖp míi ®¨ng ký b»ng 140% so víi n¨m 2000. NÕu tÝnh tõ khi LuËt doanh nghiÖp cã hiÖu lùc thi hµnh ®Õn th¸ng 4.2002 c¶ n-íc ®· cã trªn 41.000 doanh nghiÖp míi thµnh lËp. Nh- vËy c¶ n-íc cã kho¶ng 97.900 doanh nghiÖp. 11 §Ò tµi Ph¸t triÓn KT TN ë ViÖt Nam B¶ng 1: Doanh nghiÖp ®¨ng ký kinh doanh tõ 1991 ®Õn hÕt 9 th¸ng ®Çu n¨m 2001 §¬n vÞ: doanh nghiÖp N¨m Tæng sè T¨ng sè Doanh C«ng ty C«ng ty C«ng ty n¨m tr-íc nghiÖp t- TNHH cæ phÇn hîp danh (%) nh©n 76 49 7 1991 132 1992 7.241 3112,87 3.034 1.144 63 1993 7.183 84,22 5.516 2.256 41 1994 7.460 -5,52 5.493 1.943 24 1995 5.729 -23,21 3.731 1.864 34 1996 5.522 -3,91 3.679 1.801 42 1997 3.760 -17 2.617 1.117 26 1998 3.121 47,86 1.998 1.044 79 1999 4.615 212,84 2.038 2.361 216 2000 14.438 - 6.468 7.244 726 3 9 th¸ng 9.946 - 4.589 4.912 445 - 39.239 25.835 1.703 3 2001 Tæng sè Nguån: B¸o c¸o tæng hîp t×nh h×nh vµ ph-¬ng h-íng gi¶i ph¸p ph¸t triÓn kinh tÕ t- nh©n, Ban Kinh tÕ Trung -¬ng, ngµy 26-11-2001. * VÒ sè doanh nghiÖp thùc tÕ ho¹t ®éng TÝnh ®Õn ngµy 31-12-2000, c¶ n-íc cã 56.834 doanh nghiÖp ®¨ng ký kinh doanh, nh-ng sè doanh nghiÖp thùc tÕ ho¹t ®éng lµ 29-548 doanh nghiÖp (51,99%), c¸c doanh nghiÖp ch-a ho¹t ®éng 9.581 doanh nghiÖp (16,85%), sè doanh nghiÖp gi¶i thÓ chuyÓn sang lo¹i h×nh thøc kh¸c 18.887 doanh nghiÖp (24,44%), doanh nghiÖp ch-a t×m thÊy lµ 3.818 doanh nghiÖp (6,72%). 12 §Ò tµi Ph¸t triÓn KT TN ë ViÖt Nam Sè l-îng doanh nghiÖp thùc tÕ ho¹t ®éng tËp trung cao ë ngµnh th-¬ng m¹i, dÞch vô: 17.506 doanh nghiÖp chiÕm 59,3%; c«ng nghiÖp 6.979 doanh nghiÖp chiÕm 23,6%; c¸c ngµnh kh¸c 5.034 doanh nghiÖp chiÕm 17,05% (sè liÖu ®Õn ngµy 31-12-2000) (xem b¶ng 2). B¶ng 2: Sè l-îng c¬ së s¶n xuÊt, kinh doanh khu vùc kinh tÕ t- nh©n ®ang ho¹t ®éng C¬ së kinh doanh §¬n vÞ N¨m N¨m N¨m N¨m N¨m N¨m 1996 1997 1998 1999 2000 2001/1996 (%) Hé c¸ thÓ Hé 2.016.529 1.949.836 1981.306 1.981.306 2.054.178 145,61 Tû träng trong hé % 100 100 100 100 100 100 - C«ng nghiÖp hé 616.855 608.250 583.352 583.352 608.314 104,69 Tû träng trong hé % 30,6 31,2 29,4 29,4 29,6 - Th-¬ng m¹i, dÞch vô hé 1.102.619 1.022.385 1.058.385 1.058.542 1.088.606 100,61 Tû träng trong hé % 54,7 52,4 52,4 53,5 53,0 - C¸c ngµnh kh¸c hé 296.785 319.201 319.201 339.412 357.258 Tû träng trong hé % 14,7 16,4 16,4 17,1 17,4 20.272 21.032 21.032 20.578 22.767 145,61 Doanh nghiÖp cña t- DN 128,92 nh©n Tû träng trong DN % 100 100 100 100 100 100 - C«ng nghiÖp DN 5.832 6.073 6.073 5.927 6.049 119,66 Tû träng trong DN % 30,6 31,2 31,2 29,4 29,6 - Th-¬ng m¹i DV DN 12.695 13.010 13.010 12.494 14.234 Tû träng trong DN % 54,7 52,5 52,5 53,5 53,1 - Ngµnh kh¸c DN 1.745 1.949 1.949 2.157 2.484 Tû träng trong DN % 14,7 16,3 17,1 17,3 17,9 138,67 288,48 2. Vèn ®Çu t- cña kinh tÕ t- nh©n 2.1. Vèn cña hé kinh doanh c¸ thÓ Tæng vèn ®Çu t- ph¸t triÓn cña c¸c hé kinh doanh c¸ thÓ n¨m 2000 lµ 29.267 tû ®ång t¨ng 12,93% so víi n¨m 1999. Vèn ®Çu t- cña hé kinh doanh 13 §Ò tµi Ph¸t triÓn KT TN ë ViÖt Nam c¸ thÓ n¨m 2000 chiÕm 81,54% trong tæng sè vèn ®Çu t- cña khu vùc kinh tÕ t- nh©n vµ chiÕm 19,82% vèn ®Çu t- x· héi. B¶ng 3: Vèn ®Çu t- ph¸t triÓn toµn x· héi n¨m 1999-2000 §¬n vÞ: doanh nghiÖp TT ChØ tiªu §¬n vÞ N¨m N¨m 1999 2000 T¨ng so 1 Tæng sè vèn ®Çu t- ph¸t triÓn x· héi Tû ®ång 131.171 147.633 12,5 2 Khu vùc kinh tÕ t- nh©n Tû ®ång 31.542 35.894 13,8 % 24.05 24,31 - Doanh nghiÖp cña t- nh©n Tû ®ång 5.628 6.627 + Tû träng trong toµn x· héi % 4,29 4,49 + Tû träng trong khu vùc t- nh©n % 17,84 18,46 Tû ®ång 25.914 29.267 + Tû träng trong toµn x· héi % 19,76 19,82 + Tû träng trong khu vùc kinh tÕ t- nh©n % 82,16 81,54 Trong tæng sè toµn x· héi - Hé kinh doanh c¸ thÓ 17,7 12,93 Nguån: B¸o c¸o tæng hîp t×nh h×nh vµ ph-¬ng h-íng, gi¶i ph¸p ph¸t triÓn kinh tÕ t- nh©n, Ban Kinh tÕ Trung -¬ng, ngµy 26-11-2001. Tæng vèn dïng vµo s¶n xuÊt kinh doanh cña hé kinh doanh c¸ thÓ lµ 63.668 tû ®ång, chiÕm 36,61% trong tæng sè vèn dïng vµo s¶n xuÊt kinh doanh cña khu vùc kinh tÕ t- nh©n (tÝnh ®Õn ngµy 31-12-2000). 2.2. Vèn cña doanh nghiÖp t- nh©n. Vèn cña doanh nghiÖp t¨ng nhanh c¶ vÒ vèn ®¨ng ký kinh doanh, tæng vèn thùc tÕ sö dông vèn ®Çu t- ph¸t triÓn. Trong vèn ®¨ng ký cña c¸c lo¹i h×nh doanh nghiÖp t- nh©n, c«ng ty tr¸ch nhiÖm h÷u h¹n, c«ng ty cæ phÇn tõ n¨m 1991 ®Õn hÕt th¸ng 9 - 2001 ®¹t 50.795, 142 tû ®ång; n¨m 2000 t¨ng 87,5 lÇn so víi n¨m 1991. Trong ®ã doanh nghiÖp t- nh©n ®¨ng ký 11.470,175 tû ®ång chiÕm 22,58%; c«ng ty 14 §Ò tµi Ph¸t triÓn KT TN ë ViÖt Nam tr¸ch nhiÖm h÷u h¹n ®¨ng ký 29.064,160 tû ®ång chiÕm 57, 22%; c«ng ty cæ phÇn ®¨ng ký 10.260,770 tû ®ång, chiÕm 20,20% (xem b¶ng 5). B¶ng 4: Vèn ®¨ng ký thµnh phÇn doanh nghiÖp qua c¸c n¨m. §¬n vÞ: TriÖu ®ång N¨m Tæng vèn ®¨ng ký Doanh nghiÖp t- nh©n C«ng ty TNHH C«ng ty cæ phÇn C«ng ty hîp doanh 1991 158.155 24.095 52.560 81.500 - 1992 2.786.123 97.307 1.700.887 987.829 - 1993 4.288.556 1.375.187 2.304.943 608.426 - 1994 3.29.799 1.121.712 1.770.485 406.602 - 1995 3.070.176 953.985 1.916.507 199.684 - 1996 3.050.100 910.727 1.734.220 405.153 - 1997 2.548.098 701.667 1.563.862 282.569 - 1998 2769.731 652.858 1.479.724 637.149 - 1999 5.483.098 877.744 2.898.925 1.706.429 - 2000 13.831.465 2.813.544 7.985.190 3.032.731 - 9h/2001 9.510.841 1.941.349 5.656.857 1.912.635 - Tæng 50.795.142 11.470.175 29.064.160 10.260.770 - Nguån: B¸o c¸o tæng hîp t×nh h×nh vµ ph-¬ng h-íng, gi¶i ph¸p ph¸t triÓn kinh tÕ t- nh©n, ban kinh tÕ Trung -¬ng, ngµy 26 - 11 -2001. TÝnh tõ khi cã luËt doanh nghiÖp ®Õn hÕt th¸ng 4 -2002 c¶ n-íc cã trªn 41.000 doanh nghiÖp míi thµnh lËp víi tæng sè vèn ®¨ng ký t-¬ng ®-¬ng 3,6 tû USD. Tæng vèn thùc tÕ sö dông cña doanh nghiÖp còng t¨ng nhanh. N¨m 2000 lµ 110.071 tû ®ång, t¨ng 38,46% so víi n¨m 1999; trong ®ã cña c«ng ty tr¸ch nhiÖm h÷u h¹n t¨ng 40%, doanh nghiÖp t- nh©n t¨ng 37,64%, c«ng ty cæ 15 §Ò tµi Ph¸t triÓn KT TN ë ViÖt Nam phÇn t¨ng 36,7% (xem b¶ng 6). N¨m 2000 khu vùc kinh tÕ t- nh©n ®· ®Çu tmau 20,3% cæ phÇn cña c¸c doanh nghiÖp nhµ n-íc ®· cæ phÇn ho¸. B¶ng 5: Tæng vèn thùc tÕ sö dông cña doanh nghiÖp §¬n vÞ: Tû ®ång TT Nguån vèn N¨m 1999 N¨m 2000 T¨ng so n¨m tr-íc % Tæng sè 79.493,2 110.71,9 38,46 1 Doanh nghiÖp t- nh©n 11.828,2 16.281,1 37,64 2 C«ng ty TNHH 37.426,6 52.426,8 40 3 C«ng ty cæ phÇn 30.230,76 41.353,6 36,79 4 C«ng ty hîp doanh 7,3 10,3 41,09 Nguån: B¸o c¸o tæng hîp t×nh h×nh vµ ph-¬ng h-íng, gi¶i ph¸p ph¸t triÓn kinh tÕ t- nh©n, Ban Kinh tÕ Trung -¬ng, ngµy 26 - 11 - 2001. Tæng vèn ®Çu t- ph¸t triÓn cña doanh nghiÖp t- nh©n t¨ng c¶ vÒ l-îng vèn vµ tû träng trong tæng vèn ®Çu t- ph¸t triÓn cña khu vùc kinh tÕ t- nh©n vµ cña toµn x· héi. Tæng vèn ®Çu t- ph¸t triÓn cña doanh nghiÖp t¨ng tõ 5.628 tû ®ång n¨m 1999 lªn 6.627 tû ®ång n¨m 2000; t¨ng 17,7%; tû träng trong khu vùc kinh tÕ t- nh©n t¨ng tõ 17,84% n¨m 1999 lªn 18,46% n¨m 2000; tû träng trong tæng vèn ®Çu t- toµn x· héi tõ 4.29% n¨m 1999 lªn 4,49% n¨m 2000 (xem b¶ng 5). N¨m 2000, tæng sè vèn sö dông cña c¸c doanh nghiÖp. 3. VÒ lao ®éng cña khu vùc kinh tÕ t- nh©n. TÝnh tõ n¨m 1996 ®Õn nay sè lao ®éng lµm viÖc táng khu vùc kinh tÕ tnh©n phi n«ng nghiÖp trong c¸c n¨m ®Òu t¨ng trõ n¨m 1997. So víi tæng sè 16 §Ò tµi Ph¸t triÓn KT TN ë ViÖt Nam lao ®éng toµn x· héi th× khu vùc nµy chiÕm tû lÖ kho¶ng 11% qua c¸c n¨m, riªng n¨m 2000 lµ 12% (xem b¶ng 6). N¨m 2000, lao ®éng táng khu vùc kinh tÕ t- nh©n, kÓ c¶ khu vùc n«ng nghiÖp lµ 21.017.326 ng-êi, chiÕm 65,3% lao ®éng cã viÖc lµm th-êng xuyªn trong c¶ n-íc. Trong c¸c ngµnh phi n«ng nghiÖp, sè lao ®éng khu vùc kinh tÕ t- nh©n n¨m 2000 lµ 4.643.844 lao ®éng, t¨ng 20,12% so víi n¨m 1996; b×nh qu©n mçi n¨m t¨ng 194.670 lao ®éng, t¨ng 4,75% n¨m. Trong 4 n¨m tõ 1997 ®Õn n¨m 2000 riªng khu vùc nµy thu hót thªm 997.019 lao ®éng, gÊp 6,6 lÇn so víi khu vùc kinh tÕ nhµ n-íc. TÝnh tõ n¨m 1996 ®Õn nay, lao ®éng trong c«ng nghiÖp t¨ng nhiÒu h¬n ngµnh th-¬ng m¹i, dÞch vô. N¨m 2000 so víi n¨m 1996 lao ®éng trong c«ng nghiÖp thªm ®-îc 363.442 ng-êi, t¨ng 20,68%; trong khi lao ®éng th-¬ng m¹i, dÞch vô thªm ®-îc 271.476 ng-êi. Lao ®éng c«ng nghiÖp ë doanh nghiÖp t- nh©n t¨ng nhanh h¬n ë hé kinh doanh c¸ thÓ; n¨m 2000 so víi n¨m 1996, lao ®éng c«ng nghiÖp ë doanh nghiÖp t¨ng 114,02%;l lao ®éng c«ng nghiÖp ë hé kinh doanh c¸ thÓ chØ t¨ng ®-îc 6,4% (xem b¶ng 6). B¶ng 6: Lao ®éng khu vùc kinh tÕ t- nh©n TT ChØ tiªu 1 Tæng sè lao ®éng Tû träng so víi tæng sè lao §¬n vÞ Ng-êi % N¨m N¨m N¨m N¨m 1996 1997 1998 1999 N¨m 2000 3.865.163 3.66.825 3.816.942 4.097.455 4.643.844 11,2 10,3 10,3 10,9 2.121.228 ®éng x· héi 1.1 C«ng nghiÖp TT trong khu vùc t- nh©n Ng-êi % 1.757.786 1.655.862 1.623.971 1.786.509 45,48 45,16 42,54 43,61 1.7535.824 1.2 Th-¬ng m¹i, dÞch vô Ng-êi C¸c ngµnh kh¸c % 41,2 559.212 39,77 39,00 786.792 Ng-êi 514.803 15,25 675.150 712.590 16,94 Ng-êi 354.328 396.705 17,69 17,39 841.787 1.3 TT trong khu vùc t- nh©n 2 Lao ®éng trong doanh nghiÖp 1.592.574 1.451.751 1.517.821 1.598.356 45,68 17 37,38 §Ò tµi 2.1 C«ng nghiÖp TT träng trong doanh nghiÖp 2.2 Th-¬ng m¹i, dÞch vô TT träng trong doanh nghiÖp 2.3 C¸c ngµnh kh¸c TT träng trong doanh nghiÖp 3 Lao ®éng trong hé kinh doanh Ph¸t triÓn KT TN ë ViÖt Nam Ng-êi 233.078 252.657 435.907 539.533 498.847 % 65,78 63,85 273.819 322.496 59,26 Ng-êi 65,78 63,85 62,81 59,77 59,26 % 17,03 20,22 62,81 59,77 22,75 Ng-êi 60.314 79.998 22,86 22,3 191.507 % 17,03 20,22 99.618 120.317 22,75 Ng-êi 3.510.835 3.271.120 3.381.035 3.557.922 3.802.057 Ng-êi 1.524.708 1.403.205 1.350.152 1.464.013 1.622.381 c¸ thÓ 3.1 C«ng nghiÖp Tû träng trong hé 3.2 Th-¬ng m¹i, dÞch vô Tû träng trong hé 3.3 C¸c ngµnh kh¸c Tû träng trong hé % Ng-êi 43,43 42.9 39.93 41,15 42,67 1.531.638 1.388.701 1.455.351 1.501.636 1.584.391 % 43,63 42,45 43,04 42,21 41,67 Ng-êi 45.489 479.214 575.532 592.273 595.285 % 12,94 14,65 17,03 16,64 15,66 Nguån: B¸o c¸o tæng hîp t×nh h×nh vµ ph-¬ng h-íng, gi¶i ph¸p ph¸t triÓn kinh tÕ t- nh©n, Ban Kinh tÕ Trung -¬ng, ngµy 26-11-2001. 4. T¨ng tr-ëng s¶n xuÊt kinh doanh (GDP) khu vùc kinh tÕ t- nh©n Tæng s¶n phÈm trong n-íc cña khu vùc kinh tÕ t- nh©n t¨ng tr-ëng liªn tôc trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y. N¨m 1996 GDP khu vùc kinh tÕ t- nh©n ®¹t 68.518 tû ®ång, ®Õn n¨m 2000 lªn 86.929 tû ®ång, t¨ng b×nh qu©n 7%/n¨m. T-¬ng øng GDP cña hé kinh doanh c¸ thÓ tõ 52.169 tû ®ång n¨m 1996 lªn 66.142 tû ®ång n¨m 2000, t¨ng b×nh qu©n 7%/n¨m; cña doanh nghiÖp tõ 14.780 tû ®ång lªn 20.787 tû ®ång, t¨ng b×nh qu©n 7,1%/n¨m. Tèc ®é t¨ng tr-ëng GDP cña khu vùc kinh tÕ t- nh©n xÊp xØ tèc ®é t¨ng GDP toµn bé nÒn kinh tÕ (xem b¶ng). 18 §Ò tµi Ph¸t triÓn KT TN ë ViÖt Nam B¶ng 7: Tèc ®é t¨ng GDP cña khu vùc kinh tÕ t- nh©n giai ®o¹n 1996-2000 ChØ tiªu GDP toµn quèc §¬n vÞ Tû N¨m N¨m N¨m N¨m N¨m BQ 5 1996 1997 1998 1999 2000 n¨m 213.833 231.264 244.596 256.272 273.582 ®ång T¨ng so n¨m tr-íc % Khu vùc t- nh©n Tû 9,3 8,2 5,8 4,8 6,8 6,9 65.518 74.167 78.775 81.455 86.826 ®ång T¨ng so n¨m tr-íc % - Hé kinh doanh c¸ thÓ Tû 10,6 8,2 6,2 3,4 6,7 7,0 52.169 58.812 60.423 62.205 66.142 ®ång T¨ng so n¨m tr-íc % - Doanh nghiÖp DN T¨ng so n¨m tr-íc % 10,6 8,9 6,4 2,9 6,3 7,0 16.349 17.355 18.352 19.250 20.787 10,6 6,1 5,7 4,9 8,0 7,1 Nguån: B¸o c¸o tæng hîp t×nh h×nh vµ ph-¬ng h-íng, gi¶i ph¸p ph¸t triÓn kinh tÕ t- nh©n, Ban Kinh tÕ Trung -¬ng, ngµy 26-11-2001. N¨m 2000 khuvùc kinh tÕ t- nh©n chiÕm 42,3% GDP c¶ n-íc. Trong ®ã GDP khu vùc kinh tÕ t- nh©n phi n«ng nghiÖp b»ng 63,6% GDP cña khu vùc kinh tÕ t- nh©n vµ b»ng 26,87% GDP c¶ n-íc. Trong ngµnh n«ng nghiÖp, n¨m 2000 GDP cña khu vùc kinh tÕ t- nh©n chiÕm 15,4% GDP toµn quèc vµ chiÕm 63,2% cña n«ng nghiÖp nãi chung. Trong ®ã kinh tÕ hé gia ®×nh chiÕm 98% GDP kinh tÕ t- nh©n trong n«ng nghiÖp. II. Vai trß cña khu vùc kinh tÕ t- nh©n Sù ph¸t triÓn cña khu vùc kinh tÕ t- nh©n thêi gian qua kh¬i dËy mét bé phËn tiÒm n¨ng cña ®Êt n-íc cho ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi. Nguån tiÒm n¨ng nµy lµ trÝ tuÖ, kinh nghiÖm, kh¶ n¨ng kinh doanh, quan hÖ x· héi, tiÒn vèn, søc 19 §Ò tµi Ph¸t triÓn KT TN ë ViÖt Nam lao ®éng cña con ng-êi; tµi nguyªn, th«ng tin vµ c¸c nguån lùc kh¸c. Nh÷ng nguån lùc nµy chñ yÕu lµ trong n-íc, nh-ng còng cã mét sè kh«ng Ýt c¸ nh©n sö dông vèn cña gia ®×nh ë n-íc ngoµi göi vÒ. Khu vùc kinh tÕ t- nh©n ®· ®ãng gãp quan träng vµo t¨ng tr-ëng GDP, huy ®äng vèn trong x· héi, t¹o ®-îc nhiÒu viÖc lµm, c¶i thiÖn ®êi sèng nh©n d©n, t¨ng thu ng©n s¸ch cho nhµ n-íc, s¶n xuÊt hµng xuÊt khÈu, t¸c ®éng tÝch cùc tíi chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ vµ ®æi míi c¬ chÕ qu¶n lý kinh tÕ, x· héi. 1. §ãng gãp vµo t¨ng tr-ëng cña tæng s¶n phÈm trong n-íc (GDP) Tæng s¶n phÈm cña khu vùc kinh tÕ t- nh©n nh×n chung lµ t¨ng æn ®Þnh trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y. NhÞp ®é t¨ng tr-ëng n¨m 1997 lµ 12,89%, n¨m 1998 lµ 12,74%, n¨m 1999: 7,5%, n¨m 2000: 12,55% vµ chiÕm tû träng t-¬ng ®èi æn ®Þnh trong GDP, tuy n¨m 2000 cã gi¶m chót Ýt so víi n¨m 1996 (tõ 28,48 % n¨m 1996 cßn 26,7% n¨m 2000). Tû träng GDP cña khu vùc kinh tÕ t- nh©n trong tæng GDP gi¶m ®i chót Ýt do sù tham gia vµ ®ãng gãp cu¶ khu vùc cã vèn ®Çu t- n-íc ngoµi (FDI). B¶ng 8: §ãng gãp GDP cña khu vùc kinh tÕ t- nh©n ChØ tiªu Tæng GDP toµn quèc §¬n vÞ Tû ® N¨m N¨m N¨m N¨m N¨m 1996 1997 1998 1999 2000 272.036 313.623 361.017 399.943 444.140 1. Khu vùc t- nh©n - 77.481 87.475 98.625 106.029 119.337 % trong GDP toµn quèc % 28,48 27,89 27,32 26,51 26,87 2. Hé kinh doanh c¸ thÓ Tû ® 57.879 65.555 73.321 78.054 87.604 Tû träng hé trong GDP % 21,28 20,9 20,31 19,52 19,72 Tû träng hé trong khu vùc % 74,7 74,94 74,34 73,62 73,41 2.1. C«ng nghiÖp Tû ® 9.261 10.658 11.804 12.662 15.491 Tû träng trong hé - 16,00 16,25 26,1 16,22 17,68 2.2. Th-¬ng m¹i dÞch vô - 17.381 19.728 22.878 24.865 27.393 kinh tÕ t- nh©n 20
- Xem thêm -