Tài liệu Tổ chức bồi dưỡng kĩ năng lập kế hoạch cho hiệu trưởng các trường thcs thành phố bắc ninh, tỉnh bắc ninh (2)

  • Số trang: 115 |
  • Loại file: PDF |
  • Lượt xem: 89 |
  • Lượt tải: 0
nhattuvisu

Đã đăng 27125 tài liệu

Mô tả:

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM BÙI THỊ HUỆ TỔ CHỨC BỒI DƢỠNG KĨ NĂNG LẬP KẾ HOẠCH CHO HIỆU TRƢỞNG CÁC TRƢỜNG THCS THÀNH PHỐ BẮC NINH, TỈNH BẮC NINH Chuyên ngành: Quản lý giáo dục Mã số: 60.14.01.14 LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS.TS. Trần Quốc Thành THÁI NGUYÊN - 2013 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu riêng của tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất cứ công trình nào khác. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn ii LỜI CẢM ƠN Trước khi lựa chọn đề tài luận văn tốt nghiệp khoá học, tác giả đã có những năm tháng học tập, nghiên cứu lý luận tại trường Đại học Sư phạm Thái Nguyên và thực tế tại địa phương. Trong suốt quá trình làm luận văn, luôn nhận được sự động viên, giúp đỡ nhiệt tình của các cấp lãnh đạo, các thầy giáo, cô giáo, đồng nghiệp, bạn bè và gia đình. Với tình cảm chân thành, tác giả xin bày tỏ lời cảm ơn sâu sắc tới: - Các thầy giáo, cô giáo đã giảng dạy, hướng dẫn học tập, nghiên cứu trong thời gian tác giả học tập, nghiên cứu tại Đại học sư phạm- Đại học Thái Nguyên; - Thành uỷ, UBND thành phố Bắc Ninh, phòng GD&ĐT thành phố Bắc Ninh, CBQL và hiệu trưởng các trường THCS trên địa bàn thành phố Bắc Ninh đã tận tình giúp đỡ, tạo điều kiện trong thời gian tác giả nghiên cứu tại địa phương; - Đặc biệt, tôi xin bày tỏ sự kính trọng và lòng biết ơn sâu sắc đến thầy giáo PGS. TS. Trần Quốc Thành đã hết lòng, tận tình hướng dẫn phương pháp nghiên cứu và sử dụng những kiến thức khoa học để hoàn thành luận văn này. Do hạn chế về thời gian nghiên cứu mà thực tiễn vấn đề nghiên cứu thì đa dạng, còn nhiều bất cập cần giải quyết. Vì thế luận văn không tránh khỏi thiếu sót và hạn chế nhất định. Tác giả kính mong nhận được sự đóng góp chân thành của các cấp lãnh đạo; các thầy giáo, cô giáo và đồng nghiệp để luận văn được hoàn chỉnh hơn. Xin trân trọng cảm ơn. Thái Nguyên, tháng 4 năm 2013. Tác giả Bùi Thị Huệ Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN ................................................................................................... i LỜI CẢM ƠN ....................................................................................................... ii MỤC LỤC............................................................................................................iii NHỮNG CỤM TỪ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN ........................................... iv DANH MỤC CÁC BẢNG ..................................................................................... v DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ ............................................................................ iv MỞ ĐẦU .............................................................................................................. 1 1. Lý do chọn đề tài .......................................................................................... 1 2. Mục đích nghiên cứu .................................................................................... 3 3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu ............................................................. 4 4. Giả thuyết khoa học ..................................................................................... 4 5. Nhiệm vụ nghiên cứu ................................................................................... 4 6. Phương pháp nghiên cứu .............................................................................. 4 7. Đóng góp của luận văn ................................................................................. 6 8. Cấu trúc luận văn ......................................................................................... 6 Chƣơng 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ VẤN ĐỀ TỔ CHỨC BỒI BƢỠNG KĨ NĂNG LẬP KẾ HOẠCH CHO HIỆU TRƢỞNG TRƢỜNG THCS .................. 7 1.1. Tổng quan lịch sử nghiên cứu vấn đề ....................................................... 7 1.1.1. Trên thế giới ........................................................................................... 7 1.1.2. Ở Việt Nam ............................................................................................ 9 1.2. Các khái niệm cơ bản của đề tài.............................................................. 12 1.2.1. Tổ chức ................................................................................................. 12 1.2.2. Bồi dưỡng ............................................................................................. 13 1.2.3. Kĩ năng ................................................................................................ 15 1.2.4. Kế hoạch giáo dục ................................................................................ 17 1.2.5. Lập kế hoạch giáo dục.......................................................................... 17 1.3. Hiệu trưởng trường THCS và các kế hoạch giáo dục của hiệu trưởng........ 20 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn iv 1.3.1. Trường THCS trong hệ thống giáo dục quốc dân ................................ 20 1.3.2. Hiệu trưởng trường THCS ................................................................... 23 1.3.3. Các kế hoạch giáo dục của nhà trường ................................................ 25 1.4. Tổ chức bồi dưỡng kĩ năng lập kế hoạch giáo dục cho hiệu trưởng trường THCS ......................................................................................... 26 1.4.1. Ý nghĩa và tầm quan trọng của việc bồi dưỡng kĩ năng lập kế hoạch .......... 26 1.4.2. Các bước tổ chức bồi dưỡng ................................................................ 27 1.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác tổ chức bồi dưỡng kĩ năng lập kế hoạch cho hiệu trưởng trường THCS ............................................... 30 1.5.1. Nhận thức của các tổ chức, các lực lượng trong xã hội ....................... 30 1.5.2. Đặc điểm của các đối tượng tham gia vào quá trình bồi dưỡng kĩ năng lập kế hoạch giáo dục ................................................................. 31 1.5.3. Tổ chức quản lí, cơ chế hoạt động bồi dưỡng ...................................... 31 1.5.4. Các điều kiện phục vụ cho việc bồi dưỡng .......................................... 32 Tiểu kết chƣơng 1 ............................................................................................ 32 Chƣơng 2: THỰC TRẠNG KĨ NĂNG LẬP KẾ HOẠCH VÀ TỔ CHỨC BỒI DƢỠNG KĨ NĂNG LẬP KẾ HOẠCH CHO HIỆU TRƢỞNG TRƢỜNG THCS THÀNH PHỐ BẮC NINH, TỈNH BẮC NINH ...................... 33 2.1. Đặc điểm về kinh tế - xã hội và giáo dục THCS thành phố Bắc Ninh ......... 33 2.1.1. Đặc điểm về kinh tế - xã hội ................................................................ 33 2.1.2. Giáo dục THCS thành phố Bắc Ninh ................................................... 34 2.2. Thực trạng kỹ năng lập kế hoạch giáo dục của hiệu trưởng các trường THCS thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh ............................... 35 2.2.1. Đánh giá chung về kĩ năng lập kế hoạch của hiệu trưởng .................. 35 2.2.2. Kỹ năng lập KHGD của hiệu trưởng cấp THCS xét theo giới ........... 37 2.3. Thực trạng công tác tổ chức bồi dưỡng kĩ năng lập kế hoạch cho hiệu trưởng trường THCS thành phố Bắc Ninh .................................... 42 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn v 2.3.1. Nhận thức về bồi dưỡng kỹ năng lập kế hoạch giáo dục cho hiệu trưởng các trường THCS ................................................................... 43 2.3.2. Các hoạt động bồi dưỡng kĩ năng lập kế hoạch cho hiệu trưởng ........ 47 2.3.3. Các nội dung và hình thức tổ chức bồi dưỡng kỹ năng LKHGD cho hiệu trưởng.................................................................................... 50 2.3.4. Các biện pháp bồi dưỡng kỹ năng lập KHGD cho hiệu trưởng........... 52 2.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến tổ chức bồi dưỡng kỹ năng lập kế hoạch giáo dục của hiệu trưởng ....................................................................... 55 2.5. Đánh giá chung về kết quả khảo sát thực trạng ...................................... 60 Tiểu kết chƣơng 2 ............................................................................................ 62 Chƣơng 3: CÁC BIỆN PHÁP TỔ CHỨC BỒI DƢỠNG KĨ NĂNG LẬP KẾ HOẠCH GIÁO DỤC CHO HIỆU TRƢỞNG TRƢỜNG THCS THÀNH PHỐ BẮC NINH, TỈNH BẮC NINH .................................................. 63 3.1. Các yêu cầu của công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ hiệu trưởng trường THCS thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh ............................... 63 3.2. Các nguyên tắc đề xuất biện pháp ........................................................... 64 3.2.1. Đảm bảo tính khoa học của các biện pháp ........................................... 64 3.2.2. Đảm bảo tính thực tiễn ......................................................................... 64 3.2.3. Đảm bảo tính mục đích của các biện pháp .......................................... 65 3.2.4. Đảm bảo sự phù hợp với đối tượng bồi dưỡng .................................... 65 3.2.5. Đảm bảo tính đồng bộ .......................................................................... 65 3.3. Các biện pháp cụ thể ............................................................................... 66 3.3.1. Quán triệt cho hiệu trưởng hiểu rõ về sự cần thiết phải bồi dưỡng kĩ năng lập kế hoạch giáo dục cho chính hiệu trưởng ......................... 66 3.3.2. Xác định rõ nhu cầu bồi dưỡng của hiệu trưởng để có cơ sở xây dựng hệ thống các bài tập thực hành phù hợp ..................................... 68 3.3.3. Đa dạng hoá phương thức tổ chức bồi dưỡng cho phù hợp với công tác của hiệu trưởng ..................................................................... 70 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn vi 3.3.4. Phối hợp chặt chẽ giữa bồi dưỡng lý thuyết và tổ chức thực hành để nâng cao kĩ năng lập kế hoạch cho hiệu trưởng ............................. 72 3.3.5. Tổ chức tốt hoạt động tự học, tự bồi dưỡng của hiệu trưởng .............. 73 3.3.6. Phát triển năng lực tổ chức hoạt động cho đội ngũ giảng viên, báo cáo viên...... 77 3.3.7. Có chính sách khuyến khích hiệu trưởng tich cực tham gia các hoạt động bồi dưỡng .......................................................................... 79 3.4. Mối quan hệ giữa các biện pháp ............................................................. 80 3.5. Kết quả khảo nghiệm tính cần thiết và khả thi của các biện pháp .......... 81 3.5.1. Mục đích khảo nghiệm ......................................................................... 81 3.5.2. Khách thể khảo nghiệm........................................................................ 81 3.5.3. Nội dung khảo nghiệm ......................................................................... 82 3.5.4. Phương pháp khảo nghiệm ................................................................... 82 3.5.5. Kết quả khảo nghiệm ........................................................................... 82 Tiểu kết chƣơng 3 ............................................................................................ 86 KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ ..................................................................... 87 1. Kết luận ...................................................................................................... 87 2. Khuyến nghị ............................................................................................... 89 TÀI LIỆU THAM KHẢO .................................................................................. 91 PHỤ LỤC ........................................................................................................... 94 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn iv NHỮNG CỤM TỪ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN XHCN : Xã hội chủ nghĩa GV, HS, CSVC : Giáo viên, học sinh, cơ sở vật chất LKHGD :Lập kế hoạch giáo dục HT : Hiệu trưởng KHGD : Kế hoạch giáo dục KH : Kế hoạch TP : Thành phố CBGVNV : Cán bộ giáo viên nhân viên CBQL : Cán bộ quản lý LKH : Lập kế hoạch CBQLGD : Cán bộ quản lý giáo dục CNH, HĐH : Công nghiệp hoá, hiện đại hoá ĐMGD : Đổi mới giáo dục QL : Quản lý GD : Giáo dục GD&ĐT : Giáo dục và đào tạo HSG : Học sinh giỏi KT-XH : Kinh tế - xã hội QLGD : Quản lý giáo dục THCS THPT : Trung học cơ sở : Trung học phổ thong Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn v DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 2.1. Đánh giá chung về Kĩ năng lập KHGD của hiệu trưởng THCS....... 36 Bảng 2.2. Các kỹ năng cần thiết để lập kế hoạch giáo dục qua hình thức tự đánh giá của hiệu trưởng ở cấp THCS xét theo giới (Với 19 phiếu/19 phiếu phát ra, trong đó có 11 hiệu trưởng nam, 8 nữ)........ 38 Bảng 2.3. Các kỹ năng khó thực hiên khi lập kế hoạch giáo dục của hiệu trưởng ở trường THCS ...................................................................... 40 Bảng 2.4. Nhận thức của hiệu trưởng về mức độ cần thiết của các kỹ năng lập kế hoạch (Với 19 phiếu/ 19 phiếu phát ra) .................................. 43 Bảng 2.5. Nhận thức của hiệu trưởng về sự cần thiết phải bồi dưỡng kỹ năng lập kế hoạch giáo dục ............................................................... 45 Bảng 2.6. Đề xuất thời điểm bồi dưỡng kĩ năng lập kế hoạch cho hiệu trưởng các trường THCS Thành phố Bắc Ninh (Với 19 phiếu phát ra) ....... 49 Bảng 2.7. Đánh giá mức độ ảnh hưởng của các nội dung tổ chức bồi dưỡng kỹ năng lập KHGD cho hiệu trưởng ................................................. 52 Bảng 2.8. Các biện pháp tổ chức bồi dưỡng KNLKHGD cho HT ................... 53 Bảng 2.9. Một số yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả kỹ năng lập kế hoạch giáo dục của hiệu trưởng THCS thành phố Bắc Ninh .............................. 56 Bảng 3.1. Kết quả khảo nghiệm tính cần thiết các biện pháp được đề xuất ..... 82 Bảng 3.2. Kết quả đánh giá mức độ khả thi của các biện pháp ......................... 84 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn vi DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 3.1. Kết quả khảo nghiệm tính cần thiết các biện pháp............................................. 83 Biểu đồ 3.2. Kết quả đánh giá mức độ khả thi của các biện pháp .......................................... 85 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn 1 MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Hiện nay đất nước ta đang tiến hành đổi mới toàn diện và sâu sắc, với mục tiêu tổng quát của Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội Việt Nam từ năm 2001-2020 theo Nghị quyết TW2 (khóa VIII) đã khẳng định: “Đưa đất nước ta thoát khỏi tình trạng kém phát triển, nâng cao đời sống vật chất tinh thần cho nhân dân, tạo nền tảng đến năm 2020 nước ta cơ bản trở thành một nước công nghiệp theo hướng hiện đại hóa”. Để tiến hành sự nghiệp đổi mới đó thì chúng ta phải hết sức coi trọng yếu tố con người, đặt nhân tố con người vào vị trí trung tâm của chiến lược kinh tế - xã hội để xây dựng đất nước. Muốn vậy phải phát triển giáo dục “Coi giáo dục là quốc sách hàng đầu”, “Đầu tư giáo dục là đầu tư cho con người”. Nhà trường có nhiệm vụ tổ chức giảng dạy, học tập, tổ chức các hoạt động khác theo đúng chủ trương đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước và các quy định của ngành GD&ĐT. Điều này đòi hỏi các nhà lãnh đạo và quản lý phải trang bị cho mình có một tầm nhìn chiến lược cũng như những kĩ năng cần thiết để xây dựng kế hoạch và chiến lược phát triển hiệu quả nhằm giúp đơn vị mình nắm bắt được cơ hội phát triển bền vững, mang lại nhiều giá trị và thành công hơn nữa. Hiện tại, có nhiều nhà nghiên cứu cho rằng kĩ năng lập kế hoạch là nghệ thuật nhưng một số nhà nghiên cứu khác lại khẳng định đây là khoa học. Trên thực tế kĩ năng lập kế hoạch vừa là nghệ thuật vừa là khoa học. Điều này đặc biệt đúng với vai trò của hiệu trưởng một trường học. Người hiệu trưởng phải xác định được những khó khăn của trường mình để có biện pháp khắc phục. Để khắc phục những khó khăn đó, người hiệu trưởng phải có các kĩ năng quản lý, trong đó có kĩ năng lập kế hoạch. Kĩ năng này không thể thiếu ở hiệu trưởng. Họ là người xây dựng tầm nhìn chiến lược cho nhà trường, đồng thời phải quản lý và lập kế hoạch cho các mục tiêu mà nhà trường cần đạt tới. Một kế hoạch sai lầm rất có thể sẽ đưa đến những hậu quả khó lường. Vì vậy kĩ Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn 2 năng lập kế hoạch càng trở nên quan trọng để đảm bảo cho hiệu trưởng có thể đưa ra những mục tiêu hợp lý và hướng toàn bộ giáo viên, nhân viên của mình làm theo mục tiêu đã định. hiệu trưởng xây dựng kế hoạch phải kịp thời, sát thực tế, thông báo triển khai chỉ đạo thực hiện kế hoạch đạt chỉ tiêu đề ra. Khi kế hoạch được hoàn thành, hiệu trưởng phải chuyển tải thông tin kế hoạch cho cấp trên và cấp dưới để tham khảo ý kiến. Trong suốt quá trình thực hiện kế hoạch hiệu trưởng sẽ phải cần đến những công cụ giải quyết vấn đề và khi cần thiết phải ra quyết định và thực thi các quyết định đó. Thông tư số 12/2011/TT-BGDĐT ngày 28/3/2011, Điều 3:“Tổ chức giảng dạy, học tập và các hoạt động giáo dục khác theo mục tiêu, chương trình phổ thông dành cho cấp THCS và cấp THPT do Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành. Công khai mục tiêu, nội dung các hoạt động giáo dục, nguồn lực và tài chính, kết quả đánh giá chất lượng giáo dục; Quản lý giáo viên, cán bộ, nhân viên theo quy định của pháp luật; Tuyển sinh và tiếp nhận học sinh, vận động học sinh đến trường, quản lý học sinh theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo; Thực hiện kế hoạch phổ cập giáo dục trong phạm vi được phân công; Huy động, quản lý, sử dụng các nguồn lực cho hoạt động giáo dục, phối hợp với gia đình học sinh, tổ chức và cá nhân trong hoạt động giáo dục; quản lý sử dụng cơ sở vật chất, trang thiết bị theo quy định của Nhà nước; Tổ chức cho giáo viên, nhân viên, học sinh tham gia hoạt động xã hội; Thực hiện các hoạt động về kiểm định chất lượng giáo dục và thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn khác theo quy định của pháp luật.” Để đạt được mục tiêu trên, vai trò của ngành GD&ĐT nói chung và các trường THCS nói riêng, đặc biệt là vai trò của người hiệu trưởng rất quan trọng. Hiệu trưởng là người đứng đầu nhà trường, chịu trách nhiệm trước cấp trên về tổ chức thực hiện các hoạt động giáo dục theo đúng chủ trương đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước và các quy định của ngành; vận dụng cho phù hợp vào tình hình thực tế ở địa phương nhằm nâng cao chất lượng giáo dục. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn 3 Thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh hiện có 19 trường THCS công lập, 1 trường THCS tư thục. Hiện tại số CBQL: 40, hiệu trưởng: 20, giáo viên THCS: 570, học sinh: 8960. Trong những năm gần đây giáo dục THCS ở thành phố Bắc Ninh đã có những bước phát triển và đạt được thành tựu về nhiều mặt: giáo dục mũi nhọn HSG có bước khởi sắc, giáo dục đại trà có nhiều chuyển biến tích cực. Sự nghiệp GD&ĐT đã đóng góp vào việc nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, thúc đẩy sự phát triển KT-XH của thành phố. Tuy nhiên, bên cạnh những thành tích đã đạt được thì giáo dục THCS vẫn còn có những hạn chế làm ảnh hưởng đến chất lượng và hiệu quả giáo dục. Nguyên nhân trực tiếp và gián tiếp của những hạn chế có nhiều, song một trong những nguyên nhân cơ bản, chủ yếu là đội ngũ hiệu trưởng chưa được trang bị đầy đủ các kĩ năng nghiệp vụ cần thiết, trong đó có kĩ năng lập kế hoạch. Vì thế kĩ năng lập kế hoạch của hiệu trưởng càng trở nên cần thiết. Xác định được tầm quan trọng của việc bồi dưỡng kĩ năng lập kế hoạch cho hiệu trưởng, phòng GD&ĐT thành phố Bắc Ninh đã triển khai các lớp bồi dưỡng kĩ năng lập kế hoạch cho đội ngũ CBQL với mong muốn sau khóa học tất cả hiệu trưởng trường THCS hiểu được vai trò và tầm quan trọng của việc lập kế hoạch, có kĩ năng lập kế hoạch và kiểm soát kế hoạch một cách hiệu quả. Từ đó sẽ giúp hiệu trưởng có bước đi cụ thể và đánh giá được công việc mình làm trong quá trình thực hiện nhiệm vụ năm học. Xuất phát từ những lí do nêu trên, chúng tôi chọn nghiên cứu đề tài: “Tổ chức bồi dƣỡng kĩ năng lập kế hoạch cho hiệu trƣởng các trƣờng THCS thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh” 2. Mục đích nghiên cứu Trên cô sở lý luận và thực trạng kĩ năng quản lý của hiệu trưởng, đề xuất một số biện pháp tổ chức bồi dưỡng kĩ năng lập kế hoạch cho hiệu trưởng các trường THCS thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn 4 3. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu 3.1. Khách thể nghiên cứu Công tác tổ chức bồi dưỡng kĩ năng quản lý cho hiệu trưởng các trường THCS. 3.2. Đối tượng nghiên cứu Biện pháp bồi dưỡng kĩ năng lập kế hoạch cho hiệu trưởng các trường THCS thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh. 4. Giả thuyết khoa học Nếu các đề xuất và biện pháp tổ chức bồi dưỡng kĩ năng lập kế hoạch cho hiệu trưởng được xây dựng một cách khoa học, phù hợp với điều kiện thực tiễn và có tính khả thi thì sẽ nâng cao được trình độ chuyên môn và nghiệp vụ, nhất là kĩ năng lập kế hoạch cho hiệu trưởng ở trường THCS thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh trong giai đoạn hiện nay. 5. Nhiệm vụ nghiên cứu - Nghiên cứu, hệ thống hoá cơ sở lý luận của vấn đề tổ chức bồi dưỡng kĩ năng lập kế hoạch cho hiệu trưởng trường THCS thành phố Bắc, tỉnh Bắc Ninh. - Khảo sát, phân tích, đánh giá và mô tả thực trạng lập kế hoạch của hiệu trưởng và công tác tổ chức bồi dưỡng kĩ năng lập kế hoạch cho hiệu trưởng trường THCS thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh. - Đề xuất một số biện pháp tổ chức bồi dưỡng kĩ năng lập kế hoạch cho hiệu trưởng trường THCS thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh. 6. Phƣơng pháp nghiên cứu 6.1. Các phương pháp nghiên cứu lý luận Phân tích và hệ thống khái quát các tài liệu, các văn bản, các Nghị quyết của Đảng, pháp luật của Nhà nước, nhóm phương pháp này được sử dụng nhằm xây dựng chuẩn hoá các khái niệm, các thuật ngữ, chỉ ra các cơ sở lý luận, thực hiện các phán đoán và suy luận, phân tích tổng hợp, khái quát hoá các tri thức đã có, các văn bản của ngành giáo dục có liên quan đến vấn đề tổ chức bồi Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn 5 dưỡng kĩ năng lập kế hoạch cho hiệu trưởng các trường THCS thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh. 6.2. Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn Các phương pháp được dùng chủ yếu để đánh giá thực trạng về kĩ năng lập kế hoạch của hiệu trưởng trường THCS thành phố Bắc Ninh 6.2.1. Phương pháp quan sát Quan sát hoạt động của hiệu trưởng để tìm hiểu kĩ năng lập kế hoạch của hiệu trưởng trường THCS; đồng thời nhờ phương pháp này, người nghiên cứu có thể khẳng định thực trạng việc lập kế hoạch của hiệu trưởng trường THCS thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh. 6.2.2. Phương pháp điều tra Xây dựng hệ thống câu hỏi điều tra theo những nguyên tắc và nội dung chủ định của người nghiên cứu; phương pháp này được sử dụng với mục đích chủ yếu thu thập số liệu để làm rõ thực trạng lập kế hoạch giáo dục của hiệu trưởng trường THCS và công tác tổ chức bồi dưỡng kĩ năng lập kế hoạch nhằm phát triển đội ngũ hiệu trưởng trường THCS. 6.2.3. Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia Soạn thảo hệ thống các câu hỏi gửi tới các chuyên gia (CBQL trường THCS, CBQL và chuyên viên của phòng GD&ĐT, lãnh đạo Sở GD&ĐT...) với mục đích xin ý kiến của các chuyên gia về tính hợp lý và khả thi của các biện pháp được đề xuất. 6.2.4. Phương pháp phỏng vấn Hỗ trợ cho phương pháp điều tra viết, phương pháp lấy ý kiến chuyên gia, đồng thời kiểm tra độ tin cậy của kết quả nghiên cứu, bằng việc trao đổi ý kiến với các hiệu trưởng lâu năm có kinh nghiệm, có uy tín. 6.3. Phương pháp xử lý số liệu Sử dụng một số phương pháp toán học, một số tiện ích của tin học để xử lý các số liệu thu được. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn 6 7. Đóng góp của luận văn Góp phần hệ thống hóa các vấn đề lí luận về kĩ năng lập kế hoạch giáo dục của hiệu trưởng trường THCS. Chỉ ra được thực trạng kĩ năng lập kế hoạch của hiệu trưởng trường THCS thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh và làm rõ được các biện pháp mà thành phố Bắc Ninh đã sử dụng để bồi dưỡng kĩ năng lập kế hoạch cho hiệu trưởng các trường THCS. Đề xuất được 7 biện pháp phù hợp với thực tế của thành phố Bắc Ninh để tổ chức bồi dưỡng kĩ năng lập kế hoạch cho hiệu trưởng trường THCS. Luận văn có thể sử dụng làm tài liệu giúp hiệu trưởng trường THCS lập kế hoạch giáo dục khoa học hơn, sát thực hơn. Trên vô sở đó có thể triển khai bồi dưỡng các kĩ năng quản lý khác cho hiệu trưởng trường THCS. 8. Cấu trúc luận văn Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục thì luận văn gồm 3 chương: Chương 1. Cơ sở lí luận về tổ chức bồi dưỡng kĩ năng lập kế hoạch cho hiệu trưởng trường THCS. Chương 2. Thực trạng kĩ năng lập kế hoạch và tổ chức bồi dưỡng kĩ năng lập kế hoạch cho hiệu trưởng trường THCS thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh. Chương 3. Biện pháp tổ chức bồi dưỡng kĩ năng lập kế hoạch giáo dục cho hiệu trưởng trường THCS thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn 7 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ VẤN ĐỀ TỔ CHỨC BỒI BƢỠNG KĨ NĂNG LẬP KẾ HOẠCH CHO HIỆU TRƢỞNG TRƢỜNG THCS 1.1. Tổng quan lịch sử nghiên cứu vấn đề 1.1.1. Trên thế giới Ở góc độ quản lý giáo dục và quản lý nhà trường, một số nhà khoa học đã đề cập tới chất lượng và phương thức nâng cao chất lượng CBQL thông qua việc phân tích yếu tố lực lượng giáo dục. Cụ thể một số công trình của Harold Koont, Cyrii Odonell, Heinz Weihrich với tác phẩm nổi tiếng: “Những vấn đề cốt yếu của quản lý” [18]. Công trình này đề cập nhiều hơn về yêu cầu chất lượng của người QL. Ở Liên xô (cũ), các công trình nghiên cứu - xét ở góc độ lý luận giáo dục học của các tác giả đã đề cập tới lực lượng GD; trong đó nêu rõ vai trò, vị trí, chức năng của CBQL trường học, tiêu biểu là công trình của các nhà khoa học nổi tiếng như: Ilina T.A với tác phẩm Giáo dục học (tại tập 3: Những cơ sở của công tác giáo dục [23]; Savin N.V với tác phẩm Giáo dục học (ở Chương 22, tập 2: Những vấn đề cơ bản của QL nhà trường). Cuốn sách “Quản trị hiệu quả trường học” của ba tác giả là: Bertie Everard, Ian Wilson và Geoffrey Morris được coi là “cẩm nang” của những người làm công tác quản trị và lãnh đạo nhà trường. Cuốn sách đề cập đến nhiều nội dung của quản lý trường học, trong đó có nội dung hướng dẫn Hiệu trưởng lập kế hoạch giáo dục hiệu quả. Theo đó, một kế hoạch giáo dục hiệu quả phải đạt được 6 yếu tố cơ bản: (1) Có mục đích: Các hoạt động được gắn kết rõ ràng với các mục đích và các ưu tiên thay đổi; (2) Cụ thể về nhiệm vụ: Các loại hoạt động liên quan được xác định rõ ràng thay vì chỉ khái quát hoá rộng và trách nhiệm thực hiện các hoạt động này được phân công một cách rõ ràng; Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn 8 (3) Mang tính thời gian: Xác định được thời điểm đạt mục tiêu và theo dõi các thành tích đạt được; (4) Được lồng ghép: Các hoạt động riêng biệt được kết nối với nhau để cho thấy sự phụ thuộc vào nhau và thứ tự các mạng lưới; (5) Có thể điều chỉnh cho thích nghi được: Có kế hoạch dự phòng và các cách điều chỉnh những vấn đề xảy ra ngoài dự kiến như không được đảm bảo đúng thời hạn và sự chống đối không thấy trước được; (6) Hiệu quả kinh tế: Hiệu quả về đầu tư thời gian cũng như con ngưoi. Năm 1991, tổ chức UNESCO đã xuất bản cuốn “Quản lý hành chính và sư phạm” của Jean Valérien nhằm giới thiệu các modul về vai trò, chức năng, trách nhiệm, yêu cầu chất lượng và nhiệm vụ của người Hiệu trường trường TH. Diễn đàn giáo dục cho mọi người toàn cầu được tổ chức tại Dakar tháng 4 năm 2000 đã thông qua “khuôn khổ hành động Dakar, giáo dục cho mọi người, thực hiện cam kết tập thể của chúng ta”. Việt Nam cũng là một trong những nước nhất trí thông qua khuôn khổ hành động Dakar, theo đó cam kết soạn thảo một kế hoạch hành động quốc gia giáo dục cho mọi ngươi 20012015 phù hợp với các mục tiêu được đề ra trong khuôn khổ hành động Dakar nhằm đạt được các mục tiêu giáo dục cho mọi ngươi vào năm 2015 và xây dựng các kế hoạch hành động quốc gia giáo dục cho mọi ngươi thuyết phục [43]. Diễn đàn Giáo dục thế giới đã khẳng định vai trò của UNESCO trong việc điều phối các đối tác giáo dục cho mọi người và duy trì sự hợp tác sẵn có của những đối tác này, trong đó Việt Nam là một thành viên tích cực của các diễn đàn này trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Trên cơ sở đó, tại cuộc họp nhóm tư vấn cho Việt Nam tháng 12 năm 2000, Chính phủ đã mời cộng đồng các nhà tài trợ nhằm tham gia vào nỗ lực của Việt Nam để soạn thảo Kế hoạch hành động quốc gia giáo dục cho mọi người 2001- 2015. Đáp lại đề nghị từ Bộ GD&ĐT, UNESCO đã chấp thuận là đối tác chính của Bộ trong việc soạn thảo kế hoạch hành động quốc gia giáo dục cho mọi người nhằm tạo điều kiện thuận Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn 9 lợi cho nhiệm vụ soạn thảo kế hoạch hành động quốc gia giáo dục cho mọi người sau đó là soạn thảo các kế hoạch giáo dục cấp tỉnh. Văn phòng UNESCO tại Việt Nam đã tiến hành dịch cuốn Hướng dẫn lập kế hoạch giáo dục cho mọi người do Văn phòng UNESCO khu vực châu Á - Thái Bình Dương về giáo dục ở Băng - Cốc soạn thảo sang tiếng Việt. Đây có thể coi là một công cụ hữu ích cho tất cả những ai tham gia tích cực vào quá trình soạn thảo kế hoạch giáo dục cho mọi người ở Việt Nam. Tài liệu này không chỉ đề cập đến những yếu tố cơ bản trong lập kế hoạch giáo dục (KHGD) bao gồm: hệ thống các định nghĩa, khái niệm công cụ, các cấp lập kế hoạch, các giai đoạn lập kế hoạch, soạn thảo kế hoạch… mà còn hướng dẫn cụ thể các kỹ năng, các cách lập KHGD một cách khoa học. Như vậy, vấn đề như bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục nói chung và cho đội ngũ hiệu trưởng nói riêng không còn là vấn đề mới. Song bồi dưỡng như thế nào thì những công trình nghiên cứu này còn chưa chỉ rõ và chưa đi sâu bồi dưỡng các kỹ năng nghiệp vụ cụ thể cho hiệu trưởng trường học mà chỉ nêu tầm quan trọng và nội dung bồi dưỡng chung cho CBQLGD. 1.1.2. Ở Việt Nam Khi bàn về công tác cán bộ, Chủ tịch Hồ Chí Minh (1890- 1969) đã khẳng định: "Cán bộ là cái gốc của mọi công việc”, “Mọi thành công hoặc thất bại đều do cán bộ tốt hay kém”, “Có cán bộ tốt thì việc gì cũng xong” (21tr18). Để nâng cao nghiệp vụ quản lý giáo dục và bồi dưỡng CBQL, đặc biệt là Hiệu trưởng các trường THCS, sở GD&ĐT thành phố Hà Nội đã phối hợp của các chuyên gia đầu ngành, các nhà quản lý, Vụ Giáo dục Chuyên nghiệp, trường Bồi dưỡng CBQL Hà Nội biên soạn và xuất bản bộ giáo trình Bồi dưỡng hiệu trưởng trường THCS do ông Chu Mạnh Nguyên (chủ biên). Tập 3 của Bộ giáo trình trình bày về nội dung quản lý và nghiệp vụ quản lý trường THCS. Trong đó bài 17 đề cập khá cụ thể công tác kế hoạch ở trường THCS. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn 10 Ngoài việc đưa ra các nguyên tắc trong lập kế hoạch giáo dục, tài liệu đề cập đến những phẩm chất tâm lý và những kỹ năng cần thiết của người hiệu trưởng khi LKHGD [31]. Tuy nhiên, tài liệu này mới chỉ dừng lại ở việc giúp người Hiệu trưởng tham khảo cho công tác chuyên môn trong việc lập các kế hoạch hoạt động ở trường THCS như (KH tổ khối chuyên môn, KH xây dựng cơ sở vật chất, KH Chi bộ Đảng, Đoàn thanh niên, KH giảng dạy, KH kiểm tra, KH chuyên đề…) chứ chưa thể hiện rõ tầm vĩ mô của KH chiến lược phát triển nhà trường lâu dài và bền vững. Nhằm đẩy mạnh sự hợp tác phát triển với các nước trong khu vực và giúp giáo dục đào tạo Việt Nam từng bước hoà nhập với sự phát triển chung của các nước châu Á đồng thời nâng cao nghiệp vụ công tác quản lý trường học, Chính phủ chỉ đạo Bộ GD&ĐT thực hiện các dự án phát triển đội ngũ CBQLGD. Theo đó, đã cho ra đời bộ tài liệu bồi dưỡng hiệu trường trường phổ thông theo hình thức liên kết Việt Nam - Singapore (Biên soạn theo chương trình đã được ban hành tại Quyết định số 3502/QĐ-BGDĐT ngày 14/5/2009 của Bộ GD&ĐT). Tài liệu bao gồm 7 chuyên đề, trong đó chuyên đề 4: Lập kế hoạch chiến lược trường phổ thông đã trang bị cho người hiệu trưởng một hệ thống các khái niệm về kế hoạch, lập kế hoạch, sứ mạng, tầm nhìn, giá trị, mục đích, mục tiêu cũng như giúp xác định một số kỹ năng trong lập kế hoạch giáo dục trường phổ thông. Tài liệu cũng hướng dẫn quy trình lập kế hoạch và giới thiệu một số mẫu kế hoạch ở trường phổ thông. Dự án SREM cũng đã biên soạn bộ tài liệu cung cấp nhiều kiến thức chung về những lĩnh vực khác nhau của quản lý giáo dục và những nhiệm vụ riêng trong quản lý trường học từ cơ bản đến nâng cao. Bộ tài liệu còn là sự tổng hợp những kiến thức, kinh nghiệm và thực tiễn quản lý giáo dục giúp hiệu trưởng có tầm nhìn rộng hơn về xu thế giáo dục hiện nay của nhiều nước trên thế giới. Trong đó, cuốn “Điều hành các hoạt động trong trường học” được đánh giá là cuốn sách có ý nghĩa quan trọng trong việc hướng dẫn hiệu trưởng Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
- Xem thêm -