Tài liệu Sáng kiến kinh nghiệm sử dụng phương pháp dạy học lịch sử thảo luận nhóm

  • Số trang: 22 |
  • Loại file: DOC |
  • Lượt xem: 41 |
  • Lượt tải: 0
tailieuonline

Tham gia: 31/07/2015

Mô tả:

A. §Æt vÊn ®Ò I. Lêi më ®Çu. Còng nh c¸c bé m«n khoa häc kh¸c, bé m«n lÞch sö ë trêng THCS lµ v« cïng quan träng.Gióp c¸c em hiÓu ®îc céi nguån d©n téc, sù h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn cña x· héi loµi ngêi...§Ó phï hîp víi xu thÕ ph¸t trÓn cña x· héi, tr×nh ®é tiÕp nhËn vµ häc tËp cña c¸c em.Bé gi¸o dôc ®· thùc hiÖn ch¬ng tr×nh thay s¸ch, thùc hiÖn ph¬ng ph¸p d¹y häc theo ph¬ng híng tÝch cc. Muèn giê häc trë nªn sinh ®éng, hÊp dÉn, g©y høng thó lèi cuèn häc sinh häc tËp chñ ®éng, tÝch cùc th× gi¸o viªn ph¶i biÕt sö dông c¸c ph¬ng ph¸p d¹y häc lÞch sö theo ®óng ®Æc trng bé m«n nh: D¹y häc vÊn ®¸p, ®µm tho¹i; D¹y vµ häc ph¸t hiÖn vµ gi¶i quyÕt vÊn ®Ò; D¹y häc theo ph¬ng ph¸p th¶o luËn nhãm.... Trong ®ã ph¬ng ph¸p d¹y häc vÊn ®¸p, ®µm tho¹i; D¹y vµ häc ph¸t hiÖn vµ gi¶i quyÕt vÊn ®Ò lµ nhng ph¬ng ph¸p d¹y häc truyÒn th«ng ®· cã tõ tríc. Cßn ph¬ng ph¸p d¹y häc th¶o luËn nhãm lµ ph¬ng ph¸p míi, tríc ®©y cha cã tr¬ng tr×nh c¶i c¸ch gi¸o dôc vµ d¹y häc theo ph¬ng ph¸p míi, mét sè gi¸o viªn trong qu¸ tr×nh gi¶ng d¹y còng ®· nghÜ ph¬ng ph¸p nµy nhng kh«ng gi¸m m¹nh d¹n ®a vµo gi¶ng d¹y ®Æc biÖt lµ c¸c giê thao gi¶ng cÊp trêng v× sî sai ph¬ng ph¸p. Nhng tõ khi c¶i c¸ch gi¸o dôc, thùc hiÖn d¹y häc theo ph¬ng ph¸p míi, qua c¸c líp tËp huÊn chuyªn ®Ò, båi dìng,b¶n th©n t«i nhËn thÊy mét trong nh÷ng ph¬ng ph¸p quan träng trong d¹y häc lÞch sö ®ã lµ ph¬ng ph¸p d¹y häc lÞch sö th¶o luËn nhãm. Tæ chøc d¹y häc lÞch sö th¶o luËn nhãm lµ h×nh thøc d¹y häc míi ®èi víi gi¸o viªn – Mét trong nh÷ng h×nh thøc thùc hiÖn 1 tèt nhÊt viÖc d¹y häc ph¸t huy tÝnh tÝch cùc vµ t¬ng t¸c cña häc sinh.Víi h×nh thøc nµy, häc sinh ®îc l«i cuèn vµo c¸c ho¹t ®éng häc tËp, tiÕp thu kiÕn thøc b»ng chÝnh kh¶ n¨ng cña m×nh víi sù tæ chøc híng dÉn cña gi¸o viªn. Víi ph¬ng ph¸p d¹y häc lÞch sö th¶o luËn nhãm môc ®Ých chÝnh lµ gióp c¸c thµnh viªn trong nhãm chia sÎ c¸c b¨n kho¨n, kinh nghiÖm cña b¶n th©n cïng nhau x©y dùng nhËn thøc míi. B»ng c¸ch nãi ra nh÷ng ®iÒu ®ang nghÜ, mçi ngêi cã thÓ nhËn râ tr×nh ®é hiÓu biÕt cña m×nh vÒ chñ ®Ò nªu ra, thÊy m×nh cÇn häc hái thªm nh÷ng g×. Qua c¸ch häc nµy , bµi häc trë thµnh qu¸ tr×nh häc hái lÉn nhau chø kh«ng ph¶i lµ sù tiÕp nhËn thô ®éng tõ gi¸o viªn. Thµnh c«ng cña mét bµi häc lÞch sö phô thuéc vµo sù nhiÖt t×nh tham gia cña c¸c thµnh viªn trong nhãm. Trong ho¹t ®éng nhãm, t duy tÝch cùc cña häc sinh ®îcph¸t huy vµ ý quan träng cña ph¬ng ph¸p nµy lµ rÌn luyÖn n¨ng lùc hîp t¸c gi÷a c¸c thµnh viªn trong tæ chøc ho¹t ®éng. Th«ng qua ho¹t ®éng th¶o luËn nhãm nh vËy, häc sinh n¾m v÷ng, nhí s©u kiÕn thøc bµi häc. §ång thêi gióp c¸c em rÌn luyÖn vµ ph¸t triÓn kü n¨ng lµm viÖc vµ giao tiÕp, t¹o thãi quen häc hái lÉn nhau; ph¸t huy vai trß, tr¸ch nhiÖm, tÝnh tÝch cùc trªn c¬ së hîp t¸c. Cã nh vËy míi dÇn dÇn xo¸ bá thãi quen thô ®éng “ Ghi chÐp” cña häc sinh. II. Thùc trang cña vÊn ®Ò cÇn nghiªn cøu. Qua 8 n¨m thùc hiÖn ch¬ng tr×nh c¶i c¸ch gi¸o dôc, thay s¸ch vµ ®Æc biÖt lµ thùc hiÖn ph¬ng ph¸p d¹y häc theo híng tÝch cùc, nhiÒu gi¸o viªn lÞch sö ®· cã ý thøc, s¸ng kiÕn sö dông ph¬ng ph¸p tho¶ luËn nhãm trong bµi d¹y, tiÕt d¹y cña 2 m×nh. Th«ng qua ph¬ng ph¸p d¹y häc th¶o luËn nhãm chóng ta ®· t¹o c¬ héi, m«i trêng thuËn lîi ®Ó c¸c em tham gia tÝch cùc, chñ ®éng vµo qu¸ tr×nh häc tËp, cßn gi¸o viªn chØ lµ ngêi tæ chøc, híng dÉn c¸c em tham gia ho¹t ®éng ®Ó lµm sao ®¹t ®îc hiÖu qu¶ gi¸o dôc cao nhÊt. Tuy nhiªn, bªn c¹nh ®ã vÉn cßn nhiÒu bÊt cËp cÇn kh¾c phôc nh gi¸o viªn kh«ng sö dông hoÆc Ýt sö dông ph¬ng ph¸p tho¶ luËn nhãm trong d¹y c¸c kiÓu bµi, hoÆc sö dông mang tÝnh h×nh thøc, ®èi phã qua loa cho lµ cã sö dông ph¬ng ph¸p d¹y häc míi mµ kh«ng hoÆc Ýt ®em l¹i kÕt qu¶ cao ( HiÖu qu¶ gi¸o dôc cha cao) Nguyªn nh©n cña t×nh tr¹ng nµy lµ do : - Gi¸o viªn cha nhËn thøc ®óng vÒ tÇm quan träng cña ph¬ng ph¸p d¹y häc th¶o luËn nhãm trong d¹y häc lÞch sö cña tõng bµi, tõng tiÕt,tõng ch¬ng, tõng phÇn. - Do gi¸o viªn cßn lóng tóng trong ph¬ng ph¸p ¸p dông, kh«ng ®Þnh h×nh râ nªn sö dông ph¬ng ph¸p nµy trong tõng d¹ng bµi nµo, ¸p dông m¸y mãc, néi dung c©u hái cha thµnh th¹o - Trong qu¸ tr×nh gi¶ng d¹y cã mét sè tiÕt dung lîng kiÕn thøc qu¸ nhiÒu ( §Æc biÖt lµ phÇn lÞch sö ViÖt Nam ë khèi 8, khãi 9) Sî kh«ng hÕt bµi nªn nhiÒu gi¸o viªn thêng lít qua c©u hái th¶o luËn nhãm hoÆc kh«ng sö dông - DËp khu«n mét h×nh thøc th¶o luËn nhãm mµ cha cã sù ®Çu t (VÒ thêi gian, kinh tÕ...) DÉn ®Õn tiÕt d¹y nhµm ch¸n, kÕt qu¶ kh«ng cao. Chóng ta thÊy víi nh÷ng nguyªn nh©n nãi trªn lµm cho viÖc d¹y häc lÞch sö sö dông ph¬ng ph¸p th¶o luËn nhãm gÆp nhiÒu 3 khã kh¨n, dÉn ®Õn hiÖu qu¶ gi¸o dôc cha cao vµ ®Æc biÖt kh«ng l«i cuèn ®îc häc sinh tham gia vµo qu¸ tr×nh häc. Tríc yªucÇu thùc hiÖn ph¬ng ph¸p d¹y häc theo híng tÝch cùc cña nghµnh gi¸o dôc nãi chung vµ bé m«n lÞch sö nãi riªng, tríc tÇm quan trong, ý nghÜa cña viÖc sö dôngph¬ng ph¸p th¶o luËn nhãm ®Ó d¹y tèt bé m«n lÞch sö trong nhµ trêng THCS vµ tríc thùc tr¹ng hiÖn nay. Lµ gi¸o viªn ®îc ®µo t¹o chuyªn m«n V¨n – Sö, t¹i trêng THCS H¶i YÕn t«i ®îc ph©n c«ng gi¶ng d¹y bé m«n lÞch sö. §Ó tõng bµi, tõng tiÕt d¹y ®¹t kÕt qu¶ cao b¶n th©n t«i lu«n tr¨n trë, suy nghÜ, thö nghiÖm,trao ®æi cïng ®ång nghiÖp trong tæ, trong trêng cïng víi nghiªn cøu tµi liÖu vµ ®Æc biÖt lµ tµi liÖu Båi dìng thêng xuyªn vµ Nh÷ng vÊn ®Ò chung vÒ ®æi míi gi¸o dôc trung häc c¬ së m«n lÞch sö. Sau mét thêi gian t×m tßi suy nghÜ, nghiªn cøu vµ thö nghiÖm t«i quyÕt ®Þnh chän ®Ò tµi nµy: Sö dông ph¬ng ph¸p d¹y häc lÞch sö th¶o luËn nhãm. V× ®iÒu kiÖn n¨ng lùc cßn h¹n chÕ, ch¾c ch¾n ®Ò tµi nµy cßn nhiÒu thiÕu sãt rÊt mong ®îc c¸c ®ång nghiÖp gãp ý ch©n thµnh ®Ó ®Ò tµi nµy ®îc øng dông vµo thùc tÕ gi¶ng d¹y ®¹t hiÖu qu¶ cao h¬n. Do thêi gian vµ khu«n khæ cña ®Ò tµi cã h¹n, t«i chØ ¸p dông ph¬ng ph¸p d¹y häc th¶o luËn nhãm víi c¸c kiÓu bµi: Cung cÊp kiÕn thøc míi , «n tËp ch¬ng, lµm bµi tËp lÞch sö ,quan s¸t tranh ¶nh vµ lîc ®å. T«i hi väng ®Ò tµi nµy sÏ gãp phÇn vµo c«ng viÖc n©ng cao n¨ng lùc cña gi¶ng d¹y cña gi¸o viªn d¹y häc lÞch sö ë trêng THCS , cña bé m«n lÞch sö, hoµn thµnh môc tiªu mµ m«n häc ®Ò ra lµ häc sinh ®îc tÝch cùc, l«i cuèn vµo c¸c ho¹t ®éng häc tËp, tiÕp thu kiÕn thøc b¾ng 4 chÝnh kh¶ n¨ng cña m×nh víi sù tæ chøc híng dÉn cña gi¸o viªn. Tõ ®ã c¸c em yªu thÝch vµ h¨ng say häc bé m«n lÞch sö, t×m tßi kh¸m ph¸ c¸i míi. Trªn c¬ së ®ã gi¸o dôc cho c¸c em lßng yªu quª h¬ng ®Êt níc, truyÒn thèng d©n téc, con ngêi ViÖt Nam, tiÕp thu cã chän läc tinh hoa v¨n ho¸ nh©n lo¹i qua nhiÒu thÕ hÖ, t¹o cho häc sinh cã n¨ng lùc t duy biÕt t×m tßi suy nghÜ ®îc tù do thÓ hiÖn suy nghÜ cña m×nh, th«ng qua ph¬ng ph¸p th¶o luËn nhãm ý kiÕn cña mçi c¸ nh©n ®îc béc lé, kh¼ng ®Þnh hay b¸c bá, qua ®ã ngêi häc ®îc n¨ng lùc cña m×nh lªn mét tr×nh ®é míi.Nhê ph¬ng ph¸p d¹y häc th¶o luËn nhãm, bµi häc vËn dông ®îc vèn hiÓu biÕt vµ kinh nghiÖm cña mçi häc sinh, cña c¶ líp chø kh«ng chØ dùa trªn vèn hiÓu biÕt kinh nghiÖm cña thÇy gi¸o. B. Gi¶i quyÕt vÊn ®Ò I C¸c gi¶i ph¸p thùc hiÖn §Ó thùc hiÖn ®îc tèt vµ ®¹t hiÖu qña cao khi sö dông ph¬ng ph¸p d¹y häc lÞch sö th¶o luËn nhãm th× ngêi gi¸o viªn ph¶i hiÓu ®îc: C¸ch chia nhãm; c¸c kiÓu nhãm; c¬ cÊu nhãm; nh÷ng ®iÒu kiÖn cÇn thiÕt khi sö dông ph¬ng ph¸p th¶o luËn nhãm vµ vai trß cña gi¸o viªn trong d¹y häc lÞch sö th¶o luËn nhãm. Cô thÓ nh sau: 1) C¸ch chia nhãm Ph¬ng ph¸p d¹y häc th¶o luËn nhãm lµ h×nh thøc d¹y häc ®Æt häc sinh vµo m«i trêng häc tËp tÝch cùc trong ®ã häc sinh ®îc chia thµnh c¸c nhãm nhá 5 ( 2,4,6 em ) mét c¸ch thÝch hîp tuú thuéc vµo môc ®Ých vµ yªu cÇu cña vÊn ®Ò häc tËp. Theo t«i viÖc chia nhãm nhiÒu hay Ýt häc sinh lµ do gi¸o viªn yªu cÇu vµ quy ®Þnh. Theo b¶n th©n t«i chóng ta cã thÓ chia nhãm b»ng nh÷ng c¸ch sau: - Gäi ngÉu nhiªn: Tuú theo môc ®Ých chia nhãm ( Phô thuéc vµo tõng ho¹t ®éng) Gi¸o viªn cã thÓ chia nhãm thÝch hîp. B»ng c¸ch gäi sè, gi¸o viªn nªn tiÕn hµnh chia nhãm nh sau: LÇn lît cho häc sinh ®Õm tõ sè1 ®Õn sè...n. Theo dù kiÕn chia ( VÝ dô dù kiÕn chia 6 nhãm: Cho häc sinh ®Õm tõ sè 1 ®Õn sè 6 råi quay l¹i ®Õm tõ sè 1 ®Õn sè 6 ) Sau ®ã cho häc sinh cïng sè ngåi víi nhau thµnh nhãm ( Nhãm sè 1, nhãm sè2...) - ChØ ®Þnh : Gi¸o viªn lÇn lît ( gäi) ®äc tªn häc sinh vµo tõng nhãm. - Chia theo biÓu tîng: Gi¸o viªn cã thÓ dïng c¸c biÓu tîng: H×nh (tam gi¸c, h×nh vu«ng, h×nh trßn...) hoa ( hoa hång, lan, ®µo...); Qu¶ ( t¸o, æi, na...) ...§Ó chia nhãm. C¸c em cã cïng biÓu tîng sÏ vµo mét nhãm. Chia theo c¸ch nµo gi¸o viªn ph¶i chuÈn bÞ tríc c¸c phiÕu tríc khi chia nhãm häc sinh bèc th¨m. C¸ch chia nµy t¹o ra sù ngÉu nhiªn vµ tho¶i m¸i cho häc sinh. - Chia tõng cÆp: Gi¸o viªn chØ ®Þnh cho hai häc sinh ngåi gÇn nhau lµm viÖc. c¸ch nµy thêng diÔn ra sau khi häc sinh lµm viÖc c¸ nh©n. VÝ dô: Bµi10: “ Nhµ níc V¨n Lang” ( Líp 6 ), phÇn 3: “ Nhµ níc V¨n Lang ®îc tæ chøc nh thÕ nµo?”; 6 Sau khi cho häc sinh ®äc néi dung s¸ch gi¸o khoa, quan s¸t lîc ®å vÒ tæ chøc bé m¸y nhµ níc díi thêi vua Hïng, gi¸o viªn cho häc sinh th¶o luËn cÆp ®«i. LÖnh cña gi¸o viªn lµ: Hai em ngåi c¹nh nhau th¶o luËn nhãm theo c©u hái : “ Em cã nhËn xÐt g× vÒ tæ chøc cña nhµ níc ®Çu tiªn nµy?” 2) C¸c kiÓu nhãm. - Tuú thuéc vµo néi dung kiÕn thøc yªu cÇu cña tiÕt d¹y häc gi¸o viªn lùa chän c¸c kiÓu nhãm phï hîp: * Nhãm nhiÒu tr×nh ®é ( Trong nhãm cã c¶ häc sinh kh¸, trung b×nh, giái,kÐm) * Nhãm cïng tr×nh ®é ( Trong nhãm gåm cã c¸c em cã kh¶ n¨ng häc tËp nh nhau) * Nhãm t×nh b¹n ( Gåm c¸c em kÕt b¹n víi nhau,kh«ng phô thuéc vµo lùc häc) * Nhãm cïng së thÝch(Gåm c¸c em cã cïng së thÝch) * Nhãm cïng nhu cÇu häc tËp. Trong c¸c kiÓu nhãm trªn, kiÓu 1 vµ 2 theo t«i ®îc sö dông nhiÒu trong qu¸ tr×nh d¹y häc lÞch sö. Ho¹t ®éng nhãm chØ cã ý nghÜa vµ cã t¸c dông thiÕt thùc khi nhãm ho¹t ®éng cã hiÖu qu¶. TÝnh hiÖu qu¶ cña nhãm trong d¹y häc lµ thíc ®o chÊt lîng cña h×nh thøc d¹y häc th¶o luËn nhãm. 3) C¬ cÊu nhãm §Ó nhãm ho¹t ®éng cã hiÖu qu¶, c¸c thµnh viªn ph¶i biÕt râ nhiÖm vô cña m×nh, v× vËy gi¸o viªn ph¶i ph©n c«ng c«ng viÖc nhiÖm vô cô thÓ cho c¸c em ( §èi víi c¸c nhãm lín tõ 6 ®Õn 10 em): - Trëng nhãm: §iÒu khiÓn ho¹t ®éng cña nhãm 7 - Th ký: Ghi chÐp kÕt qu¶ ho¹t ®éng cña nhãm sau khi ®· thèng nhÊt. - B¸o c¸o viªn: B¸o c¸o kÕt qu¶ lµm viÖc cña nhãm. - Thµnh viªn kh¸c: Cã nhiÖm vô tham gia tÝch cùc vµo ho¹t ®éng cña nhãm. NÕu nh trong qu¸ tr×nh d¹y häc th¶o luËn nhãm, tuú thuéc vµo yªu cÇu cña bµi gi¸o viªn lùa chän nhãm nhá ( 2 – 4 em) th× chØ cÇn ph©n c«ng nhãm trëng; th ký. Trong nhãm häc sinh lÇn lît thay nhau ®ãng vai cña c¸c thµnh viªn trªn, nhng còng kh«ng nhÊt thiÕt bao giê nhãm còng ph¶i ®Çy ®ñ c¸c thµnh phÇn, tuy nhiªn theo t«i kh«ng thÓ thiÕu c¸c nhãm trëng 4) Muèn ph¬ng ph¸p d¹y häc th¶o lu©n nhãm cã hiÖu qu¶ tèt, cÇn cã nh÷ng ®iÒu kiÖn thiÕt yÕu sau: - C¸c thµnh viªn trong nhãm ®Òu hiÓu biÕt c«ng viÖc cña nhãm vµ cña b¶n th©n; cïng hîp t¸c, gióp ®ì lÉn nhau vµ cã tr¸ch nhiÖm chung víi c«ng viÖc chung - Chän kiÓu nhãm phï hîp víi yªu cÇu th¶o luËn - Mäi thµnh viªn tÝch cùc tham gia ho¹t ®éng nhãm vµ s½n sµng ®a ra c¸c ý kiÕn cña m×nh, cïng tranh luËn, trao ®æi mét c¸ch tho¶i m¸i tríc khi ®i ®Õn thèng nhÊt ý kiÕn chung cña toµn nhãm, tr¸nh trêng hîp chØ cã trëng nhãm vµ th ký ho¹t ®éng 5) Vai trß cña gi¸o viªn trong d¹y häc lich sö th¶o luËn nhãm * Thø nhÊt: LËp kÕ ho¹ch bµi d¹y: §Ó tæ chøc mét tiÕt d¹y häc lÞch sö th¶o luËn nhãm, gi¸o viªn cÇn lËp kÕ ho¹ch bµi d¹y 8 mét c¸ch kü cµng, chu ®¸o. Ngoµi viÖc x¸c ®Þnh môc tiªu cô thÓ, lËp kÕ ho¹ch ho¹t ®éng cña thÇy vµ trß, gi¸o viªn cÇn: - Dù kiÕn: + C¸ch chia nhãm v× chän kiÓu nhãm, sè lîng nhãm. + NhiÖm vô sÏ giao cho c¸c nhãm ho¹t ®éng, c¸c nhãm gi¶i quyÕt mét nhiÖm vô hay mçi nhãm gi¶i quyÕt mét nhiÖm vô kh¸c. + Thêi gian cho c¸c ho¹t ®éng + Thêi gian cho c¸c nhãm tr×nh bµy ( NÕu cã) + C¸c t×nh huèng x¶y ra vµ kh¶ n¨ng gi¶i quyÕt c¸c vÊn ®Ò th¶o luËn cña häc sinh. - ChuÈn bÞ kü c¸c c©u hái. CÇn chó ý chuÈn bÞ kü c¸c c©u hái, nhÊt lµ c©u hái nh»m khuyÕn khÝch häc sinh suy nghÜ ë møc ®é cao h¬n, s©u h¬n. VÝ dô : Khi d¹y bµi “ Khëi nghÜa Lam S¬n ( 1418 – 1427)” ( LÞch sö líp7), phÇn 2: “ TrËn Chi L¨ng – X¬ng Giang”, sau khi cho häc sinh ®äc s¸ch gi¸o khoa vµ kÕt hîp víi lîc ®å têng thuËt diÔn biÕn trËn ®¸nh b»ng ng«n ng÷ cña m×nh, gi¸o viªn tæ chøc cho c¸c em th¶o luËn b»ng nh÷ng c©u hái ®· ®îc dù kiÕn tõ tríc: ! §Õn n¨m 1427, t¬ng quan lùc lîng gi÷a ta vµ ®Þch nh thÕ nµo? ! V× sao nãi viÖc nghÜa qu©n Lam S¬n chñ ch¬ng diÖt giÆc lµ ®óng ®¾n? ! TrËn Chi L¨ng thÓ hiÖn nghÖ thuËt qu©n sù cña nghÜa qu©n Lam S¬n nh thÕ nµo? ! V× sao nghÜa qu©n Lam S¬n chÊp nhËn viÖc V¬ng Th«ng xin hoµ? 9 - ChuÈn bÞ chu ®¸o ®å dïng vµ thiÕt bÞ d¹y häc. §Æc biÖt cÇn chuÈn bÞ c¸c ®å dïng, ph¬ng tiÖn cã liªn quan tíi ho¹t ®éng nh: GiÊy khæ to, b¨ng dÝnh, bót d¹, tranh ¶nh, phiÕu bµi tËp... * Thø 2: Thùc hiÖn kÕ ho¹ch bµi d¹y. - Gi¸o viªn thiÕt kÕ vµ t¹o m«i trêng cho ph¬ng ph¸p d¹y häc lich sö th¶o luËn nhãm tÝch cùc, trong ®ã gi¸o viªn lµ tæ chøc, híng dÉn c¸c ho¹t ®éng gîi më, kh«ng khÝ vµ hç trî viÖc häc cña häc sinh b»ng kinh nghiªm gi¸o dôc cña m×nh. - Qu¶n lý gi¸m s¸t vµ gióp ®ì ho¹t ®éng nhãm: + Khi häc sinh ho¹t ®éng nhãm, gi¸o viªn quan s¸t, theo dâi kÞp thêi vµ gióp ®ì c¸c nhãm gi¶i quyÕt vÊn ®Ò, trùc tiÕp gi¶i ®¸p khi cã th¾c m¾c cña nhãm. + Ph¸t hiÖn nhãm ho¹t ®éng cha cã hiÖu qu¶ ®Ó kÞp thêi uèn n¾n vµ ®iÒu chØnh + §éng viªn khuyÕn khÝch vµ kÞp thêi khen ngîi, nh»m t¹o kh«ng khÝ phÊn khëi, gióp häc sinh tù tin vµ häc tËp. + X©y dùng mèi quan hÖ th©n thiÖn, hîp t¸c thÇy trß. - Gi¸o viªn ph¶i nhanh nh¹y tiÕp nhËn ý kiÕn ph¶n håi cña häc sinh, th«ng qua ®ã gi¸o viªn cã thÓ ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ häc tËp cña c¸c em vµ kÞp thêi uèn n¾n, bæ sung kiÕn thøc. - Gi¸o viªn tæng kÕt, rót kinh nghiÖm ho¹t ®éng nhãm. II. C¸c biÖn ph¸p ®Ó tæ chøc thùc hiÖn. §Ó ph¬ng ph¸p d¹y häc lÞch sö th¶o luËn nhãm ngµy cµng ®îc gi¸o viªn sö dông nhiÒu vµ ®¹t hiÖu qu¶ cao trong gi¶ng d¹y. Ta cã thÓ thùc hiÖn ®èi víi c¸c kiÓu bµi sau: 10 _ Sö dôngph¬ng ph¸p d¹y häc th¶o luËn nhãm ®èi víi kiÓu bµi cung cÊp kiÕn thøc míi. - Sö dông ph¬ng ph¸p d¹y häc lÞch sö th¶o luËn nhãm ®èi víi kiÓu bµi “ Lµm bµi tËp lÞch sö”. - Sö dông ph¬ng ph¸p d¹y häc lÞch sö th¶o luËn nhãm ®èi víi kiÓu bµi sö dông tranh ¶nh, lîc ®å. - Sö dông ph¬ng ph¸p d¹y häc lÞch sö th¶o luËn nhãm ®èi víi kiÓu bµi «n tËp. Sau ®©y lµ mét sè vÝ dô cô thÓ minh ho¹ trong gi¶ng d¹y lÞch sö ë trêng THCS: 1. Sö dông ph¬ng ph¸p d¹y häc lÞch sö th¶o luËn nhãm víi kiÓu bµi cung cÊp kiÕn thøc míi. Líp 6: Bµi 6: V¨n ho¸ cæ ®¹i Sau khi ®· häc xong bµi gi¸o viªn cho häc sinh th¶o luËn cÆp ®«i( 2 em ). LÖnh cña gi¸o viªn lµ: 2 em ngåi c¹nh nhau th¶o luËn nhãm theo c©u hái: “ Em cã nhËn xÐt g× vÒ nh÷ng thµnh tùu v¨n ho¸ thêi cæ ®¹i”. Trong vßng 2 phót. Häc sinh th¶o luËn tr¶ lêi: Thêi cæ ®¹i ®· ®Ó l¹i cho chóng ta mét di s¶n v¨n ho¸ ®å sé, quý gi¸, ®a d¹ng, phong phó chøng tá n¨ng lùc vÜ ®¹i cña trÝ tuÖ loµi ngêi, ®ã lµ c¬ së cho sù ph¸t triÓn cña nÒn v¨n minh nh©n lo¹i sau nµy. Líp 7: Bµi 24. Phong trµo T©y S¬n PhÇn III: “ T©y S¬n lËt ®æ chÝnh quyÒn hä TrÞnh ®Æt nÒn t¶ng thèng nhÊt ®Êt níc” Sau khi th«ng b¸o nh÷ng th«ng tin c¬ b¶n, gi¸o viªn tæ chøc cho häc sinh th¶o luËn nhãm( Theo bµn ) ®Ó t×m ra nguyªn 11 nh©n T©y S¬n lËt ®æ chÝnh quyÒn NguyÔn – TrÞnh – Lª vµ ®iÒn vµo phiÕu bµi tËp nh÷ng nguyªn nh©n ®óng. Häc sinh ®iÒn vµo phiÕu bµi tËp: - Do sù tham gia hëng øng cña c¸c tÇng líp nh©n d©n §µng Trong, §µng Ngoµi. - Do sù chØ huy tµi giái cña anh em T©y S¬n, ®Æc biÖt lµ NguyÔn HuÖ. - Do qu©n T©y S¬n m¹nh. - V× chÝnh quyÒn NguyÔn – TrÞnh – Lª suy yÕu. Th«ng qua ho¹t ®éng th¶o luËn nhãm nh vËy, häc sinh n¾m v÷ng, nhí s©u kiÕn thøc nguyªn nh©n T©y S¬n lËt ®æ chÝnh quyÒn NguyÔn – TrÞnh – Lª. 2) Sö dông ph¬ng ph¸p d¹y häc lÞch sö th¶o luËn nhãm khi d¹y bµi lÞch sö cã trong ¶nh, lîc ®å. Líp 6 : Bµi 12: Nhµ níc V¨n Lang PhÇn III: Nhµ níc V¨n Lang ®îc tæ chøc nh thÕ nµo? Gi¸o viªn cho häc sinh ®äc néi dung s¸ch gi¸o khoa, quan s¸t lîc ®å vÒ tæ chøc bé m¸y nhµ níc díi thêi Vua Hïng. Hïng V¬ng L¹c hÇu- L¹c tíng ( Trung ¬ng) L¹c tíng L¹c tíng ( Bé) ( Bé) 12 Bå chÝnh Bé chÝnh Bå chÝnh ( ChiÒng, ch¹) ( ChiÒng, ch¹) ( ChiÒng, ch¹) - Gi¸o viªn cho häc sinh th¶o luËn cÆp ®«i( 2 em mét) trong 2 phót - C©u hái: Em cã nhËn xÐt g× vÒ tæ chøc cña nhµ níc ®Çu tiªn nµy? - Th«ng qua thêi gian 2 phót th¶o luËn, häc sinh nhËn thÊy tæ chøc cña nhµ níc V¨n Lang tuy cßn ®¬n gi¶n nhng ®· lµ tæ chøc chÝnh quyÒn cai qu¶n c¶ níc tõ trung ¬ng ®Õn ®Þa ph¬ng. Líp 7: Bµi 15: Sù ph¸t triÓn kinh tÕ vµ v¨n ho¸ thêi TrÇn PhÇn I: NÒn kinh tÕ sau chiÕn tranh Khi d¹y ®Õn phÇn thñ c«ng nghiÖp, gi¸o viªn ph«t« h×nh 35,36 s¸ch gi¸o khoa- b¸t men ngäc thêi TrÇn víi h×nh 23 – bµi 12 b¸t men ngäc thêi Lý treo trªn b¶ng cho häc sinh quan s¸t vµ th¶o luËn theo bµn C©u hái: Quan s¸t b¸t ngäc thêi Lý vµ thêi TrÇn em cã nhËn xÐt g× vÒ kÜ thuËt lµm ®å gèm thêi TrÇn? Häc sinh th¶o luËn theo bµn – Cö ®¹i diÖn tr×nh bµy: Qua ®èi chiÕu h×nh 35,36 víi h×nh 23 ta thÊy tr×nh ®é, kÜ thuËt thêi TrÇn ph¸t triÓn, tinh x¶o, ®êng nÐt hoa v¨n râ vµ ®Ñp h¬n Víi h×nh thøc th¶o luËn nhãm theo bµn, häc sinh ®îc so s¸nh ®èi chiÕu vÒ thµnh tô thñ c«ng nghiÖp níc ta díi triÒu Lý – TrÇn ®Ó c¸c em ph¸t hiÖn vµ thÊy cµng ngµy tr×nh ®é, tay nghÒ cña c¸c thî thñ c«ng níc ta ngµy cµng ph¸t triÓn, chuyªn m«n ho¸ cao. 13 Líp 9: Bµi 27: Cuéc kh¸ng chiÕn chèng thùc d©n Ph¸p x©m lîc kÕt thóc ( 1953 -1954) Khi d¹y ®Õn môc 2: ChiÕn dich lÞch sö §iÖn Biªn Phñ cña phÇn II Cuéc tiÕn c«ng chiÕn lîc §«ng –Xu©n 1953- 1954 vµ chiÕn dÞch lÞch sö §iÖn Biªn Phñ. Sau khi cho häc sinh c¶ líp t×m hiÓu xong phÇn: a.Cø ®iÓm §iÖn Biªn Phñ. b. Chñ tr¬ng cña ta. Th× ®Õn phÇn c. DiÔn biÕn. Gi¸o viªn chia líp thµnh 3 nhãm ( HoÆc 3 d·y) nhiÖm vô cña mçi nhãm lµ dùa vµo lîc ®å “ChiÕn dÞch §iªn Biªn Phñ” vµ néi dung s¸ch gi¸o khoa ®Ó têng thuËt diÔn biÕn chiÕn dÞch §iÖn Biªn Phñ cô thÓ nh sau: Nhãm1: Têng thuËt diÔn biÕn ®ît 1. Nhãm 2: Têng thuËt diÔn biÕn ®ît 2. Nhãm3: Têng thuËt diÔn biÕn ®ît3. Häc sinh trong nhãm th¶o luËn vµ cö ®¹i diÖn tr×nh bµy diÔn biÕn, häc sinh kh¸c cã thÓ bæ sung Cuèi cïng gi¸o viªn nhËn xÐt, bæ sung vµ hoµn thiÖn néi dung têng thuËt diÔn biÕn chiÕn dÞch §iÖn Biªn Phñ cô thÓ: - §ît 1: ( Tõ 13 ®Õn 17 th¸ng 3 n¨m 1954): Qu©n ta ®¸nh ph©n khu B¾c, c¨n cø Him Lam, ®åi §éc LËp, B¶n KÐo vµ giµnh th¾ng lîi. - §ît 2: ( Tõ 30 th¸ng 3 ®Õn26 th¸ng 4 n¨m 1954) Qu©n ta tiªu diÖt c¸c c¨n cø cßn l¹i ë phÝa ®«ng ph©n khu trung t©m ®åi A1, C1, D1,....cuéc chiÕn ®Êu diÔn ra ¸c liÖt 14 - §ît 3: ( Tõ 1 ®Õn 7- 5 - 1954) Qu©n ta tiªu diÖt c¸c c¨n cø cßn l¹i ë ph©n khu Trung t©m vµ ph©n khu Nam. Qua ho¹t ®éng nµy häc sinh ®îc th¶o luËn, ®îc tr×nh bµy vÒ diÔn biÕn chiÕn dÞch c¸c em ®îc rÌn luyªn c¸c kü n¨ng quan s¸t, m« t¶ vµ sÏ nhí diÔn biÕn. 3) D¹y kiÓu bµi «n tËp Líp 7: Bµi 21: TiÕt 44 ¤n tËp ch¬ng V Sau khi häc xong môc 2: Ph¸p luËt. Gi¸o viªn cho häc sinh kÓ l¹i tªn tÊt c¶ c¸c bé luËt ®· ®îc häc tõ thêi Lý ®Õn thêi Lª S¬. ( LuËt h×nh th, Quèc triÒu h×nh luËt,vµ luËt Hång §øc). Gi¸o viªn chia c¶ líp thµnh 2 nhãm lín ( theo 2 d·y) NhiÖm vô cña mçi nhãm lµ c¨n cø vµo néi dung cña c¸c bé luËt ®· häc, em h·y cho biÕt ®iÓm gièng nhau vµ kh¸c nhau gi÷a ph¸p luËt thêi Lª víi ph¸p luËt th¬i Lý – TrÇn? Cô thÓ: - Nhãm1: T×m ®iÓm gièng nhau . - Nhãm2: T×m ®iÓm kh¸c nhau - Gi¸o viªn cho häc sinh th¶o luËn trong 3 phót – cö ®¹i diªn tr×nh bµy – Häc sinh kh¸c bæ sung. - Cuèi cïng gi¸o viªn chèt l¹i kiÕn thøc. - §iÓm gièng nhau: + B¶o vÖ quyÒn lîi cña vua,triÒu ®×nh, giai cÊp thèng trÞ. + KhuyÕn khÝch ph¸t triÓn s¶n xuÊt, b¶o vÖ quyÒn t h÷u tµi s¶n... - §iÓm kh¸c nhau: Ph¸p luËt thêi Lª S¬ ®· tiÕn bé: B¶o vÖ quyÒn lîi cña phô n÷, ®Ò cËp vÊn ®Ò b×nh ®¼ng nam- n÷ ( con g¸i ®îc thõa hëng gia tµi nh con trai) 15 Víi h×nh thøc nµy häc sinh ®îc so s¸nh, ®èi chiÕu vÒ ®iÓm gièng vµ kh¸c kiÕn thøc vÒ luËt ph¸p tõ thêi Lý ®Õn thêi Lª S¬ Líp 8: Bµi 23: Tæng kÕt lÞch sö thÕ giíi hiÖn ®¹i (phÇn tõ 1917 ®Õn 1945). Khi d¹y phÇn II: Nh÷ng néi dung chñ yÕu cña lÞch sö thÕ giíi hiªn ®¹i. - Gi¸o viªn chia c¶ líp thµnh 4 nhãm, th¶o luËn víi c©u hái: Tõ nh÷ng sù kiÖn chÝnh ®· nªu ë môc I, em h·y cho biÕt lich sö thÕ giíi ( 1917 – 1945) bao gåm nh÷ng néi dung chÝnh nµo ? Trong thêi gian 4 phót häc sinh th¶o luËn, cö ®¹i diÖn tr×nh bµy- häc sinh bæ sung, nhËn xÐt. - Gi¸o viªn chuÈn bÞ néi dung cña lÞch sö thÕ giíi hiªn ®¹i vµo b¶ng phô (GiÊy khæ to hoÆc giÊy trong dïng m¸y chiÕu) sau khi thèng nhÊt gi¸o viªn treo b¶ng ®· ghi 5 néi dung chñ yÕu cña lÞch sö thÕ giíi hiÖn ®¹i cho häc sinh ®äc l¹i lÇn n÷a ®Ó kh¾c s©u ghi nhí. Sö dông ph¬ng ph¸p d¹y häc nµy gi¸o viªn tËn dông ®îc thêi gian häc sinh chñ ®éng tÝch cùc ®îc hÖ thèng kiÕn thøc tõ 1917 – 1945. 4) D¹y kiÓu bµi: Lµm bµi tËp lÞch sö. Bªn c¹nh lµm viÖc c¸ nh©n ®èi víi kiÓu bµi nµy ph¬ng ph¸p d¹y häc lÞch sö th¶o luËn nhãm ®îc sö dông nhiÒu vµ ph¸t huy t¸c dông nÕu gi¸o viªn khÐo lÐo ¸p dông hîp lý. Líp 7: TiÕt 34: Lµm bµi tËp lÞch sö. Gi¸o viªn cã thÓ sö dông bµi tËp sau ®©y ®Ó cñng cè kiÕn thøc vÒ thµnh tùu v¨n ho¸ thêi Lý – TrÇn. 16 Gi¸o viªn chia c¶ líp thµnh 2 nhãm lín ( 2 d·y cña líp ) cho c¸c nhãm th¶o luËn trong thêi gian 3 phót. Víi yªu cÇu: Ph©n biÖt thµnh tùu v¨n ho¸ thêi Lý – TrÇn? Bµi tËp: §©y lµ tªn nh÷ng thµnh tùu v¨n ho¸ thêi Lý – TrÇn ( Th¸p Phæ Minh, V¨n MiÕu, thµnh T©y §«, th¸p B¸o Thiªn, chïa Mét Cét, tîng phËt A-di-®µ, th¸p Ch¬ng S¬n, chïa T©y Ph¬ng, chïa Thiªn Mô...). Em h·y x¸c ®Þnh cô thÓ thµnh tùu v¨n ho¸ thêi Lý – TrÇn? - Sau thêi gian th¶o luËn gi¸o viªn cho häc sinh lªn b¶ng lµm bµi tËp tiÕp søc trong thêi gian 3phót, c¸c nhãm cö ®¹i diÖn mét em lªn mét lÇn –mét em chØ viÕt mét thµnh tùu,...NÕu nhãm nµo hÕt thêi gian lµm cha xong sÏ thua. Nhãm th¾ng lµ nhãm lµm ®óng, ®ñ võa thêi gian cho phÐp: - Gi¸o viªn kÕt luËn: + Thµnh tùu v¨n ho¸ thêi Lý: V¨n MiÕu, th¸p B¸o Thiªn, chïa Mét Cét, th¸p Ch¬ng S¬n, tîng phËt A-di-®µ. + Thµnh tùu v¨n ho¸ thêi TrÇn: Th¸p Phæ Minh, thµnh T©y §«. - Gi¸o viªn lu ý c¸c em: Chïa T©y Ph¬ng vµ chïa Thiªn Mô lµ thµnh tùu v¨n ho¸ nhµ NguyÔn sau nµy míi häc. D¹ng bµi tËp nµy sö dông c©u hái th¶o luËn nhãm sÏ l«i cuèn häc sinh tham gia mét c¸ch tÝch cùc nhÊt, cã hiÖu qu¶ nhÊt, giê häc trë nªn s«i næi. Víi h×nh thøc nµy häc sinh ®îc th¶o luËn, ®îc lªn b¶ng, ®îc rÌn luyÖn t¸c phong ph¶i nhanh chãng, khÈn tr¬ng, luyÖn viÕt. Sö 8: TiÕt 44 Lµm bµi tËp lÞch sö 17 §èi víi tiÕt nµy gi¸o viªn sö dông nhiÒu d¹ng bµi tËp kh¸c nhau ®Ó cñng cè kiÕn thøc. Sau ®©y lµ mét d¹ng bµi tËp trong tiÕt nµy vÒ néi dung: C¸c sù kiÖn lÞch sö ViÖt Nam. Gi¸o viªn chia c¶ líp thµnh 4 nhãm ( Cö tæ trëng, th ký.... ) Ph¸t phiÕu bµi tËp cho c¸c nhãm, yªu cÇu c¸c em th¶o luËn vµ hoµn thµnh bµi tËp trong phiÕu víi thêi gian 3phót Bµi tËp: Hoµn chØnh b¶ng thèng kª sau: TT 1 2 Thêi gian 5- 6- 1856 Sù kiÖn Qu©n Ph¸p chiÕm 3 tØnh miÒn T©y 3 4 5 6 15- 3- 1874 ChiÕn th¾ng CÇu GiÊy lÇn 2 25 – 8- 1883 HiÖp íc Pa- t¬- nèt Häc sinh th¶o luËn, hoµn chØnh bµi tËp vµo phiÕu. HÕt giê gi¸o viªn thu phiÕu bµi t©p, cho ®¹i diÖn mét nhãm lªn b¶ng lµm, c¸c nhãm kh¸c bæ sung, gãp ý. - Gi¸o viªn: NhËn xÐt, chèt kiÕn thøc ®óng, cho ®iÓm. Víi ph¬ng ph¸p th¶o luËn ë d¹y bµi tËp nµy häc sinh ®îc th¶o luËn vÒ thêi gian vµ néi dung cña sù kiÖn. Sau khi hoµn thµnh bµi tËp c¸c em sÏ kh¸i qu¸t vµ nhí vÒ c¸c mèc thêi gian mµ triÒu ®×nh nhµ NguyÔn kÝ hiÖp íc víi Ph¸p, khi thùc d©n Ph¸p x©m lîc níc ta. C. KÕt luËn I. KÕt qu¶ ®¹t ®îc. Víi ph¬ng ph¸p d¹y häc lÞch sö th¶o luËn nhãm – Mét trong nh÷ng h×nh thøc thùc hiÖn tèt nhÊt viÖc d¹y häc lÞch sö ph¸t 18 huy tÝnh tÝch cùc vµ t¬ng t¸c cña häc sinh. Víi ph¬ng ph¸p nµy häc sinh ®îc th¶o luËn vµ hîp t¸c víi nhau, ®îc trao ®æi, chia sÎ vµ cã c¬ héi ®îc sö dông ph¬ng ph¸p, kiÕn thøc vµ c¸c kÜ n¨ng mµ c¸c em ®É ®îc lÜnh héi vµ rÌn luyÖn. B»ng ph¬ng ph¸p nµy häc sinh ®îc hÊp dÉn, l«i cuèn vµo c¸c ho¹t ®éng häc tËp, thu lîm kiÕn thøc b»ng chÝnh kh¶ n¨ng cña m×nh víi sù gióp ®ì híng dÉn s ph¹m cña gi¸o viªn. Th«ng qua ph¬ng ph¸p d¹y häc nµy häc sinh cµng yªu thÝch bé m«n lÞch sö vµ thªm yªu h¬n lÞch sö d©n téc m×nh. Sau ®©y lµ kÕt qu¶ kh¶o s¸t ban ®Çu khèi 9 n¨m häc 2007 – 2008 ë Bµi 27: Cuéc kh¸ng chiÕn chèng thùc d©n Ph¸p x©m lîc ( 1953 – 1954) khi cha tiÕn hµnh thùc hiÖn ph¬ng ph¸p Sè Khèi 9 HS 71 TB Giái SL 4 % 5,6 Kh¸ Trung YÕu SL 11 b×nh SL % 35 49, SL 18 % 15, 5 3 KÐm % 25, 4 SL 3 Trë lªn % SL 4, 50 % 70, 2 4 Qua b¶ng thèng kª trªn, chóng ta thÊy kÕt qu¶ cña giê d¹y cha cao, ®Æc biÖt lµ tØ lÖ häc sinh hiÓu bµi víi ®iÓm kh¸, gi¶ cßn thÊp, tØ lÖ häc sinh yÕu, kÐm cßn cao. Rót kinh nghiÖm trªn trong n¨m häc 2008 – 2009 ë häc kú II t«i ®· ¸p dông ph¬ng ph¸p d¹y häc lÞch sö th¶o luËn nhãm ë bµi trªn, kÕt qu¶ kh¶o s¸t chÊt lîng cho thÊy: 19 Sè Khèi 9 HS 62 TB Giái SL 6 % 9,7 Kh¸ Trung YÕu SL 22 b×nh SL % 28 45, SL 6 % 35, 5 KÐm % 9,7 SL 0 Trë lªn % 0 SL 56 1 % 92. 3 Víi kÕt qu¶ thu ®îc tõ kiÓm tra kh¶o s¸t cho thÊy: - Sè lîng häc sinh hiÓu bµi, tiÕp thu vµ n¾m v÷ng kiÕn thøc bµi häc ch¾c, s©u s¾c, biÕt tr×nh bµy, miªu t¶, têng thuËt diÔn biÕn chiÕn dÞch lÞch sö §iÖn Biªn Phñ víi ®iÓm kh¸, giái cao. - Sè lîng häc sinh ®¹t ®iÓm trung b×nh tØ lÖ cao - Sè lîng häc sinh ®¹t ®iÓm yÕu thÊp, ®iÓm kÐm kh«ng cã . Nh vËy, víi d¹y häc lÞch sö sö dông ph¬ng ph¸p th¶o luËn nhãm cã thÓ ¸p dông ®èi víi tõng bµi, tõng tiÕt, tõng ch¬ng ®· ®em l¹i kÕt qu¶ cao h¬n h¼n so víi chØ sö dông nh÷ng ph¬ng ph¸p d¹y häc lÞch sö truyÒn thèng trong bé m«n lÞch sö tríc kia. 2) Bµi häc kinh nghiÖm: Qua c¸c ®ît chuyªn ®Ò, båi dìng thêng xuyªn vµ tõ qu¸ tr×nh d¹y häc lÞch sö ë trêng THCS H¶i YÕn, b¶n th©n t«i ®· m¹nh d¹n t×m vµ ¸p dông ph¬ng ph¸p d¹y häc lÞch sö th¶o luËn nhãm linh ho¹t phï hîp víi yªu cÇu cña tõng kiÓu bµi, kiÓu tiÕt ®Ó chÊt lîng giê häc,tiÕt häc ®¹t chÊt lîng, hiÖu qu¶ cao, qua viÖc kiÓm tra kh¶o s¸t ®èi víi tiÕt d¹y lÞch sö ë líp 9 t«i ®· rót ra bµi häc kinh nghiÖm lµ : 1. Trong qu¸ tr×nh d¹y häc lÞch sö , gi¸o viªn ph¶i n¾m ch¾c, v÷ng c¸c ph¬ng ph¸p d¹y häc lÞch sö, ®Æc biÖt lµ vai trß ý nghÜa cña ph¬ng ph¸p d¹y häc lÞch sö th¶o luËn nhãm 20
- Xem thêm -