Tài liệu Tiểu luận lý luận quản lý giáo dục

  • Số trang: 13 |
  • Loại file: DOC |
  • Lượt xem: 157 |
  • Lượt tải: 0
hoaichu1425322

Tham gia: 02/11/2018

Mô tả:

Tiểu luận lý luận quản lý giáo dục
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC TIỂU LUẬN MÔN HỌC LÝ LUẬN QUẢN LÝ GIÁO DỤC Giảng viên phụ trách: GS.TS. Nguyễn Thị Mỹ Lộc Học viên: HÀ NỘI – 2014 Hạn nộp bài theo qui định: ngày 12 tháng 9 năm 2014 Thời gian nộp bài: ngày 12 tháng 9 năm 2014 Nhận xét của giảng viên chấm bài: ................................................................................................................................... .................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................. ....................................................................... ................................................................................................................................... .............. ..................................................................................................................... ............................ ....................................................................................................... .......................................... ......................................................................................... ........................................................ ........................................................................... ...................................................................... ............................................................. .................................................................................... ............................................... .................................................................................................. ................................. ................................................................................................................ ................... .............................................................................................................................. ..... Điểm: ............................... Giảng viên (kí tên): ........................ 2 BÀI TIỂU LUẬN MÔN HỌC LÝ LUẬN QUẢN LÝ GIÁO DỤC ĐỀ BÀI: Với các tiền đề, đặc trưng quản lý giáo dục hãy vận dụng vào một trong các chức năng quản lý hoặc vào một cách tiếp cận trong quản lý giáo dục? Liên hệ đơn vị đang công tác (Chỉ ra những điểm khác biệt). BÀI LÀM: PHẦN I. CƠ SỞ LÝ LUẬN 3 Giáo dục là một dạng hoạt động đặc biệt có nguồn gốc từ xã hội. Bản chất của hoạt động giáo dục là quá trình truyền đạt và lĩnh hội kinh nghiệm lịch sử - xã hội của các thế hệ loài người, nhờ có giáo dục mà các thế hệ nối tiếp nhau phát triển, tinh hoa văn hóa dân tộc, nhân loại được kế thừa, bổ sung, hoàn thiện và trên cơ sở đó không ngừng phát triển. Quản lý là quá trình đạt đến mục tiêu của tổ chức bằng cách vận dụng các hoạt động (chức năng) kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo (lãnh đạo) và kiểm tra. Quản lý giáo dục là quá trình thực hiện có định hướng và hợp quy luật các chức năng kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra nhằm đạt tới mục tiêu giáo dục đã đề ra. Trong thực tế thì quản lý giáo dục là quá trình tác động có kế hoạch, có tổ chức của các cơ quan quản lý giáo dục các cấp tới các thành tố của quá trình dạy học – giáo dục nhằm làm cho hệ giáo dục vận hành có hiệu quả và đạt tới mục tiêu giáo dục nhà nước đã đề ra. Quản lý giáo dục có những tiền đề và đặc trưng sau đây: 1.1. Những tiền đề của quản lý giáo dục - Quản lý giáo dục là một động từ chứ không phải là một danh từ. - Quản lý giáo dục là một khái niệm có tính tình huống cụ thể. - Quản lý giáo dục là một quá trình đòi hỏi sự chấp nhận, tích hợp và đồng hóa - Để trở thành nhà quản lý giáo dục giỏi cần học cách tham gia vào các cuộc tranh luận về mục đích và giá trị. - Học quản lý là một quá trình tìm tòi/gợi mở (heuristic process) - Quản lý giáo dục được thể hiện trong hành vi của người quản lý - Quản lý giáo dục lôi cuốn sự biến đổi. 1.2. Những đặc trưng của quản lý giáo dục 4 - Các mục đích cụ thể, tường minh, lượng hóa của các thiết chế giáo dục rất khó xác định rõ ràng so với việc xác định mục đích của các cơ sở sản xuất, kinh doanh. - Trong giáo dục, rất khó đo lường, đánh giá việc đạt được các mục đích. - Những yếu tố “đầu vào” (trẻ em, thanh thiếu niên) và những yếu tố “đầu ra” của các cơ sở giáo dục – đào tạo khác biệt với những yếu tố “đầu vào” (nguyên liệu thô) và những yếu tố “đầu ra” (hàng hóa) của các cơ sở sản xuất, kinh doanh. - Người quản lý và người giáo viên phổ thông (và ở mức độ nhẹ hơn, nếu xét đến các trường đại học) đều có chung một căn bản chuyên nghiệp, với những giá trị được chia sẻ, được đào tạo và có những kinh nghiệm không khác nhau bao xa. - Mối quan hệ “khách hàng” giữa giáo viên với học sinh, giữa giảng viên với sinh viên có nhiều điểm khác biệt so với mối quan hệ nhà chuyên môn – khách hàng ở những lĩnh vực hoạt động khác. - Cấu trúc tổ chức của các cơ sở giáo dục thường bị “chia cắt, phân đoạn” vì những nhân tố bên trong cũng như những tác động bên ngoài. - Các cán bộ quản lý ở các trường đại học có quá ít thời gian dành cho hoạt động quản lý. Trong phạm vi của tiểu luận này tôi xin đi sâu vào việc vận dụng tiền đề quản lý giáo dục đầu tiên và thứ hai vào quá trình thực hiện chức năng kế hoạch hóa. Qua đó liên hệ với thực tiễn quản lý giáo dục tại trường Cao đẳng Vĩnh Phúc (đơn vị đang công tác) để thấy được những điểm khác biệt giữa lý luận với hoạt động quản lý thực tiễn. PHẦN II. NỘI DUNG 5 2.1. Quản lý giáo dục là một động từ chứ không phải là một danh từ. Điều này có nghĩa trong quá trình quản lý người cán bộ quản lý cần phải xem quản lý là một hoạt động lôi cuốn tất cả các thành viên trong nhà trường cùng tham gia, từ cán bộ có địa vị cao, cho đến tập thể đội ngũ giáo viên, công nhân viên trong nhà trường, thậm chí cả học sinh, sinh viên nữa. Quản lý là hoạt động chung của toàn bộ tổ chức. Điều này được thể hiện rất rõ trong việc thực hiện chức năng kế hoạch trong quá trình quản lý. Cụ thể: Khi thực hiện chức năng kế hoạch hóa việc cần làm đầu tiên của nhà quản lý là xác định mục tiêu, mục đích trong tương lai của tổ chức cũng như quyết định lựa chọn những biện pháp tốt nhất để đạt được mục tiêu, mục đích đó. Muốn xác định được mục tiêu một cách phù hợp và khả thi cho tổ chức thì nhà quản lý cần huy động rộng rãi sự tham gia của các thành viên trong tổ chức, bao gồm đội ngũ cán bộ, giáo viên, công nhân viên... của nhà trường trong việc xây dựng mục tiêu và kế hoạch của đơn vị. Việc tham gia đóng góp ý kiến của họ trong việc xây dựng mục tiêu và kế hoạch sẽ giúp cho nhà quản lý huy động được tối đa nguồn chất xám của tổ chức. Đồng thời sẽ làm cho các thành viên trong tổ chức hiểu rõ và thấm nhuần được mục tiêu, mục đích cần đạt được của nhà trường để từ đó họ có trách nhiệm hơn và gắn kết hơn nữa với tổ chức. Và những mục tiêu đó chỉ có thể đạt được khi có sự nhất trí cao của các thành viên trong tổ chức. Trường Cao đẳng Vĩnh Phúc là trường chuyên nghiệp đào tạo theo hướng đa ngành được thành lập từ năm 1997 theo quyết định của Ủy ban nhân dân tỉnh Vĩnh Phúc. Hằng năm, trước mỗi năm học nhà trường đã tiến hành xây dựng các loại kế hoạch cho hoạt động của mình, cụ thể là kế hoạch năm học. Khi xây dựng kế hoạch năm học Hiệu trưởng và ban giám hiệu nhà trường luôn huy động sự tham gia của các thành viên nhà trường như: Ban giám hiệu, lãnh đạo các phòng, khoa, tổ trung tâm cũng như những giáo viên cốt cán... trong nhà trường cùng tham gia vào quá trình xác định mục tiêu và 6 xây dựng kế hoạch năm học thông qua hình thức đóng góp ý kiến vào kế hoạch dự thảo cũng như đóng góp ý kiến trực tiếp trong các cuộc họp giao ban. Sau khi xây dựng kế hoạch thành công người đứng đầu nhà trường đã tiến hành phổ biến và quán triệt nội dung kế hoạch đến từng thành viên trong nhà trường thông qua buổi khai giảng năm học và hội nghị cán bộ viên chức. Tuy nhiên trong quá trình thực hiện chức năng kế hoạch hóa cũng bộc lộ một số điểm hạn chế cần khắc phục như: Trong kế hoạch đưa ra quá nhiều mục tiêu trong khi các biện pháp và nguồn lực của nhà trường còn hạn hẹp; vẫn còn một số cán bộ, giáo viên chưa tích cực khi tham gia xây dựng kế hoạch... 2.2. Quản lý giáo dục là một khái niệm có tính tình huống cụ thể. Tình huống là những sự kiện, vụ việc, hoàn cảnh có vấn đề bức xúc (có chứa mâu thuẫn) nảy sinh trong hoạt động và quan hệ giữa con người với tự nhiên, với xã hội và giữa con người với con người buộc người ta phải giải quyết, ứng phó, xử lý kịp thời nhằm đưa các hoạt động và quan hệ có chứa đựng trạng thái có vấn đề bức xúc đó trở lại ổn định và tiếp tục phát triển. Tình huống trong quản lý là những tình huống nảy sinh trong quá trình điều khiển hoạt động và quan hệ quản lý buộc người quản lý phải giải quyết để đưa các hoạt động và các quan hệ đó trở về trạng thái ổn định, phát triển khớp nhịp, nhằm hướng tới mục đích, yêu cầu, kế hoạch đã được xác định của một tổ chức. Quản lý giáo dục là một khái niệm có tính tình huống cụ thể điều này có nghĩa trên thực tế sẽ không tồn tại “một cách tốt nhất” để quản lý. Quản lý không hề có nghĩa tuyệt đối, phổ quát khi chúng ta áp dụng cách thức (phương pháp) quản lý vào những bối cảnh cụ thể. Quản lý chỉ có ý nghĩa nếu nó được biến thái trong mỗi tình huống cụ thể và khái niệm quản lý chỉ có giá trị nếu nó được quan niệm theo mỗi tình huống cụ thể. 7 Như chúng ta đã biết quá trình quản lý giáo dục phải vận dụng những tri thức, những quy luật thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau của khoa học và thực tiễn cuộc sống. Do đó, việc áp dụng các phương pháp quản lý khác nhau vào những tình huống khác nhau là tất yếu. Mỗi phương pháp đều có ưu, nhược điểm riêng, không có phương pháp quản lý nào là vạn năng, chiếm vị trí độc tôn. Vì thế trong quản lý giáo dục, việc lựa chọn đúng đắn và biết kết hợp tối ưu các phương pháp quản lý phù hợp với nguyên tắc quản lý, đối tượng quản lý, tình huống quản lý để đạt kết quả cao đòi hỏi mỗi người quản lý phải có tài năng, nghệ thuật quản lý. Dấu hiệu của việc vận dụng tốt phương pháp quản lý là năng suất, chất lượng, hiệu quả giáo dục cao, không khí tâm lý trong tập thể lành mạnh. Phương pháp là lĩnh vực sáng tạo của người quản lý, nó đòi hỏi người quản lý vừa có tri thức, vừa có kinh nghiệm nghề nghiệp, kinh nghiệm ứng xử và có óc sáng tạo. Nó vừa mang tính khoa học, vừa mang tính nghệ thuật Phải tùy theo công việc, con người, hoàn cảnh cụ thể và thời gian mà lựa chọn và kết hợp các phương pháp cho phù hợp nhằm đem lại hiệu quả quản lý cao. Trong thực tiễn quản lý phải biết sử dụng tổng hợp các phương pháp quản lý. Đối với trường Cao đẳng Vĩnh Phúc, trong quá trình thực hiện chức năng kế hoạch người hiệu trưởng đã vận dụng linh hoạt các cách quản lý trong các tình huống khác nhau. Cụ thể, hằng năm nhà trường xây dựng những kế hoạch hoạt động cụ thể từ vĩ mô đến vi mô, tuy nhiên trong quá trình thực hiện các kế hoạch đó nhà trường luôn luôn theo sát tình hình thực tế của đơn vị và môi trường xung quanh để điều chỉnh và bổ sung kế hoạch cho phù hợp và khả thi cũng như đảm bảo cho nhà trường luôn phát triển đúng hướng trước những thay đổi liên tục của môi trường hiện nay. 8 Trong quá trình thực hiện chức năng thanh tra kiểm tra các hoạt động giáo dục đào tạo nhà trường cũng đã vận dụng hết sức linh hoạt, cụ thể phù hợp với từng tình huống, từng đối tượng cụ thể. 2.3. Quản lý giáo dục là một quá trình đòi hỏi sự chấp nhận, tích hợp và đồng hóa Quá trình quản lý một cách hiệu nghiệm là kết quả của việc học hỏi lý luận và thực tiễn đã được mô tả và áp dụng chúng vào tình huống cụ thể khiến chúng phù hợp với mỗi bối cảnh riêng. Quá trình đó chính là sự chấp nhận, chiếm lĩnh thực tiễn; còn sự tích hợp được hiểu theo nghĩa của sự tổng hợp, kết hợp các mô hình và thủ tục. Trình tự tích hợp từ các tổ chức khác để ứng dụng vào tổ chức mình và sự đồng hóa được hiểu là sự biến đổi, điều chỉnh làm cho phù hợp các hoạt động thực tiển khác nhau nhằm đáp ứng nhu cầu của bối cảnh cụ thể. 2.4. Để trở thành nhà quản lý giáo dục giỏi cần học cách tham gia vào các cuộc tranh luận về mục đích và giá trị. Để trở thành nhà quản lý cần học cách tham gia vào các cuộc tranh luận về mục đích và giá trị. Quản lý luôn có tính mục đích nghĩa là hoạt động này luôn hướng tới việc đạt kết quả liên quan tới một tập hợp các giá trị cả về bản chất của kết quả và ý nghĩa của kết quả. Để trở thành một người quản lý hiệu nghiệm cần phải hình thành và phát triển năng lực hiểu biết bản chất của kết quả và liên hệ chúng với hệ thống các giá trị thích hợp. Quản lý không và không thể là “trung tính” về giá trị và kết quả. 2.5. Học quản lý là một quá trình tìm tòi/gợi mở (heuristic process) Học để trở thành người quản lý hiệu nghiệm không chỉ thông qua hệ thống lý thuyết mà phải thông qua các hoạt động thực tiễn, cách thực hiện, trải nghiệm hoạt động quản lý. Sự tương tác giữa lý luận và thực tiễn là yếu tố quyết định cho phép con người thông báo và mở rộng ảnh hưởng đến người 9 khác. Mặt khác, quản lý hiệu nghiệm cũng là vấn đề về các mối quan hệ trong tổ chức, mà những sai lầm được chấp nhận như là cơ hội để tăng cường và phát triển. Những tổ chức nào coi sai lầm là thất bại sẽ là những tổ chức không thể tăng trưởng và phát triển được. Trong hoạt động quản lý của mình, người quản lý phải là người có kiến thức quản lý chuyên sâu, am hiểu, nắm bắt tường tận từng đơn vị trong tổ chức mình. Nhưng để trở thành người quản lý giỏi thì người quản lý không chỉ có kiến thức sâu rộng mà người quản lý cần phải tham gia vào các hoạt động, tình huống cụ thể của tổ chức, vận dụng vào thực tiễn để giải quyết vấn đề một cách hợp lý, linh hoạt. 2.6. Quản lý giáo dục được thể hiện trong hành vi của người quản lý Người quản lý hiệu nghiệm phải có khả năng tiếp cận và xử lý những tình huống và vấn đề phức tạp một cách linh hoạt. Quản lý sự căng thẳng, đối đầu giữa lý thuyết và thực tiễn, giữa giá trị và thủ đoạn và tính phức tạp cao độ của các quan hệ xã hội là nền tảng đối với quá trình quản lý. Điều này đòi hỏi kỹ năng phân tích, kỹ năng xác định ưu tiên và kỹ năng giao tiếp. Người quản lý giỏi được thể hiện qua phong thái bên ngoài uy nghiêm tạo được cái uy đối với người cấp dưới, bên trong lại rất cởi mở tạo sự thân thiện, thoải mái đối với người tiếp xúc. Trong các cuộc họp, người quản lý phải thể hiện được các kiến thức, kỹ năng, năng lực của bản thân trong các vấn đề xã hội trong và ngoài tổ chức mình. 2.7. Quản lý giáo dục lôi cuốn sự biến đổi. “Để trở thành hoàn hảo thì thường xuyên phải biến đổi”. Sự quản lý hiệu nghiệm đòi hỏi một quá trình của sự đáp ứng được duy trì đối với những yêu cầu, đòi hỏi của cá nhân và của môi trường. Những căng thẳng hay đối đầu thường xảy ra trong các thiết chế giáo dục trong bối cảnh chuyển đổi, đổi mới phát sinh từ sự áp đặt những biến đổi và do sự thất bại 10 của việc chấp nhận nhu cầu có khả năng biến đổi, thay vì người ta phải cố gắng quản lý sự biến đổi. Sự phát triển kinh tế - xã hội với nền kinh tế thị trường; sự công nghiệp hóa và hiện đại hóa đất nước tạo ra nhu cầu ngày càng cao của con người. Vì vậy, cần phải có những thay đổi cho phù hợp với tình hình thực tế đáp ứng được nhu cầu phát triển của cá nhân, môi trường trong tổ chức mà người quản lý phải nắm bắt được. Để đảm bảo cho sự thay đổi trong nhà trường được thành công thì người quản lý phải là người đi đầu, có quyết tâm, có cam kết và có sự chỉ đạo quyết liệt cho sự thay đổi đó. Người quản lý phải tạo được động lực cho sự thay đổi và có một kế hoạch với lộ trình đi đến đích “xác đáng” nghĩa là phù hợp với đặc điểm của tổ chức mình và khả thi trong bối cảnh cụ thể. 11 PHẦN III. KẾT LUẬN Mỗi nhà trường là một tổ chức với những đặc điểm khác nhau về mục tiêu, cấu trúc, quy mô, phong cách của nhà quản lý…Vì vậy không thể áp dụng một mô hình quản lý nào duy nhất vào tất cả các nhà trường mà mỗi một nhà trường cần xây dựng cho mình một mô hình quản lý cho phù hợp với đặc điểm, tình hình của nhà trường trên cơ sở những tiền đề của quản lý giáo dục. Việc phân tích các tiền đề quản lý giáo dục với thực tế công tác quản lý giáo dục sẽ giúp người quản lý nhà trường nhận biết và xây dựng được mô hình quản lý của nhà trường một cách phù hợp, hiệu quả. 12 TÀI LIỆU THAM KHẢO 1. Đặng Quốc Bảo (1999), Khoa học tổ chức và quản lý, Nxb Thống kê. 2. Đặng Xuân Hải, Nguyễn Sỹ Thư (2012), Quản lý giáo dục, quản lý nhà trường trong bối cảnh thay đổi, Nxb Giáo dục Việt Nam. 3. Bùi Minh Hiền,Vũ Ngọc Hải, Đặng Quốc Bảo (2006), Quản lý giáo dục, Nxb Đại học Sư phạm Hà Nội. 4. Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Đặng Quốc Bảo, Nguyễn Trọng Hậu, Nguyễn Quốc Chí, Nguyễn Sỹ Thư (2012), Quản lý giáo dục một số vấn đề lý luận và thực tiễn, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội. 13
- Xem thêm -