Tài liệu Tư tưởng chính trị platon qua tác phẩm nền cộng hòa và ý nghĩa lịch sử của nó

  • Số trang: 10 |
  • Loại file: PDF |
  • Lượt xem: 70 |
  • Lượt tải: 0
sharebook

Tham gia: 25/12/2015

Mô tả:

ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI & NHÂN VĂN ---------oOo---------- NGUYỄN THỊ THANH THỦY TƯ TƯỞNG CHÍNH TRỊ PLATON QUA TÁC PHẨM NỀN CỘNG HÒA VÀ Ý NGHĨA LỊCH SỬ CỦA NÓ LUẬN ÁN TIẾN SĨ TRIẾT HỌC Chuyên ngành: Lịch sử Triết học Thành phố Hồ Chí Minh – 2012 ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI & NHÂN VĂN ---------oOo---------- NGUYỄN THỊ THANH THỦY TƯ TƯỞNG CHÍNH TRỊ PLATON QUA TÁC PHẨM NỀN CỘNG HÒA VÀ Ý NGHĨA LỊCH SỬ CỦA NÓ LUẬN ÁN TIẾN SĨ TRIẾT HỌC Chuyên ngành: Lịch sử Triết học Mã số: 62228001 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC 1. PGS.TS. ĐINH NGỌC THẠCH 2. GS.TS. BÙI THẾ CƯỜNG PHẢN BIỆN ĐỘC LẬP 1. GS.TS. PHẠM NGỌC QUANG 2. PGS.TS. NGUYỄN NGỌC HÀ PHẢN BIỆN HỘI ĐỒNG 1. PGS.TS. ĐẶNG HỮU TOÀN 2. PGS.TS. LƯƠNG MINH CỪ 3. PGS.TS. NGUYỄN THẾ NGHĨA Thành phố Hồ Chí Minh – 2012 MỤC LỤC Trang PHẦN MỞ ĐẦU................................................................................................3 Chƣơng 1: H THÀNH TƢ TƢỞNG CHÍNH TRỊ PLATON ......................................................... 19 1.1. ĐIỀU KIỆN LỊCH SỬ VÀ TIỀN ĐỀ LÝ LUẬN HÌNH THÀNH TƢ TƢỞNG CHÍNH TRỊ PLATON ......................................................................................... 19 1.1.1. Điều kiện lịch sử tác động n . 19 1.1.2. Tiền đề lý luận hình thành tư tưởng chính trị của Platon ........................ 27 1.2. SỰ HÌNH THÀNH TƢ TƢỞNG CHÍNH TRỊ CỦA PLATON QUA MỘT SỐ TÁC PHẨM TIÊU BIỂU ....................................................................................... 35 1.2.1. Khái lược nội dung một số tác phẩm tiêu biểu qua các thời kỳ ............... 35 1.2.2. Sự thống nhất quan điểm chính trị với thế giới quan và nhận thức luận trong triết học Platon .......................................................................................... 44 Chƣơng 2: – SỰ THỂ HIỆN CƠ BẢN TƢ TƢỞNG CHÍNH TRỊ CỦA PLATON .................................................................................. 52 2.1. SỰ RA ĐỜI VÀ KẾT CẤU CỦA TÁC PHẨM NỀN CỘNG HÒA ...................... 52 2.1.1. Sự ra đời của tác phẩm Nền cộng hòa...................................................... 52 2.1.2. Kết cấu của tác phẩm Nền cộng hòa ....................................................... 58 2.2. MỘT SỐ NỘI DUNG TƢ TƢỞNG CHÍNH TRỊ CO BẢN CỦA TÁC PHẨM NỀN CỘNG HÒA ................................................................................................. 66 2.2.1. Vấn đề phân chia giai cấp và quyền lực chính trị trong tác phẩm Nền cộng hòa ............................................................................................................. 66 2.2.2. Quan niệm về s Nền cộng hòa ............................................................................................................. 75 2.2.3. Quan niệm về s trong tác phẩm Nền cộng hòa ............................... 86 2.2.4. Quan niệm về giáo dục con người trong tác phẩm Nền cộng hòa ........... 90 Chƣơng 3: PLATON .......................................................................................101 3.1. ................................................................................................................... 101 – 3.1.1. ............................................................................................................... 101 3.1.2. Dấu ấn Platon trong tư tưởng chính trị trung, cận đại Tây Âu .............. 112 3.1.3. Tinh thần hoài nghi và phê phán tích cực ................................................................. 119 3.2. NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA TỪ TƢ TƢỞNG CHÍNH TRỊ PLATON ĐỐI VỚI QUÁ TRÌNH XÂY DỰNG NHÀ NƢỚC PHÁP QUYỀN XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM .................................................................................................................. 137 3.2 3.2.2.Vấn đề ổ ............................ 138 ............................... 151 3.2.3. Vấn đề giáo dục con người toàn diện..................................................... 158 KẾT LUẬN ..................................................................................................... 164 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ...................................................... 167 CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ .................................... 174 3 PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Đề cập quy luật về tính kế thừa trong sự phát triển tƣ tƣởng, Ph. Ăngghen viết: “tƣ duy lý luận chỉ là một đặc tính bẩm sinh dƣới dạng năng lực của ngƣời ta mà có thôi. Năng lực ấy cần phải đƣợc phát triển hoàn thiện, và muốn hoàn thiện nó thì cho tới nay, không có một cách nào khác hơn là nghiên cứu toàn bộ triết học thời trƣớc”[10, 487]. Trong tác phẩm Bút ký triết học V.I. Lênin cũng đã vạch ra những “vòng khâu” hay những vòng tròn xoáy ốc của lịch sử nhận thức. V.I. Lênin viết: “nhận thức của con ngƣời không phải là một đƣờng thẳng, mà là một đƣờng cong đi gần vô hạn đến một loạt những vòng tròn, đến một vòng xoáy ốc”.V.I. Lênin [51, 385]. Nhận định của những nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác - Lênin cho thấy việc nghiên cứu quá khứ để rút ra những bài học cho hôm nay thực sự có ý nghĩa. Platon1 là một trong những nhà tƣ tƣởng vĩ đại nhất thời cổ đại. Tƣ tƣởng chính trị của ông hình thành trong điều kiện khủng hoảng của nền dân chủ chủ nô, sự gia tăng căng thẳng và xung đột xã hội, sự mất phƣơng hƣớng của con ngƣời trong đời sống tinh thần. Vì thế, tƣ tƣởng triết học – chính trị của ông một mặt phản ánh lập trƣờng của quý tộc chủ nô, mặt khác gợi mở những giải pháp vƣợt qua tình trạng hiện có, vƣơn đến các giá trị tốt đẹp trong cuộc sống. Dƣới hình thức duy tâm, ông phát triển tƣ tƣởng của Socrates, xây dựng những nền tảng vững chắc của ý thức con ngƣời. Ông có công lớn trong việc nghiên cứu các vấn đề của ý thức xã hội, khẳng định vai trò to lớn của nó Bản tiếng Anh dịch thành Plato, song chúng tôi để nguyên cách phiên âm ra tiếng Latin là Platon (từ nguyên Hy Lạp: Πλάηων, phiên ra tiếng Latin: Plátōn) 1 4 trong việc hình thành nhân cách và ý thức cá nhân con ngƣời. Đồng thời bƣớc đầu ông xây dựng những nền tảng của các khái niệm, phạm trù và tƣ duy lý luận nói chung. Mặc dầu có những hạn chế về thế giới quan và quan điểm nhân sinh, xã hội, song ông đƣợc các nhà nghiên cứu xem nhƣ một bộ óc lớn của thời đại, nhiều vấn đề do ông nêu ra đến nay tiếp tục đƣợc tìm hiểu, đánh giá, rút ra những bài học bổ ích cho quá trình hoàn thiện các chuẩn mực, giá trị xã hội. Tƣ tƣởng chính trị chiếm vị trí quan trọng trong hệ thống tƣ tƣởng của Platon (Platon, 428/427 - 348/347 TCN)2. Từ Platon trở đi, suốt nhiều thế kỷ vấn đề nhà nƣớc, hay chế độ chính trị lý tƣởng đƣợc nhiều nhà tƣ tƣởng đề cập, thể hiện khát vọng của nhân loại hƣớng đến một không gian xã hội tốt đẹp, thay thế cho cái đang tồn tại. Là nhân chứng của những biến cố lịch sử phức tạp tại Hy Lạp, gắn liền với những thăng trầm của nền dân chủ chủ nô, Platon đã đƣa vào các tác phẩm của mình tâm trạng và khát vọng của ngƣời Hy Lạp, suy tƣ của triết gia về sự cần thiết cải tổ đời sống xã hội vì mục tiêu nhân văn, khai sáng. Do định kiến giai cấp và điều kiện lịch sử trong khuôn khổ chế độ chiếm hữu nô lệ, một số quan điểm của ông, trong đó có quan điểm chính trị, chứa đựng những yếu tố không tƣởng và bảo thủ. Song, nhƣ một tất yếu của sự phát triển tƣ tƣởng, những vấn đề mà ông nêu ra, cùng với các tên tuổi của thế giới cổ đại phƣơng Tây nhƣ Solon, Pericles, Socrates, Democritos, Aristoteles, Polybius, đã tạo nên điểm xuất phát của lịch sử tƣ tƣởng chính trị phƣơng Tây. Tác phẩm hình thành vào giai đoạn phát triển rực rỡ của tƣ tƣởng triết học Platon. Tác phẩm này đƣợc xem nhƣ một trong những công 2 Việc xác định năm sinh và mất của Platon không thống nhất. Một số tài liệu xác định 424/423 - 348/347 TCN (Wikipedia, the free encyclopedia), hoặc 429 - 347 TCN (Stanford Encyclopedia of Philosophy), hoặc 427 - 347 TCN (Wikipedia tiếng Việt)… 5 trình tiêu biểu về chính trị3 của Platon, trong đó chứa đựng cách tiếp cận về các vấn đề chính trị, xã hội sau hơn nửa thế kỷ sụp đổ của nền dân chủ Athenes. Cái chết của Pericles (429 TCN), sự bất ổn trong nội bộ những ngƣời đứng đầu Athenes, sự mệt mỏi và tâm trạng bất an của dân chúng, những mâu thuẫn xã hội gay gắt và hàng loạt yếu tố khác đã khiến cho nền dân chủ chủ nô - sự thể nghiệm đầu tiên mô hình nhà nƣớc dân chủ đi đến cáo chung. Vấn đề chính trị - xã hội trong công trình của các nhà tƣ tƣởng Hy Lạp, La Mã cổ đại chứng tỏ rằng bất kỳ hệ thống triết học, chính trị nào cũng đều là sản phẩm của thời đại, chịu sự chi phối của những điều kiện lịch sử - xã hội của thời đại ấy. C. Mác từng khẳng định: “Mọi triết học chân chính đều là tinh hoa về mặt tinh thần của thời đại mình”[12, 157]. Có ngƣời hiểu “triết học chân chính” một cách đơn giản và mang nặng tính định kiến về mặt thế giới quan, song theo chúng tôi, nhận định ấy của C. Mác càng cho thấy triết học, với tính cách là sáng tạo của tƣ duy con ngƣời trong quá trình hoàn thiện đời sống xã hội, là một phần sống động của văn hóa, là linh hồn sống của văn hóa. Nhận định của C. Mác trong trƣờng hợp này không gắn giá trị của một hệ thống triết học với một lực lƣợng xã hội, mà với toàn bộ dòng chảy của lịch sử, trong đó sự thống nhất và đấu tranh của các mặt đối lập là động lực của phát triển. Triết học của Socrates, Platon, Aristoteles và nhiều tên tuổi lớn khác của thế giới cổ đại phƣơng Tây là một phần của kho báu tƣ duy nhân loại. Tƣ tƣởng chính trị của Platon một mặt phản ánh lập trƣờng chính trị của giới quý tộc chủ nô, mong muốn thay thế chế độ dân chủ sơ khai, với tất cả những thành quả và hạn chế của nó trong hơn nửa thế kỷ tồn tại bằng một chế độ chính trị kết hợp cái tốt đẹp thuộc về dĩ vãng và những mặt tích cực của quả đầu chính trị theo mô hình Sparte; mặt khác bày tỏ khát vọng của 3 Mặc dù, cũng nhƣ các tác phẩm khác, Nền cộng hòa không bàn về những vấn đề chính trị thuần tuý, mà chứa đựng các yếu tố bản thể luận, nhận thức luận. 6 ngƣời Hy Lạp trong việc tìm kiếm hình mẫu lý tƣởng của thiết chế chính trị, với nguyên tắc hàng đầu là công bằng, đồng thời gắn với nó là tính trật tự, nghiêm minh và ổn định. Tác phẩm , đ thoại , Critias, Timaeus Platon thoại Sophist… Phedon (Phaedo), thoại Platon ằm hoàn Platon àng Platon Platon trong công dâ (Πολιτικός, hoàn ) hoàn ĩa ạm Athenes Critias Platon Timaeus. 7 Tƣ Platon Athenes , Platon Platon – Platon Platon tác phẩm hòa m sâu Critias Timaeus ủa Atlantis hoạt tác phẩm Platon hòa Athenes , Platon , Các tác phẩm , Critias, Timaeus Platon Platon nh hòa, 8 Platon Platon các tác phẩm Platon c oteles, ia – – Platon Bacon, Hobbes, Kant, Fichte, Hegel – Platon. nhƣng Platon t Platon, hoạt Timaeus Critias , Platon cho mai sau.
- Xem thêm -