Tài liệu Xây dựng văn hóa ứng xử trong doanh nghiệp tại công ty cổ phần lâm nông sản thực phẩm yên bái

  • Số trang: 108 |
  • Loại file: PDF |
  • Lượt xem: 105 |
  • Lượt tải: 0
nguyetha

Đã đăng 8490 tài liệu

Mô tả:

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ --------------------- VŨ TUẤN XÂY DỰNG VĂN HÓA ỨNG XỬ TRONG DOANH NGHIỆP TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN LÂM NÔNG SẢN THỰC PHẨM YÊN BÁI Chuyên ngành : Quản trị kinh doanh Mã số: 60 34 05 LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN TRỊ KINH DOANH CHƢƠNG TRÌNH ĐỊNH HƢỚNG THỰC HÀNH NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. NGUYỄN VIẾT LỘC Hà Nội – 2014 MỤC LỤC DANH MỤC VIẾT TẮT ................................................................................. i DANH MỤC BẢNG BIỂU ............................................................................. ii DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ ............................................................................ iii MỞ ĐẦU .......................................................................................................... 1 Chƣơng 1:......................................................................................................... 7 LÝ LUẬN CHUNG VỀ VĂN HOÁ DOANH NGHIỆP .............................. 7 1.1 Khái niệm, các yếu tố, đặc điểm của văn hóa doanh nghiệp .......... 7 1.1.1 Khái niệm văn hóa, văn hóa doanh nghiệp ............................... 7 1.1.2 Các yếu tố của văn hóa doanh nghiệp ........................................ 9 1.1.3 Đặc điểm của văn hóa doanh nghiệp ....................................... 10 1.2 Ứng xử ............................................................................................... 11 1.2.1 Khái niệm về ứng xử ................................................................. 11 1.2.2 Bản chất của sự ứng xử ............................................................ 13 1.2.3 Các kiểu ứng xử......................................................................... 14 1.2.3.1 Ứng xử theo yêu cầu đạo đức xã hội ..................................................14 1.2.3.2 Dựa vào giá trị nhân văn xã hội .........................................................14 1.2.3.3 Dựa vào phong cách ứng xử ...............................................................14 1.2.3.4 Dựa vào ý trí, khí chất..........................................................................14 1.2.4 Sự cần thiết phải xây dựng văn hóa ứng xử trong hoạt động sản xuất kinh doanh ...................................................................................... 15 1.2.4.1 Về phương diện xã hội .........................................................................15 1.2.4.2 Về phương diện quản trị doanh nghiệp..............................................15 1.3 Văn hóa ứng xử và mối tƣơng quan trong xây dựng văn hóa doanh nghiệp.............................................................................................. 16 1.3.1 Mối quan hệ giữa văn hóa ứng xử và văn hóa doanh nghiệp 16 1.3.2 Vai trò của văn hóa ứng xử trong hoạt động của doanh nghiệp .................................................................................................... 17 1.3.2.1 Vai trò liên kết:.....................................................................................17 1.3.2.2 Văn hoá ứng xử với việc giải quyết xung đột và mâu thuẫn:...........18 1.3.2.3 Văn hoá ứng xử tạo điều kiện phát huy dân chủ cho mọi thành viên và góp phần củng cố địa vị của mỗi cá nhân trong nội bộ doanh nghiệp. ....19 1.3.2.4 Vai trò củng cố và phát triển văn hóa doanh nghiệp: ...................20 1.3.3 Những nét chung của văn hóa ứng xử trong hoạt động doanh nghiệp .................................................................................................... 21 1.3.3.1 Văn hóa ứng xử giữa ban lãnh đạo doanh nghiệp với các thành viên ................................................................................................................21 1.3.3.2 Văn hóa ứng cử của các thành viên với lãnh đạo doanh nghiệp. ...26 1.3.3.3 Văn hóa giữa các thành viên trong doanh nghiệp ............................27 1.3.3.4 Văn hóa ứng xử của doanh nghiệp với khách hàng .........................28 1.3.3.5 Văn hóa ứng xử với đối thủ cạnh tranh..............................................29 1.3.3.6 Văn hóa ứng xử với môi trường địa phương .....................................31 Chƣơng 2:....................................................................................................... 33 THỰC TRẠNG XÂY DỰNG VĂN HOÁ ỨNG XỬ CỦA CÔNG TY CỔ PHẦN LÂM NÔNG SẢN THỰC PHẨM YÊN BÁI ................................. 33 2.1 Giới thiệu chung về công ty Cổ Phần Lâm Nông Sản Thực Phẩm Yên Bái ........................................................................................ 33 2.1.1 Quá trình hình thành và phát triển .......................................... 33 2.1.1.1 Cơ cấu tổ chức công ty.........................................................................36 2.1.1.2 Cơ cấu bộ máy quản lý công ty...........................................................38 2.1.2 Các sản phẩm sản xuất của công ty ......................................... 42 2.1.2.1 Sản phẩm tinh bột sắn ..........................................................................42 2.1.2.2 Sản phẩm giấy đế và vàng mã xuất khẩu Đài Loan .........................42 2.1.2.3 Sản phẩm tinh dầu quế: .......................................................................43 2.1.3 Tình hình sản xuất kinh doanh của công ty ............................ 43 2.1.4 Một số thành tích thi đua đã đạt được...................................... 44 2.2 Văn hóa ứng xử trong doanh nghiệp của công ty Cổ Phần Lâm Nông Sản Thực Phẩm Yên Bái ................................................................ 46 2.2.1 Nội dung văn hóa doanh nghiệp đã được xây dựng tại tại công ty .................................................................................................... 46 2.2.1.1 Nội dung xây dựng văn hóa doanh nghiệp...........................................46 2.2.1.2 Lo go và thương hiệu ..............................................................................47 2.2.1.3 Sứ mệnh và mục tiêu xây dựng văn hóa của công ty...........................47 2.2.1.4 Củng cố và xây dựng văn hóa trong doanh nghiệp.............................49 2.2.2 Một vài nét trong công tác xây dựng văn hóa ứng xử của doanh nghiệp .................................................................................................... 49 2.2.2.1 Văn hóa ứng xử của ban lãnh đạo với đội ngũ cán bộ.....................50 2.2.2.2 Văn hóa ứng xử đối với người lao động.............................................53 2.2.2.3 Văn hóa ứng xử của người lao động với ban lãnh đạo ....................55 2.2.2.4 Văn hóa ứng xử với khách hàng .........................................................58 2.2.2.5 Văn hóa ứng xử với đối thủ cạnh tranh..............................................61 2.2.2.6 Văn hóa ứng xử đối với môi trường và địa phương..........................67 2.2.3 Phân tích kết quả khảo sát về văn hóa doanh nghiệp tại YFATUF ................................................................................................. 68 2.3 Đánh giá văn hóa ứng xử doanh nghiệp tại công ty Cổ Phần Lâm Nông Sản Thực Phẩm Yên Bái ................................................................ 74 2.3.1 Những kết quả đạt được ............................................................ 74 2.3.2 Những hạn chế còn tồn tại........................................................ 75 2.3.3 Các nguyên nhân và yếu tố môi trường tác động đến công tác xây dựng văn hóa ứng xử ...................................................................... 76 2.3.3.1 Nguyên nhân khách quan ....................................................................76 2.3.3.2 Nguyên nhân chủ quan ........................................................................76 Chƣơng 3:....................................................................................................... 78 MỘT SỐ KHUYẾN NGHỊ VÀ GIẢI PHÁP XÂY DỰNG ......................... 78 VĂN HOÁ ỨNG XỬ TRONG DOANH NGHIỆP TẠI .............................. 78 CÔNG TY CỔ PHẦN LÂM NÔNG SẢN THỰC PHẨM YÊN BÁI ............ 78 3.1 Căn cứ để xây dựng giải pháp ......................................................... 78 3.1.1 Xác định từ định hướng xây dựng và phát triển...................... 78 3.1.2 Giá trị văn hóa ứng xử doanh nghiệp trong bối cảnh thực tế. 79 3.2 Các khuyến nghị xây dựng văn hóa ứng xử trong doanh nghiệp tại công ty ................................................................................................... 81 3.2.1 Về đối nội ....................................................................................... 82 3 2.1.1 Người lãnh đạo phải là tấm gương cho toàn Doanh nghiệp ...........84 3 2.1.2 Bồi dưỡng và nâng cao nhận thức về kinh doanh có văn hoá cho cán bộ công nhân viên.........................................................................................85 3.2.1.3 Xây dựng môi trường, phương pháp phát triển văn hoá, xác định rõ tầm nhìn và các giá trị cốt lõi trong Doanh nghiệp .........................................87 3.2.2 Về đối ngoại ............................................................................... 88 3.2.2.1 Về quan hệ với khách hàng .................................................................89 3.2.2.2 Về quan hệ đối với địa phương ...........................................................90 KẾT LUẬN .................................................................................................... 91 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ..................................................... 93 PHỤ LỤC DANH MỤC VIẾT TẮT STT Ký hiệu Nguyên nghĩa 1 CBCNV Cán bộ công nhân viên 2 YFATUF Tên viết tắt của công ty cổ phần Lâm Nông Sản thực phẩm Yên Bái 3 VHDN Văn hóa doanh nghiệp i DANH MỤC BẢNG BIỂU STT Số hiệu Tên bảng 1 Bảng 2.1 Danh sách các ngân hàng mở tài khoản 34 2 Bảng 2.2 Những thành tích đạt được 45 3 Bảng 2.3 Cơ cấu lao động theo thâm niên 58 4 Bảng 2.4 Số liệu về nhận thức của người lao động đối với 69 Trang văn hóa doanh nghiệp Bảng 2.5 Số liệu về người lao động YFATUF nhận thức 70 các nhân tố ảnh hưởng đến văn hóa doanh nghiệp Bảng 2.6 Số lượng CBCNV yêu thích các phong trào 71 đoàn thể do công ty tổ chức Bảng 2.7 Phong cách làm việc ban lãnh đạo YFATUF 72 Bảng 2.8 Cảm nhận người lao động trong quá trình làm 73 việc ii DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ STT Số hiệu Tên sơ đồ 1 Sơ đồ 2.1 Sơ đồ cơ cấu tổ chức công ty 37 2 Sơ đồ 2.2 Sơ đồ cơ cấu bộ máy của công ty 41 iii Trang MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Xu thế toàn cầu hóa, hội nhập kinh tế quốc tế đang diễn ra ngày càng mạnh mẽ, tạo nhiều cơ hội cũng như nhiều thách thức cho các doanh nghiệp. Sự cạnh tranh khốc liệt tại các quốc gia khiến cho các doanh nghiệp phải tìm kiếm cơ hội đầu tư và phát triển tại các thị trường khác nhằm tạo lợi thế cạnh tranh. Do hoạt động trên nhiều thị trường và quốc gia khác nhau nên sự tác động của văn hóa kinh doanh đến sự phát triển của doanh nghiệp ngày càng mạnh mẽ. Nắm bắt được văn hóa của địa phương và tạo ra được văn hóa riêng trong sản phẩm và dịch vụ của mình đó dần là yếu tố sống còn với doanh nghiệp. Hơn thế nữa khi các doanh nghiệp có xuất phát điểm về vốn và chất lượng nhân sự ngày càng đồng đều thì lối ứng xử, môi trường làm việc, uy tín… trong và ngoài doanh nghiệp sẽ tạo ra sự khác biệt và lợi thế lớn khi doanh nghiệp tham gia vào nền kinh tế. Do đó trong điều kiện nền kinh tế thế giới hiện nay văn hóa ứng xử của doanh nghiệp đang là xu hướng nhận diện thương hiệu lớn nhất nhằm đem lại giá trị cho doanh nghiệp. Việt Nam đang hội nhập sâu vào nền kinh tế thế giới, đặc biệt là từ năm 2007 (gia nhập WTO), với các chính sách thông thoáng hơn đối với các doanh nghiệp nước ngoài khi tham gia thị trường Việt Nam đã làm cho nền kinh tế có tính cạnh tranh khốc liệt hơn. Sự ra tăng về số lượng cũng như chất lượng doanh nghiệp đang gây sức ép khiến cho các doanh nghiệp phải tìm ra được giá trị nhận diện riêng cho công ty mình. Và văn hóa ứng xử trong doanh nghiệp ngày nay càng có vai trò lớn đối với các doanh nghiệp và nền kinh tế nước ta. Khi các doanh nghiệp trong nước đang chạy đua theo xu hướng thương mại hóa để tăng nhanh giá trị kinh tế thì một bộ phận các doanh nghiệp sản 1 xuất đang gặp khó khăn khi gặp phải các vấn đề lao động, môi trường, chính quyền địa phương và tiêu thụ sản phẩm… Các yếu tố môi trường kinh doanh tác động mạnh mẽ đến doanh nghiệp khiến cho doanh nghiệp cần phải xây dựng chính sách nhằm thu hút nhân tài cũng như tạo ra được mối quan hệ tốt đối với địa phương nhằm giữ vững hoạt động của mình. Do đó xây dựng văn hóa ứng xử là vấn đề cấp thiết đối với tất cả doanh nghiệp sản xuất nói riêng và toàn khối doanh nghiệp nói chung. Công ty cổ phần Lâm Nông Sản Thực Phẩm Yên Bái là một trong những doanh nghiệp đi đầu trong lĩnh vực xuất khẩu các sản phẩm về cây công nghiệp như: tinh bột sắn, tinh dầu quế và giấy đế tại địa bàn tỉnh Yên Bái. Thương hiệu của công ty được bạn hàng biết đến với chất lượng và uy tín với khách hàng. Trong bối cảnh có sự cạnh tranh của các doang nghiệp tư nhân mới và sức ép từ khách hàng cũng như thị trường nguyên liệu. Công ty cần thiết xây dựng hình ảnh thương hiệu của mình và tạo ra được nét văn hoá trong ứng xử với khách hàng, đội ngũ cán bộ công nhân viên và nhà cung ứng nhằm đem lại sự tin tưởng và trung thành đối với doanh nghiệp. Công ty cũng đã xây dựng cho riêng mình những nét riêng về văn hoá doanh nghiệp, xong để đáp ứng được tình hình cạnh tranh và phát triển hiện đại thì cần phải đẩy mạnh xây dựng hơn nữa nhằm tạo lợi thế cạnh tranh tối ưu hơn. Với kiến thức đã được học và rèn luyện trong quá trình đào tạo cũng như kiến thức bộ môn Văn Hóa Doanh Nghiệp, em quyết định chọn đề tài “Xây Dựng Văn Hóa Ứng Xử Trong Doanh Nghiệp Tại Công Ty Cổ Phần Lâm Nông Sản Thực Phẩm Yên Bái (YFATUF)”. 2. Tình hình nghiên cứu Giao tiếp và ứng xử đã từng được nhiều nhà khoa học, nhiều tác giả đề cập tới. V.I Lênin khi bàn về quan hệ giữa người với nhau lệ thuộc vào sự phát triển của lực lượng sản xuất đã từng viết “ quan hệ giữa người với nhau trong việc sản xuất những 2 vật phẩm cần thiết để thoả mãn nhu cầu của con người là do sự phát triển của lực lượng sản xuất quyết định. Và chính những mối quan hệ ấy giải thích được tất cả những hiện tượng của đời sống xã hội ”, theo ông quan hệ giao tiếp, ứng xử trong lĩnh vực sản xuất vật chất là quan trọng nhất của con người. Ở Việt Nam các tác phẩm, tài liệu nghiên cứu về ứng xử đã có từ những năm 1960 – 1970. Đó là các sáng tác viết về cung cách ứng xử như : “ Tâm lý học ứng xử”, tác giả Lê Thị Bừng, NXB Giáo Dục, 2001; “ Tâm lý và nghệ thuật giao tiếp, ứng xử trong kinh doanh du lịch ”, do PTS Nguyễn Văn Đính, Nguyễn Văn Mạnh chủ biên, NXB Thống kê, 1995; “ Nghệ thuật ứng xử và sự thành công của mỗi người ” của Nguyễn Ngọc Nam, Nguyễn Công Khanh, Nguyễn Hồng Ngọc, NXB Thanh niên, 1995; “ Giao tiếp - ứng xử trong hoạt động kinh doanh ” do PGS.TS. Bùi Tiến Quý chủ biên, NXB Khoa học và kỹ thuật, 2001, “ Giao tiếp trong kinh doanh ” do PTS. Vũ Thị Phượng – Dương Quang Huy chủ biên, NXB Thống kê, 1998… Gần đây có thêm nhiều tác giả đề cập đến vấn đề văn hóa công ty, văn hóa doanh nghiệp như “ Văn hoá và kinh doanh ”, do GS. Phạm Xuân Nam chủ biên, NXB Khoa học xã hội, 1996; cuốn “ Doanh nghiệp, doanh nhân và văn hoá ”, tác giả Trần Quốc Dân, NXB Chính trị quốc gia, 2008…Song một trong những phần rất quan trọng của văn hóa công ty là văn hóa ứng xử thì ít người đề cập tới, đặc biệt là văn hóa ứng xử trong các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh. 3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 3.1 Mục đích nghiên cứu Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn về xây dựng văn hóa doanh nghiệp và văn hóa ứng xử tại doanh nghiệp. Nghiên cứu cơ sở lý luận về văn hóa doanh nghiệp và văn hóa ứng xử; thực trạng, phân tích, đánh giá thành công cũng như những hạn chế trong xây 3 dựng văn hóa ứng xử của YFATUF từ đó đưa kiến nghị, giải pháp để doanh nghiệp hoàn thiện và phát triển văn hóa ứng xử phục vụ cho mục tiêu phát triển bền vững doanh nghiệp. 3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu Với mục đích trên, đề tài cần giải quyết 3 nhiệm vụ sau: Một là: Hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về xây dựng và phát triển văn hóa ứng xử trong doanh nghiệp từ các khía canh về: khái niệm, vai trò, các yếu tố môi trường… tác động đến các doanh nghiệp. Hai là: Đánh giá thực trạng xây dựng văn hóa ứng xử trong doanh nghiệp tại YFATUF và tìm ra được các nguyên nhân chủ quan, khách quan ảnh hưởng tốt, chưa tốt đến việc xây dựng phát triển văn hóa ứng xử tại công ty. Ba là: Từ nghiên cứu lý luận và thực trạng tại YFATUF đưa ra các kiến nghị giải pháp cho việc xây dựng văn hóa ứng xử tại YFATUF, đặc biệt là tác động của yếu tố môi trường sản xuất và kinh doanh góp phần giúp ban lãnh đạo công ty đề ra các chính sách trọng tâm phát triển văn hóa doanh nghiệp hợp lý trong thời gian tới. 4. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu 4.1 Đối tƣợng nghiên cứu Văn hóa doanh nghiệp và các yếu tố liên quan, tác động đến xây dựng và phát triển văn hóa ứng xử trong doanh nghiệp của YFATUF: - Văn hoá ứng xử của người chủ doanh nghiệp với các thành viên trong doanh nghiệp. - Văn hoá ứng xử của các thành viên doanh nghiệp với chủ doanh nghiệp. - Văn hoá ứng xử giữa các thành viên trong doanh nghiệp với nhau. 4 - Văn hoá ứng xử của doanh nghiệp với khách hàng. - Văn hoá ứng xử của doanh nghiệp với các đối thủ cạnh tranh. - Văn hoá ứng xử của doanh nghiệp với môi trường thiên nhiên. 4.2 Phạm vi nghiên cứu Về khách thể nghiên cứu: gồm các cán bộ công nhân viên trong công ty, các nhóm khách hàng, quan hệ với địa phương và môi trường kinh doanh. Về nội dung nghiên cứu: Nội dung của văn hóa doanh nghiệp của công ty YFATUF, vai trò và tác động của các yếu tố đến sự phát triển của văn hóa ứng xử. Về thời gian: bắt đầu từ khi công ty chuyển từ công ty nhà nước sang công ty cổ phần năm 2005. 5. Phƣơng pháp nghiên cứu Luận văn dự kiến được hoàn thành bằng việc sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau: - Phương pháp nghiên cứu tài liệu - Phương pháp phân tích - Phương pháp quan sát - Phương pháp phỏng vấn trực tiếp 6. Câu hỏi nghiên cứu Văn hóa ứng xử ảnh hưởng như thế nào đến sản xuất và kinh doanh của doanh nghiệp ? Các yếu tố môi trường kinh doanh và nội bộ bên trong doanh nghiệp làm cách nào để cân bằng và phát triển ? Xây dựng văn hóa ứng xử như thế nào để phù hợp với sự phát triển bền vững của doanh nghiệp? 5 7. Những đóng góp của đề tài - Hệ thống hóa lý luận và nội dung xây dựng văn hóa ứng xử tại công ty Cổ Phần Lâm Nông Sản Thực Phẩm Yên Bái. - Thực trạng công tác xây dựng văn hóa ứng xử tại Công ty Cổ Phần Lâm Nông Sản Thực Phẩm Yên Bái. - Một số giải pháp xây dựng thực tiễn cho công tác phát triển văn hóa ứng xử trong doanh nghiệp. - Tài liệu tham khảo cho các đơn vị trong quá trình phát triển văn hóa ứng xử tại đơn vị mình. 8. Kết cấu luận văn Để đạt được mục tiêu nghiên cứu của đề tài, ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, đề tài được kết cấu thành 03 chương. Chương 1: Lý luận chung về văn hóa ứng xử trong doanh nghiệp. Chương 2: Thực trạng xây dựng văn hóa ứng xử của công ty Cổ Phần Lâm Nông Sản Thực Phẩm Yên Bái. Chương 03: Một số khuyến nghị phát triển văn hóa ứng xử trong doanh nghiệp tại công ty Cổ Phần Lâm Nông Sản Thực Phẩm Yên Bái. 6 Chƣơng 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ VĂN HOÁ DOANH NGHIỆP 1.1 Khái niệm, các yếu tố, đặc điểm của văn hóa doanh nghiệp 1.1.1 Khái niệm văn hóa, văn hóa doanh nghiệp * Khái niệm văn hóa Có rất nhiều khái niệm về văn hóa đã được định nghĩa bởi nhiều quốc gia hay nhiều tổ chức, cá nhân khác nhau, xong khái niệm về văn hoá chung nhất để thể hiện thống nhất các nền văn hoá khác nhau trên toàn thế giới của Unesco đó là: “Văn hoá phản ánh và thể hiện một cách tổng quát, sống động mọi mặt của cuộc sống (của mỗi cá nhân và của mỗi cộng đồng) đã diễn ra trong quá khứ, cũng như hiện tại, qua hàng nhiều thế kỷ nó cấu thành một hệ thống các giá trị, truyền thống, thẩm mỹ và lối sống và dựa trên đó từng dân tộc khẳng định bản sắc riêng của mình”. Ở các nước phương Đông nhất là tín ngưỡng nho giáo, Văn Hóa được hiểu là con người lấy văn để trị kết hợp với giáo hóa nhằm đem lại những điều tốt đẹp. Ở phương Tây lại quan niệm Văn hoá là “ trồng trọt tinh thần ” ( Cultusanimi), hay chính là việc giáo dục, bồi dưỡng cho con người những phẩm chất tốt đẹp. Con người chỉ có được văn hoá thông qua giáo dục dù là vô thức hay có ý thức. Văn hóa với ý nghĩa bao trùm nhất là chăm bón, vun trồng trí tuệ và sau này còn có cả yếu tố thiêng liêng, tôn thờ. Còn theo bác Hồ “ Vì lẽ sinh tồn cũng như vì mục đích cuộc sống, loài người mới sáng tạo và phát minh ra ngôn ngữ, chữ viết, đạo đức, pháp luật, khoa học, tôn giáo, văn học nghệ thuật, những công cụ cho sinh hoạt hàng ngày về mặc, ăn, ở và các phương tiện, phương thức. Sử dụng toàn bộ những sáng tạo và phát minh đó tức là văn hoá. Văn hoá là sự tổng hợp của mọi phương thức sinh hoạt cùng với biểu hiện của nó mà loài người đã sản sinh 7 ra nhằm thích ứng những nhu cầu đời sống và đòi hỏi của sự sinh tồn ”. Văn hoá là tất cả những gì con người sáng tạo nên theo dòng chảy của thời gian và sự khác biệt về không gian. Trong quá trình phát triển và tiếp biến với các nền văn hoá khác, những giá trị phù hợp với thời đại sẽ được giữ lại và tiếp tục phát huy, ngược lại những giá trị không phù hợp sẽ tự biến mất hoặc trở thành những “ hủ tục”. Nhưng tất cả những giá trị văn hoá độc đáo ấy chỉ được hình thành khi có sự giao tiếp, ứng xử khéo léo, trao đổi qua lại giữa con người với con người, giữa con người với tất cả các thành phần khác trong tự nhiên và xã hội, nhằm mục đích phát triển bản thân, xây dựng các mối quan hệ, lao động sáng tạo và xây dựng một thế giới ngày càng tốt đẹp hơn. * Văn hóa doanh nghiệp Có rất nhiều định nghĩa xung quanh khái niệm này. Mỗi nền văn hóa khác nhau có các định nghĩa khác nhau. Mỗi doanh nghiệp lại có một cách nhìn khác nhau về văn hóa doanh nghiệp. Hiện có trên 300 định nghĩa khác nhau về văn hóa doanh nghiệp. Có một vài cách định nghĩa như sau: “Phẩm chất riêng biệt của tổ chức được nhận thức phân biệt nó với các tổ chức khác trong lĩnh vực”. (Gold, K.A.) “Văn hóa thể hiện tổng hợp các giá trị và cách hành xử phụ thuộc lẫn nhau phổ biến trong doanh nghiệp và có xu hướng tự lưu truyền, thường trong thời gian dài”. (Kotter, J.P. & Heskett, J.L.) “Văn hóa doanh nghiệp là những niềm tin, thái độ và giá trị tồn tại phổ biến và tương đối ổn định trong doanh nghiệp”. (Williams, A., Dobson, P. & Walters, M.). Còn nếu nói nôm na: Nếu doanh nghiệp là máy tính thì văn hóa doanh nghiệp là hệ điều hành. Nói một cách hình tượng thì: Văn hóa là cái còn thiếu khi ta có tất cả, là cái còn lại khi tất cả đã mất. 8 Tuy nhiên, mọi định nghĩa đều có nét chung coi văn hóa doanh nghiệp là toàn bộ các giá trị văn hóa được xây dựng trong suốt quá trình tồn tại và phát triển của doanh nghiệp, chi phối tình cảm, nếp suy nghĩ và hành vi của mọi thành viên của doanh nghiệp; tạo nên sự khác biệt giữa các doanh nghiệp và được coi là truyền thống riêng của mỗi doanh nghiệp. 1.1.2 Các yếu tố của văn hóa doanh nghiệp Văn hoá doanh nghiệp không chỉ là yếu tố vô hình không thể nhận biết, mà nó thể hiện qua hành vi giao tiếp của cán bộ công nhân viên ( bên trong và bên ngoài) và cả đối với thông điệp, chất lượng hàng hoá và uy tín của công ty. Các yếu tố bao gồm: - Hệ thống ý niệm - Hệ thống liên quan đến các giá trị chuẩn mực xã hội - Hệ thống biểu hiện - Hệ thống hoạt động - Nhân cách văn hoá doanh nghiệp Theo một cách tiếp cận khác, Nhà xã hội học người Mỹ H. Schein đã chia sự tác động của văn hoá doanh nghiệp theo ba tầng hay ba cấp độ khác nhau, thể hiện mức độ cảm nhận được các giá trị văn hoá trong doanh nghiệp như sau: - Cấp độ thực thể hữu hình: là cấp độ dễ thấy nhất, đó chẳng hạn như những đồ vật: báo cáo, thông điệp, sản phẩm, bàn ghế, phim... hoặc công nghệ: máy móc, thiết bị, nhà xưởng... hoặc ngôn ngữ: truyền thuyết, khẩu hiệu... hoặc các chuẩn mực hành vi: nghi thức, liên hoan... hoặc các nguyên tắc, hệ thống, thủ tục, chương trình... - Cấp độ giá trị được thể hiện: là những giá trị xác định những gì cá nhân trong doanh nghiệp nghĩ là phải làm, xác định những gì họ cho là đúng hay 9 sai. Giá trị này gồm hai loại. Loại thứ nhất là các giá trị tồn tại khách quan và hình thành tự phát. Loại thứ hai là các giá trị mà lãnh đạo mong muốn và phải xây dựng từng bước. - Cấp độ giá trị ngầm định: Ðó là niềm tin, nhận thức, suy nghĩ và xúc cảm được coi là đương nhiên ăn sâu trong tiềm thức mỗi cá nhân trong doanh nghiệp. Các ngầm định này là nền tảng cho các giá trị và hành động của mỗi thành viên. 1.1.3 Đặc điểm của văn hóa doanh nghiệp Văn hoá doanh nghiệp là toàn bộ những giá trị tinh thần mà doanh nghiệp tạo ra trong quá trình sản xuất kinh doanh tác động tới tình cảm, lý trí và hành vi của các thành viên cũng như sự phát triển bền vững của doanh nghiệp. Do đó, văn hoá doanh nghiệp gắn với đặc điểm từng dân tộc, trong từng giai đoạn phát triển cho đến từng doanh nhân, từng người lao động, từng loại hình doanh nghiệp, từng ngành sản xuất, từng loại hàng hoá và dịch vụ mà doanh nghiệp sản xuất. Văn hoá doanh nghiệp tất yếu mang những đặc điểm chung nhất của quốc gia, dân tộc, thừa hưởng những đặc trưng của văn hóa dân tộc, điều này giải thích sự khác biệt giữa văn hoá doanh nghiệp phương Tây so với các doanh nghiệp châu Á.Về bản chất, văn hoá doanh nghiệp là không vĩnh cửu, nó có thể được tạo lập, và những người sáng lập có khả năng làm việc này qua những giá trị quan điểm, tư tưởng của người sáng lập, chúng sẽ tác động lên và kiểm soát hành vi của nhân viên, quy định họ được phép làm gì, không được phép làm gì. Từ đặc điểm chung của văn hóa doanh nghiệp có thể rằng thấy quá trình xác lập và xây dựng văn hóa doanh nghiệp Việt Nam không ngừng thay đổi theo sự phát triển của thời đại và của dân tộc. Trong giai đoạn hội nhập kinh tế thế giới hiện nay, văn hóa doanh nghiệp Việt Nam có 4 đặc điểm nổi bật: Tính tập thể; Tính quy phạm; Tính độc đáo; Tính thực tiễn. 10 1.2 Ứng xử 1.2.1 Khái niệm về ứng xử Một cộng đồng, là một nhóm xã hội của các cơ thể sống chong trong một môi trường, thường có mối quan tâm chung. Trong cộng đồng, cầu nối các thành viên được hiểu như các kế hoạch, niềm tin, mối ưu tiên, nhu cầu, nguy cơ và một số điều kiện khác có thể có, cùng ảnh hưởng đến đặc trưng và sự thống nhất giữa các thành viên trong cộng đồng. Mọi nhịp cầu đều phải thực hiện qua các hình thức truyền đạt và thu nhận tín hiệu bởi một hình thức mà Karl Marx đã nhận định như một thể thức động và tư duy ngôn ngữ, dưới cả hai hình thức chính thống là ngôn ngữ và văn bản, cũng như sự trợ giúp của các hệ thống phi ngôn ngữ khác như cử chỉ, hành động. Sự trao đổi này giúp con người khai triển bản thân vê nhân cách và mở rộng một vòng xoáy quan hệ theo những cung sóng lan tỏa ngày càng rộng hơn, tùy thuộc vào lượng và chất môi cảnh mà con người tự đặt vào hay tự mình tiến vào. Tuy vậy mọi hình thức trao đổi, đều cần có sự uốn nắn của các hình thái đạo đức hoặc luân lý thành các mô thức ứng xử phù hợp để các hành vi trao đổi có mẫu số chung được chấp nhận bởi cộng đồng. Đã có rất nhiều công trình nghiên cứu về ứng xử ở các góc độ khác nhau như góc độ tâm lý học, góc độ sinh học hay góc độ văn hoá… Ứng xử chính là cách đối xử, xử sự, cư xử…, là sự phản ứng chung của cả con người lẫn thế giới động vật. Song con người là một loài động vật bậc cao, có suy nghĩ, tư duy logic và chịu sự chi phối của các quan hệ xã hội, phong tục tập quán, thói quen…, con người là tổng hoà của các mối quan hệ xã hội cho nên nếu loài động vật chỉ sinh trưởng và phát triển theo quy luật của tự nhiên không cảm nhận, không có ý niệm về thời gian thì con người lại ứng xử theo cách khác. 11 Trong cuốn Tâm lý học ứng xử của tác giả Lê Thị Bừng viết: “ Ứng xử là sự phản ứng của con người đối với sự tác động của người khác đến mình trong một tình huống cụ thể nhất định. Nó thể hiện ở chỗ con người không chủ động trong giao tiếp mà chủ động trong phản ứng có sự lựa chọn, có tính toán, thể hiện qua thái độ, hành vi, cử chỉ, cách nói năng - tuỳ thuộc vào tri thức, kinh nghiệm và nhân cách của mỗi người nhằm đạt kết quả giao tiếp cao nhất ”. Ứng xử được thể hiện trong một tình huống giao tiếp cụ thể song không phải mọi sự giao tiếp đều có sự ứng xử xảy ra. Một ý kiến khác nhìn từ góc độ văn hoá của tác giả Trần Thuý Anh: “ Thế ứng xử, trước hết là sự thể hiện triết lý sống của một cộng đồng người, và đã mặc nhiên trở thành quan niệm sống, quan niệm lý giải cuộc sống. Và mặt khác cũng trở thành lối ứng xử, nếp sống, lối hành động của cả một cộng đồng người. Thế ứng xử do đó quy định các mối quan hệ giữa con người với con người, giữa con người với môi trường tự nhiên. Đó là tính xã hội nhân văn của bản thân các quan hệ này ”. Từ những luận điểm trên ta thấy trong quá trình sinh sống, lao động và sáng tạo, cung cách ứng xử của mỗi người trước những hoàn cảnh khác nhau cũng được bộc lộ khác nhau và ngày càng phát triển, tuỳ theo nền văn hoá, trình độ nhận thức và địa vị của người đó trong xã hội. Trong các lĩnh vực kinh doanh của người Việt Nam, sự ứng xử có văn hoá hay không cũng đều dựa trên nền tảng cốt lõi là cung cách ứng xử truyền thống của dân tộc, cho dù có sự du nhập những nếp sống mới - kết quả tất yếu của hội nhập quốc tế. Ứng xử là một trong những yếu tố cấu thành nên bản sắc văn hoá dân tộc. Vậy lối ứng xử đẹp phải chăng chính là thước đo giá trị của con người và trình độ nhận thức nói chung của cả một xã hội? Những thế hệ tiếp nối những người Việt trẻ, ta hãy chắt lọc những gì tinh hoa nhất từ những đặc 12
- Xem thêm -