Tài liệu Thạc sỹ phát triển thị trường vốn mạo hiểm việt nam

  • Số trang: 112 |
  • Loại file: PDF |
  • Lượt xem: 31 |
  • Lượt tải: 0
bangnguyen-hoai

Đã đăng 3509 tài liệu

Mô tả:

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM ------------------------ LÊ THỊ PHƯƠNG VY PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG VỐN MẠO HIỂM VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP. Hồ Chí Minh – Năm 2007 0 MUÏC LUÏC CHÖÔNG I TOÅNG QUAN VEÀ VOÁN MAÏO HIEÅM ........................................................................1 1.1. Ñònh Nghóa Veà Voán Maïo Hieåm Vaø Quyõ Ñaàu Tö Maïo Hieåm .................................1 1.2 Phaân Loaïi Quyõ Ñaàu Tö Maïo Hieåm ..........................................................................2 1.2.1 Döïa Vaøo Caùch Thöùc Huy Ñoäng Voán .....................................................................2 1.2.2 Döïa Vaøo Cô Caáu Toå Chöùc .....................................................................................3 1.2.3 Döïa Vaøo Nguoàn Huy Ñoäng Voán............................................................................5 1.3 Ñaëc Tröng Cuûa Quyõ Ñaàu Tö Voán Maïo Hieåm ..........................................................6 1.4 Cô Cheá Hoaït Ñoäng Cuûa Quyõ Ñaàu Tö Voán Maïo Hieåm ............................................9 1.4.1 Caùc Thaønh Phaàn Tham Gia....................................................................................9 1.4.2 Sô Ñoà Hoaït Ñoäng Cuûa Voán Maïo Hieåm ...............................................................10 1.4.3 Caùc Giai Ñoaïn Cuûa Quyõ Ñaàu Tö Voán Maïo Hieåm ..............................................10 1.5 Vai Troø Cuûa Quyõ Ñaàu Tö Maïo Hieåm .....................................................................12 1.5.1 Ñoái Vôùi Thò Tröôøng Taøi Chính ............................................................................12 1.5.2 Ñoái Vôùi Söï Phaùt Trieån Cuûa Doanh Nghieäp .........................................................13 1.5.3 Ñoái Vôùi Söï Phaùt Trieån Kinh Teá ...........................................................................13 1.6 Thò Tröôøng Voán Maïo Hieåm Ôû Moät Soá Nöôùc Vaø Baøi Hoïc Kinh Nghieäm Cho Vieät Nam...............................................................................................................................14 1.6.1 Thò Tröôøng Voán Maïo Hieåm Ôû Myõ ......................................................................15 1.6.2 Thò Tröôøng Voán Maïo Hieåm Ôû Trung Quoác .........................................................17 1.6.3 Thò Tröôøng Voán Maïo Hieåm Ôû Ñaøi Loan.............................................................19 1.6.4 Thò Tröôøng Voán Maïo Hieåm Ôû Nhaät Baûn ............................................................20 1.6.5 Moät Soá Baøi Hoïc Kinh Nghieäm Cho Vieät Nam ...................................................23 CHÖÔNG 2 THÖÏC TRAÏNG VEÀ THÒ TRÖÔØNG VOÁN MAÏO HIEÅM VIEÄT NAM ...................26 2.1 Thò Tröôøng Voán Maïo Hieåm Ôû Vieät Nam ...............................................................26 2.1.1 Khaùi Quaùt Voán Maïo Hieåm ÔÛ Vieät Nam..............................................................26 2.1.2 Ñaùnh Giaù Nguoàn Voán Maïo Hieåm Ôû Vieät Nam:.................................................38 2.1.3 Nhöõng Haïn Cheá Ñoái Vôùi Söï Phaùt Trieån Cuûa Voán Maïo Hieåm Ôû Vieät Nam .......40 2.2 Nhu Caàu Voán Maïo Hieåm Ôû Vieät Nam...................................................................45 2.2.1 Söï Phaùt Trieån Vaø Nhu Caàu Voán Cuûa Caùc Doanh Nghieäp Vöøa Vaø Nhoû Vieät Nam ......................................................................................................................................45 2.2.2 Khaû Naêng Caïnh Tranh Cuûa Caùc Doanh Nghieäp Vöøa Vaø Nhoû Sau Khi Vieät Nam Gia Nhaäp WTO .............................................................................................................51 2.2.3 Nhu Caàu Voán Maïo Hieåm Cuûa Caùc Doanh Nghieäp Vöøa Vaø Nhoû ........................53 CHÖÔNG 3 MOÄT SOÁ GIAÛI PHAÙP PHAÙT TRIEÅN THÒ TRÖÔØNG VOÁN MAÏO HIEÅM VIEÄT NAM ............................................................................................................................60 3.1 Ñaùnh Giaù Moái Töông Quan Giöõa Söï Gia Taêng Soá Löôïng Quyõ Ñaàu Tö Vôùi Soá Löôïng Doanh Nghieäp Cuõng Nhö Quy Moâ TTCK ........................................................60 3.2 Thaønh Laäp Quyõ Ñaàu Tö Voán Maïo Hieåm Theo Cô Caáu Noäi Ñòa ...........................63 3.2.1 Söï Caàn Thieát Caàn Thaønh Laäp Moät Quyõ Maïo Hieåm Noäi Ñòa..............................63 3.2.2 Nhöõng Nghieân Cöùu Tieàn Ñeà................................................................................64 3.2.3 Moâ Hình Quyõ Ñaàu Tö Maïo Hieåm Noäi Ñòa..........................................................65 3.3 Caùc Giaûi Phaùp Khaùc Töø Phía Chính Phuû ................................................................70 3.3.1 Khuyeán Khích Caùc Toå Chöùc Ñaàu Tö Tham Gia Saâu Hôn Vaøo Thò Tröôøng Taøi Chính.............................................................................................................................70 3.3.2 Naâng Cao Chaát Löôïng Nguoàn Nhaân Löïc ............................................................71 3.3.3 Ñaàu Tö Cho Hoaït Ñoäng Nghieân Cöùu Phaùt Trieån ................................................71 3.3.4 Phaùt Trieån Beàn Vöõng Thò Tröôøng Chöùng Khoaùn ................................................72 3.3.5 Taïo Moâi Tröôøng Cho Voán Maïo Hieåm Hoaït Ñoäng ..............................................74 3.4 Giaûi Phaùp Töø Phía Doanh Nghieäp ..........................................................................75 3.4.1 Chuû Ñoäng Vaø Chuyeân Nghieäp Trong Caùch Tieáp Caän Voán Maïo Hieåm ..............75 3.4.2 Naâng Cao Naêng Löïc Cuûa Ñoäi Nguõ Laõnh Ñaïo.....................................................76 3.4.3 Xaây Döïng Moät Khuoân Khoå Quaûn Trò Doanh Nghieäp Hieän Ñaïi .........................77 3.4.4 Ñònh Höôùng Chieán Löôïc Phaùt Trieån Doanh Nghieäp Roõ Raøng............................78 3.4.5 Minh Baïch Taøi Chính...........................................................................................79 3.4.6 Thieát Laäp Döï Aùn Ñaùp Öùng Yeâu Caàu Cuûa Quyõ Ñaàu Tö......................................79 3.4.7 Moät Soá Gôïi Yù Giuùp Doanh Nghieäp Tieáp Caän Quyõ Ñaàu Tö Maïo Hieåm .............81 3.5 Ñeà Xuaát Moâ Hình Kieåm Ñònh Hieäu Quaû Cuûa Nguoàn Voán Maïo Hieåm ..................84 DANH SAÙCH CAÙC KYÙ HIEÄU, CHÖÕ VIEÁT TAÉT DNNN : Doanh Nghieäp Nhaø Nöôùc DNVVN : Doanh Nghieäp Vöøa Vaø Nhoû TTCK : Thò Tröôøng Chöùng Khoaùn UBCKNN : UÛy Ban Chöùng Khoaùn Nhaø Nöôùc CNTT : Coâng ngheä thoâng tin SHTP : Khu coâng ngheä cao TP HCM GDP : Toác ñoä taêng tröôûng kinh teá WTO : Toå chöùc thöông maïi theá giôùi ( World Trade Organization) ASEAN : Hieäp hoäi caùc quoác gia Ñoâng Nam AÙ (Association of South East Asian Nations) FDI : Voán ñaàu tö tröïc tieáp nöôùc ngoaøi IFC : Coâng ty taøi chính quoác teá ( International Finance Centre) WB : Ngaân haøng Theá Giôùi ( World Bank) MPDF : Chöông Trình Döï Aùn Phaùt Trieån Vuøng Mekong( Mekong Private Sector Development Facitily) AVCJ : Asia Venture Capital Journal OECD : Toå chöùc Hôïp Taùc vaø Phaùt Trieån Kinh Teá ( Organization for Economic Cooperation and Development) DANH SAÙCH BAÛNG VAØ HÌNH Danh saùch baûng: Baûng 1: Caùc quyõ ñaàu tö maïo hieåm taïi Vieät Nam 1991-1996 .......................................27 Baûng 2: Caùc quyõ ñaàu tö vaøo VN thaønh laäp naêm 2007..................................................30 Baûng 3: Phaân loaïi caùc quyõ ñaàu tö .................................................................................31 Baûng 4: Voán ñaàu tö vaøo 3 khu vöïc doanh nghieäp naêm 2006 ( ñôn vò tyû ñoàng)............48 Baûng 5: Toác ñoä taêng voán ñaàu tö cuûa caùc khu vöïc kinh teá (% so vôùi naêm tröôùc, giaù so saùnh naêm 1994).............................................................................................................49 Baûng 6: Naêng löïc caïnh tranh cuûa doanh nghieäp Vieät Nam so vôùi moät soá nöôùc (20012006) .............................................................................................................................51 Baûng 7: Qui moâ nieâm yeát thò tröôøng chöùng khoaùn Vieät Nam cuoái naêm 2007..............56 Baûng8 : Moät soá döõ lieäu Vieät Nam töø 2000 – 2007 .......................................................60 Baûng 9: Döï baùo möùc thu ngaønh baûo hieåm ....................................................................67 Danh saùch hình: Hình 1: Qui moâ voán ñaàu tö maïo hieåm taïi Vieät Nam 1991 ñeán 2002 (ñôn vò: trieäu $) .27 Hình 2:Voán ñaàu tö maïo hieåm taïi Vieät Nam 2002 ñeán naêm 2006.................................29 Hình 3: Cô caáu soá löôïng cuûa 3 khu vöïc doanh nghieäp naêm 2007. ..............................46 Hình 4: Cô caáu lónh vöïc ñaàu tö naêm 2006 ....................................................................46 Hình 5:Voán ñaàu tö thöïc hieän cuûa 3 khu vöïc kinh teá, theo giaù so saùnh (tyû ñoàng) .........48 Hình 6: Toác ñoä taêng voán ñaàu tö cuûa caùc khu vöïc kinh teá (% so vôùi naêm tröôùc, giaù so saùnh naêm 1994).............................................................................................................49 Hình 7: Ñoùng goùp cuûa töøng khu vöïc trong toång ñaàu tö.................................................50 Hình 8: Tyû troïng cho vay cuûa töøng nhoùm toå chöùc tín duïng (naêm 2006).......................54 Hình 9: Taêng tröôûng tín duïng cuûa neàn kinh teá Vieät Nam.............................................55 Hình 10 : Tyû troïng khoái luôïng vaø giaù trò cuûa TTCK Vieät Nam cuoái 2007 ...................57 Lôøi môû ñaàu Lyù do chọn ñeà taøi Trong xu theá coâng nghieäp hoaù, hieän ñaïi hoaù ñaát nöôùc vaø hoäi nhaäp kinh teá toaøn caàu ñang dieãn ra hieän nay, thì nhu caàu veà voán trôû thaønh moät vaán ñeà thieát yeáu ñoái vôùi taát caû caùc quoác gia, ñaëc bieät laø ñoái vôùi caùc nöôùc ñang phaùt trieån nhö Vieät Nam. ÔÛ nöôùc ta, ñeå ñaùp öùng nhu caàu naøy, Nhaø Nöôùc ñaõ coù raát nhieàu noå löïc trong vieäc taïo ra caùc nguoàn cung voán cho nhu caàu phaùt trieån kinh teá, ví nhö hoaøn thieän heä thoáng ngaân haøng, phaùt trieån thò tröôøng chöùng khoaùn…. Tuy nhieân, nhöõng qui ñònh veà qui moâ voán ñieàu leä, hieäu quaû hoaït ñoäng kinh doanh, taøi saûn theá chaáp vaø möùc ñoä ruûi ro… luoân laø nhöõng raøo caûn treân con ñöôøng tìm voán ñeå thaønh laäp doanh nghieäp cuõng nhö môû roäng qui moâ hoaït ñoäng. Ñaëc bieät laø ñoái vôùi caùc doanh nghieäp vöøa, nhoû, caùc doanh nghieäp coù tieàm naêng, coù lôïi nhuaän khoång loà nhöng ruûi ro cöïc lôùn…Keát quaû, nhu caàu veà nguoàn voán môùi cho caùc doanh nghieäp naøy ngaøy caøng taêng . Nhaän thaáy ñöôïc tieàm naêng ôû moät thò tröôøng môùi noãi nhö Vieät Nam, ngay töø nhöõng naêm 1990 caùc toå chöùc nöôùc ngoaøi ñaõ thaâm nhaäp vaøo thò tröôøng taøi chính nöôùc ta. Vôùi qui moâ voán lôùn vaø naêng löïc quaûn trò cao, hoï ñaõ maïnh daïn thaønh laäp moät soá quyõ ñaàu tö maïo hieåm. Treân phöông dieän lyù thuyeát, coù theå noùi voán maïo hieåm laø loái thoaùt cho caùc doanh nghieäp caû veà voán laãn kinh nghieäm quaûn lyù, do vaäy taát yeáu caùc quyõ ñaàu tö maïo hieåm seõ thaønh coâng vaø phaùt trieån. Song treân thöïc teá do nhöõng nguyeân nhaân khaùch quan cuõng nhö chuû quan, caùc quyõ naøy vaãn chöa ñaùp öùng ñöôïc nhu caàu voán cho neàn kinh teá noùi chung cuõng nhö cho caùc doanh nghieäp noùi rieâng. Chính vì vaäy, vieäc tìm kieám caùc giaûi phaùp ñeå hoaøn thieän vaø naâng cao hieäu quaû hoaït ñoäng cuûa thò tröôøng voán maïo hieåm laø heát söùc caàn thieát. Xuaát phaùt töø nhöõng lyù do treân, toâi choïn ñeà taøi: “Phaùt trieån thò tröôøng voán maïo hieåm Vieät Nam” Muïc ñích nghieân cöùu Muïc ñích cuûa vieäc nghieân cöùu laø toâi muoán ñöa ra caùi nhìn toång theå veà thöïc traïng cung caàu, söï caàn thieát vaø trieån voïng phaùt trieån cuûa voán maïo hieåm ôû nöôùc ta cuõng nhö nhöõng haïn cheá ñang laø raøo caûn trong vieäc thu huùt nguoàn voán naøy. Töø ñoù tìm kieám, thu thaäp, choïn loïc vaø kieán nghò nhöõng giaûi phaùp nhaèm hoaøn thieän thò tröôøng voán maïo hieåm. Trong ñoù, tieân quyeát ñeà xuaát thaønh laäp, xaây döïng moâ hình moät quyõ ñaàu tö maïo hieåm theo cô caáu quyõ noäi ñòa bôûi nhöõng öu ñieåm cuûa noù so vôùi quyõ haûi ngoaïi. Phaïm vi nghieân cöùu Trong chuyeân ñeà naøy, toâi taäp trung nghieân cöùu cung caàu voán maïo hieåm ôû Vieät Nam. Ngoaøi ra coøn xem xeùt thöïc traïng voán maïo hieåm ôû moät soá nöôùc ñeå coù caùi nhìn khaùi quaùt, töông quan so saùnh vaø ruùt ra nhöõng baøi hoïc kinh nghieäm cho Vieät Nam. Keát caáu cuûa chuyeân ñeà Ngoaøi lôøi môû ñaàu, keát luaän vaø phuï luïc, chuyeân ñeà goàm coù 3 phaàn chính sau: Phaàn 1: Toång quan veà voán maïo hieåm. Phaàn 2: Thò tröôøng voán maïo hieåm Vieät Nam-Thöïc traïng vaø nhu caàu. Phaàn 3: Caùc giaûi phaùp ñeå phaùt trieån thò tröôøng voán maïo hieåm Vieät Nam. Trang: 1 CHÖÔNG I TOÅNG QUAN VEÀ VOÁN MAÏO HIEÅM 1.1. Ñònh Nghóa Veà Voán Maïo Hieåm Vaø Quyõ Ñaàu Tö Maïo Hieåm Voán maïo hieåm Tuy söï xuaát hieän cuûa voán maïo hieåm laø khaù sôùm nhöng noù coøn raát môùi meõ vôùi nhieàu ngöôøi. Hieän nay do nhöõng khaùc bieät trong cô cheá huy ñoäng cuõng nhö söû duïng neân voán maïo hieåm vaãn chöa coù moät ñònh nghóa chung hoaøn toaøn thoáng nhaát. Theo moät nghieân cöùu cuûa chöông trình döï aùn phaùt trieån soâng Meâkoâng cuûa Adam Sack vaø John McKenzie thì coù hai ñònh nghóa veà voán maïo hieåm ñöôïc söû duïng roäng raõi: moät theo nghóa roäng, moät theo nghóa heïp. Theo nghóa roäng: Voán maïo hieåm laø nguoàn taøi chính cung caáp cho caùc doanh nghieäp döôùi hình thöùc voán coå phaàn vaø caùc khoaûn ñaàu tö gaàn gioáng voán coå phaàn, coù thôøi haïn trung bình (3-5 naêm). Muïc tieâu ñaàu tö laø tìm kieám ñöôïc khoaûn thu nhaäp voán cao hôn möùc trung bình. Beân caïnh vieäc cung caáp voán, caùc chuyeân gia quaûn lyù voán maïo hieåm coøn tö vaán ôû caáp chieán löôïc, höôùng daãn caùc doanh nghieäp nhaän voán ñaàu tö böôùc sang giai ñoaïn taêng tröôûng tieáp theo vaø chuaån bò saün saøng ñeå doanh nghieäp ñöôïc chuyeån giao cho caùc coå ñoâng khaùc. Thuaät ngöõ voán maïo hieåm trong ñònh nghóa naøy coù theå ñöôïc söû duïng cuøng nghóa vôùi thuaät ngöõ voán coå phaàn tö nhaân. Theo nghóa heïp: Voán maïo hieåm laø caùc khoaûn ñaàu tö voán coå phaàn tö nhaân trung haïn vaøo caùc doanh nghieäp nhaän voán chöa tröôûng thaønh. Noùi caùch khaùc doanh nghieäp ñöôïc ñaàu tö ñang trong giai ñoaïn ñaàu cuûa quaù trình phaùt trieån saûn phaåm, phaùt trieån naêng löïc saûn suaát hoaëc cung caáp dòch vuï. Vì caùc doanh nghieäp trong giai ñoaïn naøy coù xu höôùng lòch söû phaùt trieån ngaén hôn vaø quy moâ nhoû hôn so vôùi ña soá caùc khoaûn ñaàu tö neâu trong ñònh nghóa roäng, neân ruûi ro coù xu höôùng cao hôn. Vaø do vaäy caùc chuyeân gia quaûn lyù voán maïo hieåm seõ tìm kieám caùc khoaûn thu nhaäp voán tieàm naêng cao hôn. Söï khaùc bieät giöõa hai ñònh nghóa naøy laø möùc ñoä tröôûng thaønh cuûa doanh nghieäp nhaän voán ñaàu tö. Khoâng coù quy taéc, chuaån möïc roõ raøng naøo (chaúng haïn moät möùc doanh soá aán ñònh) ñeå phaân bieät hai loaïi doanh nghieäp naøy. Quyõ ñaàu tö voán maïo hieåm Quyõ ñaàu tö maïo hieåm laø moät hình thöùc cuûa quyõ ñaàu tö taøi chính. Quyõ huy ñoäng tieàn tö caùc chuû theå khaùc nhau, ñaët döôùi söï quaûn lyù cuûa caùc toå chöùc chuyeân moân quaûn lyù ñaàu tö. Tieàn huy ñoäng ñöôïc ñaàu tö vaøo caùc doanh nghieäp ñang trong giai ñoaïn khôûi söï hoaëc taêng tröôûng cao. Ngoaøi vieäc ñaàu tö tieàn, coâng ty quaûn lyù quyõ coøn ñaàu tö kyõ naêng quaûn lyù vaøo caùc doanh nghieäp nhaän voán ñeå ñaûm baûo tính hieäu quaû cuûa caùc doanh nghieäp naøy. Trang: 2 1.2 Phaân Loaïi Quyõ Ñaàu Tö Maïo Hieåm 1.2.1 Döïa Vaøo Caùch Thöùc Huy Ñoäng Voán Döïa treân caùch thöùc huy ñoäng voán cuûa quyõ, chuùng ta coù theå chia quyõ thaønh hai loaïi: Quyõ ñaàu tö daïng ñoùng Quyõ chæ phaùt haønh coå phieáu, chöùng chæ ñaàu tö ra coâng chuùng taïi nhöõng thôøi ñieåm ñònh saün vôùi soá löôïng nhaát ñònh vaø quyõ khoâng thöïc hieän vieäc mua laïi coå phieáu, chöùng chæ ñaàu tö khi nhaø ñaàu tö coù nhu caàu baùn laïi. Sau khi phaùt haønh laàn ñaàu ra coâng chuùng, coå phieáu ñaàu tö ñöôïc giao dòch nhö caùc chöùng khoaùn nieâm yeát khaùc treân thò tröôøng taäp trung (sôû giao dòch chöùng khoaùn). Caùc nhaø ñaàu tö coù theå mua hoaëc baùn ñeå thu hoài voán coå phaàn hoaëc chöùng chæ ñaàu tö cuûa hoï treân thò tröôøng thöù caáp thoâng qua caùc nhaø moâi giôùi. Quyõ ñaàu tö daïng môû Quyõ lieân tuïc phaùt haønh coå phieáu, chöùng chæ ñaàu tö ra coâng chuùng vaø thöïc hieän mua laïi coå phieáu, chöùng chæ ñaàu tö khi ngöôøi ñaàu tö coù nhu caàu thu hoài voán. Ñaëc ñieåm quan troïng ñoái vôùi quyõ ñaàu tö daïng môû laø giaù cuûa coå phieáu, chöùng chæ ñaàu tö cuûa quyõ luoân gaén tröïc tieáp vôùi giaù trò taøi saûn thuaàn cuûa quyõ. Coå phieáu, chöùng chæ ñaàu tö cuûa quyõ daïng môû khoâng giao dòch treân thò tröôøng thöù caáp maø giao dòch vôùi quyõ hoaëc caùc ñaïi lyù ñöôïc uûy quyeàn. Coù theå neâu nhöõng ñieåm khaùc nhau cô baûn giöõa quyõ ñaàu tö daïng môû vaø quyõ ñaàu tö daïng ñoùng nhö sau: QUYÕ ÑAÀU TÖ DAÏNG ÑOÙNG QUYÕ ÑAÀU TÖ DAÏNG MÔÛ Soá löôïng chöùng khoaùn hieän haønh coá ñònh. Soá löôïng chöùng khoaùn hieän haønh luoân thay ñoåi. Chaøo baùn ra coâng chuùng taïi nhöõng thôøi ñieåm nhaát ñònh Chaøo baùn ra coâng chuùng lieân tuïc Khoâng mua laïi soá chöùng khoaùn ñaõ phaùt haønh Quyõ saün saøng mua laïi chöùng khoaùn ñaõ phaùt haønh theo giaù trò taøi saûn thuaàn. Chöùng khoaùn ñöôïc pheùp giao dòch treân thò tröôøng chöùng khoaùn chính thöùc hay phi chính thöùc. Chöùng khoaùn khoâng giao dòch treân thò tröôøng chöùng khoaùn maø ñöôïc mua tröïc tieáp töø quyõ ñaàu tö, ngöôøi baûo laõnh phaùt haønh hay ngöôøi moâi giôùi, thöông gia. Giaù mua ñöôïc xaùc ñònh bôûi löôïng cung caàu. Giaù mua laø giaù trò taøi saûn thuaàn coäng vôùi leä phí baùn . Trang: 3 1.2.2 Döïa Vaøo Cô Caáu Toå Chöùc Phaân tích cô caáu toå chöùc cuûa quyõ, coù theå chia quyõ thaønh ba loaïi: Quyõ ñaàu tö daïng coâng ty coå phaàn Trong moâ hình naøy quyõ ñaàu tö laø moät phaùp nhaân ñaày ñuû, töùc laø moät coâng ty ñöôïc hình thaønh theo qui ñònh cuûa phaùp luaät. Cô quan ñieàu haønh cao nhaát cuûa quyõ laø hoäi ñoàng quaûn trò quyõ. Caùc nhaø ñaàu tö goùp voán vaøo quyõ laø caùc coå ñoâng vaø hoï coù quyeàn baàu ra caùc thaønh vieân hoäi ñoàng quaûn trò. Caùc toå chöùc tham gia vaøo cô caáu hoaït ñoäng cuûa quyõ ñaàu tö daïng coâng ty laø coâng ty quaûn lyù quyõ, ngaân haøng baûo quaûn. Ngoaøi ra tuøy töøng nöôùc coøn coù söï tham gia cuûa caùc ñaïi lyù chuyeån nhöôïng vaø nhaø baûo laõnh phaùt haønh. Hoäi ñoàng quaûn trò cuûa quyõ ñaàu tö do caùc coå ñoâng baàu ra, coù nhieäm vuï chính laø quaûn lyù toaøn boä hoaït ñoäng cuûa quyõ, löïa choïn coâng ty quaûn lyù quyõ vaø giaùm saùt hoaït ñoäng ñaàu tö cuûa coâng ty quaûn lyù quyõ, haøng naêm xem xeùt laïi hoaëc töø choái caùc hôïp ñoàng vôùi caùc coâng ty quaûn lyù quyõ hoaït ñoäng khoâng coù hieäu quaû. Coâng ty quaûn lyù quyõ coù nhieäm vuï tieán haønh hoaït ñoäng ñaàu tö, mua hoaëc baùn caùc khoaûn ñaàu tö phuø hôïp vôùi muïc tieâu do quyõ ñeà ra döôùi söï giaùm saùt cuûa hoäi ñoàng quaûn trò quyõ. Ngoaøi ra, coâng ty quaûn lyù quyõ trong moâ hình naøy coøn thöïc hieän luoân chöùc naêng tö vaán ñaàu tö cho quyõ. Caùc coâng ty quaûn lyù quyõ ñöôïc höôûng moät tyû leä phí quaûn lyù nhaát ñònh khi hoï tieán haønh caùc hoaït ñoäng ñaàu tö cho quyõ. Ngaân haøng baûo quaûn laø nôi giöõ vaø baûo quaûn taøi saûn cuûa quyõ, ñoàng thôøi tieán haønh giao hoaëc nhaän caùc chöùng khoaùn cho quyõ. Ñaïi lyù chuyeån nhöôïng thöôøng ñöôïc uûy nhieäm ñeå tieán haønh vieäc baùn hoaëc mua laïi coå phaàn cuûa quyõ (neáu quyõ ñoù laø quyõ daïng môû). Nhaø baûo laõnh phaùt haønh giuùp quyõ chaøo baùn vaø phaân phoái coå phaàn cuûa quyõ cho caùc nhaø ñaàu tö. Quyõ ñaàu tö daïng hôïp ñoàng Quyõ coøn ñöôïc goïi laø quyõ tín thaùc ñaàu tö. Trong moâ hình naøy, quyõ ñaàu tö khoâng phaûi laø moät phaùp nhaân maø chæ laø moät löôïng tieàn nhaát ñònh do caùc nhaø ñaàu tö ñoùng goùp. Moâ hình naøy theå hieän roõ ôû vai troø cuûa ba beân tham gia vaøo hoaït ñoäng cuûa quyõ: coâng ty quaûn lyù quyõ, ngaân haøng giaùm saùt vaø caùc nhaø ñaàu tö. Coâng ty quaûn lyù quyõ ñöùng ra thaønh laäp quyõ, tieán haønh huy ñoäng voán, thöïc hieän vieäc ñaàu tö theo nhöõng muïc tieâu ñaõ ñeà ra trong ñieàu leä quyõ. Ngaân haøng giaùm saùt: ngoaøi vai troø giaùm saùt, baûo quaûn voán vaø taøi saûn cuûa quyõ, ngaân haøng giaùm saùt coøn laøm nhieäm vuï giaùm saùt hoaït ñoäng cuûa coâng ty quaûn lyù quyõ, ñaûm baûo vieäc tuaân thuû caùc muïc tieâu vaø chính saùch ñaàu tö ñaõ ñeà ra. Quan heä giöõa coâng ty quaûn lyù quyõ vaø ngaân haøng giaùm saùt ñöôïc theå hieän baèng hôïp ñoàng quaûn lyù giaùm saùt, trong ñoù qui Trang: 4 ñònh quyeàn lôïi vaø nghóa vuï cuûa hai beân trong vieäc thöïc hieän vaø giaùm saùt vieäc ñaàu tö ñeå baûo veä quyeàn lôïi cuûa caùc nhaø ñaàu tö. Caùc nhaø ñaàu tö goùp voán baèng vieäc mua caùc chöùng chæ ñaàu tö do coâng ty quaûn lyù quyõ thay maët quyõ phaùt haønh. Caùc nhaø ñaàu tö trong moâ hình naøy khoâng phaûi laø caùc coå ñoâng nhö moâ hình coâng ty maø chæ ñôn giaûn laø nhöõng ngöôøi thuï höôûng keát quaû kinh doanh töø hoaït ñoäng ñaàu tö cuûa quyõ. Coù theå toùm goïn söï khaùc bieät giöõa quyõ daïng coâng ty coå phaàn vaø quyõ daïng hôïp ñoàng nhö sau: QUYÕ ÑAÀU TÖ DAÏNG C.TY COÅ PHAÀN QUYÕ ÑAÀU TÖ DAÏNG HÔÏP ÑOÀNG Coù tö caùch phaùp nhaân. Khoâng coù tö caùch phaùp nhaân. Nhaø ñaàøu tö laø coå ñoâng cuûa coâng ty. Nhaø ñaàu tö khoâng phaûi laø coå ñoâng cuûa coâng ty maø chæ laø nhöõng ngöôøi thuï höôûng. Coù hoäi ñoàng quaûn trò do caùc coå ñoâng cuûa quyõ baàu ra. Khoâng coù hoäi ñoàng quaûn trò cuûa quyõ. Hoäi ñoàng quaûn trò cuûa quyõ laø ngöôøi Coâng ty quaûn lyù laø ngöôøi quyeát ñònh vaø ñoùng vaøi troø quyeát ñònh ñaàu tö, coøn coâng ty quaûn lyù quyõ chæ laø ngöôøi thöïc hieän ñaàu tö. thöïc hieän ñaàu tö, chæ caàn ñaûm baûo tuaân theo ñieàu leä quyõ. Vai troø cuûa ngaân haøng tham gia laø giöõ vaø tieán haønh giao nhaän chöùng Ngaân haøng tham gia coù vai troø quan troïng: ngoaøi vieäc giöõ vaø baûo quaûn taøi saûn khoaùn cuûa quyõ. quyõ coøn giaùm saùt coâng ty quaûn lyù quyõ, laäp baùo caùo taøi chính. Quyõ ñaàu tö daïng coâng ty con Hai moâ hình treân laø hai moâ hình phoå bieán nhaát hieän nay treân theá giôùi, ngoaøi ra coøn coù quyõ ñaàu tö daïng coâng ty con. Ñaây laø quyõ ñaàu tö tröïc thuoäc caùc ñònh cheá taøi chính, caùc taäp ñoaøn kinh teá lôùn. Nhöõng quyõ ñaàu tö daïng naøy giuùp cho caùc coâng ty meï tham gia vaøo quaù trình phaùt trieån cuûa nhöõng doanh nghieäp khôûi söï, vaø cung caáp nhöõng phaùt minh saùng cheá cho coâng ty meï. Tuy nhieân hình thöùc naøy cuõng haøm chöùa nhieàu haïn cheá ( phuï luïc 7). Trang: 5 1.2.3 Döïa Vaøo Nguoàn Huy Ñoäng Voán Coù hai loaïi quyõ: quyõ noäi ñòa vaø quyõ haûi ngoaïi. Chuùng toâi seõ xoaùy saâu vaøo phaân tích ñaëc ñieåm cuûa hai loaïi quyõ naøy, so saùnh theá maïnh vaø haïn cheá cuûa töøng quyõ ôû nhöõng phaàn sau. Quyõ haûi ngoaïi :Nguoàn voán huy ñoäng vaøo quyõ 100% laø nguoàn voán nöôùc ngoaøi. Quyõ ñöôïc quaûn lyù bôûi caùc chuyeân gia quaûn lyù voán quoác teá. Cô caáu cuûa quyõ : Caùc nhaø ñaàu tö nöôùc ngoaøi Coâng ty quaûn lyù quyõù Quyõ haûi ngoaïi Coâng cuï ñaëc duïng* (haûi ngoaïi) Coâng ty TNHH Coâng ty coå phaàn Coâng ty coå phaàn hoaù Quyõ noäi ñòa: Yeáu toá then choát cuûa quyõ noäi ñòa laø seõ huy ñoäng voán trong nöôùc ñeå ñaàu tö vaøo caùc coâng ty trong nöôùc vaø nhöõng quyõ naøy seõ do caùc chuyeân gia trong nöôùc quaûn lyù laø chính. Cô caáu cuûa quyõ: Trang: 6 Caùc nhaø ñaàu tö nöôùc ngoaøi (thieåu soá) Caùc nhaø ñaàu tö trong nöôùc (ña soá) Quyõ noäi ñòa Coâng ty quaûn lyù quyõù Coâng cuï ñaëc duïng* (noäi ñòa) Coâng ty coå phaàn Coâng ty TNHH Coâng ty coå phaàn hoaù * Coâng cuï ñaëc duïng laø moät coâng ty con do coâng ty quaûn lyù quyõ thaønh laäp, coâng cuï ñaëc duïng seõ naém giöõ coå phieáu cuûa caùc coâng ty maø quyõ muoán ñaàu tö. Öu ñieåm cuûa vieäc ñaàu tö thoâng qua coâng cuï ñaëc duïng: höôûng ñöôïc lôïi veà thueá neáu thaønh laäp ôû nhöõng nôi thueá suaát treân laõi voán thaáp, hoaëc mieãn thueá. Soå saùch keá toaùn taùch rieâng, raát deã daøng trong vieäc thu hoài voán baèng caùch baùn caû coâng ty. 1.3 Ñaëc Tröng Cuûa Quyõ Ñaàu Tö Voán Maïo Hieåm Duø ñöôïc theå hieän döôùi baát kyø ñònh nghóa hoaëc moâ hình naøo, quyõ ñaàu tö voán maïo hieåm cuõng coù mot soá ñaëc tröng chung nhö sau: Ñöôïc quaûn lyù moät caùch chuyeân nghieäp Voán maïo hieåm laø moät khoaûn tieàn ñöôïc quaûn lyù moät caùch chuyeân nghieäp. Tuy mang möùc ñoä ruûi ro cao, voán maïo hieåm coù ñöôøng höôùng muïc tieâu phaùt trieån cuï theå, chieán löôïc ñaàu tö roõ raøng nhö: lónh vöïc, ngaønh ngheà ñaàu tö muïc tieâu, danh muïc ñaàu tö toái öu, ñieàu kieän tieâu chuaån maø ñoái töôïng nhaän ñaàu tö caàn coù… Caùc nhaø tö baûn maïo hieåm (toå chöùc, caù nhaân) treân thöïc teá laø nhöõng chuyeân gia thay maët cho moät taäp hôïp caùc nhaø ñaàu tö ñeå tieán haønh ñaàu tö theo moät caùch thöùc xaùc ñònh vaø coù caáu truùc roõ raøng. Lôïi nhuaän ngoaïn muïc, ruûi ro ñaùng keå Nhö chuùng ta ñaõ bieát, ñaàu tö laø hoaït ñoäng hy sinh nhöõng giaù trò hieän taïi ñeå ñaït ñöôïc nhöõng giaù trò khoâng chaéc chaén trong trong töông lai. Nhöng khaùc vôùi ñaàu tö thoâng thöôøng, muïc tieâu cuûa ñaàu tö voán maïo hieåm laø kieám ñöôïc caùc khoaûn thu nhaäp voán vöôït troäi hôn möùc trung bình. Voán maïo hieåm chuû yeáu ñaàu tö vaøo nhöõng ngöôøi khoång loà trong thôøi thô aáu. Ñoù laø nhöõng coâng ty môùi, thöôøng laø tröôùc khi ñaït ñöôïc khaû naêng thu lôïi nhuaän, tröôùc khi baùn ñöôïc moät saûn phaåm naøo ñoù vaø thaäm chí tröôùc khi phaùt trieån ñöôïc saûn phaåm, nhöng phaûi saün saøng theo ñuoåi moät con ñöôøng taêng tröôûng nhanh. Caùc nhaø tö Trang: 7 baûn maïo hieåm naém giöõ caùc coâng cuï gioáng nhö voán chuû sôû höõu, töùc laø hoï tham gia tröïc tieáp vaøo ruûi ro kinh doanh cuûa nhöõng coâng ty maø hoï taøi trôï. Vì theá coù theå noùi trong caùc loaïi hình quyõ ñaàu tö, quyõ ñaàu tö voán maïo hieåm laø loaïi hình quyõ ñaàu tö coù ruûi ro cao nhaát. Lôïi nhuaän ngoaïn muïc, ruûi ro ñaùng keå chính laø ñaëc tröng thuù vò nhaát cuûa voán maïo hieåm. Cung caáp söï hoã trôï phi taøi chính Moät trong nhöõng ñaëc ñieåm quan troïng vaø ñaëc thuø cuûa voán maïo hieåm laø ngoaøi cung caáp nguoàn voán, caùc chuyeân gia quaûn lyù voán maïo hieåm coøn cung caáp söï trôï giuùp ñaùng keå ôû caáp chieán löôïc cho ñoái töôïng nhaän ñaàu tö. Ñaëc bieät, caùc nhaø ñaàu tö thöôøng coù moät vò trí trong hoäi ñoàng quaûn trò cuûa coâng ty nhaän voán ñaàu tö. Töø vò trí naøy, cuøng vôùi caùc kinh nghieäm thu ñöôïc töø caùc coâng ty khaùc, nhöõng chuyeân gia quaûn lyù voán maïo hieåm tham gia vaøo vieäc kieåm soaùt hoaït ñoäng kinh doanh, ñoàng thôøi taùc ñoäng thuùc ñaåy söï phaùt trieån cuûa caùc coâng ty nhaän voán ñaàu tö. Caùc coâng ty quaûn lyù voán maïo hieåm khaùc nhau ñaët ra troïng taâm khaùc nhau veà möùc ñoä tham gia. Möùc ñoä tham gia coù theå laø toái thieåu, thöôøng gaén lieàn vôùi moät soá coå phaàn nhoû, hoaëc tham gia vaøo coâng vieäc thöôøng nhaät nhö ñoùng vai troø Chuû tòch hoäi ñoàng quaûn trò, thöôøng gaén lieàn vôùi vieäc naém giöõ ña soá coå phaàn. Laø moät quyõ ñaàu tö tö nhaân Vì möùc ñoä ruûi ro cuûa quyõ laø raát cao, neân voán cuûa quyõ ñaàu tö maïo hieåm huy ñoäng seõ khoâng phaûi laø töø coâng chuùng maø baèng phöông thöùc phaùt haønh rieâng leû cho moät soá nhoùm nhoû caùc nhaø ñaàu tö, coù theå ñöôïc löïa choïn tröôùc. Ñoù laø caùc caù nhaân, theå nhaân, caùc ñònh cheá taøi chính hoaëc caùc taäp ñoaøn kinh teá lôùn. Caùc nhaø ñaàu tö thöôøng ñaàu tö löôïng voán töông ñoái lôùn vaø ñoåi laïi hoï ñoøi hoûi caùc yeâu caàu veà quaûn lyù quyõ raát cao. Do ñoù quyõ ñaàu tö voán maïo hieåm laø moät quyõ ñaàu tö tö nhaân. Chuû yeáu laø ñaàu tö giaùn tieáp Hình thöùc ñaàu tö chuû yeáu ban ñaàu cuûa quyõ laø ñaàu tö tröïc tieáp. Tuy nhieân töø ñaàu nhöõng naêm 80, hình thöùc ñaàu tö ñaõ thay ñoåi. Vieäc tieán haønh ñaàu tö ñöôïc thöïc hieän thoâng qua nhaø quaûn lyù ñaàu tö tö nhaân chuyeân nghieäp. Xu höôùng naøy ngaøy caøng phoå bieán, theå hieän tính chuyeân moân hoùa cao trong lónh vöïc ñaàu tö voán maïo hieåm vaø daàn hình thaønh ngaønh coâng nghieäp ñaàu tö voán maïo hieåm. Tieàn maïo hieåm khoâng phaûi laø tieàn daøi haïn suoát ñôøi Voán maïo hieåm ñaàu tö vaøo caân ñoái taøi saûn vaø cô sôû haï taàng cuûa moät doanh nghieäp cho ñeán khi doanh nghieäp ñaït ñöôïc qui moâ vaø ñoä tín nhieäm ñuû ñeå coù theå ñem baùn cho moät taäp ñoaøn hay ñeå cho thò tröôøng chöùng khoaùn coù theå nhaäp cuoäc vaø caáp voán thanh khoaûn. Veà baûn chaát, quyõ ñaàu tö maïo hieåm goùp moät phaàn voán vaøo yù töôûng cuûa moät nhaø kinh doanh, nuoâi döôõng noù trong moät thôøi gian ngaén roài ruùt lui vôùi söï giuùp ñôõ cuûa moät ngaân haøng ñaàu tö. Trang: 8 Taøi saûn theá chaáp Ñoái vôùi quyõ ñaàu tö maïo hieåm thì taøi saûn ñaûm baûo cho voán ñaàu tö khoâng phaûi laø taøi saûn höõu hình maø chæ laø yù töôûng kinh doanh khaû thi, mang tính saùng taïo vaø tieàm naêng. Quyõ maïo hieåm laø choã döïa thích hôïp cho nhöõng con ngöôøi taøi gioûi vaø nhöõng yù töôûng hay. Phaân bieät quyõ ñaàu tö maïo hieåm vôùi ngaân haøng CAÙC CHÆ TIEÂU QUYÕ ÑAÀU TÖ MAÏO HIEÅM NGAÂN HAØNG Muïc tieâu Toái ña hoaù laõi voán Laõi phaûi traû Thôøi haïn 2-5 naêm Ngaén / daøi haïn Coâng cuï ñaàu tö Coå phieáu thöôøng, traùi phieáu Nôï, thueâ hoaït ñoäng, thueâ chuyeån ñoåi, quyeàn choïn taøi chính Lôïi nhuaän Giaù coå phaàn, taøi saûn höõu hình Bieân laõi (cheânh leäch laõi suaát giöõa laõi suaát vay vaø thuaàn cho vay cuûa ngaân haøng) Taøi saûn ñaûm baûo Khoâng Coù Quyeàn sôû höõu Coù Khoâng Quyeàn kieåm soaùt Tham gia hoäi ñoàng quaûn trò, giaùm Theo thoaû thuaän saùt, tö vaán AÛnh höôûng ñeán baûng Giaûm ñoøn baåy taøi chính caân ñoái keá toaùn Keânh thoaùt voán Taêng ñoøn baåy taøi chính Baùn ra coâng chuùng, baùn cho moät Thu hoài nôï toå chöùc khaùc hoaëc cho chính doanh nghieäp Phaân bieät giöõa ñaàu tö maïo hieåm vôùi caùc loaïi hình ñaàu tö khaùc Trong taát caû caùc loaïi hình ñaàu tö, ñaàu tö maïo hieåm laø loaïi hình ñaàu tö chaáp nhaän ruûi ro cao nhaát. Ñoái töôïng taøi trôï cuûa quyõ chuû yeáu laø nhöõng doanh nghieäp môùi khôûi söï, thöôøng ôû nhöõng lónh vöïc coù tieàm naêng, coù tính ñoåi môùi maïnh meõ hoaëc doanh nghieäp ñang hoaït ñoäng nhöng coù tieàm naêng phaùt trieån cao, chöa ñöôïc nieâm yeát treân thò tröôøng chöùng khoaùn, coâng ty coå phaàn noäi boä. Trong khi ñoù ñoái vôùi caùc quyõ ñaàu tö khaùc thì chuû yeáu ñaàu tö vaøo nhöõng doanh nghieäp coù thò phaàn, hoaït ñoäng hieäu quaû muoán boå sung voán ñeå Trang: 9 ñaït ñöôïc möùc taêng tröôûng cao nhaát (quyõ ñaàu tö phaùt trieån tröôùc ñaây), chöùng khoaùn cuûa caùc coâng ty ñaõ nieâm yeát, coâng ty coå phaàn ñaïi chuùng (quyõ ñaàu tö chöùng khoaùn). Yeáu toá quan troïng nhaát trong ñaàu tö maïo hieåm laø con ngöôøi, döïa treân taøi naêng, trí tueä ñeå ñem laïi thaønh coâng cho doanh nghieäp. YÙ töôûng laø taøi saûn ñaûm baûo duy nhaát. Trong ñaàu tö maïo hieåm, vaán ñeà hoã trôï kyõ naêng vaø kinh nghieäm quaûn lyù cho doanh nghieäp nhaän taøi trôï ñöôïc xem troïng hôn nhieàu so vôùi caùc loaïi hình ñaàu tö khaùc. 1.4 Cô Cheá Hoaït Ñoäng Cuûa Quyõ Ñaàu Tö Voán Maïo Hieåm 1.4.1 Caùc Thaønh Phaàn Tham Gia Tham gia tröïc tieáp vaøo quaù trình vaän haønh cuûa voán maïo hieåm coù ba ñoái töôïng chuû yeáu laø caùc nhaø ñaàu tö, caùc nhaø tö baûn maïo hieåm vaø caùc doanh nhaân. Caùc nhaø ñaàu tö: Hoï laø nhöõng nhaø tö baûn caù nhaân giaøu coù, hoaëc laø nhöõng coâng ty lôùn hoaït ñoäng trong lónh vöïc taøi chính (ngaân haøng, coâng ty baûo hieåm, quyõ höu trí...) hoaëc phi taøi chính (caùc taäp ñoaøn saûn xuaát). Hoï coù löôïng tieàn lôùn saün saøng ñeå ñaàu tö vaø chaáp nhaän ruûi ro cao, hy voïng ñaït ñöôïc nhöõng möùc lôïi nhuaän vöôït troäi. Caùc nhaø tö baûn maïo hieåm: Hoï laø nhöõng ngöôøi haønh ngheà ñaàu tö maïo hieåm chuyeân nghieäp. Vöøa coù tri thöùc veà coâng ngheä, vöøa coù taøi naêng quaûn trò, hoï ñaûm nhieäm chöùc naêng huy ñoäng voán töø caùc nhaø ñaàu tö; tìm kieám vaø ñaùnh giaù caùc cô hoäi ñaàu tö, tieán haønh ñaàu tö theo nhöõng chieán löôïc nhaát ñònh ñeå laøm gia taêng giaù trò cho coâng ty nhaän voán, vaø cuoái cuøng laø mang laïi lôïi nhuaän cho caùc nhaø ñaàu tö. Chu kyø naøy ñöôïc taùi taïo vôùi vieäc huy ñoäng quyõ môùi cho nhöõng cô hoäi ñaàu tö môùi. Caùc doanh nhaân: Hoï laø nhöõng kyõ sö hay nhaø khoa hoïc ñang muoán bieán moät phaùt hieän coâng ngheä thaønh moät thaønh coâng treân thöông tröôøng, nhöõng con ngöôøi coù nhöõng yù töôûng trieån voïng. Ñeå nhaän ñöôïc nhöõng khoaûn ñaàu tö maïo hieåm, hoï khoâng chæ caàn coù moät yù töôûng coù tieàm naêng lôùn maø coøn phaûi thöïc hieän nhöõng cam keát veà phaân chia lôïi nhuaän cuõng nhö quyeàn löïc vôùi caùc nhaø tö baûn maïo hieåm. Moái quan heä giöõa ba ñoái töôïng treân ñöôïc xöû lyù theo nhöõng moâ hình toå chöùc khaùc nhau. Moät moâ hình thaønh coâng laø moâ hình ñaûm baûo ñöôïc nhöõng lôïi ích haøi hoøa cuûa ba ñoái töôïng naøy, nhôø ñoù ñaït ñöôïc ñaït ba muïc tieâu: (1) khuyeán khích vaø duy trì nguoàn yù töôûng coâng ngheä môùi vaø tinh thaàn khôûi nghieäp; (2) taïo ñoäng löïc cho ngöôøi coù voán boû voán ra ñaàu tö maïo hieåm; (3) phaùt huy trieät ñeå naêng löïc ñaëc bieät cuûa caùc nhaø quaûn lyù quyõ chuyeân nghieäp. Trang: 10 1.4.2 Sô Ñoà Hoaït Ñoäng Cuûa Voán Maïo Hieåm Kyõ naêng quaûn lyù Nguoàn huy ñoäng voán Quyõ voán maïo hieåm Tieán haønh ñaàu tö Thò tröôøng voán maïo hieåm Töø choái Döï aùn ñaàu tö Giaùm saùt vaø tö vaán Cô hoäi ñaàu tö Thoaùt voán Nguoàn: Asian Venture Capital Journal 1.4.3 Caùc Giai Ñoaïn Cuûa Quyõ Ñaàu Tö Voán Maïo Hieåm Quy trình hoaït ñoäng cuûa quyõ ñaàu tö voán maïo hieåm thöôøng ñöôïc chia thaønh naêm giai ñoaïn noái tieáp nhau. Tuy nhieân, moät trong caùc giai ñoaïn naøy coù theå ñöôïc laëp laïi, khoâng nhaát thieát phaûi theo thöù töï. Giai ñoaïn hình thaønh Ñaây laø giai ñoaïn caùc nhaø tö baûn maïo hieåm nghieân cöùu tìm kieám caùc nguoàn caáp voán cho quyõ vaø caùc döï aùn ñaàu tö. Cuõng trong giai ñoaïn naøy, nhaø tö baûn maïo hieåm seõ lo tieán haønh caùc thuû tuïc cam keát ñaàu tö vaø cam keát ñoùng voán, tieán haønh caùc thuû tuïc chuaån bò veà phaùp lyù cho quyõ ñaàu tö. Giai ñoaïn goïi voán Thôøi kyø ñoùng quyõ, goïi voán, ñaëc bieät laø ngaøy ñoùng quyõ coù theå ñöôïc goïi laø ngaøy ra ñôøi quyõ voán maïo hieåm. Vieäc ñoùng ñuû voán coù theå keùo daøi ñeán hai hoaëc ba naêm, vì vaäy coù theå xaây döïng moät thôøi bieåu nhieàu ngaøy ñoùng quyõ. Vaøo ngaøy ñoùng quyõ ñaàu tieân, caùc nhaø ñaàu tö coù maët ñöôïc nhöõng quyeàn lôïi ngang nhau caên cöù vaøo tyû leä goùp voán. Quyeàn lôïi ñoù tieáp tuïc ñöôïc duy trì trong quaù trình ñoùng voán tröø khi töøng thaønh vieân quyeát ñònh thay ñoåi vò trí vaø baùn ñi coå phaàn cuûa mình. Moät lòch trình nhieàu laàn ñoùng quyõ cho pheùp nhaø ñaàu tö Trang: 11 thaáy ñöôïc soá tieàn ñoùng voán ñöôïc ñaàu tö nhö theá naøo vaøo caùc ñanh muïc ñaàu tö vaø giaù trò thò tröôøng cuûa caùc danh muïc ôû töøng thôøi kyø. Giai ñoaïn ñaàu tö Thôøi kyø ñaàu tö vaøo caùc danh muïc vaø döï aùn, caùc nhaø tö baûn maïo hieåm choïn loïc thaåm ñònh döï aùn, thöông thuyeát mua coå phaàn hay tham gia voán vaøo caùc döï aùn. Quy trình naøy dieãn ra lieân tuïc trong 2, 3 naêm. Ñeå ñaàu tö heát voán, caùc nhaø quaûn lyù quyõ phaûi laøm vieäc vôùi hieäu quaû raát cao, cuõng nhö vôùi chaát löôïng kyõ thuaät ñaàu tö cao ñeå ñaùm baûo lôïi nhuaän nhö cam keát ban ñaàu. Quaù trình roùt voán vaøo moät döï aùn thöôøng ñöôïc chia laøm 3 giai ñoaïn, moãi giai ñoaïn seõ thaåm ñònh laïi ñeå ñöa ra quyeát ñònh coù neân cung caáp voán tieáp hay khoâng*. Voán maø quyõ ñaàu tö vaøo doanh nghieäp ñöôïc theå hieän döôùi hình thöùc sau: voán coå phaàn, nôï coù khaû naêng chuyeån ñoåi hoaëc keát hôïp caû hai hình thöùc naøy*. Ngoaøi vieäc cung caáp voán, trong giai ñoaïn ñaàu tö, coâng ty quaûn lyù quyõ coøn hoã trôï doanh nghieäp nhaän ñaàu tö veà maët quaûn lyù, tìm kieám ñoái taùc, thò tröôøng… cuõng nhö coù nhöõng chieán löôïc ñeå quaûn trò ruûi ro cho quyõ nhö: ñaàu tö vaøo nhieàu döï aùn, ñoàng ñaàu tö, doanh vuï* ( chi tieát phuï luïc 2). Trong quaù trình naøy quyõ tieáp tuïc coù nhöõng ñôït goïi voán theâm ñeå ñaùp öùng nhu caàu ñaàu tö. Giai ñoaïn taêng cao giaù trò Sau khi ñaõ thöïc hieän ñaàu tö vaøo caùc danh muïc, caùc nhaø tö baûn maïo hieåm tieáp tuïc xaây döïng boä maùy quaûn trò quyõ vaø ñaët theâm quan heä vôùi caùc toå chöùc taøi chính, kinh doanh ñeå taêng theâm voán quyõ. Trung bình quyõ ñaàu tö maïo hieåm seõ thu hoaïch lôïi nhuaän sau naêm naêm ñaàu tö. Giai ñoaïn thoaùt voán Muïc ñích cuûa nhaø ñaàu tö maïo hieåm laø coù ñöôïc moät khoaûn lôïi nhuaän ñaùng keå sau ba ñeán naêm naêm baèng caùch baùn caùc khoaûn ñaàu tö. Ñieàu kieän thoaùt voán vaø quyeát ñònh ñaàu tö seõ ñöôïc thöông löôïng thoûa thuaän song song. Muïc ñích cuûa vieäc naøy laø nhaèm giuùp nhaø ñaàu tö traùnh tình traïng bò “khoáng cheá” thoaùt voán khi muoán ruùt voán. Tình traïng nhö vaäy coù theå xaûy ra sau moät vaøi naêm, ví duï khi maø doanh nghieäp nhaän ñaàu tö choáng laïi vieäc baùn doanh nghieäp cuûa anh ta. Thôøi gian thoaùt voán cuõng phaûi ñöôïc xaùc ñònh roõ trong ñieàu kieän thoaùt voán. Thôøi gian naøy caøng keùo daøi thì giaù trò ñaït ñöôïc caøng cao nhöng ruûi ro cuõng lôùn. Vì vaäy thôøi gian thoaùt voán seõ phuï thuoäc tính chaát cuûa töøng quyõ. Ñoái vôùi nhöõng quyõ chæ ñaàu tö vaøo moät vaøi döï aùn, ñoái maët vôùi nguoàn taøi chính boù heïp thì thôøi gian thoaùt voán seõ sôùm. Maët khaùc nhöõng quyõ coù nguoàn taøi chính ñuû lôùn, oån ñònh vaø ña daïng seõ linh hoaït veà thôøi gian thoaùt voán ñeå ñaït ñöôïc giaù trò thu hoài cao nhaát. Hieän nay, treân theá giôùi coù boán caùch thoaùt voán cô baûn: Trang: 12 ƒ Phaùt haønh coå phieáu laàn ñaàu ra coâng chuùng (Initial Public Offering IPO) ƒ Baùn toaøn boä doanh nghieäp cho moät toå chöùc hoaëc caù nhaân ƒ Nhöôïng laïi coå phaàn cho doanh nghieäp nhaän ñaàu tö ƒ Baùn coå phaàn ñaõ ñaàu tö cho moät toå chöùc thöù ba Ngoaøi ra neáu döï aùn ñaàu tö thaát baïi thì nhaø ñaàu tö coù theå thöïc hieän nhöõng caùch thoaùt voán nhö ruùt voán hoaëc thanh lyù taøi saûn. 1.5 Vai Troø Cuûa Quyõ Ñaàu Tö Maïo Hieåm Ngöôïc laïi vôùi quan ñieåm quyõ maïo hieåm chæ ñoùng vai troø nhoû trong caùc phaùt minh ban ñaàu, quyõ maïo hieåm coù nhieàu ñoùng goùp tích cöïc cho neàn kinh teá. 1.5.1 Ñoái Vôùi Thò Tröôøng Taøi Chính Quyõ ñaàu tö maïo hieåm goùp phaàn oån ñònh vaø phaùt trieån thò tröôøng taøi chính ngaøy caøng hoaøn thieän hôn, ña daïng hôn. Taïo ra moät keânh huy ñoäng voán môùi Quyõ ñaàu tö maïo hieåm taïo ra moät keânh huy ñoäng voán môùi, taän duïng ñöôïc nguoàn löïc taøi chính trong laãn ngoaøi nöôùc. Quyõ thu huùt voán nhaøn roãi töø caùc coâng ty lôùn , caùc toå chöùc taøi chính vaø phi taøi chính (ngaân haøng, coâng ty baûo hieåm, quyõ höu trí, quyõ baûo hieåm xaõ hoäi, quyõ baûo hieåm nhaân thoï….), toå chöùc quoác teá… ñaùp öùng nhu caàu voán cho söï phaùt trieån cuûa neàn kinh teá noùi chung vaø cho ngaønh coâng ngheä cao noùi rieâng. Phaùt trieån thò tröôøng chöùng khoaùn Quyõ ñaàu tö maïo hieåm taùc ñoäng tích cöïc tôùi söï phaùt trieån cuûa thò tröôøng chöùng khoaùn. Moät trong nhöõng keânh thoaùt voán toát nhaát vaø phoå bieán nhaát cuûa quyõ laø baùn chöùng khoaùn cuûa doanh nghieäp nhaän ñaàu tö ra coâng chuùng thoâng qua thò tröôøng chöùng khoaùn (IPO). Do ñoù, quyõ goùp phaàn laøm phong phuù vaø ña daïng haøng hoaù cho thò tröôøng chöùng khoaùn caû veà soá löôïng laãn chaát löôïng, giuùp caùc nhaø ñaàu coù nhieàu cô hoäi löïa choïn cho danh muïc ñaàu tö cuûa mình, thu huùt theâm nhaø ñaàu tö môùi, taêng tính thanh khoaûn cho thò tröôøng. Hoã trôï heä thoáng ngaân haøng Vôùi nguoàn voán vaø chieán löôïc ñaàu tö daøi haïn, quyõ ñaàu tö maïo hieåm goùp phaàn taêng cöôøng khaû naêng huy ñoäng nhöõng nguoàn voán daøi haïn vaø oån ñònh, giaûm möùc ñoä phuï thuoäc cuûa ngöôøi söû duïng voán vaøo caùc nguoàn taøi chính coù tính bieán ñoäng cao, ví duï nhö nguoàn tín duïng ngaén haïn do heä thoáng ngaân haøng cung caáp. Nhö vaäy, quyõ ñaàu tö maïo hieåm ñaõ phaàn naøo san seû gaùnh naëng veà voán daøi haïn vôùi ngaønh ngaân haøng, goùp phaàn caûi thieän tình traïng maát caân ñoái veà voán taïi heä thoáng ngaân haøng. Trang: 13 1.5.2 Ñoái Vôùi Söï Phaùt Trieån Cuûa Doanh Nghieäp Quyõ ñaàu tö maïo hieåm laø loái thoaùt môû ra cho caùc doanh nghieäp môùi, môû roäng caû veà maët taøi chính laãn phi taøi chính. Hoã trôï taøi chính ÔÛ nhöõng doanh nghieäp coù tieàm naêng vaø lôïi nhuaän lôùn nhöng ruûi ro cao thì vieäc tieáp caän caùc nguoàn voán truyeàn thoáng (nhö ngaân haøng, thò tröôøng chöùng khoaùn…) gaëp nhieàu trôû ngaïi. Vôùi tieàm löïc taøi chính vöõng maïnh, quyõ ñaàu tö maïo hieåm môû ra moät keânh cung voán môùi cho caùc doanh nghieäp naøy. Hoã trôï phi taøi chính Vôùi ñoäi nguõ quaûn lyù daøy daën kinh nghieäm, trình ñoä chuyeân moân cao cuøng vôùi uy tín cuûa quyõ ñaàu tö. Baèng vieäc tröïc tieáp hoaëc giaùn tieáp tham gia quaûn lyù doanh nghieäp tieáp nhaän ñaàu tö, quyõ seõ hoã trôï doanh nghieäp nhieàu maët giuùp doanh nghieäp phaùt trieån. Chaúng haïn, quyõ coù theå hoã trôï cho moät doanh nghieäp trong giai ñoaïn ñaàu veà vieäc xaùc ñònh ñòa ñieåm, tuyeån duïng ban quaûn lyù vaø nhaân vieân kyõ thuaät cho caùc vò trí quan troïng hay ñöa ra nhöõng lôøi khuyeân chieán löôïc, giôùi thieäu tôùi caùc khaùch haøng, ñoái taùc tieàm naêng, caùc nhaø taøi trôï cho caùc giai ñoaïn sau cuõng nhö caùc ngaân haøng ñaàu tö vaø caùc moái quan heä khaùc nöõa. Tuy nhieân caùc doanh nghieäp cuõng caàn thaän troïng khi quyeát ñònh thôøi ñieåm tieáp nhaän nguoàn voán maïo hieåm. Bôûi vì, neáu tieáp nhaän nguoàn voán naøy ôû giai ñoaïn quaù sôùm, naêng löïc quaûn lyù chöa toát thì doanh nghieäp coù theå ñoái maët vôùi ruûi ro maát quyeàn kieåm soaùt, hay aùp löïc phaûi IPO sôùm hôn döï kieán ( coøn goïi laø ruûi ro “ baùn luùa non”). 1.5.3 Ñoái Vôùi Söï Phaùt Trieån Kinh Teá Coù theå noùi raèng, ngaønh coâng nghieäp voán maïo hieåm laø moät ñoäng löïc cuûa taêng tröôûng kinh teá. Caùc hoaït ñoäng ñaàu tö voán maïo hieåm coù aûnh höôûng tích cöïc ñeán neàn kinh teá quoác daân vaø kinh teá toaøn caàu. Giuùp ra ñôøi coâng ngheä môùi, saûn phaåm môùi Voán maïo hieåm ñöôïc coi laø chaát xuùc taùc quan troïng trong söï phaùt trieån vaø thöông maïi hoaù nhöõng coâng ngheä môùi, saûn phaåm môùi, thaäm chí laø taïo ra nhöõng ngaønh hoaøn toaøn môùi. Töø ñoù, thuùc ñaåy söï tieán boä cuûa khoa hoïc kyõ thuaät coâng ngheä, phaùt trieån löïc löôïng saûn xuaát. Coù theå noùi, vôùi söï hoã trôï cuûa quyõ ñaàu tö maïo hieåm caû veà voán laãn kinh nghieäm quaûn trò doanh nghieäp ñaõ bieán nhieàu quaù trình tìm kieám, thöû nghieäm, phaùt trieån moät yù töôûng khoa hoïc coâng ngheä thaønh phaùt minh vaø thöông maïi hoaù saûn phaåm. Quaù trình töø moät yù töôûng thaønh moät saûn phaåm ñoøi hoûi löôïng voán raát lôùn, neáu khoâng coù nguoàn cung caáp voán töø quyõ ñaàu tö thì raát nhieàu yù töôûng phaùt minh seõ bò boû ngoõ. Bôûi leõ, ñeå taøi trôï cho quaù trình naøy baèng kinh phí cuûa chính phuû hay baèng caùc nguoàn voán truyeàn thoáng laø raát haïn cheá.
- Xem thêm -