Tài liệu Thực trạng thanh toán không bằng tiền mặt tại chi nhánh ngân hàng công thương kvii - hbt - hn 2

  • Số trang: 42 |
  • Loại file: PDF |
  • Lượt xem: 136 |
  • Lượt tải: 0
hoanggiang80

Đã đăng 20010 tài liệu

Mô tả:

Thực trạng thanh toán không bằng tiền mặt tại chi nhánh ngân hàng Công thương KVII - HBT - HN_2
Chuyªn ®Ò thùc tËp lêi nãi ®Çu NÒn kinh tÕ ViÖt nam ® tr¶i qua 10 n¨m ®æi míi. Giai ®o¹n nµy kÕt thóc b»ng nh÷ng thµnh tùu kh¸ næi bËt nh− nghÞ quyÕt TW §¶ng Céng s¶n ViÖt nam kho¸ VIII ® ®¸nh gi¸: GDP t¨ng trung b×nh 9,5% Trong ®ã: XuÊt khÈu t¨ng kho¶ng 38 %, l¹m ph¸t h¹ tõ møc 14,4% n¨m xuèng cßn 12,7%...vv. Qua c¸c n¨m xu h−íng râ rµng ®−îc ghi nhËn lµ nÒn kinh tÕ n−íc ta cã sù t¨ng tr−ëng râ nÐt ®¹t tèc ®é cao 1995: 9%, 1996: 9,5%, 1997: 4,5%...vv Trong bèi c¶nh chung ®ã, næi bËt lªn vai trß vµ sù ®ãng gãp cña c¸c ho¹t ®éng ®æi míi trong lÜnh vùc tµi chÝnh - tiÒn tÖ. Nh÷ng nç lùc kiÒm chÕ vµ kiÓm so¸t l¹m ph¸t, n©ng cao kh¶ n¨ng tiÕt kiÖm trong n−íc, thu hót vèn n−íc ngoµi ®Ó ®Çu t− ph¸t triÓn, më mang c¸c quan hÖ kinh tÕ ®èi ngo¹i,vv..® thóc ®Èy m¹nh mÏ qu¸ tr×nh æn ®Þnh, kh«i phôc vµ n©ng cao tèc ®é t¨ng tr−ëng. HiÖn nay trªn c¨n b¶n cña mét m«i tr−êng ph¸t triÓn míi, nÒn kinh tÕ n−íc ta ®ang ph¶i ®èi mÆt víi nh÷ng thö th¸ch míi. Víi t−¬ng quan míi cña c¸c môc tiªu kinh tÕ chung, trong ®ã t¨ng tr−ëng cao l©u bÒn lµ môc tiªu hµng ®Çu. Nh÷ng môc tiªu ®ã ®Æt ra cho chÝnh s¸ch tiÒn tÖ vµ hÖ thèng ng©n hµng víi t− c¸ch lµ mét trong nh÷ng yÕu tè quan träng trong viÖc kh«ng ngõng ®æi míi vµ ph¸t huy hÖ thèng thanh to¸n nhÊt lµ thanh to¸n kh«ng dïng tiÒn mÆt. §©y lµ néi dung chñ yÕu ®æi míi c«ng nghÖ ng©n hµng thÝch øng víi ph¸t triÓn cña ®Êt n−íc thêi kú c«ng nghiÖp ho¸ vµ hiÖn ®¹i ho¸ nÒn kinh tÕ. Thµnh c«ng b−íc ®Çu vÒ ®æi míi ph¸p chÕ, c«ng cô vµ kü thuËt thanh to¸n ® t¹o ra nh÷ng chuyÓn biÕn tÝch cùc kh¾c phôc khã kh¨n tån t¹i, c¶i t¹o ®¸ng kÓ chÊt l−îng dÞch vô thanh to¸n trong nÒn kinh tÕ n−íc ta. NhiÒu ng©n hµng ® m¹nh d¹n tÝch cùc ®Çu t− vèn cho c¶i tiÕn kü thuËt t¨ng c−êng c¬ së h¹ tÇng, tiÕp cËn víi c«ng nghÖ míi thu ®−îc kinh nghiÖm cho c¸c b−íc tiÕp theo nh−: NHCT ViÖt nam, NHNT ViÖt nam, NH §Çu t−, NHNN ViÖt nam... ViÖc nghiªn cøu vµ ®−a ra nh÷ng dù b¸o kinh tÕ cña ViÖt nam trong 5 n¨m tíi thÞ tr−êng tµi chÝnh sÏ cã b−íc ph¸t triÓn ®¸ng kÓ, khèi l−îng thanh to¸n cã thÓ t¨ng hµng chôc lÇn. Nhu cÇu chuyÓn tiÒn gi¸ trÞ cao sÏ ra t¨ng trong khu 1 Chuyªn ®Ò thùc tËp vùc th−¬ng m¹i vµ c«ng nghiÖp, sau ®ã lµ nhu cÇu thanh to¸n ®¹i chóng, gi¸ trÞ thÊp cña khu vùc d©n c− vµ thêi kú tiÕp theo lµ sù giao l−u víi thÞ tr−êng tµi chÝnh quèc tÕ. Qu¸ tr×nh nµy ®ßi hái ngµnh ng©n hµng ph¶i ®¸nh gi¸ l¹i c¸c c«ng cô thanh to¸n rót ra ®−îc kÕt luËn chÝnh x¸c hoÆc Ýt ra còng s¸t víi thùc tÕ cña quy luËt ph¸t triÓn, ®ång thêi ph¶i nghiªn cøu vµ ®−a vµo vËn dông c¸c ph−¬ng thøc thanh to¸n míi, hiÖn ®¹i mang l¹i hiÖu qu¶ cao ®èi víi thÞ tr−êng tµi chÝnh trong n−íc vµ quèc tÕ. Víi nh÷ng kiÕn thøc ® ®−îc häc ë tr−êng, cïng víi thêi gian thùc tËp, t×m hiÓu t×nh h×nh thùc tÕ t¹i ng©n hµng C«ng th−¬ng KVII - HBT - Hµ Néi. Trong chuyªn ®Ò nµy cã ®Ò cËp ®Õn mét sè vÊn ®Ò nh»m hoµn thiÖn vµ ph¸t triÓn t¸c thanh to¸n kh«ng dïng tiÒn mÆt t¹i chi nh¸nh ng©n hµng C«ng th−¬ng KVIIHBT - Hµ Néi. Néi dung chuyªn ®Ò gåm 3 ch−¬ng: Ch−¬ng I : Lý luËn chung. Ch−¬ng II : Thùc tr¹ng thanh to¸n kh«ng dïng tiÒn mÆt t¹i chi nh¸nh Ng©n hµng C«ng th−¬ng KVII - HBT - Hµ Néi. Ch−¬ng III : Mét sè kiÕn nghÞ nh»m n©ng cao chÊt l−îng thanh to¸n kh«ng dïng tiÒn mÆt t¹i chi nh¸nh ng©n hµng C«ng th−¬ng KVII - HBT - HN. KÕt luËn 2 Chuyªn ®Ò thùc tËp nh÷ng lý luËn c¬ b¶n vÒ Thanh to¸n kh«ng dïng tiÒn mÆt I/ Sù cÇn thiÕt kh¸ch quan vµ vai trß thanh to¸n tiÒn tÖ trong nÒn kinh tÕ 1/ Sù cÇn thiÕt cña thanh to¸n tiÒn tÖ trong nÒn kinh tÕ 1.1 Sù cÇn thiÕt: §Ó hiÓu ®−îc t¸c dông cña tiÒn ®èi víi nÒn kinh tÕ, chóng ta ph¶i hiÓu mét c¸ch chÝnh x¸c tiÒn lµ g× ? Chóng ta ph¶i xem xÐt c¸c chøc n¨ng cña tiÒn tÖ vµ xem v× sao vµ b»ng c¸ch nµo chóng thóc ®Èy tÝnh hiÖu qu¶ cña nÒn kinh tÕ qua viÖc xem xÐt d¹ng cña nã ® tiÕn triÓn nh− thÕ nµo qua thêi gian... Tõ tiÒn ®−îc dïng mét c¸ch tù nhiªn trong c¸c cuéc nãi chuyÖn hµng ngµy, nã cã thÓ cã nhiÒu nghÜa, nh−ng ®èi víi c¸c nhµ kinh tÕ nã cã mét nghÜa riªng. C¸c nhµ kinh tÕ ®Þnh nghÜa tiÒn (hoÆc mét c¸ch t−¬ng tù, l−îng tiÒn cung øng) ®−îc coi lµ bÊt cø c¸i g× ®−îc chÊp nhËn chung trong viÖc thanh to¸n hµng ho¸ hoÆc dÞch vô hoÆc trong viÖc hoµn tr¶ c¸c mãn nî. Trong cuéc sèng hµng ngµy ®ång tiÒn lµ tiÒn giÊy hay tiÒn kim lo¹i vµ hÇu hÕt d©n chóng nãi vÒ “tiÒn” tøc lµ hä ®ang nãi vÒ tiÒn mÆt. §Þnh nghÜa vÒ tiÒn chØ ®¬n thuÇn lµ tiÒn mÆt (TiÒn giÊy vµ tiÒn kim lo¹i) th× qu¸ hÑp víi c¸c nhµ kinh tÕ. Do sÐc còng ®−îc chÊp nhËn nh− tiÒn tr¶ khi mua, nªn c¸c mãn göi ë d¹ng tµi kho¶n sÐc còng ®−îc coi lµ tiÒn, ngoµi ra chóng ta cßn cã nh÷ng kho¶n kh¸c nh− sÐc du lÞch hay tiÒn göi tiÕt kiÖm ®«i khi cã thÓ dïng ®Ó tr¶ cho hµng ho¸, dÞch vô hoÆc cã thÓ cã t¸c dông h÷u hiÖu nh− tiÒn nÕu chóng cã thÓ chuyÓn ®æi mét c¸ch nhanh chãng vµ dÔ dµng thµnh tiÒn mÆt hoÆc thµnh mãn göi ë d¹ng tµi kho¶n sÐc 1.2 C¸c chøc n¨ng cña tiÒn: Dï tiÒn lµ vá sß, hoÆc ®¸, hoÆc vµng, hoÆc giÊy ... trong nÒn kinh tÕ nã cã c¸c chøc n¨ng sau:  Ph−¬ng tiÖn trao ®æi 3 Chuyªn ®Ò thùc tËp Chøc n¨ng quan träng nhÊt lµm cho tiÒn tÖ kh¸c víi nh÷ng tµi s¶n kh¸c lµ vai trß lµm ph−¬ng tiÖn trao ®æi. TiÒn tÖ lµ mét trong nh÷ng ph¸t minh quan träng nhÊt trong lÞch sö loµi ng−êi v× nã cho phÐp x héi v−ît qua ph−¬ng thøc trao ®æi cång kÒnh quen biÕt ë chÕ ®é ®æi ch¸c. Trong hÇu hÕt c¸c giao dÞch thÞ tr−êng trong nÒn kinh tÕ cña chóng ta, tiÒn trong d¹ng tiÒn mÆt hay sÐc, thÎ thanh to¸n... lµ mét ph−¬ng tiÖn trao ®æi; cã nghÜa lµ nã ®−îc dïng ®Ó thanh to¸n, lÊy hµng ho¸ hoÆc dÞch vô. ViÖc dïng tiÒn lµm mét ph−¬ng tiÖn trao ®æi gióp ®Èy m¹nh hiÖu qu¶ cña nÒn kinh tÕ qua viÖc lo¹i bá ®−îc nhiÒu thêi gian giµnh cho viÖc ®æi ch¸c hµng ho¸ hay dÞch vô. §Ó nhËn thøc ®−îc vÊn ®Ò nµy, chóng ta hy nh×n vµo mét nÒn kinh tÕ ®æi ch¸c, tøc lµ mét nÒn kinh tÕ kh«ng cã tiÒn trong ®ã hµng ho¸ hay dÞch vô ®−îc ®æi trùc tiÕp lÊy hµng ho¸ hay dÞch vô kh¸c. Thêi gian tiªu hao khi g¾ng søc ®Ó trao ®æi hµng ho¸ vµ dÞch vô ®−îc gäi lµ mét chi phÝ giao dÞch. Trong mét nÒn kinh tÕ ®æi ch¸c, c¸c chi phÝ giao dÞch lµ cao bëi v× ng−êi ta ph¶i tho¶ mn “hai ý muèn trïng khíp”: tøc lµ hä ph¶i t×m ai ®ã cã hµng ho¸ hay dÞch vô mµ hä muèn vµ ng−êi ®ã còng muèn hµng ho¸ hoÆc dÞch vô mµ hä chµo mêi. Chóng ta thÊy tiÒn thóc ®Èy hiÖu qu¶ kinh tÕ qua viÖc lo¹i bá ®−îc nhiÒu thêi gian chi phÝ khi trao ®æi hµng ho¸ vµ dÞch vô. Nã còng thóc ®Èy hiÖu qu¶ kinh tÕ qua viÖc cho phÐp ng−êi ta chuyªn lµm c¸i c«ng viÖc mµ ng−êi ta lµm tèt nhÊt. Bëi vËy chóng ta thÊy tiÒn lµ mét yÕu tè c¬ b¶n trong nÒn kinh tÕ s¶n xuÊt hµng ho¸. Nã t¸c dông nh− mét thø dÇu mì b«i tr¬n cho phÐp nÒn kinh tÕ ch¹y tr¬n tru h¬n nhê gi¶m thiÓu chi phÝ giao dÞch, tõ ®ã khuyÕn khÝch chuyªn m«n ho¸ vµ ph©n c«ng lao ®éng. §Ó mét hµng ho¸ ho¹t ®éng mét c¸ch h÷u hiÖu nh− tiÒn th× ph¶i ®¹t ®−îc mét sè chuÈn mùc: (1) Nã ph¶i t¹o ra hµng lo¹t mét c¸ch dÔ dµng, lµm dÔ dµng cho viÖc x¸c ®Þnh gi¸ trÞ cña nã (2) Nã ph¶i ®−îc chÊp nhËn mét c¸ch réng ri (3) Nã ph¶i, cã thÓ chia nhá ®−îc nhê ®ã dÔ “®æi ch¸c” (4) Nã ph¶i dÔ chuyªn chë 4 Chuyªn ®Ò thùc tËp (5) Nã ph¶i kh«ng bÞ h− háng mét c¸ch nhanh chãng  Th−íc ®o gi¸ trÞ (§¬n vÞ ®¸nh gi¸) Chøc n¨ng thø 2 cña tiÒn lµ lµm ®¬n vÞ ®¸nh gi¸; nghÜa lµ, nã ®−îc dïng ®Ó ®o gi¸ trÞ trong nÒn kinh tÕ. Chóng ta ®o c¸c gi¸ trÞ cña hµng ho¸ vµ dÞch vô b»ng tiÒn. Chøc n¨ng nµy rÊt quan träng trong nÒn kinh tÕ s¶n xuÊt hµng ho¸ vµ chØ cã ë nÒn kinh tÕ s¶n xuÊt hµng ho¸ th× tiÒn tÖ míi cã chøc n¨ng nµy. Chóng ta thö nh×n l¹i nÒn kinh tÕ ®æi ch¸c khi hµng ho¸ ch−a ph¸t triÓn VÝ dô nÒn kinh tÕ nµy chØ cã 3 mÆt hµng th× chóng ta ph¶i cÇn cã 3 gi¸ ®Ó nãi víi chóng ta r»ng ph¶i lµm thÕ nµo ®Ó trao ®æi thø nµy víi thø kh¸c, nÕu cã 10 mÆt hµng th× ta ph¶i cÇn bao nhiªu gi¸? ph¶i cÇn 45 gi¸ ®Ó trao ®æi mét thø hµng nµy víi mét thø hµng kh¸c vµ nÕu cã 100 mÆt hµng th× ta cÇn tíi 4950 gi¸ (C«ng thøc ®Ó tÝnh sè gi¸ chóng ta cÇn khi cã N mÆt hµng ch¼ng kh¸c c«ng thøc tÝnh sè trËn mét ®éi bãng ®¸ trong b¶ng ph¶i thi ®Êu víi c¸c ®éi cßn l¹i trong b¶ng lµ: N(N-1)/2) vµ cø thÕ t¨ng lªn nÕu kh«ng cã vËt trung gian lµ tiÒn tÖ ®Ó ®Þnh gi¸ b»ng ®¬n vÞ tiÒn cho tÊt c¶ c¸c mÆt hµng. Chóng ta cã thÓ nhËn thÊy r»ng viÖc dïng tiÒn lµm mét ®¬n vÞ ®¸nh gi¸ gi¶m ®−îc chi phÝ thêi gian ®Ó giao dÞch trong mét nÒn kinh tÕ nhê gi¶m sè gi¸ cÇn ph¶i xem xÐt. C¸i lîi cña chøc n¨ng nµy cña tiÒn t¨ng lªn khi nÒn kinh tÕ hµng ho¸ ph¸t triÓn vµ phøc t¹p h¬n.  N¬i chøa gi¸ trÞ (N¬i chøa søc mua hµng ho¸ qua tõng thêi gian) TiÒn còng t¸c dông nh− mét n¬i chøa gi¸ trÞ nghÜa lµ mét n¬i chøa søc mua hµng ho¸ qua thêi gian. Mét n¬i chøa gi¸ trÞ ®−îc dïng ®Ó t¸ch thêi gian tõ lóc mµ ng−êi ta nhËn ®−îc thu nhËp tíi lóc ng−êi ta sö dông nã. Chøc n¨ng nµy cña tiÒn lµ h÷u Ých v× phÇn lín chóng ta ®Òu kh«ng muèn sö dông ngay thu nhËp cña m×nh khi nhËn ®−îc nã, mµ muèn ®îi ®Õn khi chóng ta cã thêi giê vµ cã ý mua s¾m. TiÒn kh«ng ph¶i duy nhÊt lµ n¬i chøa ®ùng gi¸ trÞ v× mét tµi s¶n bÊt kú nh− tiÒn mÆt, cæ phiÕu, tr¸i kho¸n, ®Êt ®ai, nhµ cöa, t¸c phÈm nghÖ thuËt hoÆc ®å ch©u b¸u, ®Òu lµ mét ph−¬ng tiÖn chøa cña c¶i. NhiÒu trong sè nh÷ng lo¹i tµi s¶n nµy cã lîi h¬n so víi tiÒn xÐt vÒ mÆt chøa gi¸ trÞ, chóng th−êng ®em l¹i cho chñ nh©n mét kho¶n lîi tøc cao h¬n tiÒn mang l¹i vÝ dô: bu«n b¸n cæ phiÕu, tr¸i 5 Chuyªn ®Ò thùc tËp phiÕu, kinh doanh bÊt ®éng s¶n...vv. ThÕ th× t¹i sao mäi ng−êi gi÷ tiÒn ®Ó lµm g×? khi mµ nh÷ng tµi s¶n nµy lµ n¬i chøa ®ùng gi¸ trÞ ®¸ng chuéng h¬n so víi tiÒn. Chóng ta cã thÓ gi¶i thÝch vÊn ®Ò nµy liªn quan ®Õn mét kh¸i niÖm kinh tÕ quan träng ®−îc gäi lµ tÝnh láng (liquidity-kh¶ n¨ng dÔ chuyÓn thµnh tiÒn mÆt) cã nghÜa lµ cã sù t−¬ng ®èi dÔ dµng vµ nhanh chãng, nhê ®ã mét tµi s¶n cã thÓ chuyÓn ®æi thµnh mét ph−¬ng tiÖn trao ®æi. TiÒn lµ tµi s¶n cã tÝnh chÊt láng nhÊt bëi b¶n th©n nã lµ ph−¬ng tiÖn trao ®æi, tøc lµ nã kh«ng gièng nh÷ng tµi s¶n kh¸c, nã kh«ng cÇn ®−îc chuyÓn thµnh thø g× kh¸c víi môc ®Ých ®Ó mua hµng. Nh÷ng tµi s¶n kh¸c ®ßi hái chi phÝ giao dÞch khi cÇn chuyÓn sang tiÒn vÝ dô: khi b¹n b¸n nhµ cña b¹n, b¹n cÇn ph¶i qu¶ng c¸o ®¨ng b¸o hoÆc tr¶ tiÒn cho ng−êi m«i giíi mét kho¶n (ë ViÖt nam hiÖn nay lµ tõ 2% ®Õn 5%). Do tiÒn lµ tµi s¶n cã tÝnh chÊt láng nhÊt ®ã lµ c©u tr¶ lêi cho c©u hái ë trªn lµ t¹i sao ng−êi ta cã ý ®Þnh gi÷ nã ngay c¶ nÕu nã kh«ng ph¶i lµ n¬i chøa gi¸ trÞ mét c¸ch hÊp dÉn nhÊt. TiÒn lµ n¬i chøa gi¸ trÞ tèt ®Õn thÕ nµo tuú thuéc vµo møc gi¸ c¶, do gi¸ trÞ cña nã ®−îc Ên ®Þnh theo møc gi¸ c¶. NÕu c¸c gi¸ ®Òu t¨ng gÊp hai ch¼ng h¹n nghÜa lµ gi¸ trÞ cña tiÒn ® sôt mét nöa vµ ng−îc l¹i. 2/ Vai trß cña thanh to¸n kh«ng dïng tiÒn mÆt trong nÒn kinh tÕ Qua nghiªn cøu sù tiÕn triÓn cña hÖ thèng thanh to¸n chóng ta cã thÓ thÊy sù cÇn thiÕt kh¸ch quan vµ rÊt quan träng cña thanh to¸n kh«ng dïng tiÒn mÆt ®èi víi nÒn kinh tÕ s¶n xuÊt hµng ho¸ nhÊt lµ trong giai ®o¹n ph¸t triÓn cã nhiÒu mèi quan hÖ ®a chiÒu rÊt phøc t¹p ®ã lµ: Tæ chøc tèt c«ng t¸c thanh to¸n kh«ng dïng tiÒn mÆt sÏ gãp phÇn ®Èy nhanh tèc ®é thanh to¸n vµ tèc ®é chu chuyÓn vèn cña nÒn kinh tÕ. Thóc ®Èy s¶n xuÊt vµ l−u th«ng hµng ho¸ ph¸t triÓn Thanh to¸n kh«ng dïng tiÒn mÆt gãp phÇn lµm gi¶m khèi l−îng tiÒn trong l−u th«ng k×m h·m vµ ®Çy lïi l¹m ph¸t Thanh to¸n kh«ng dïng tiÒn mÆt sÏ lµm gi¶m thiÓu tíi møc tèi ®a c¸c chi phÝ giao dÞch trong x· héi 6 Chuyªn ®Ò thùc tËp Thanh to¸n kh«ng dïng tiÒn mÆt t¹o ®iÒu kiÖn cho Ng©n hµng tËp trung t¨ng c−êng nguån vèn ®Ó ®Çu t− ®óng chç cã hiÖu qu¶ cho sù ph¸t triÓn kinh tÕ. Qua h×nh thøc thanh to¸n kh«ng dïng tiÒn mÆt sÏ tËp trung ®−îc kho¶n thanh to¸n gi÷a c¸c kh¸ch hµng më tµi kho¶n ë c¸c Ng©n hµng, muèn thanh to¸n ®−îc th× trªn tµi kho¶n thanh to¸n ph¶i lu«n cã sè d−, ®iÒu nµy ®· t¹o ra ®−îc mét nguån vèn nhµn rçi vµ tËp trung vµo ng©n hµng. Cµng nhiÒu kh¸ch hµng tham gia vµo ho¹t ®éng thanh to¸n nµy th× sè vèn cµng lín vµ b»ng kªnh tÝn dông riªng cña m×nh ng©n hµng cã thÓ ®Çu t− khi nÒn kinh tÕ kªu gäi vèn ®Ó ph¸t triÓn... Thanh to¸n kh«ng dïng tiÒn mÆt t¹o ®iÒu kiÖn cho ng©n hµng dù ®o¸n vµ kiÓm so¸t b»ng ®ång tiÒn ®èi víi nÒn kinh tÕ ®Ó sö dông vµ ph¸t huy c¸c ®ßn b¶y kinh tÕ nh− l·i suÊt, tØ träng tÝn dông trung dµi h¹n, tØ gi¸ hèi ®o¸i...mµ kh«ng cÇn ph¶i dïng tíi c¸c mÖnh lÖnh hµnh chÝnh ®Ó ®iÒu tiÕt, kiÓm so¸t vµ ®Þnh h−íng nÒn kinh tÕ. II/ Nh÷ng quy ®Þnh mang tÝch nguyªn t¾c kh«ng dïng tiÒn mÆt: Thanh to¸n kh«ng dïng tiÒn mÆt cã t¸c dông to lín ®èi víi nÒn kinh tÕ. Tuy nhiªn, viÖc thanh to¸n kh«ng dïng tiÒn mÆt qua Ng©n hµng ph¶i ®−îc tu©n theo c¸c nguyªn t¾c chÆt chÏ, nh»m t¹o ®iÒu kiÖn tæ chøc c«ng t¸c thanh to¸n ®−îc an toµn, nhanh chãng, thuËn tiÖn, chÝnh x¸c. Muèn vËy, c¸c tæ chøc kinh tÕ, c¸c doanh nghiÖp vµ Ng©n hµng ph¶i thùc hiÖn tèt c¸c quy ®Þnh cã tÝnh nguyªn t¾c sau: 1.Nh÷ng quy ®Þnh chung: HiÖn nay viÖc tæ chøc thanh to¸n kh«ng dïng tiÒn mÆt ®ang ®−îc thùc hiÖn theo sè 22/QD- NH1 ngµy 21/01/1994 cña thèng ®èc Ng©n hµng nhµ n−íc ViÖt Nam cã th«ng t− h−íng dÉn kÌm theo thÓ lÖ thanh to¸n kh«ng dïng tiÒn mÆt sè 08/TT-NH2 ngµy 02/06/1994. Cô thÓ qui ®Þnh theo ®iÒu 1 quyÕt ®Þnh 22/QDNH1 cã ghi: “Tæ chøc thanh to¸n kh«ng dïng tiÒn mÆt cho tÊt c¶ c¸c tæ chøc c¸ nh©n ho¹t ®éng trªn lnh thæ ViÖt Nam c¸ nhu cÇu thanh to¸n kh«ng dïng tiÒn 7 Chuyªn ®Ò thùc tËp mÆt, ®Òu c¸ quyÒn lùa chän nh©n hµng ®Ó thanh to¸n “. §ång thêi cã mét sè qui ®Þnh cô thÓ nh− sau: T¹i ®iÒu 1 quyÕt ®Þnh 22/QD- NH1 cã ghi :”C¸c doanh nghiÖp, c¬ quan, ®oµn thÓ,®¬n vÞ vò trang, c«ng d©n ViÖt Nam ®−îc quyÒn lù chän ng©n hµng ®Ó më tµi kho¶n giao dÞch vµ thùc hiÖn thanh to¸n” 2. Nh÷ng quy ®Þnh ®èi víi kh¸ch hµng (§¬n vÞ vµ c¸ nh©n). -C¸c doanh nghiÖp, c¬ quan, tæ chøc ®oµn thÓ, ®¬n vÞ vò trang, c«ng d©n ViÖt nam vµ ng−êi n−íc ngoµi ho¹t ®éng trªn lnh thæ ViÖt nam (Gäi chung lµ ®¬n vÞ vµ c¸ nh©n) ®−îc quyÒn lùa chän Ng©n hµng ®Ó më tµi kho¶n giao dÞch vµ thanh to¸n... -C¸c ®¬n vÞ dù to¸n Ng©n s¸ch Nhµ n−íc më tµi kho¶n t¹i Kho b¹c nhµ n−íc -§Ó ®¶m b¶o thùc hiÖn thanh to¸n ®Çy ®ñ kÞp thêi, c¸c chñ tµi kho¶n (bªn tr¶ tiÒn) ph¶i cã ®ñ tiÒn trªn tµi kho¶n. Mäi tr−êng hîp thanh to¸n v−ît qu¸ sè d− tµi kho¶n tiÒn göi t¹i Ng©n hµng, Kho b¹c Nhµ n−íc lµ ph¹m ph¸p vµ ph¶i bÞ xö lý theo ph¸p luËt -ViÖc thanh to¸n gi÷a c¸c ®¬n vÞ ph¶i dùa trªn hîp ®ång kinh tÕ. Ng©n hµng ®−îc quyÒn tõ chèi thanh to¸n khi hai bªn mua vµ b¸n kh«ng cã hîp ®ång hoÆc kh«ng ®ñ c¸c giÊy tê hîp lÖ. -TÊt c¶ c¸c chøng tõ thanh to¸n qua Ng©n hµng do kh¸ch hµng nép vµo Ng©n hµng ph¶i ®−îc lËp trªn mÉu do Ng©n hµng Ên hµnh, nh−îng b¸n. Ph¶i lËp ®ñ liªn, viÕt râ rµng, ®Çy ®ñ, chÝnh x¸c c¸c yÕu tè theo quy ®Þnh. Mäi giÊy tê ph¶i cã dÊu, ch÷ ký cña chñ tµi kho¶n, cña kÕ to¸n tr−ëng ®óng víi mÉu dÊu, ch÷ ký ® ®¨ng ký t¹i Ng©n hµng. -Kh¸ch hµng ph¶i thùc hiÖn ®Çy ®ñ vµ ®óng ®¾n nh÷ng quy ®Þnh trong thÓ lÖ thanh to¸n cña Ng©n hµng. 3. Nh÷ng quy ®Þnh ®èi víi Ng©n hµng vµ kho b¹c nhµ n−íc. -Ph¶i cung cÊp ®Çy ®ñ vµ kÞp thêi c¸c lo¹i mÉu giÊy tê thanh to¸n cho kh¸ch hµng. 8 Chuyªn ®Ò thùc tËp -Thùc hiÖn c¸c uû nhiÖm thanh to¸n cña chñ tµi kho¶n, b¶o ®¶m chÝnh x¸c, an toµn, thuËn tiÖn. C¸c Ng©n hµng vµ Kho b¹c Nhµ n−íc cã tr¸ch nhiÖm chi tr¶ tiÒn mÆt hoÆc chuyÓn kho¶n trong ph¹m vi sè d− tiÒn göi theo yªu cÇu cña chñ tµi kho¶n. -KiÓm tra kh¶ n¨ng thanh to¸n cña chñ tµi kho¶n (Bªn tr¶ tiÒn) tr−íc khi thùc hiÖn thanh to¸n vµ ®−îc quyÒn tõ chèi thanh to¸n nÕu tµi kho¶n kh«ng ®ñ tiÒn; ®ång thêi kh«ng chÞu tr¸ch nhiÖm vÒ nh÷ng néi dung liªn ®íi cña hai bªn kh¸ch hµng. -Thùc hiÖn viÖc kiÓm tra, gi¸m s¸t kh¶ n¨ng chi tr¶ cña chñ tµi kho¶n, xö lý kÞp thêi c¸c tr−êng hîp vi ph¹m. -NÕu do thiÕu sãt trong qu¸ tr×nh thanh to¸n g©y thiÖt h¹i cho kh¸ch hµng th× Ng©n hµng vµ Kho b¹c Nhµ n−íc ph¶i båi th−êng thiÖt h¹i vµ tuú theo møc ®é vi ph¹m cã thÓ bÞ xö lý theo ph¸p luËt -§Ó viÖc thanh to¸n cña kh¸ch hµng cã tµi kho¶n tiÒn göi t¹i Ng©n hµng (Kho b¹c) ®−îc th«ng suèt, kh«ng bÞ ¸ch t¾c, Ng©n hµng (Kho b¹c) ph¶i duy tr× th−êng xuyªn sè d− trªn tµi kho¶n tiÒn göi thanh to¸n t¹i Ng©n hµng nhµ n−ãc tèi thiÓu b»ng møc an toµn vèn vµ tiÒn göi thanh to¸n. -Khi thùc hiÖn c¸c dÞch vô thanh to¸n cho kh¸ch hµng, Ng©n hµng ®−îc thu phÝ dÞch vô theo quy ®Þnh cña Thèng ®èc Ng©n hµng Nhµ n−íc. 4.Quy ®Þnh ®èi víi ng−êi chi tr¶: §Ó ®¶m b¶o ®ñ ®iÒu kiÖn bªn chi tr¶ ph¶i cã ®ñ sè d− trªn tµi kho¶n tiÌn göi ë ng©n hµng . Chñ tµi kho¶n cã toµn quyÒn sö dông sè tiÒn trªn tµi kho¶n ®Î chi tr¶ cho ng−êi thô h−ëng hoÆc rót tiÒn mÆt . Chñ tµi kho¶n kh«ng ®−îc ký tªn, ®ãng dÊu trªn c¸c tê sÐcch−a ghi ®Çy ®ñ c¸c yÕu tè (sÐc khèng chØ ) nÕu vi ph¹m ®iÒu nµy dÔ dÉn ®Õn bÞ lîi dông ph¶i chÞu thiÖt h¹i vµ sÏ bÞ ng©n hµng, kho b¹c hay tæ chøc tÝn dông thu håi tÊt c¶ c¸c tê sÐc cßn l¹i ch−a sö dông khi ®−îc ph¸t hiÖn vi ph¹m §−n vÞ chi tr¶ ph¶i hoµn toµn chÞu tr¸ch nhiÖm vÒ viÖc chi tr¶ qu¸ sè d− trªn tµi kho¶n tiÒn göi. NÕu vi ph¹m ph¶i chÞu ph¹t theo quy ®Þnh. 9 Chuyªn ®Ò thùc tËp Ph¸t hµnh sÐc qu¸ sè d− lÇn ®Çu sÏ bÞ nh¾c nhë vµ ph¹t tiÒn vÒ vi ph¹m hîp ®ång . NÕu ®¬n vÞ chi tr¶ t¸i ph¹m ph¸t hµnh qu¸ sè d− lÇn thø hai, th× ng©n hµng, kho b¹c hoÆc n¬i chñ tµi kho¶nvi ph¹m sÏ bÞ xö lý nh− sau: • §×nh chØ viÖc ph¸t hµnh sÐc trong s¸u th¸ng, sau ®ã ph¶i cã cam kÕt cña chñ tµi kho¶n kh«ng vi ph¹m th× míi ®−îc ph¸t hµnh sÐc. • Thu håi toµn bé tê sÐc tr¾ng ch−a sö dông . NÕu tiÕp tôc vi ph¹m, chñ tµi kho¶n sÏ bÞ ®×nh chØ h¼nviÖc ph¸t hµnh sÐc. Ng−êi ph¸t hµnh sÐc ph¶i chÊp hµnh ®Çy ®ñ nh÷ng qui ®Þnh vÒ thanh to¸n do ng©n hµng ban hµnh nh− viÖc ph¸t hµnh sÐc vµ b¶o qu¶n ng÷ng tê sÐc tr¾ng. 5.Quy ®Þnh ®èi víi ng−êi thô h−ëng: Khi nhËn ®−îc tê sÐc cña bªn chi tr¶ ph¶i kiÓm tra ®Çy ®ñ c¸c yÕu tè trªn tê sÐc vÒ tÝnh hîp lÖ vµ kh«ng cã gi¸ trÞ thanh to¸n. NÕu tê sÐc qu¸ thêi h¹n hiÖu lùc th× ng−êi thô h−ëng cã quyÒn yªu cÇu ng−êi chi tr¶ ph¸t hµnh sÐc míi ®Ó ®æi tê sÐc ® qu¸ h¹n ®−îc h−ëng tiÒn ph¹t nh÷ng ngµy tê Ðc mµ ng−êi ph¸t hµnh sÐc ® ph¸t hµnh qu¸ sè d−. §èi víi nh÷ng h×nh thøc thanh to¸n b»ng uû nhiÖm chi, th− tÝn dông bªn thô h−ëng chØ ®−îc chi tr¶ khi xuÊt tr×nh ®Çy ®ñ ho¸ ®¬n , chøng tõ giao nhËn hµng theo ®óng hîp ®ång ® ký kÕt. IV/ Nh÷ng néi dung chñ yÕu cña c¸c thÓ thøc thanh to¸n kh«ng dïng tiÒn mÆt hiÖn ®ang ¸p dông ë Ng©n hµng ViÖt nam. §èi víi ViÖt nam trong giai ®o¹n ph¸t triÓn míi cña nÒn kinh tÕ vèn ®Çu t− ®ßi hái rÊt lín vµ cÊp thiÕt, cã thÓ t¹o lËp tõ nhiÒu nguån kh¸c nhau nh−ng dùa vµo 2 nguån chñ yÕu lµ: Vèn ®Çu t− cña n−íc ngoµi vµ vèn t¹m thêi nhµn rçi trong d©n c−. NghÞ quyÕt §¹i héi §¶ng ® kh¼ng ®Þnh Vèn n−íc ngoµi lµ quan träng, vèn trong n−íc lµ chñ yÕu vµ ®ãng vai trß quyÕt ®Þnh. §Ó nguån vèn trong n−íc khái lng phÝ, ph©n t¸n kh«ng quay vßng ®−îc Ng©n hµng ph¶i tæ chøc tèt c«ng t¸c thanh to¸n kh«ng dïng tiÒn mÆt kh«ng ngõng ®æi míi, c¶i tiÕn c«ng cô, c«ng t¸c thanh to¸n kh«ng dïng tiÒn mÆt nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ thanh to¸n. 10 Chuyªn ®Ò thùc tËp ThÓ lÖ thanh to¸n kh«ng dïng tiÒn mÆt ban hµnh theo quyÕt ®Þnh 22Q§NH1 ngµy 21/02/1994 cña Thèng ®èc NHNNVN vµ nghÞ ®Þnh sè 30/CP ngµy 09/05/1996 cña Thñ t−íng ChÝnh phñ ban hµnh quy chÕ ph¸t hµnh vµ sö dông sÐc. Th«ng t− sè 07/TT-NH1 ngµy 27/12/1996 cña Thèng ®èc NHNN h−íng dÉn thùc hiÖn quy chÕ ph¸t hµnh vµ sö dông sÐc ban hµnh kÌm theo NghÞ ®Þnh sè 30/CP ngµy 09/05/1996 cña ChÝnh phñ. QuyÕt ®Þnh sè 20/Q§-NH ngµy 16 th¸ng 01 n¨m 1995 cho phÐp NHCT ViÖt nam tæ chøc thÝ ®iÓm ®Ò ¸n thanh to¸n ®iÖn tö trong néi bé NHCT ViÖt nam tõ 01/07/1995. HiÖn nay t¹i n−íc ta ®ang ¸p dông c¸c h×nh thøc thanh to¸n nh− sau: + Thanh to¸n b»ng uû nhiÖm thu. + Thanh to¸n b»ng uû nhiÖm chi - chuyÓn tiÒn. + Thanh to¸n b»ng th− tÝn dông. + Thanh to¸n b»ng Ng©n phiÕu thanh to¸n. + Thanh to¸n b»ng thÎ thanh to¸n. + Thanh to¸n b»ng sÐc. + Thanh to¸n chuyÓn tiÒn ®iÖn tö Mçi m« h×nh thanh to¸n cã néi dung kinh tÕ vµ yªu cÇu kü thuËt h¹ch to¸n kh¸c nhau nªn ®ßi hái ph¶i cã bé chøng tõ, c¸c tµi kho¶n vµ kü thuËt h¹ch to¸n phï hîp víi tõng h×nh thøc thanh to¸n. Cßn viÖc vËn dông h×nh thøc thanh to¸n nµo lµ hoµn toµn do sù tho¶ thuËn gi÷a bªn mua vµ bªn b¸n vµ ng©n hµng cã tr¸ch nhiÖm h−íng dÉn cho kh¸ch hµng lùa chän h×nh thøc thanh to¸n nµo lµ thuËn lîi nhÊt, hîp lý nhÊt cho kh¸ch hµng. 1. C¸c thÓ thøc thanh to¸n kh«ng dïng tiÒn mÆt. 1.1. ThÓ thøc thanh to¸n b»ng Uû nhiÖm thu. Uû nhiÖm thu ®−îc ¸p dông trong thanh to¸n tiÒn hµng vµ dÞch vô (tr¶ tiÒn ®iÖn, n−íc, c−íc phÝ b−u ®iÖn,...) gi÷a ng−êi mua vµ ng−êi b¸n trªn c¬ së hîp ®ång kinh tÕ hay ®¬n ®Æt hµng. Thanh to¸n Uû nhiÖm thu xuÊt ph¸t do ng−êi b¸n lËp vµ nép vµo ng©n hµng n¬i m×nh më tµi kho¶n, ®Ó uû nhiÖm cho Ng©n hµng thu hé sè tiÒn cña ng−êi mua theo chøng tõ thanh to¸n hîp lÖ, hîp ph¸p. Uû nhiÖm thu cã thÓ thanh to¸n trong ph¹m vi mét Ng©n hµng hay hai Ng©n hµng cïng hÖ thèng hoÆc kh¸c hÖ thèng. Tuy nhiªn trong nÒn kinh tÕ thÞ 11 Chuyªn ®Ò thùc tËp tr−êng h×nh thøc thanh to¸n b»ng Uû nhiÖm thu th−êng lµ thanh to¸n chËm trÔ, v× chøng tõ xuÊt ph¸t tõ bªn thô h−ëng, song theo nguyªn t¾c ®ßi hái ph¶i ghi nî tr−íc, ghi cã sau nªn chøng tõ ph¶i lu©n chuyÓn qua nhiÒu kh©u g©y vßng vÌo ¸ch t¾c trong thanh to¸n. 1.2. ThÓ thøc thanh to¸n b»ng Uû nhiÖm chi - chuyÓn tiÒn. Uû nhiÖm chi thùc chÊt lµ lÖnh chi tiÒn cña chñ tµi kho¶n lËp theo mÉu in s½n cña ng©n hµng, yªu cÇu ng©n hµng phôc vô m×nh (n¬i më tµi kho¶n tiÒn göi) trÝch chuyÓn mét kho¶n tiÒn tõ tµi kho¶n cña m×nh tr¶ cho ng−êi thô h−ëng. Uû nhiÖm chi cã thÓ thanh to¸n trong ph¹m vi mét Ng©n hµng hoÆc kh¸c ng©n hµng, cã ®Æc ®iÓm thanh to¸n nhanh, thñ tôc ®¬n gi¶n, do ®¬n vÞ mua chñ ®éng ph¸t hµnh sau khi hä ® hoµn thµnh viÖc nhËn hµng hãa hay dÞch vô cña bªn b¸n. Nh− vËy, viÖc thu håi vèn cña bªn b¸n bÞ phô thuéc vµo bªn mua, nÕu bªn mua gÆp khã kh¨n vÒ tµi chÝnh th× quyÒn lîi cña bªn b¸n còng bÞ ¶nh h−ëng. MÆt kh¸c, ¸p dông thÓ thøc thanh to¸n b»ng Uû nhiÖm chi th× kh¶ n¨ng kiÓm so¸t cña ng©n hµng bÞ h¹n chÕ, v× quyÒn chñ ®éng chi tr¶ phô thuéc vµo chñ tµi kho¶n, nÕu ®Õn h¹n tr¶ tiÒn mµ ng−êi mua ch−a tr¶ th× ng©n hµng còng kh«ng kiÓm so¸t ®−îc. Do vËy mµ thÓ thøc thanh to¸n b»ng Uû nhiÖm chi th−êng ®−îc ¸p dông ®èi víi c¸c tæ chøc kinh tÕ cã sù tÝn nhiÖm lÉn nhau trong quan hÖ mua b¸n vµ cã kh¶ n¨ng tµi chÝnh t−¬ng ®èi æn ®Þnh. 1.3. ThÓ thøc thanh to¸n b»ng th− tÝn dông (L/C). Th− tÝn dông ®−îc dïng ®Ó thanh to¸n tiÒn hµng trong ®iÒu kiÖn bªn b¸n ®ßi hái bªn mua ph¶i cã ®ñ tiÒn ®Ó chi tr¶ ngay vµ phï hîp víi tæng sè hµng ® giao theo hîp ®ång hoÆc ®¬n ®Æt hµng ® ký. Th− tÝn dông ®−îc ¸p dông thanh to¸n gi÷a 2 bªn mua - b¸n cã tµi kho¶n ë 2 Ng©n hµng kh¸c nhau vµ th«ng th−êng cïng hÖ thèng. Khi cã nhu cÇu, bªn mua ph¶i lËp giÊy më th− tÝn dông yªu cÇu ng©n hµng phôc vô m×nh trÝch tµi kho¶n tiÒn göi (hoÆc tiÒn vay cña ng©n hµng) l−u ký vµo tµi kho¶n tiÒn göi më th− tÝn dông, sè tiÒn b»ng tæng gi¸ trÞ hµng hãa ®Æt mua. Møc tiÒn tèi thiÓu cña mét th− tÝn dông lµ 10 triÖu ®ång. Theo quy ®Þnh, tiÒn göi th− tÝn dông kh«ng ®−îc h−ëng li vµ mçi th− tÝn dông chØ dïng ®Ó tr¶ 12 Chuyªn ®Ò thùc tËp cho mét ng−êi b¸n. Thêi h¹n hiÖu lùc thanh to¸n cña 1 th− tÝn dông lµ 03 th¸ng kÓ tõ ngµy Ng©n hµng bªn mua nhËn më th− tÝn dông. H×nh thøc nµy chñ yÕu ®−îc sö dông trong thanh to¸n quèc tÕ, n¬i mµ ng−êi mua vµ ng−êi b¸n th−êng kh«ng quen biÕt nhau nªn hä ph¶i thËn träng trong qu¸ tr×nh thanh to¸n. 1.4. ThÓ thøc thanh to¸n b»ng Ng©n phiÕu thanh to¸n. Ng©n phiÕu thanh to¸n lµ ph−¬ng tiÖn thanh to¸n thay tiÒn mÆt do Ng©n hµng Nhµ n−íc ®éc quyÒn ph¸t hµnh. Ng©n phiÕu thanh to¸n dïng ®Ó chi tr¶ tiÒn hµng hãa, dÞch vô, tr¶ nî, lµm nghÜa vô Ng©n s¸ch, nép vµo tµi kho¶n tiÒn göi t¹i Ng©n hµng, göi tiÕt kiÖm, .v.v... Ng©n phiÕu thanh to¸n cã ghi mÖnh gi¸ (gåm 06 lo¹i tõ 100.000 ®ång ®Õn 50.000.000 ®ång) cã thêi h¹n l−u hµnh, kh«ng ghi tªn vµ ®−îc chuyÓn nh−îng kh«ng ph¶i qua 1 thñ tôc nµo, ph¹m vi thanh to¸n réng kh¾p trong c¶ n−íc. §Æc ®iÓm cña Ng©n phiÕu thanh to¸n lµ mÖnh gi¸ cao nªn gän, nhÑ, thanh to¸n rÊt thuËn tiÖn “gÇn nh−” thanh to¸n b»ng tiÒn mÆt nªn hiÖn nay ®−îc −a dïng (chØ kh¸c tiÒn mÆt lµ Ng©n phiÕu thanh to¸n cã quy ®Þnh thêi h¹n). NghiÖp vô thu - chi Ng©n phiÕu thanh to¸n còng rÊt nhanh chãng, thuËn tiÖn. Khi kh¸ch hµng kh«ng sö dông Ng©n phiÕu thanh to¸n n÷a hay khi Ng©n phiÕu hÕt thêi h¹n l−u hµnh, hä cã thÓ nép Ng©n phiÕu vµo Ng©n hµng ®Ó ghi cã vµo tµi kho¶n tiÒn göi cña m×nh hoÆc ®æi lÊy tiÒn mÆt hoÆc ®æi lÊy Ng©n phiÕu ®ang cßn gi¸ trÞ l−u hµnh v× Ng©n phiÕu thanh to¸n chØ ®−îc l−u hµnh trong thêi h¹n quy ®Þnh ghi trªn tê Ng©n phiÕu, Ng©n hµng c¬ së cã tr¸ch nhiÖm tiÕp nhËn Ng©n phiÕu thanh to¸n hÕt h¹n sö dông (chËm nhÊt lµ ngµy ghi s½n trªn tê Ng©n phiÕu) vµ ®iÒu chuyÓn ngay vÒ Ng©n hµng Nhµ n−íc Trung −¬ng. NÕu qu¸ h¹n th× ng−êi cã Ng©n phiÕu thanh to¸n ph¶i chÞu mét tû lÖ ph¹t theo quy ®Þnh vµ ®−îc ®æi lÊy Ng©n phiÕu thanh to¸n míi. 1.5. ThÓ thøc thanh to¸n b»ng thÎ thanh to¸n (Card). ThÎ thanh to¸n lµ mét ph−¬ng tiÖn c«ng cô thanh to¸n tiÒn hµng ho¸, dÞch vô mµ kh«ng dïng tiÒn mÆt hoÆc cã thÓ dïng ®Ó rót tiÒn mÆt t¹i c¸c ng©n hµng ®¹i lÝ hoÆc c¸c m¸y rót tiÒn tù ®éng 13 Chuyªn ®Ò thùc tËp ThÎ thanh to¸n lµ c«ng cô thanh to¸n chñ yÕu phôc vô cho thanh to¸n c¸ nh©n, thay tiÒn mÆt th«ng dông trªn toµn thÕ giíi. Dïng thÎ thanh to¸n ® thay thÕ cho viÖc lu©n chuyÓn mét phÇn tiÒn mÆt tõ n¬i nµy sang n¬i kh¸c ë trong n−íc vµ n−íc ngoµi, ®em l¹i nh÷ng lîi Ých kinh tÕ to lín vµ v¨n minh ng©n hµng. - NÕu xÐt vÒ néi dung kinh tÕ th× thÎ thanh to¸n ®−îc chia thµnh 3 lo¹i: + ThÎ ký quü: Lµ thÎ tr−íc khi ph¸t hµnh kh¸ch hµng ph¶i ®Õn Ng©n hµng xin trÝch tµi kho¶n cña m×nh ®Ó l−u ký vµo tµi kho¶n “TiÒn göi thÎ thanh to¸n” nh»m ®¶m b¶o kh¶ n¨ng thanh to¸n cho thÎ. Lo¹i thÎ nµy th−êng ¸p dông cho nh÷ng kh¸ch hµng ch−a cã tÝn nhiÖm víi Ng©n hµng. + ThÎ kh«ng ph¶i ký quü: Lµ lo¹i thÎ mµ ng−êi sö dông thÎ kh«ng ph¶i l−u ký sè tiÒn ®Ó ®¶m b¶o kh¶ n¨ng thanh to¸n cho thÎ, khi thanh to¸n ®−îc tiÕn hµnh trùc tiÕp tõ tµi kho¶n cña ng−êi ph¸t hµnh thÎ. Lo¹i nµy th−êng ¸p dông ®èi víi kh¸ch hµng cã tÝn nhiÖm víi ng©n hµng. + ThÎ tÝn dông: Lµ lo¹i thÎ khi ph¸t hµnh kh¸ch hµng ®−îc ng©n hµng cho vay ®Ó ®¶m b¶o thanh to¸n thÎ. Sè tiÒn cho vay ®Ó thanh to¸n thÎ ®−îc h¹n chÕ theo h¹n møc tÝn dông. - NÕu xÐt vÒ néi dung kü thuËt, th× thÎ thanh to¸n ®−îc thiÕt kÕ b»ng nhùa cøng (plastic) cã h×nh ch÷ nhËt chung mét kÝch cì 96mm x 54mm, cã gãc trßn hai mÆt. Bao gåm cã nhiÒu lo¹i kh¸c nhau phô thuéc vµo hÖ thèng kü thuËt khi xö lý thÎ. HiÖn nay chóng ta th«ng th−êng ph©n chia thµnh 2 lo¹i: ThÎ ®iÖn tö vµ thÎ th«ng minh. ThÓ thøc thanh to¸n thÎ mÆc dï ® ®−îc quy ®Þnh lµ mét trong nh÷ng thÓ thøc thanh to¸n kh«ng dïng tiÒn mÆt ë n−íc ta, nh−ng do tr×nh ®é khoa häc kü thuËt, tr×nh ®é d©n trÝ, ®iÒu kiÖn c¬ së vËt chÊt, vèn vµ nÒn kinh tÕ n−íc ta ch−a ®ñ ®iÒu kiÖn ®Ó thùc hiÖn réng kh¾p ngay mµ b−íc ®Çu mêi thÝ ®iÓm t¹i ng©n hµng Ngo¹i th−¬ng tõ 01/07/1993. Cho ®Õn nay ngµnh Ng©n hµng nãi riªng còng nh− n−íc ta, ®ang cè g¾ng tõng b−íc ®Ó thÓ thøc thanh to¸n míi nµy nhanh chãng ®−îc ¸p dông réng ri trong mäi tÇng líp d©n c−, gãp phÇn lµm phong phó, thuËn tiÖn h¬n trong c«ng t¸c thanh to¸n kh«ng dïng tiÒn mÆt ë n−íc ta, ®¸p øng ®−îc nhu cÇu cña nÒn kinh tÕ ViÖt Nam ®ang ngµy cµng ph¸t triÓn. 14 Chuyªn ®Ò thùc tËp 1.6. ThÓ thøc thanh to¸n b»ng sÐc. SÐc lµ chøng tõ thanh to¸n do chñ tµi kho¶n ph¸t hµnh, lËp trªn mÉu in s½n cña ng©n hµng, ra lÖnh cho ng©n hµng trÝch tµi kho¶n cña m×nh tr¶ cho bªn thô h−ëng. SÐc lµ mét h×nh thøc cña c«ng cô l−u th«ng tiÒn tÖ ® cã tõ l©u ®êi vµ ® ®−îc sö dông mét c¸ch phæ biÕn trªn kh¾p thÕ giíi. ThÓ thøc thanh to¸n b»ng sÐc ®ßi hái viÖc mua - b¸n vµ thanh to¸n diÔn ra ®ång thêi cïng mét lóc, tøc lµ ng−êi mua ®ång ý mua vµ trao cho bªn b¸n tê sÐc mµ trªn ®ã cã ghi râ sè tiÒn b»ng gi¸ trÞ hµng hãa ® nhËn ®ñ. SÐc ph¶i ®−îc b¶o qu¶n chÆt chÏ, nghiªm cÊm ký, ®ãng dÊu khèng ®Ó ng¨n ngõa tham « tµi s¶n. Thanh to¸n b»ng sÐc cã −u ®iÓm thuËn tiÖn, rót ng¾n thêi gian tõ khi giao hµng ®Ðn khi thu håi vèn. Nh−ng trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn còng ph¸t sinh tån t¹i nh−: chñ tµi kho¶n ph¸t hµnh sÐc qu¸ sè d−, trong tr−êng hîp nµy, mÆc dï ®¬n vÞ ph¸t hµnh sÐc bÞ xö ph¹t chËm tr¶ tr¶ cho ng−êi thô h−ëng, tuy nhiªn bªn thô h−ëng vÉn bÞ thiÖt do vèn thu håi chËm. MÆt kh¸c, sÐc cã thÓ bÞ söa ch÷a, thÊt l¹c, mÊt c¾p,... nªn ®ßi hái kh«ng ®−îc bu«ng láng kh©u qu¶n lý, ph¶i kiÓm tra, kiÓm so¸t, b¶o qu¶n chÆt chÏ vµ xö lý nghiªm c¸c tr−êng hîp vi ph¹m. 1.7 ThÓ thøc thanh to¸n ®iÖn tö: Thanh to¸n ®iÖn tö lµ viÖc chuyÓn vµ hoµn tÊt mét lÖnh thanh to¸n th«ng qua m¹ng m¸y tÝnh gi÷a c¸c chi nh¸nh ng©n hµng. Thanh to¸n ®iÖn tö cã thÓ chuyÓn “Cã” hoÆc chuyÓn “Nî” ® ®−îc uû quyÒn. ViÖc ®èi chiÕu vµ tÊt to¸n c¸c tµi kho¶n trung gian thanh to¸n ®−îc thùc hiÖn trong ngµy. Tæ chøc hÖ thèng dÞch vô thanh to¸n víi m« h×nh thanh to¸n ®iÖn tö vµ ®èi chiÕu tËp trung c¸c Ng©n hµng th−¬ng m¹i g¾n liÒn víi qu¸ tr×nh ®æi míi c«ng nghÖ, hiÖn ®¹i ho¸ ng©n hµng ViÖt nam tõng b−íc hoµ nhËp víi ho¹t ®éng cña c¸c ng©n hµng trong khu vùc vµ ng©n hµng Quèc tÕ lµ hoµn toµn míi mÎ. §Ò ¸n thÝ ®iÓm thanh to¸n ®iÖn tö cña NHCT ViÖt nam ® ®−îc thèng ®èc Ng©n hµng Nhµ n−íc ViÖt nam chuÈn y b»ng quyÕt ®Þnh sè 20/Q§-NH ngµy 16 th¸ng 01 n¨m 1995 cho phÐp ho¹t ®éng tõ 01/07/1995. §èi víi NHCT ViÖt nam hÖ thèng nµy ®−îc c¶i tiÕn viÖc thanh to¸n tõ lu©n chuyÓn chøng tõ b»ng th−, ®iÖn qua B−u ®iÖn sang thùc hiÖn thanh to¸n 15 Chuyªn ®Ò thùc tËp b»ng m¸y tÝnh vµ lu©n chuyÓn chøng tõ qua MODEM tho¹i, chuyÓn tõ c¸c h×nh thøc thanh to¸n Liªn ng©n hµng néi tØnh, thanh to¸n §ång thµnh sang mét h×nh thøc duy nhÊt lµ thanh to¸n Liªn ng©n hµng trong hÖ thèng NHCT ViÖt nam vµ chøng tõ kÕ to¸n ®−îc kh«i phôc tõ m¸y vi tÝnh. ViÖc c¶i tiÕn nµy ® lµm t¨ng tèc ®é thanh to¸n, t¨ng l−u l−îng thanh to¸n, t¨ng thªm khèi l−îng vèn ®¸ng kÓ cho hÖ thèng NHCT VN, nh−ng h×nh thøc thanh to¸n nµy cßn cã h¹n chÕ lµ khèi l−îng b¸o c¸o vµ lËp sæ ®èi chiÕu ë NHCT ViÖt nam rÊt lín, chËm trÔ h¬n tr−íc, chËm ph¸t hiÖn c¸c sai lÇm hoÆc rñi ro th«ng tin trong thanh to¸n. MÆt kh¸c, do sù ph¸t triÓn cña C«ng nghÖ th«ng tin, c¸c yªu cÇu lu©n chuyÓn vèn cña nÒn kinh tÕ ®ßi hái tèc ®é cao, chÝnh yªu cÇu qu¶n lý vµ kiÓm so¸t ho¹t ®éng cña lnh ®¹o Ng©n hµng C«ng th−¬ng. NHCT ViÖt nam ® m¹nh d¹n chän ph−¬ng ¸n Thanh to¸n ®iÖn tö vµ ®èi chiÕu qua l¹i c¸c mãn thanh to¸n ngay trong ngµy. 16 Chuyªn ®Ò thùc tËp thùc tr¹ng thanh to¸n kh«ng dïng tiÒn mÆt t¹i NHCT KVII - HBT I/ Vµi nÐt vÒ NHCT KVII - HBT Ng©n hµng C«ng th−¬ng Hai Bµ Tr−ng lµ mét ng©n hµng c«ng th−¬ng cÊp quËn trùc thuéc Ng©n hµng C«ng th−¬ng ViÖt Nam. Tõ khi thµnh lËp n¨m 1998 ®Õn nay Ng©n hµng C«ng Th−¬ng Hai Bµ Tr−ng lµ mét trong nh÷ng ng©n hµng trong hÖ thèng Ng©n hµng C«ng th−¬ng Hai Bµ Tr−ng nhiÒu n¨m liÒn ®¹t danh hiÖu tiªn tiÕn, kinh doanh cã li lµ do chi nh¸nh lu«n tù ®æi míi m×nh cïng g¾n liÒn víi sù ®æi míi cña Ng©n hµng C«ng th−¬ng ViÖt Nam . NhÊt lµ khi ngµng ng©n hµng n−íc ta chuyÓn tõ hÖ thèng mét cÊp sang hai cÊp , b¾t buéc c¸c ng©n hµng th−¬ng m¹i ph¶i tù phÊn ®Êu ®Ó tån t¹i vµ ph¸t triÓn trong nÒn kinh tÕ thÞ tr−êng . Trong qu¸ tr×nh ho¹t ®éng ®Ó ®øng v÷ng ë c¬ chÕ thÞ tr−êng , Ng©n hµng C«ng th−¬ng Hai Bµ Tr−ng lu«n b¸m s¸t ®Þnh h−íng cña Ngµnh , ®ång thêi th−êng xuyªn chÊn chØnh c«ng t¸c c¬ cÊu bé m¸y tæ chøc mét c¸ch phï hîp vøi môc tiªu kinh doanh trong c¸c giai ®o¹n kh¸c nhau. HiÖn nay cho ®Õn cuèi n¨m 2000, v¬Ý tæng sè c¸n bé c«ng nh©n viªn lµ 336 ng−êi ®−îc s¾p sÕp bè trÝ thµnh 8 phßng nghiÖp vô , 1 phßng giao dÞch , 2 cöa hµng kinh doanh vµng b¹c , cÇm ®å , 11 quÜ tiÕt kiÖm ®Æt r¶i r¸c t¹i 12 ph−êng trªn ®Þa bµn QuËn .QuËn Hai Bµ Tr−ng lµ mét quËn cã ®Þa bµn réng víi tæng diÖn tÝch tù nhiªn kho¶ng 13000 ha vµ 35 v¹n d©n . §©y lµ n¬i tËp trung nhiÒu doanh nghiÖp Nhµ n−íc, t− nh©n, c¸c c«ng ty lín nhá, tæ hîp s¶n xuÊt, c¸c hîp t¸c x tiÓu thñ c«ng nghiÖp vµ c¸c bé c«ng th−¬ng. §iÒu nµy cho ta thÊy thµnh phÇn kh¸ch hµng cña Ng©n hµng lµ rÊt ®a d¹ng vµ chÝnh yÕu tè ®ã ® t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho Ng©n hµng C«ng Th−¬ng Hai Bµ Tr−ng më réng khèi l−îng vµ qui m« kinh doanh trªn lÜnh vùc tiÒn tÖ, tÝn dông, thanh to¸n vµ dÞch vô ng©n hµng . Trong c«ng t¸c tµi chÝnh kÕ to¸n Chi nh¸nh ® ®¶m b¶o tu©n thñ Ph¸p luËt vµ chÕ ®é qui ®Þnh nãi chung. Phèi hîp nghiÖp vô tÝn dông thu nî, thu li kÞp 17 Chuyªn ®Ò thùc tËp thêi theo chÕ ®é, thùc hiÖn tiÕt kiÖm theo phong trµo vµ theo chØ ®¹o vµ kÕ ho¹ch cña Ng©n hµng C«ng th−¬ng ViÖt Nam. Do vËy tuy hai n¨m gÇn ®©y chªnh lÖch li suÊt b×nh qu©n ®Çu vµo vµ ®Çu ra thÊp, c¹nh tranh gi÷a c¸c ng©n hµng gay g¾t kh«ng chØ ngoµi hÖ thèng mµ cßn c¶ trong hÖ thèng Ng©n hµng C«ng th−¬ng, còng nh− t×nh h×nh kinh tÕ cã chiÒu h−íng gi¶m sót do t¸c ®éng cña cuéc khñng ho¶ng tµi chÝnh Ch©u ¸ lµm cho c¸c doanh nghiÖp l©m vµo t×nh tr¹ng tµi chÝnh khã kh¨n, nh−ng víi sù nç lùc cña b¶n th©n Chi nh¸nh víi nhiÒu gi¶i ph¸p ban ®Çu cã t¸c ®éng tÝch cùc ® gãp phÇn c¶i thiÖn kÕt qu¶ kinh doanh cña Chi nh¸nh. II /thùc tr¹ng thanh to¸n kh«ng dïng tiÒn mÆt t¹i NHCT kvII - HBT 1.T×nh h×nh chung. Trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y ho¹t ®éng thanh to¸n cña chi nh¸nh còng ® ®−îc chó träng bªn c¹nh nh÷ng ho¹t ®éng kinh doanh chÝnh nh− : Huy ®éng vèn vµ sö dông vèn (cho vay). Cµng ngµy ho¹t ®éng thanh to¸n kh«ng dïng tiÒn mÆt cµng trë nªn quan träng vµ cã t¸c ®éng qua l¹i kh¨ng khÝt víi c¸c ho¹t ®éng kh¸c. Nã næi lªn nh− mét h−íng ho¹t ®éng míi cho t−¬ng lai cña Chi nh¸nh. HiÖn t¹i Chi nh¸nh thùc hiÖn ho¹t ®éng thanh to¸n víi c¸c h×nh thøc thanh to¸n kh«ng dïng tiÒn mÆt bao gåm: a) SÐc chuyÓn kho¶n. b) SÐc b¶o chi. c) SÐc chuyÓn tiÒn. d) Uû nhiÖm thu. e) Uû nhiÖm chi. f) Ng©n phiÕu thanh to¸n. g) Th− tÝn dông. 18 Chuyªn ®Ò thùc tËp h) C¸c lo¹i kh¸c. Trong ho¹t ®éng thanh to¸n kh«ng dïng tiÒn mÆt ë Chi nh¸nh cã nhiÒu ho¹t ®éng thùc tÕ kh«ng trùc tiÕp liªn quan tíi kh¸ch hµng nh− c¸c ho¹t ®éng ®iÒu chuyÓn vèn trong néi bé Chi nh¸nh hay trong hÖ thèng còng nh− ngoµi hÖ thèng... Nh÷ng ho¹t ®éng nµy còng lµm ph¸t sinh nhiÒu h×nh thøc thanh to¸n kh«ng dïng tiÒn mÆt nh− lÖnh ®iÒu chuyÓn vèn néi bé, giÊy nî tiÒn, phiÕu thu, phiÕu chi vµ c¸c lo¹i chøng tõ kh¸c. Chóng ® ®ãng vai trß nh− c¸c chøng tõ, ho¸ ®¬n ®Ó chøng thùc cho c¸c ho¹t ®éng trªn, kh«ng ®−îc Ph¸p luËt còng nh− th«ng lÖ coi nh− lµ h×nh thøc thanh to¸n ®−îc chÊp nhËn réng ri, chóng ® ®−îc chÊp nhËn bëi nh÷ng tæ chøc nhÊt ®Þnh trong nh÷ng hoµn c¶nh, ®iÒu kiÖn cô thÓ rÊt h¹n chÕ. Víi nh÷ng lý do trªn c¸c h×nh thøc thanh to¸n kh«ng dïng tiÒn mÆt d¹ng nµy sÏ n»m ngoµi vµ kh«ng ®−îc c¸c chñ thÓ cã ph¸t sinh quan hÖ thanh to¸n( ë ®©y lµ c¸c kh¸ch hµng cña ng©n hµng) coi lµ h×nh thøc thanh to¸n thay cho tiÒn mÆt. Do vËy trong viÖc ph¶n ¸nh thùc tr¹ng thanh to¸n kh«ng dïng tiÒn mÆt t¹i Chi nh¸nh Ng©n hµng C«ng th−¬ng II- Hai Bµ Tr−ng d−íi ®©y chØ cã 7 h×nh thøc ®Çu tiªn trong b¶ng liÖt kª c¸c h×nh thøc thanh to¸n kh«ng dïng tiÒn mÆt trªn ®−îc ®Ò cËp. 2. Kh¸i qu¸t thùc tr¹ng thanh to¸n kh«ng dïng tiÒn mÆt t¹i chi nh¸nh Ng©n hµng C«ng th−¬ng II- Hai Bµ Tr−ng. Cïng víÝ sù nghiÖp c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i hãa ®Êt n−íc, hoµ nhËp vµo víi sù chuyÓn m×nh ngµnh Ng©n hµng nãi chung vµ hÖ thèng Ng©n hµng C«ng th−¬ng ViÖt Nam nãi riªng. Chi nh¸nh Ng©n hµng C«ng th−¬ng II- Hai Bµ Tr−ng ho¹t ®éng trªn ph¹m vi mét quËn kh«ng ngõng ®æi míi ho¹t ®éng tæ chøc kinh doanh cña m×nh, nh»m ®¸p øng nhu cÇu vÒ vèn còng nh− cung cÊp dÞch vô ng©n hµng cho nÒn kinh tÕ, kh«ng chØ cho quËn m×nh mµ cßn ®¸p øng c¶ c¸c quËn huyÖn l©n cËn. Hai Bµ Tr−ng lµ mét quËn víi mét nÒn kinh tÕ ®a thµnh phÇn, kh¸ch hµng lµ nh÷ng doanh nghiÖp, hîp t¸c x, tæ s¶n xuÊt, c«ng ty tr¸ch nhiÖm h÷u h¹n, hé c¸ thÓ vµ c¸ nh©n, víi sè tµi kho¶n tiÒn göi lªn tíi 4153 tµi kho¶n cã nhu cÇu thanh to¸n qua ng©n hµng. Do ®ã, ®Ó khai th¸c vµ thu hót tèi ®a thÞ tr−êng cña m×nh, còng nh− kh¸ch hµng l©n cËn trªn ®Þa bµn Hµ Néi ®ßi hái Ng©n 19 Chuyªn ®Ò thùc tËp hµng C«ng th−¬ng II- Hai Bµ Tr−ng kh«ng ngõng quan t©m, chó träng ®Õn c«ng t¸c thanh to¸n kh«ng dïng tiÒn mÆt. Doanh sè thanh to¸n kh«ng dïng tiÒn mÆt t¹i Së giao dÞch I Ng©n hµng C«ng th−¬ng ViÖt nam nh÷ng n¨m gÇn ®©y ® chiÕm −u thÕ h¬n h¼n so víi thanh to¸n b»ng tiÒn mÆt. Chóng ta cïng xem xÐt sè liÖu t×nh h×nh thanh to¸n cña 06 th¸ng cuèi n¨m 2000 (b¶ng 1). t×nh h×nh thanh to¸n 06 th¸ng cuèi n¨m 2000 t¹i nhct kvii hbt ®¬n vÞ : triÖu ®ång 06 th¸ng ®Çu n¨m 1999 ChØ tiªu Sè tiÒn % Thanh to¸n kh«ng dïng TM 8.578.139,67 78,66 Thanh to¸n b»ng tiÒn mÆt 2.326.395 21,34 Tæng thanh to¸n chung 10.904.534,67 100 B¶ng 1 Nh− vËy, doanh sè thanh to¸n kh«ng dïng tiÒn mÆt t¹i chi nh¸nh Ng©n hµng C«ng th−¬ng KVII - HBT kh¸ cao, chiÕm ®a sè trong tæng doanh sè thanh to¸n nãi chung (kho¶ng 96%). Së dÜ t×nh h×nh thanh to¸n kh«ng dïng tiÒn mÆt ®¹t tû träng lín nh− vËy lµ do chi nh¸nh Ng©n hµng C«ng th−¬ng KVII - HBT ® ®¸p øng ®−îc mäi nhu cÇu rót tiÒn mÆt cña kh¸ch hµng, viÖc chuyÓn hãa tõ tiÒn mÆt sang chuyÓn kho¶n vµ ng−îc l¹i rÊt dÔ dµng, do vËy kh¸ch hµng kh«ng ph¶i tÝch tr÷ tiÒn mÆt n÷a mµ göi vµo tµi kho¶n vµ nhê chi nh¸nh ®øng ra thanh to¸n, chØ khi nµo cÇn thiÕt míi ph¶i rót tiÒn mÆt tõ tµi kho¶n. C¸c doanh nghiÖp ®Òu 20
- Xem thêm -