Tài liệu Skkn môn công nghệ 7 đạt giải cấp tỉnh thực hiện đồng bộ dạy học và kiểm tra đánh giá theo hướng tiếp cận năng lực của hs ở chủ đề giống vật nuôi môn công nghệ 7.

  • Số trang: 106 |
  • Loại file: DOCX |
  • Lượt xem: 7413 |
  • Lượt tải: 9
dangvantuan

Tham gia: 02/08/2015

Mô tả:

Thực hiện đồng bộ Dạy học & Kiểm tra, đánh giá theo hướng tiếp cận năng lực học sinh ở chủ đề “Giống vật nuôi” Công nghệ 7 PHẦN DANH MỤC & KÍ HIỆU CHỮ VIẾT TẮT Danh mục chữ viết tắt Kí hiệu viết tắt 1. Trung học cơ sở THCS 2. Học sinh HS 3. Giáo viên GV 4. Sách giáo khoa SGK 5. Dạy học tích cực DHTC 6. Phương pháp dạy học PPDH 7. Bàn tay nặn bột BTNB 8. Kĩ thuật dạy học KTDH 9. Thiết bị dạy học TBDH 10. Dạy và học D&H 11. Kiểm tra đánh giá KTĐG 12. Kiến thức KT 13. Kỹ năng KN 14. Thái độ TĐ 15. Giáo dục phổ thông GDPT Giáo viên: Nguyễn Đình Tú - Trường THCS Chí Tân ~1~ Thực hiện đồng bộ Dạy học & Kiểm tra, đánh giá theo hướng tiếp cận năng lực học sinh ở chủ đề “Giống vật nuôi” Công nghệ 7 PHẦN A: MỞ ĐẦU I. ĐẶT VẤN ĐỀ. 1. Thực trạng vấn đề. Hiện nay, việc đổi mới ở giáo dục phổ thông đang có nhiều chuyển biến mạnh mẽ, theo TS. Vũ Đình Chuẩn - Vụ trưởng vụ giáo dục trung học thì: “Chương trình GDPT hiện hành quan tâm chủ yếu tới việc HS sẽ học được những gì. Việc xây dựng chương trình như vậy được gọi là theo hướng tiếp cận nội dung. Chương trình mới sẽ được xây dựng theo hướng tiếp cận năng lực HS, tức là xuất phát từ các năng lực mà mỗi HS cần có trong cuộc sống và kết quả cuối cùng phải đạt các năng lực ấy. Theo đó nội dung, phương pháp dạy học, phương pháp KTĐG đều phải hướng tới năng lực học sinh”. Đầu năm học 2014-2015 các đợt tập huấn, bồi dưỡng, chỉ dẫn, quán triệt là thực hiện đổi mới một các rộng rãi, từ trên các hội nghị, tới từng tổ chuyên môn. Nhưng có một bộ phận cán bộ quản lý và thầy cô giáo vẫn còn thể hiện rõ sức ì rất lớn cho rằng: “Có gì đâu, cũng vẫn thế thôi. Cứ dạy như trước học sinh hiểu bài, điểm cao là được”. Một số đồng chí thực hiện đổi mới nhưng việc áp dụng các phương pháp, kỹ thuật DHTC còn nửa vời, các hoạt động nhóm mang tính hình thức, học sinh thiếu tích cực…Suy nghĩ, thực hiện như vậy, tác động tiêu cực ảnh hưởng đến những thầy cô giáo luôn muốn tiếp cận với đổi mới cách thức dạy học. Cũng phải nói tới DH & KTĐG theo phương pháp truyền thống có phần nhẹ nhàng, đơn giản, giáo viên ít cần động não, chủ yếu giảng bài và đọc chép, đánh giá HS qua khả năng ghi nhớ…. Còn thực hiện theo phương pháp dạy học mới, theo chủ đề tích hợp, liên môn, kiểm tra đánh giá HS qua khả năng vận dụng giải quyết tình huống có vấn đề, gắn với thực tiễn… yêu cầu người giáo viên phải tốn nhiều thời gian, vất vả tìm tòi, sáng tạo trong soạn bài, chuẩn bị và sử dụng nhiều phương án, tình huống sư phạm, để dẫn dắt và gợi mở cho học sinh tìm hiểu, tư duy... Giáo viên: Nguyễn Đình Tú - Trường THCS Chí Tân ~2~ Thực hiện đồng bộ Dạy học & Kiểm tra, đánh giá theo hướng tiếp cận năng lực học sinh ở chủ đề “Giống vật nuôi” Công nghệ 7 Một mặt khác là phần lớn các thấy cô đều quan niệm, việc ra đề kiểm ra, đánh giá HS đơn giản là có điểm ghi vào sổ điểm, để cuối kỳ, cuối năm đánh giá học sinh, chỉ có một số ít thầy cô coi đó là một khâu quan trọng trong việc điều chỉnh phương pháp dạy học của cá nhân mình, dẫn đến xem nhẹ KTĐG học sinh trong quá trình dạy học. Thực tế cho thấy việc vận dụng cho tốt phương pháp DH & KTĐG theo định hướng phát triển năng lực HS còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố: từ nội dung sách, thầy cô, học sinh, phụ huynh, cơ sở vật chất, chính sách… nên chẳng dễ dàng gì, lắm lúc thất bại nhiều hơn thành công. 2. Lí do chọn giải pháp. Từ thực trạng ban đầu, DH và KTĐG theo hướng tiếp cận năng lực là thế nào, thực hiện ra sao để có được hiệu quả. Để trả lời câu hỏi này, trước hết phải khẳng định rằng: - Về dạy học: Dạy học hướng tới năng lực HS là phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, khả năng tự học, tư duy sáng tạo, lòng say mê học tập và ý chí vươn lên, phát triển được năng lực của người học. Việc người dạy sử dụng những PPDH phù hợp với mục tiêu dạy học đang là yêu cầu cần thiết đòi hỏi người dạy phải đảm bảo được HS trở thành trung tâm của quá trình nhận thức, GV trở thành người tổ chức, hướng dẫn cho học sinh tìm tòi kiến thức, chiếm lĩnh kiến thức là yếu tố quyết định sự thành công của một bài học. - Về kiểm tra đánh giá: KTĐG học tập theo quan điểm định hướng năng lực học sinh, không hạn chế ở khả năng tái hiện tri thức mà chú trọng tới khả năng vận dụng tri thức giải quyết nhiệm vụ gắn với thực tiễn. Đánh giá thành tích của HS không chỉ qua kết quả mà còn chú ý cả quá trình học tập, từ đó GV đưa ra cải thiện kịp thời cho hoạt động dạy và học của mình để nâng cao hiệu quả trong dạy và học. Việc xác nhận HS đạt hay không đạt mục tiêu của từng chủ đề, phải thể Giáo viên: Nguyễn Đình Tú - Trường THCS Chí Tân ~3~ Thực hiện đồng bộ Dạy học & Kiểm tra, đánh giá theo hướng tiếp cận năng lực học sinh ở chủ đề “Giống vật nuôi” Công nghệ 7 hiện rõ ràng từ phân tích sự tiến bộ học tập, kết quả đánh giá quá trình, kết quả đánh giá tổng kết, và căn cứ vào thái độ, hoàn cảnh gia đình cụ thể để đưa ra quyết định quan trọng với học sinh.. Sử dụng các PPDH tích cực và KTĐG theo định hướng phát triển năng lực HS là thể hiện sự thống nhất, đồng bộ giữa DH & KTĐG học sinh. Trên nền tảng chương trình, nội dung của SGK cũ, tôi đã vận dụng đề tài “Thực hiện đồng bộ Dạy học & Kiểm tra, đánh giá theo hướng tiếp cận năng lực học sinh ở chủ đề “Giống vật nuôi” Công nghệ 7” và đã có được những kết quả nhất định. Qua đề tài này có thể giải đáp được phần nào băn khoăn suy nghĩ của thầy cô, các bậc phụ huynh và cả học sinh. 3. Ý nghĩa và tác dụng của đề tài. Trong dạy học hiện nay các PPDH, KTDH truyền thống vẫn được áp dụng nhiều chiếm phần lớn trong tiết học như: Đàm thoại gợi mở, giải thích, đọc - chiếu - chép. Hoạt động nhóm thì số HS quá đông (cả dãy làm một nhóm), không được hoạt động cá nhân, thảo luận qua quýt, không được tự đánh giá kết quả... Tóm lại, sử dụng PPDH, KTDH tích cực, tổ chức HS học tập theo nhóm thì chỉ phần nhiều mang tính hình thức. Thực hiện đồng bộ đổi mới PPDH và KTĐG theo định hướng phát triển năng lực HS hiện nay là đòi hỏi tất yếu phù hợp với quy luật phát triển chung của xã hội, làm thay đổi thói quen học tập của học sinh, từ thụ động sang chủ động lĩnh hội kiến thức, kỹ năng, sự thay đổi này là rất quan trọng, vì thực tế trình độ khoa học ngày một phát triển, kiến thức, kỹ năng ngày càng đa dạng và thay đổi theo thời gian, nên DH & KTĐG là phải khai thác, tận dụng nội lực, phát huy tính tích cực, chủ động tìm tòi, sáng tạo của học sinh, để các em sẽ tự học suốt đời. 4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu đề tài. a). Đối tượng nghiên cứu. - HS lớp 7 trường THCS Chí Tân - Khoái Châu - Nội dung chương trình môn Công nghệ 7 Giáo viên: Nguyễn Đình Tú - Trường THCS Chí Tân ~4~ Thực hiện đồng bộ Dạy học & Kiểm tra, đánh giá theo hướng tiếp cận năng lực học sinh ở chủ đề “Giống vật nuôi” Công nghệ 7 - Chuẩn kiến thức kỹ năng môn Công nghệ THCS - Các phương pháp dạy học tích cực, kỹ thuật dạy học tích cực để áp dụng Dạy & học theo định hướng tiếp cận năng lực học sinh. - Kiểm tra, đánh giá học sinh theo định hướng tiếp cận năng lực. b). Phạm vi nghiên cứu: - Nghiên cứu, thiết kế, tổ chức hoạt động Dạy & học áp dụng một số PPDH, kỹ thuật DHTC theo định hướng tiếp cận năng lực trong chương I của Phần: Chăn nuôi, SGK Công nghệ 7 - Biên soạn, thiết kế câu hỏi, ra đề kiểm tra đánh giá, tổ chức kiểm tra đánh giá học sinh theo định hướng tiếp cận năng lực. II. PHƯƠNG PHÁP TIẾN HÀNH. 1. Cơ sở lí luận. a) Dạy học định hướng theo năng lực HS. Khi dạy học định hướng theo năng lực học sinh được hiểu là cá nhân người học trên cơ sở vận dụng kiến thức, kỹ năng, thái độ để thực hiện thành công một hoạt động nhất định, trong điều kiện cụ thể. Như vậy, không chỉ quan tâm tới hình thành, KT, KN, TĐ cho người học mà cần quan tâm tới việc vận dụng KT, KN, TĐ giải quyết một vấn đề trong học tập, một công việc trong thực tiễn. Từ đây dạy học theo định hướng năng lực học sinh có nhiều điểm nổi bật như: - Lấy người học là trung tâm, phát huy sự tích cực, tự giác, chủ động của người học, hình thành khả năng tự học, độc lập, linh hoạt, sáng tạo trong tư duy. - Mục tiêu dạy học rõ ràng, tập trung vào khả năng vận dụng. - Nội dung học tập thiết thực. - Phương pháp dạy học lựa chọn thể hiện định hướng hoạt động rõ ràng (định hướng thực thành, định hướng sản phẩm) và tăng cường vận dụng giải quyết các vấn đề thực tiễn. Giáo viên: Nguyễn Đình Tú - Trường THCS Chí Tân ~5~ Thực hiện đồng bộ Dạy học & Kiểm tra, đánh giá theo hướng tiếp cận năng lực học sinh ở chủ đề “Giống vật nuôi” Công nghệ 7 - Hình thức tổ chức đa dạng, tăng cường hợp tác, tìm hiểu khám phá trong điều kiện phù hợp. b) Kiểm tra, đánh giá theo định hướng năng lực HS. Đổi mới DH theo định hướng năng lực phải gắn liền với đổi mới KTĐG theo định hướng năng lực, so sánh KTĐG theo kiến thức, kỹ năng với KTĐG theo năng lực thực chất không có gì mâu thuẫn bởi vì KTĐG theo năng lực đã bao gồm KTĐG kiến thức, kỹ năng hay KTĐG năng lực là bước phát triển cao hơn, toàn diện hơn so với KTĐG kiến thức kỹ năng. Bởi HS có năng lực ở mức độ nhất định mới giải quyết được vấn đề, tình huống thực tiễn. Khi đó ngoài vận dụng kiến thức, kỹ năng cần có thêm kinh nghiệm của bản thân, kinh nghiệm thu thập được khi trải nghiệm trong gia đình, ngoài xã hội. 2. Cơ sở thực tiễn. a) Dạy học định hướng theo năng lực HS. Dạy học theo định hướng năng lực đã được triển khai ở các nhà trường phổ thông qua một số các hoạt động giáo dục như: dạy học theo chủ đề liên môn, vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết các vấn đề thực tiễn, dạy học qua thi nghiên cứu khoa học kĩ thuật, dạy học theo dự án… và tới đây là theo Mô hình trường học mới. Có thể nói dạy học theo hướng tiếp cận năng lực là bước đệm cần thiết, nền tảng để tiến tới đổi mới dạy học theo Mô hình trường học mới. Dù theo các hoạt động dạy học nào thì vẫn phải sử dụng các PPDH và các KTDH tích Giáo viên: Nguyễn Đình Tú - Trường THCS Chí Tân ~6~ Thực hiện đồng bộ Dạy học & Kiểm tra, đánh giá theo hướng tiếp cận năng lực học sinh ở chủ đề “Giống vật nuôi” Công nghệ 7 cực, khi dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh cần đặc biệt chú trọng tới các KTDH tích cực tổ chức cho HS hoạt động học tập theo nhóm. Dưới đây một số PPDH và nhiều KTDH tích cực có sẵn mà giáo viên có thể sử dụng trong dạy học . * Phương pháp dạy học: - Phát hiện và Giải quyết vấn đề: là PPDH trong đó GV tạo ra những tình huống có vấn đề, điều khiển HS phát hiện vấn đề, hoạt động tự giác, tích cực, chủ động, sáng tạo để giải quyết vấn đề và thông qua đó chiếm lĩnh tri thức, rèn luyện kĩ năng và đạt được những mục đích học tập khác. Đặc trưng cơ bản của PP này là "tình huống gợi vấn đề" vì tư duy chỉ bắt đầu khi xuất hiện tình huống có vấn đề. Tình huống gợi vấn đề là tình huống gợi ra cho HS những khó khăn về lí luận hay thực hành mà HS thấy cần có khả năng vượt qua, nhưng không phải ngay tức khắc mà phải trải qua quá trình tích cực suy nghĩ, hoạt động để biến đổi đối tượng hoạt động hoặc điều chỉnh kiến thức sẵn có. - Bàn tay nặn bột: là PPDH khoa học dựa trên sự tìm tòi - nghiên cứu, thông qua việc người học tự tiến hành thí nghiệm, quan sát, nghiên cứu tài liệu, điều tra các vấn đề gắn với thực tiễn, cuộc sống từ đó hình thành các kiến thức, kĩ năng, tạo nên tính tò mò, ham muốn khám phá và say mê khoa học rèn luyện kỹ năng diễn đạt thông qua ngôn ngữ nói và viết cho học sinh. * Kỹ thuật dạy học tích cực: Các kỹ thuật dạy học là những đơn vị nhỏ nhất của phương pháp dạy học gồm những biện pháp, cách thức hành động của của GV và HStrong các tình huống hành động nhỏ nhằm thực hiện và điều khiển quá trình dạy học. - Kỹ thuật động não viết. Động não viết là một hình thức biến đổi của động não. Trong động não viết thì những ý tưởng không được trình bày miệng mà được từng thành viên tham gia trình bày ý kiến bằng cách viết trên giấy về một chủ đề. Sản phẩm có thể có dạng một bản đồ trí tuệ. Giáo viên: Nguyễn Đình Tú - Trường THCS Chí Tân ~7~ Thực hiện đồng bộ Dạy học & Kiểm tra, đánh giá theo hướng tiếp cận năng lực học sinh ở chủ đề “Giống vật nuôi” Công nghệ 7 - Kỹ thuật XYZ Là một kỹ thuật nhằm phát huy tính tích cực trong thảo luận nhóm. X là số người trong nhóm, Y là số ý kiến mỗi người cần đưa ra, Z là phút dành cho mỗi người. - Kỹ thuật "bể cá" Là một kỹ thuật dùng cho thảo luận nhóm, trong đó một nhóm HS ngồi giữa lớp và thảo luận với nhau, còn những HS khác trong lớp ngồi xung quanh ở vòng ngoài theo dõi cuộc thảo luận đó và sau khi kết thúc cuộc thảo luận thì đưa ra những nhận xét về cách ứng xử của những HS thảo luận. - Kỹ thuật "ổ bi" Là một kỹ thuật dùng trong thảo HS chia thành hai nhóm ngồi theo hai vòng tròn đồng tâm như hai vòng của một ổ bi và đối diện nhau để tạo điều kiện cho mỗi HS có thể nói chuyện với lần lượt các HS ở nhóm khác. - Tranh luận ủng hộ - phản đối Tranh luận ủng hộ - phản đối (tranh luận chia phe) là một kỹ thuật dùng trong thảo luận, trong đó đề cập về một chủ đề có chứa đựng xung đột. Những ý kiến khác nhau và những ý kiến đối lập được đưa ra tranh luận không nhằm “đánh bại” ý kiến đối lập mà nhằm mục đích xem xét chủ đề dưới nhiều góc độ khác nhau. - Kỹ thuật "3 lần 3" Kỹ thuật “3 lần 3“ là kỹ thuật lấy thông tin phản hồi nhằm huy động sự tham gia tích cực của HS. - Lược đồ tư duy Lược đồ tư duy (còn được gọi là bản đồ khái niệm) là một sơ đồ nhằm trình bày một cách rõ ràng những ý tưởng mang tính kế hoạch hay kết quả làm việc của cá nhân hay nhóm về một chủ đề. Lược đồ tư duy có thể được viết trên giấy, trên bản trong, trên bảng hay thực hiện trên máy tính. Giáo viên: Nguyễn Đình Tú - Trường THCS Chí Tân ~8~ Thực hiện đồng bộ Dạy học & Kiểm tra, đánh giá theo hướng tiếp cận năng lực học sinh ở chủ đề “Giống vật nuôi” Công nghệ 7 - Kĩ thuật "Khăn trải bàn" Là hình thức tổ chức hoạt động mang tính hợp tác kết hợp giữa hoạt động cá nhân và hoạt động nhóm nhằm kích thích, thúc đẩy sự tham gia tích cực, tăng cường tính độc lập, trách nhiệm của cá nhân HS và phát triển mô hình có sự tương tác giữa HS với HS - Kĩ thuật "Các mảnh ghép" Là hình thức học tập hợp tác kết hợp giữa cá nhân, nhóm và liên kết giữa các nhóm nhằm giải quyết một nhiệm vụ phức hợp có nhiều chủ đề. - Kỹ thuật chia sẻ nhóm đôi (Think-Pair-Share) Là một kỹ thuật do giáo sư Frank Lyman đại học Maryland giới thiệu năm 1981. Kỹ thuật này giới thiệu hoạt động làm việc nhóm đôi, phát triển năng lực tư duy của từng cá nhân trong giải quyết vấn đề. - Kỹ thuật phòng tranh Là kĩ thuật mà có thể sử dụng cho hoạt động cá nhân hoặc hoạt động nhóm, lớp học như một phòng triển lãm tranh. - Kỹ thuật công đoạn Kĩ thuật này mỗi nhóm được giao giải quyết một nhiệm vụ khác nhau. Các nhóm đọc và góp ý kiến bổ sung cho nhóm bạn. Sau khi hoàn thiện xong, nhóm sẽ treo kết quả thảo luận lên tường lớp học. - Kỹ thuật “Hỏi và trả lời” Đây là KTDH giúp cho HS có thể củng cố, khắc sâu các kiến thức đã học thông qua việc hỏi và trả lời các câu hỏi. - Kỹ thuật “Viết tích cực” Kĩ thuật này sử dụng để viết tóm tắt những gì các em biết về chủ đề đang học hoặc nội dung đã học, để phản hồi cho GV về việc nắm kiến thức của HS và những chỗ các em còn hiểu sai. - Kỹ thuật “Đọc tích cực” (Đọc hợp tác) Là kĩ thuật giúp HS tăng cường khả năng tự học và giúp GV tiết kiệm thời gian đối với những bài học/phần đọc có nhiều nội dung nhưng không quá khó đối với HS. Giáo viên: Nguyễn Đình Tú - Trường THCS Chí Tân ~9~ Thực hiện đồng bộ Dạy học & Kiểm tra, đánh giá theo hướng tiếp cận năng lực học sinh ở chủ đề “Giống vật nuôi” Công nghệ 7 - Kỹ thuật phân tích phim Video Phim video là một trong các phương tiện để truyền đạt nội dung bài học bằng hình ảnh kết hợp âm thanh, giúp HS trực quan rõ ràng, dễ hiểu. Phim video nên ngắn gọn (3-10 phút). Cần xem qua trước đảm bảo là phim phù hợp nội dung bài học, để chiếu cho các em xem. b) Kiểm tra, đánh giá theo định hướng năng lực HS. Thực tế, từ trước tới nay KTĐG học sinh là hoạt động bắt buộc của giáo viên đứng lớp, để nâng cao chất lượng dạy & học, giáo viên phải xem đánh giá là một phần không thể thiếu trong hoạt động giảng dạy của mình. Từ năm học 2014 - 2015 các thầy, cô chuyển sang thực hiện KTĐG năng lực dựa vào mục tiêu cần đạt về KT, KN, TĐ theo định hướng tiếp cận năng lực học sinh, thể hiện các điểm cơ bản như: - Kiểm tra đánh giá được thực hiện ngay trong khi dạy học và coi trọng nhận xét đánh giá, tự đánh giá của học sinh. - Sử dụng kết hợp các phương pháp kiểm tra, đánh giá. - Chuyển từ đánh giá kết quả học tập ở cuối kỳ, cuối năm, sang loại hình đánh giá thường xuyên sau từng chủ đề, từng chương, nhằm mục tiêu phản hồi liên tục, để điều chỉnh hoạt động trong dạy và học. Đánh giá cả quá trình như vậy có ý nghĩa quan trọng và đôi khi kết quả điểm số không có ý nghĩa bằng những lời động viên, góp ý, nhận xét của giáo viên. Giáo viên: Nguyễn Đình Tú - Trường THCS Chí Tân ~10~ Thực hiện đồng bộ Dạy học & Kiểm tra, đánh giá theo hướng tiếp cận năng lực học sinh ở chủ đề “Giống vật nuôi” Công nghệ 7 - Chuyển trọng tâm đánh giá nội dung là khả năng ghi nhớ kiến thức sang đánh giá năng lực là khả năng vận dụng, giải quyết vấn đề gắn với thực tiễn, chú ý tới khả năng tư duy sáng tạo của học sinh. Do đó, câu hỏi kiểm tra đánh giá cần đưa ra một tình huống cụ thể, gắn với thực tiễn. 3. Các biện pháp tiến hành. Trong đề tài này tôi đã vận dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học: - Nghiên cứu lí thuyết : + Phân tích nội dung SGK phần kiến thức của các chủ đề bài học. + Nghiên cứu các tài liệu tham khảo liên quan đến kiến thức đó + Nghiên cứu tài liệu liên quan đến việc thiết kế và tài liệu đổi mới phương pháp giảng dạy & kiểm tra đánh giá môn Công nghệ. - Điều tra : + Điều tra thực trạng sử dụng KTDH và KTĐG trong nhà trường. + Lấy ý kiến của các giáo viên trong nhóm chuyên môn về KTDH & KTĐG điều chỉnh các hoạt động học tập để đưa vào thực nghiệm. - Thực nghiệm sư phạm : + Mời giáo viên trong nhóm chuyên môn dự giờ thực nghiệm chính thức đối với học sinh khối lớp 7 + Tiếp tục xin ý kiến nhận xét để rút ra kinh nghiệm thực tế. - Tổng hợp, phân tích, so sánh đối chứng. + Tổng hợp kết quả bài kiển tra của học sinh trước và sau khi áp dụng, phân tích điều kiện, đối chứng để rút ra kết quả và bài học kinh nghiệm. 4. Thời gian nghiên cứu tạo ra giải pháp. - Thời gian nghiên cứu đề tài từ giữa năm học 2013-2014 cho tới nay tại trường THCS Chí Tân - Khoái Châu - Hưng yên Giáo viên: Nguyễn Đình Tú - Trường THCS Chí Tân ~11~ Thực hiện đồng bộ Dạy học & Kiểm tra, đánh giá theo hướng tiếp cận năng lực học sinh ở chủ đề “Giống vật nuôi” Công nghệ 7 PHẦN B: NỘI DUNG PHẦN I. MỤC TIÊU ĐỀ TÀI. Đề xuất giải pháp thực hiện được đồng bộ Dạy học & Kiểm tra, đánh giá theo hướng tiếp cận năng lực HS ở các chủ đề dạy học, nâng cao chất lượng dạy và học, đáp ứng được yêu cầu đổi mới căn bản toàn diện giáo dục và đào tạo. - Sử dụng các KTDH và PPDH tích cực đúng kỹ thuật, đúng quy trình đặc biệt là khi sử dụng các kỹ thuật tổ chức HS hoạt động học tập theo nhóm. - Dạy học & Kiểm tra, đánh giá học sinh có sự liên hệ thực tiễn thường xuyên, có tình huống liên hệ gắn liền với thực tế cuộc sống. - Phát triển các năng lực của HS trong các hoạt động học tập tích cực, chủ động, sáng tạo, hứng thú, tìm tòi khám phá cũng như các hoạt động thực hiện nhận xét đánh giá, tự đánh giá kết quả học tập của cá nhân, của nhóm. - Xây dựng phát triển mô hình học tập tích cực, học sinh là trung tâm trong hoạt động học, có sự tương tác mạnh về tư duy và giao tiếp thảo luận giữa HS với GV và giữa HS với HS cùng nhau giải quyết các nhiệm vụ học tập. PHẦN II. GIẢI PHÁP THỰC HIỆN ĐỀ TÀI. I. TÌM HIỂU CÁC NĂNG LỰC CỦA HỌC SINH CẦN HƯỚNG TỚI TRONG DẠY HỌC MÔN CÔNG NGHỆ. 1. Các năng lực chung. Năng lực chung là năng lực nhất thiết phải hình thành và phát triển ở tất cả các học sinh do đó không chỉ môn Công nghệ mà các môn học, các hoạt động giáo dục đều phải hướng tới. Dưới đây là bảng mô tả biểu hiện của các năng lực chung của các môn học. Các năng lực chung 1. Tự học. Mô tả (Biểu hiện) - Là năng lực sử dụng các phương pháp thủ thuật học tập để đạt được mục đích học tập. (Xác định được nhiệm vụ học tập, có hướng phấn đấu với mục tiêu cụ thể, chi tiết, hình thành cách học tập riêng, chọn được nguồn tài liệu phù hợp với mục đích học tập khác nhau…) - Là năng lực suy nghĩ và hành động trong những tình Giáo viên: Nguyễn Đình Tú - Trường THCS Chí Tân ~12~ Thực hiện đồng bộ Dạy học & Kiểm tra, đánh giá theo hướng tiếp cận năng lực học sinh ở chủ đề “Giống vật nuôi” Công nghệ 7 2. Giải quyết huống không có sẵn cách thức và trình tự giải quyết. Việc vấn đề. giải quyết có mục tiêu rõ ràng nhưng tại thời điểm đó, chưa biết cách làm thế nào để đạt được mục tiêu đó. (Phân tích tình huống, thu thập thông tin, đề xuất giải pháp…) - Là năng lực khám phá và phát hiện bản chất, hình thành và triển khai ý tưởng mới, sự khác biệt, phù hợp với ngữ 3. Sáng tạo. cảnh đẫ cho. (Làm rõ tình huống, xác định thông tin, xem xét sự vật từ nhiều góc nhìn, hình thành và kết nối nhiều ý 4. Tự quản lý 5. Giao tiếp 6. Hợp tác 7. Sử dụng ngôn ngữ. 8. Tính toán. 9. Sử dụng ICT tưởng, tạo ra yếu tố mới…) - Là năng lực làm chủ được tình huống, cảm xúc, tự ý thức, tự hành động và tự đánh giá và điều chỉnh hành động trong nhà trường, xã hội. ( Tự điều chỉnh một số hạn chế của bản thân trong học tập, lao động, sinh hoạt…) - Là năng lực bày tỏ ý kiến, thể hiện cảm xúc bằng hình thức nói, viết, nghe, sử dụng cử chỉ phù hợp với mục đích tình huống và đối tượng giao tiếp có hiệu quả. - Là cùng với người khác thực hiện công việc nhằm đạt được mục đích chung nhờ xác định được mục đích và các hoạt động mà bản thân có thể đảm nhiệm, biết được nhu cầu và đặc điểm của người khác để tổ chức hỗ trợ, chia sẻ kinh nghiệm động được nhiều người tham gia hoàn thành công việc. - Là sự thành thạo tiếng phổ thông và có thể sử dụng một cách tự tin và hiệu quả trong học tập và trong cuộc sống hàng ngày. ( Trình bày, trao đổi, tranh luận…) - Là có thể sử dụng tính toán một cách tự tin và hiệu quả trong cuộc sống hàng ngày. - Là năng lực nhận biết, làm chủ, khai thác công cụ công nghệ thông tin và truyền thông. (Truy cập thông tin mạng, trao đổi, hình thành ý tưởng..) 2. Năng lực chuyên biệt của Công nghệ. Giáo viên: Nguyễn Đình Tú - Trường THCS Chí Tân ~13~ Thực hiện đồng bộ Dạy học & Kiểm tra, đánh giá theo hướng tiếp cận năng lực học sinh ở chủ đề “Giống vật nuôi” Công nghệ 7 Bên cạnh nhiệm vụ hình thành và phát triển năng lực chung môn Công nghệ còn nhiệm vụ hình thành và phát triển các năng lực chuyện biệt theo đặc thù bộ môn. Sau đây là bảng mô tả biểu hiện của các năng lực chuyên biệt của môn Công nghệ. Năng lực Mô tả - Là năng lực sử dụng các khái niệm, kí hiệu, quy ước, 1. Sử dụng hình biểu diễn để lập và đọc hiểu các bản vẽ, các sản phẩm ngôn ngữ kỹ đồ họa thuộc một số lĩnh vực công nghệ phổ biến và được thuật. dùng trong học tập, nghiên cứu, ứng dụng, giao tiếp. 2. Hình thành - Là năng lực tìm kiếm và phát hiện những vấn đề trong ý tưởng và cuộc sống có thể giải quyết được bằng công nghệ: đề xuất, thiết kế công đánh giá và hoàn thiện giải pháp công nghệ để giải quyết nghệ. vấn đề. 3. Triển khai - là năng lực hiện thực hóa ý tưởng và thiết kế công nghệ công nghệ. dựa trên thông tin, vật liệu, phương tiện, quy trình, kỹ năng, bí quyết công nghệ, cũng như quản lí quá trình đó. 4. Lựa chọn - Là năng lực hiểu về công nghệ, về vai trò ảnh hưởng và đánh giá (tích cực và tiêu cực) của nó với cuộc sống từ đó lựa chọn công nghệ. được công nghệ phù hợp trong hoàn cảnh cụ thể. - Là năng lực nhận biết, vận hành, điều khiển, bảo trì, bảo 5. Sử dụng dưỡng các sản phẩm công nghệ phổ biến như thủ công, công nghệ. nấu ăn, chăn nuôi, trồng trọt, chế tạo cơ khí, kỹ thuật điện, 6. Tiêu dùng tự động hóa… - Là năng lực quản lý chi tiêu, mua sắm hơp lý và khoa và kinh học; tính toán, lựa chọn lĩnh vực, xác định ý tưởng, cơ hội doanh. và lập kế hoạch … dựa trên công nghệ. II. TÌM HIỂU QUY TRÌNH SỬ DỤNG MỘT SỐ PPDH VÀ CÁC KTDH TÍCH CỰC. 1. Tìm hiểu về cách sử dụng một số PPDH tích cực. Giáo viên: Nguyễn Đình Tú - Trường THCS Chí Tân ~14~ Thực hiện đồng bộ Dạy học & Kiểm tra, đánh giá theo hướng tiếp cận năng lực học sinh ở chủ đề “Giống vật nuôi” Công nghệ 7 a) Sử dụng PP Phát hiện và Giải quyết vấn đề: Quy trình thực hiện. Bước 1. Phát hiện hoặc thâm nhập vấn đề + Phát hiện vấn đề từ một tình huống gợi vấn đề + Có thể giải thích và chính xác hóa tình huống (khi cần thiết) để hiểu đúng vấn đề được đặt ra + Phát biểu vấn đề và đặt mục tiêu giải quyết vấn đề đó. Bước 2: Tìm giải pháp giải quyết vấn đề. Tìm cách giải quyết vấn đề, thường được thực hiện theo sơ đồ sau: Giải thích sơ đồ. + Phân tích vấn đề: làm rõ mối liên hệ giữa cái đã biết và cái cần tìm (dựa vào những tri thức đã học, liên tưởng tới kiến thức thích hợp) + Đề xuất và thực hiện hướng giải quyết vấn đề. Cần thu thập, tổ chức dữ liệu, huy động tri thức, sử dụng những phương pháp, kĩ thuật nhận thức, tìm đoán suy luận…Tổng hợp các ý kiến được đề xuất phương hướng thực hiện giải quyết vấn đề. Giáo viên: Nguyễn Đình Tú - Trường THCS Chí Tân ~15~ Thực hiện đồng bộ Dạy học & Kiểm tra, đánh giá theo hướng tiếp cận năng lực học sinh ở chủ đề “Giống vật nuôi” Công nghệ 7 + Hình thành giải pháp: Từ các ý kiến được đề xuất chọn và hình thành được một giải pháp để thực hiện giải quyết vấn đề. + Giải quyết và kiểm tra tính đúng đắn của giải pháp: Nếu giải pháp đúng thì kết thúc ngay, nếu không đúng thì lặp lại từ khâu phân tích vấn đề cho đến khi tìm được giải pháp đúng. Sau khi đã tìm ra một giải pháp, có thể tiếp tục tìm thêm những giải pháp khác, so sánh chúng với nhau để tìm ra giải pháp hợp lí nhất. Bước 3. Trình bày giải pháp Học sinh được trình bày lại toàn bộ từ việc phát biểu vấn đề tới giải pháp trước lớp. Bước 4. Đánh giá và Nghiên cứu sâu giải pháp - Học sinh được nhận xét đánh giá giải pháp của học sinh khác hoặc kết hợp với GV để đánh giá. - Tìm hiểu những khả năng ứng dụng kết quả - Đề xuất những vấn đề mới có liên quan nhờ xét tương tự, khái quát hóa, lật ngược vấn đề,... và giải quyết nếu có thể. b) Sử dụng Phương pháp Bàn tay nặn bột. Tiến trình dạy học theo phương pháp BTNB được thể hiện theo 5 bước ở sơ đồ sau đây. Giáo viên: Nguyễn Đình Tú - Trường THCS Chí Tân ~16~ Thực hiện đồng bộ Dạy học & Kiểm tra, đánh giá theo hướng tiếp cận năng lực học sinh ở chủ đề “Giống vật nuôi” Công nghệ 7 Bước 1: Tình huống xuất phát và câu hỏi nêu vấn đề. - Là một tình huống do giáo viên chủ động đưa ra như là một cách dẫn nhập vào bài học - Câu hỏi nêu vấn đề là câu hỏi lớn của bài học. - Câu hỏi phải phù hợp với trình độ học sinh, gây mâu thuẫn nhận thức và kích thích tính tò mò của học sinh. - Dùng câu hỏi mở, tuyệt đối không được dùng câu hỏi đóng. Bước 2: Bộc lộ quan niệm ban đầu của học sinh. - Khuyến khích học sinh nêu những suy nghĩ, nhận thức ban đầu của mình về sự vật, hiện tưởng mới. - Cho học sinh trình bày bằng nhiều hình thức: viết, vẽ, nói, …. - Không nhất thiết phải chú ý tới các quan niệm đúng, cần phải chú trọng đến các quan niệm sai. Bước 3: Đề xuất câu hỏi hay giả thuyết và thiết kế phương án thực nghiệm. - Đề xuất câu hỏi. Giáo viên: Nguyễn Đình Tú - Trường THCS Chí Tân ~17~ Thực hiện đồng bộ Dạy học & Kiểm tra, đánh giá theo hướng tiếp cận năng lực học sinh ở chủ đề “Giống vật nuôi” Công nghệ 7 + Từ những khác biệt và phong phú về biểu tượng ban đầu, GV giúp HS đề xuất câu hỏi. + Khéo léo chọn lựa một số biểu tượng ban đầu khác biệt trong lớp để giúp HS so sánh từ đó đặt câu hỏi liên quan đến vấn đề bài học. - Đề xuất phương án thực nghiệm nghiên cứu. + Từ những câu hỏi của HS, GV nêu câu hỏi cho HS đề nghị các em đề xuất thực nghiệm để tìm ra câu trả lời cho các câu hỏi đó. + Ghi chú lên bảng các đề xuất của HS để các ý kiến sau không trùng lặp. + Khuyến khích HS tự đánh giá ý kiến nhau hơn là ý kiến của GV nhận xét. Bước 4: Tiến hành thực nghiệm tìm tòi - nghiên cứu. - Quan sát tranh và mô hình và ưu tiên thực nghiệm trên vật thật - Từ những khác biệt và phong phú về biểu tượng ban đầu, GV giúp HS đề xuất câu hỏi. - Chọn lựa một số biểu tượng ban đầu khác biệt trong lớp từ đó HS đặt câu hỏi liên quan đến bài học để giúp học sinh so sánh. Bước 5: Kết luận kiến thức mới. - HS kiểm tra lại tính hợp lý của các giả thuyết mà mình đưa ra. - Giúp HS lựa chọn các lý luận và hình thành kết luận. - Sau khi thực hiện nghiên cứu, các câu hỏi dần dần được giải quyết, các giả thuyết dần dần được kiểm chứng tuy nhiên vẫn chưa có hệ thống hoặc chưa chính xác một cách khoa học. - Tóm tắt, kết luận và hệ thống lại để học sinh ghi vào vở coi như là kiến thức bài học. - Khắc sâu kiến thức bằng cách đối chiếu biểu tượng ban đầu. 2. Tìm hiểu về cách sử dụng các KTDH tích cực. Các kỹ thuật dạy học tích cực được trình bày sau đây có thể được áp dụng thuận lợi trong làm việc nhóm. Tuy nhiên chúng cũng có thể được kết hợp thực hiện trong các hình thức dạy học toàn lớp. 2.1. Kỹ thuật động não viết Các bước tiến hành Giáo viên: Nguyễn Đình Tú - Trường THCS Chí Tân ~18~ Thực hiện đồng bộ Dạy học & Kiểm tra, đánh giá theo hướng tiếp cận năng lực học sinh ở chủ đề “Giống vật nuôi” Công nghệ 7 - B1. Đặt trên bàn 1-2 tờ giấy để ghi các ý tưởng, đề xuất của các thành viên. - B2. Mỗi một thành viên viết các ý nghĩ của mình trên các tờ giấy đó. - B3. Có thể tham khảo các ý kiến khác đã ghi trên giấy của các thành viên khác để tiếp tục phát triển ý nghĩ. - B4. Thu thập xong ý tưởng thì đánh giá các ý tưởng trong nhóm. 2.2. Kỹ thuật XYZ Thực hiện như sau: - B1. Mỗi nhóm 6 người, mỗi người viết 3 ý kiến trên một tờ giấy trong vòng 5 phút về cách giải quyết 1 vấn đề và tiếp tục chuyển cho người bên cạnh; - B2. Tiếp tục như vậy cho đến khi tất cả mọi người đều viết ý kiến của mình, có thể lặp lại vòng khác; - B3. Con số X-Y-Z có thể thay đổi; - B4. Sau khi thu thập ý kiến thì tiến hành thảo luận, đánh giá các ý kiến. 2.3. Kỹ thuật "bể cá" Thực hiện như sau: - B1. Một nhóm HS ngồi giữa lớp và thảo luận với nhau, còn những HS khác trong lớp ngồi xung quanh ở vòng ngoài theo dõi cuộc thảo luận đó. - B2. Sau khi kết thúc cuộc thảo luận thì đưa ra những nhận xét về cách ứng xử của những HS thảo luận. 2.4. Kỹ thuật "ổ bi" Thực hiện như sau: - B1. Chia HS thành hai nhóm ngồi theo hai vòng tròn đồng tâm như hai vòng của một ổ bi và đối diện nhau để tạo điều kiện cho mỗi HS có thể nói chuyện với lần lượt các HS ở nhóm khác. - B2. Sau một ít phút thì HS vòng ngoài ngồi yên, HS vòng trong chuyển chỗ theo chiều kim đồng hồ, tương tự như vòng bi quay, để luôn hình thành các nhóm đối tác mới. - B3. Sau cùng là đánh giá, kết luận thảo luận. 2.5. Tranh luận ủng hộ - phản đối Cách thực hiện: Giáo viên: Nguyễn Đình Tú - Trường THCS Chí Tân ~19~ Thực hiện đồng bộ Dạy học & Kiểm tra, đánh giá theo hướng tiếp cận năng lực học sinh ở chủ đề “Giống vật nuôi” Công nghệ 7 - B1. Các thành viên được chia thành hai nhóm theo hai hướng ý kiến đối lập nhau về một luận điểm cần tranh luận. - B2. Sau khi các nhóm đã thu thập luận cứ thì bắt đầu thảo luận thông qua đại diện của hai nhóm. Mỗi nhóm trình bày một lập luận của mình: Nhóm ủng hộ đưa ra một lập luận ủng hộ, tiếp đó nhóm phản đối đưa ra một ý kiến phản đối và cứ tiếp tục như vậy. - B3. Sau khi các lập luận đã đưa ra thì tiếp theo là giai đoạn thảo luận chung và đánh giá, kết luận thảo luận. 2.6.. Kỹ thuật "3 lần 3" Cách làm như sau: - B1. Yêu cầu HS cho ý kiến phản hồi về một vấn đề nào đó (nội dung buổi thảo luận, phương pháp tiến hành thảo luận...). - B2. Mỗi người cần viết ra: - 3 điều tốt; - 3 điều chưa tốt; - 3 đề nghị cải tiến. - B3. Sau khi thu thập ý kiến thì xử lý và thảo luận về các ý kiến phản hồi. 2.7. Lược đồ tư duy Cách làm như sau: - B1. Viết tên chủ đề ở trung tâm, hay vẽ một hình ảnh phản ánh chủ đề. - B2. Từ chủ đề trung tâm, vẽ các nhánh chính. Trên mỗi nhánh chính viết một khái niệm, phản ánh một nội dung lớn của chủ đề, viết bằng CHỮ IN HOA. Nhánh và chữ viết trên đó được vẽ và viết cùng một màu. Nhánh chính đó được nối với chủ đề trung tâm. Chỉ sử dụng các thuật ngữ quan trọng để viết trên các nhánh. - B3. Từ mỗi nhánh chính vẽ tiếp các nhánh phụ để viết tiếp những nội dung thuộc nhánh chính đó. Các chữ trên nhánh phụ được viết bằng chữ in thường. - B4. Tiếp tục như vậy ở các tầng phụ tiếp theo. 2.8. Kĩ thuật "Khăn trải bàn" Cách tiến hành: Giáo viên: Nguyễn Đình Tú - Trường THCS Chí Tân ~20~
- Xem thêm -