Tài liệu Rủi ro tín dụng tại ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn uông bí

  • Số trang: 100 |
  • Loại file: PDF |
  • Lượt xem: 34 |
  • Lượt tải: 0
nguyetha

Đã đăng 8490 tài liệu

Mô tả:

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ --------------------- NGUYỄN THỊ HẢI NINH RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN UÔNG BÍ LUẬN VĂN THẠC SĨ TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG Hà Nội – 2012 ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ --------------------- NGUYỄN THỊ HẢI NINH RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN UÔNG BÍ Chuyên ngành : Tài chính và ngân hàng Mã số: 60.34.20 LUẬN VĂN THẠC SĨ TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. TS. NGUYỄN ĐÌNH THỌ Hà Nội – 2012 MỤC LỤC DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT ......................................................................... i DANH MỤC BẢNG .................................................................................................. ii DANH MỤC HÌNH .................................................................................................. iii LỜI MỞ ĐẦU ............................................................................................................ 1 CHƯƠNG 1. GIỚI THIỆU CHUNG VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TRONG HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI..... 4 1.1. Khái quát về hoạt động tín dụng của NHTM. ........................................... 4 1.1.1. Giới thiệu, phân loại và vai trò của tín dụng ngân hàng. ...................... 4 1.1.2. Quy trình quản lý tín dụng hoạt động ngân hàng thương mại. ............. 7 1.1.3. Các chỉ tiêu đánh giá kết quả hoạt động tín dụng của NHTM .............. 9 1.2. Rủi ro tín dụng trong hoạt động kinh doanh của NHTM. ...................... 12 1.2.1. 1.2.2. 1.2.3. 1.2.4. 1.2.5. Khái niệm, đặc điểm, nguyên nhân của rủi ro tín dụng. ..................... 12 Quy trình quản lý rủi ro tín dụng......................................................... 16 Phương pháp nhận biết, đo lường và đánh giá rủi ro tín dụng ........... 16 Phòng ngừa và hạn chế rủi ro tín dụng ............................................... 20 Xử lý rủi ro tín dụng ............................................................................ 25 1.3. Kinh nghiệm phòng ngừa và hạn chế rủi ro tín dụng của các NHTM trên thế giới. ..................................................................................................................... 27 1.3.1. 1.3.2. 1.3.3. Kinh nghiệm của Nhật Bản ................................................................. 27 Kinh nghiệm của Mỹ ............................................................................ 28 Kinh nghiệm của Hàn Quốc ................................................................ 29 CHƯƠNG 2. THỰC TRẠNG QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG NHNo & PTNT UÔNG BÍ .......................................................................... 31 2.1. Giới thiệu và tình hình hoạt động của NHNo & PTNT Uông Bí ............ 31 2.1.1. Giới thiệu về NHNo & PTNT Uông Bí ................................................ 31 2.1.2. Tình hình hoạt động kinh doanh của NHNo & PTNT Uông Bí ......... 33 2.2. Thực trạng rủi ro tín dụng tại NHNo & PTNT Uông Bí ........................ 44 2.2.1. Nhận dạng rủi ro tín dụng tại NHNo & PTNT Uông Bí ..................... 44 2.2.2. Tình hình chung về nợ quá hạn tại NHNo & PTNT Uông Bí ............. 50 2.2.3. Phân tích nợ quá hạn tại NHNo & PTNT Uông Bí ............................. 51 2.2.4. Nợ xấu tại chi nhánh NHNo&PTNT Uông Bí .................................... 56 2.3. Đánh giá về rủi ro tín dụng tại NHNo & PTNT Uông Bí........................ 62 2.3.1. 2.3.2. Kết quả đạt được .................................................................................. 62 Nguyên nhân rủi ro tín dụng tại NHNo & PTNT Uông Bí ................. 65 CHƯƠNG 3. MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÒNG NGỪA VÀ HẠN CHẾ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NHNo & PTNT UÔNG BÍ .......................................................... 73 3.1. Định hướng phát triển hoạt động tại NHNo & PTNT Uông Bí .............. 73 3.1.1. Định hướng phát triển chung của NHNo & PTNT Uông Bí ............... 73 3.1.2. Định hướng phát triển hoạt động tín dụng và quản trị rủi ro tín dụng tại NHNo & PTNT Uông Bí ...................................................................... 74 3.2. Một số giải pháp phòng ngừa và hạn chế rủi ro tín dụng tại NHNo & PTNT Uông Bí.................................................................................................. 76 3.2.1. Giải pháp về nhận biết và đo lường rủi ro tín dụng ............................. 76 3.2.2. Xây dựng chính sách tín dụng phù hợp ............................................... 77 3.2.3. Nâng cao năng lực trong công tác thu thập và xử lý thông tin trong hoạt động tín dụng ............................................................................................. 79 3.2.4. Nâng cao chất lượng thẩm định .......................................................... 81 3.2.5. Nâng cao chất lượng cán bộ tín dụng .................................................. 82 3.2.6. Kiểm tra tín dụng chặt chẽ ................................................................... 84 3.2.7. Nâng cao hiệu quả của hoạt động kiểm tra, kiểm soát nội bộ ............. 85 3.3. Một số kiến nghị........................................................................................ 86 3.3.1. 3.3.2. 3.3.3. 3.3.4. Kiến nghị với chính phủ và các bộ nghành liên quan ......................... 86 Kiến nghị đối với ngân hàng Nhà nước............................................... 87 Kiến nghị với NHNo & PTNT Việt Nam. ............................................ 88 Kiến nghị đối với ngân hàng NHNo & PTNT Uông Bí ....................... 89 TÀI LIỆU THAM KHẢO ....................................................................................... 92 DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Nguyên nghĩa STT Ký hiệu Tiếng Anh Tiếng Việt 1 CBTD Cán bộ tín dụng 2 CIC 3 DNNN Doanh nghiệp nhà nước 4 DNNQD Doanh nghiệp ngoài quốc doanh 5 DSCV Doanh số cho vay 6 DPRR Dự phòng rủi ro 7 HĐKD Hoạt động kinh doanh 8 NHNN Ngân hàng Nhà nước 9 NHNo&PTNT Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển nông thôn 10 NHNN Ngân hàng nông nghiệp 11 NHTM Ngân hàng thương mại 12 PGD Phòng giao dịch 13 RRTD Rủi ro tín dụng 14 SXKD Sản xuất kinh doanh 15 TCTD Tổ chức tín dụng 16 TNHH Trách nhiệm hữu hạn 17 TSBĐ Tài sản bảo đảm 18 TSCĐ Tài sản cố định 19 TSTC Tài sản thế chấp 20 VND Việt Nam Đồng credit information center i Trung tâm thông tin tín dụng DANH MỤC BẢNG STT Số hiệu Nội dung 1 Bảng 2.1 Nguồn vốn huy động tại chi nhánh NHNo & PTNN Uông Bí 35 2 Bảng 2.2 Hoạt động tín dụng của NHNo & PTNN Uông Bí Chi nhánh Uông Bí 39 3 Bảng 2.3 Kết quả hoạt động kinh doanh của NHNo & PTNN Uông Bí giai đoạn 2009 - 2011 43 4 Bảng 2.4 Tình hình nợ quá hạn 50 5 Bảng 2.5 Nợ quá hạn phân theo thành phần kinh tế 52 6 Bảng 2.6 Nợ quá hạn phân theo kỳ hạn nợ 54 7 Bảng 2.7 Chỉ tiêu nợ xấu tại Chi nhánh NHNo & PTNN Uông Bí 56 8 Bảng 2.8 Cơ cấu nợ xấu của NHNo&PTNT Uông Bí 59 ii Trang DANH MỤC HÌNH Nội dung Trang STT Số hiệu 1 Hình 2.1 Sơ đồ tổ chức bộ máy quản lý 32 2 Hình 2.2 Nguồn vốn theo đối tượng huy động tại Chi nhánh NHNo & PTNT Uông Bí 35 3 Hình 2.3 Nguồn vốn theo loại tiền huy động tại Chi nhánh NHNo & PTNT Uông Bí 37 4 Hình 2.4 Nguồn vốn phân theo kỳ hạn tại Chi nhánh NHNo & PTNT Uông Bí 37 5 Hình 2.5 Dư nợ phân theo kỳ thời hạn vay 40 6 Hình 2.6 Kết quả HĐKD của Chi nhánh NHNo & PTNT Uông Bí giai đoạn 2009 – 2011 43 7 Hình 2.7 Nợ quá hạn phân theo thành phần kinh tế 52 8 Hình 2.8 Nợ quá hạn phân theo kỳ hạn nợ 55 9 Hình 2.9 Chỉ tiêu nợ xấu tại Chi nhánh NHNo & PTNT Uông Bí 57 iii LỜI MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài. Với ngân hàng thương mại, nghiệp vụ tín dụng là nghiệp vụ quan trọng chiếm tỷ trọng lớn, khoảng 80% doanh thu và 90% tổng lợi nhuận của ngân hàng. Trong quá trình tồn tại và phát triển các ngân hàng luôn đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt. Ngân hàng đặt mục tiêu thận trọng lên hàng đầu trong hoàn cảnh hoạt động ngân hàng luôn đòi hỏi phải chấp nhận mạo hiểm. Hoạt động kinh doanh của ngân hàng luôn gắn với rủi ro, đặc biệt là trong lĩnh vực kinh doanh tiền tệ khả năng gặp rủi ro của hoạt động tín dụng tại các ngân hàng thương mại là rất lớn. Rủi ro thường gây ra những tổn thất lớn gây thiệt hại cho ngân hàng. Rủi ro từ nghiệp vụ tín dụng có thể gây hậu quả rất lớn. Rủi ro tín dụng có thể làm thay đổi kết quả kinh doanh, và có thể dẫn đến sự phá sản của ngân hàng. Chính vì vậy đòi hỏi ngân hàng phải quan tâm và hiểu rõ rủi ro, đặc biệt là rủi ro tín dụng. Việc đánh giá đúng thực trạng rủi ro tín dụng để tìm ra các biện pháp hạn chế rủi ro là một yêu cầu cấp thiết, đảm bảo an toàn và hiệu quả trong hoạt động kinh doanh của ngân hàng. Hoạt động tín dụng của các ngân hàng thương mại không còn là vấn đề mới mẻ tại Việt Nam tuy nhiên việc phân tích đánh giá rủi ro hoạt động này trong điều kiện hiện nay cần phải có một cách nhìn mới hơn. Ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn – Chi nhánh Uông Bí Quảng Ninh là một đơn vị hạch toán độc lập trực thuộc Ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn (NHNo & PTNT) Quảng Ninh, những năm qua ngân hàng đóng góp không nhỏ cho sự phát triển trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng của tỉnh Quảng Ninh nói riêng và nền kinh tế nói chung. Trong quá trình kinh doanh của mình, ngân hàng cũng gặp phải không ít khó khăn, đặc biệt là trong vấn đề hạn chế rủi ro tín dụng. Do đó tác giả chọn đề tài viết luận văn tốt nghiệp của mình là “Rủi ro tín dụng tại Ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn Uông Bí”. 2. Tình hình nghiên cứu. Mặc dù trước đây cũng có những luận văn nghiên cứu về vấn đề này ở các chi nhánh khác trong cùng hệ thống ngân hàng nông nghiệp. Hiện tại chưa có luận 1 văn thạc sỹ nào nghiên cứu về rủi ro tín dụng của NHNo & PTNT Uông Bí. Việc nghiên cứu và đề ra các giải pháp nhằm hạn chế rủi ro tín dụng tại ngân hàng là hết sức cần thiết. Hoạt động của NHNo & PTNT Uông Bí chủ yếu là hoạt động tín dụng ngắn hạn. Hoạt động tín dụng của các Ngân hàng thương mại, NHNo & PTNT Uông Bí cũng phải đối mặt với rủi ro tín dụng trong hoạt động tín dụng của mình. Rủi ro tín dụng của NHNo & PTNT Uông Bí là khả năng xảy ra những tổn thất ngoài dự kiến cho NHNo & PTNT Uông Bí do khách hàng vay vốn tín dụng trả không đúng hạn, không trả hoặc trả không đầy đủ vốn và lãi. Rủi ro tín dụng của NHNo & PTNT Uông Bí có thể được phản ánh qua một số chỉ tiêu chính như nợ quá hạn và tỷ lệ nợ quá hạn; nợ khó đòi, nợ xấu ... Luận văn này nghiên cứu trên cơ sở kế thừa kết quả của các nghiên cứu trước đây và vận dụng thực tế vào tình hình của thành phố Uông Bí để có những giải pháp phòng ngừa và hạn chế rủi ro tín dụng tại NHNo & PTNT Uông Bí cho phù hợp. 3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu. - Hệ thống một số vấn đề có tính khái quát về rủi ro tín dụng để khẳng định rủi ro tín dụng là một tất yếu song có thể phòng ngừa và hạn chế được để đảm bảo an toàn và khả năng sinh lời của ngân hàng. - Phân tích, đánh giá thực trạng rủi ro trong hoạt động tín dụng tại NHNo & PTNT Uông Bí để từ đó đưa ra được những kết quả đạt được, những vấn đề còn tồn tại và nguyên nhân của những tồn tại. Đồng thời đưa ra những kiến nghị nhằm hạn chế rủi ro tín dụng trong ngân hàng, đảm bảo an toàn cho hoạt động kinh doanh của ngân hàng. - Đưa ra một số giải pháp nhằm phòng ngừa và hạn chế rủi ro trong hoạt động tín dụng tại NHNo & PTNT Uông Bí. Mục đích đem lại nhiều lợi nhuận, hạn chế mức thấp nhất những rủi ro đồng thời đưa ra những đề xuất và kiến nghị tới các bộ nghành liên quan. 4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu: - Những vấn đề lý thuyết cơ bản về rủi ro tín dụng trong hoạt động của ngân 2 hàng thương mại (NHTM). - Thực trạng rủi ro tín dụng tại NHNo & PTNT Uông Bí. - Một số giải pháp phòng ngừa và hạn chế rủi ro tín dụng tại NHNo & PTNT Uông Bí. Phạm vi nghiên cứu: Rủi ro tín dụng tại NHNo & PTNT Uông Bí trong khoảng thời gian từ 2009 – 2011. 5. Phương pháp nghiên cứu. Luận văn áp dụng phương pháp nghiên cứu tại bàn, sử dụng số liệu thứ cấp từ các nguồn thông tin tin cậy, đặc biệt là số liệu cấp chi nhánh của NHNo & PTNT Uông Bí. Trên cơ sở tổng hợp số liệu luận văn sẽ sử dụng phương pháp nghiên cứu tình huống lấy NHNo & PTNT Uông Bí làm trường hợp điển hình trong mối quan hệ so sánh toàn hệ thống và NHTM Việt Nam. Kết quả nghiên cứu của luận văn được sử dụng các phương pháp truyền thống như thống kê, phân tích, tổng hợp, so sánh... 6. Đóng góp của luận văn. - Phân tích, đánh giá thực trạng rủi ro tín dụng, công tác hạn chế rủi ro tín dụng trong hoạt động cho vay tại NHNo&PTNT Uông Bí. Trong đó, đưa ra những phân tích toàn diện, sâu sắc hơn những yếu tố gây ra rủi ro cho hoạt động tín dụng. - Đề xuất một số giải pháp góp phần hạn chế rủi ro tín dụng tại Chi nhánh NHNo&PTNT Uông Bí. 7. Bố cục của luận văn. Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tham khảo luận văn gồm 3 chương: Chương 1: Giới thiệu chung về quản trị rủi ro tín dụng trong hoạt động kinh doanh của ngân hàng thương mại. Chương 2: Thực trạng quản trị rủi ro tín dụng của ngân hàng NHNo & PTNT Uông Bí. Chương 3: Một số giải pháp phòng ngừa và hạn chế rủi ro tín dụng tại NHNo & PTNT Uông Bí. 3 CHƯƠNG 1 GIỚI THIỆU CHUNG VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TRONG HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI. 1.1. Khái quát về hoạt động tín dụng của NHTM. 1.1.1. Giới thiệu, phân loại và vai trò của tín dụng ngân hàng. 1.1.1.1. Tín dụng ngân hàng. Tín dụng được hiểu là quan hệ vay mượn giữa các chủ thể trong nền kinh tế, trong đó chủ thể này chuyển nhượng cho chủ thể khác quyền sử dụng một lượng giá trị (có thể dưới hình thức hàng hoá hoặc tiền tệ) với những điều kiện và trong một thời gian nhất định mà hai bên đã thoả thuận dựa trên nguyên tắc hoàn trả. Tín dụng ngân hàng thể hiện sự chuyển nhượng tạm thời quyền sử dụng một số lượng tiền nhất định của ngân hàng cho bên đi vay trong một thời gian nhất định với cam kết hoàn trả gốc và lãi. Thực chất của tín dụng ngân hàng là quan hệ vay mượn có hoàn trả cả gốc và lãi, đây là quan hệ chuyển nhượng tạm thời về quyền sử dụng vốn. 1.1.1.2. Phân loại tín dụng. Để hạn chế rủi ro tín dụng, các Ngân hàng luôn không ngừng đa dạng hoá các hình thức tín dụng, phù hợp với nhu cầu của khách hàng. Căn cứ vào các tiêu thức khác nhau, tín dụng đối với khách hàng có thể chia thành các loại như sau: - Căn cứ vào thời hạn vay: Tín dụng ngắn hạn; tín dụng trung hạn; tín dụng dài hạn - Căn cứ vào tài sản đảm bảo: tín dụng có bảo đảm bằng tài sản, tín dụng không có bảo đảm bằng tài sản. - Căn cứ vào mục đích vay vốn: cho vay phục vụ sản xuất kinh doanh; cho vay tiêu dùng. - Căn cứ vào phương thức cho vay: cho vay từng lần; cho vay theo hạn mức tín dụng; cho vay đầu tư dự án; cho vay trả góp. 4 1.1.1.3. Vai trò của tín dụng ngân hàng. Trong nền kinh tế hàng hóa các doanh nghiệp không thể tiến hành sản xuất kinh doanh dịch vụ nếu không có vốn. Ở nước ta hiện nay thiếu vốn là hiện tượng xảy ra thường xuyên đối với các đơn vị kinh tế, vì vậy vốn tín dụng ngân hàng đóng vai trò hết sức quan trọng, nó trở thành động lực trong quá trình phát triển của nền kinh tế. Tín dụng ngân hàng đã thúc đẩy quá trình tích tụ, tập trung vốn cho sản xuất: hoạt động tín dụng đáp ứng nhu cầu vốn cho nền kinh tế quốc dân đóng vai trò cầu nối giữa cung và cầu về vốn, điều tiết vốn từ nơi thừa sang nơi thiếu vốn. Tín dụng ngân hàng đã huy động, tích tụ các nguồn vốn đó về một mối thông qua hoạt động tín dụng. Tín dụng ngân hàng đáp ứng nhu cầu về vốn cho quá trình sản xuất được liên tục, tập trung vốn cho quá trình tái sản xuất mở rộng với quy mô ngày càng lớn cả về chiều rộng lẫn chiều sâu. Tín dụng ngân hàng góp phần đẩy nhanh quá trình tái sản xuất, mở rộng góp phần đầu tư phát triển kinh tế: để hoạt động sản xuất kinh doanh bình thường các doanh nghiệp cần phải có một số vốn nhất định, trong trường hợp mở rộng sản xuất kinh doanh thì doanh nghiệp cần phải có một số vốn lớn hơn. Vấn đề thiếu vốn tạm thời thường xuyên xảy ra ở các doanh nghiệp. Trong trường hợp thiếu vốn cho quá trình sản xuất và tái sản xuất mở rộng họ cần phải đi vay vốn các Ngân hàng. Như vậy tín dụng ngân hàng đă góp phần điều hoà vốn trong toàn bộ nền kinh tế, góp phần đẩy nhanh quá trình tái sản xuất, mở rộng góp phần đầu tư phát triển kinh tế. Tín dụng ngân hàng có vai trò quan trọng trong tổ chức điều hành lưu thông tiền tệ: trong quá trình thực hiện nghiệp vụ tín dụng của mình, các ngân hàng đã huy động và tập trung vốn tạm thời nhàn rỗi đồng thời đã rút ra khỏi lưu thông một bộ phận tiền tệ không cần thiết, mặt khác dựa vào quy luật lưu thông tiền tệ trong quá trình cân đối nguồn vốn tín dụng với nhu cầu vay, ngân hàng Nhà nước trung ương thực hiện pháp lệnh đưa tiền vào lưu thông, do đó sự vận động của vốn tín dụng là trên nguyên tắc đảm bảo hiệu quả kinh tế để tổ chức điều hành lưu thông 5 tiền tệ. Hơn thế nữa quá trình hoạt động tín dụng ngân hàng gắn liền với việc thanh toán không dùng tiền mặt, góp phần giảm bớt lượng tiền mặt lưu thông trôi nổi trên thị trường mà không có sự quản lý của nhà nước. Tín dụng ngân hàng tạo điều kiện thúc đẩy các ngành kinh tế kém phát triển, là công cụ tài trợ cho những ngành kinh tế mũi nhọn: trong nền kinh tế nước ta hiện nay nông nghiệp vẫn là ngành kinh tế mũi nhọn và đang gặp nhiều khó khăn do sự tác động của điều kiện tự nhiên. Vì vậy trong giai đoạn trước mắt nhà nước cần có các chính sách để tập trung phát triển nông nghiệp để giải quyết những nhu cầu tối thiểu của xă hội, đồng thời thúc đẩy các ngành kinh tế phát triển. Do đó một chính sách tín dụng với mức lãi suất ưu đãi sẽ tạo điều kiện cho các ngành nghề trong nền kinh tế phát triển đồng thời nó là công cụ tích cực trong việc điều tiết vĩ mô của nền kinh tế. Tín dụng ngân hàng tạo điều kiện phát triển kinh tế đối ngoại: tín dụng ngân hàng đã trở thành một phương tiện nối liền nền kinh tế giữa các nước với nhau bằng các hoạt động thanh toán quốc tế. Đặc biệt đối với các nước đang phát triển nói chung, Việt Nam nói riêng, tín dụng đóng vai trò quan trọng trong việc xuất nhập khẩu hàng hoá và đầu tư công nghệ, bởi vì các hoạt động này đòi hỏi phải có một lượng vốn lớn. Đặc biệt là nguồn vốn ngoại tệ. Chính vì vậy mà tín dụng ngân hàng sẽ là nguồn vốn tài trợ cho các nhà đầu tư kinh doanh xuất nhập khẩu hàng hóa dịch vụ. Một chính sách tín dụng ưu đãi đối các sản phẩm xuất khẩu sẽ làm tăng sự cạnh tranh của hàng hóa này trong thị trường quốc tế đem lại nhiều lợi ích cho quốc gia. Vai trò của tín dụng ngân hàng về mặt chính trị xã hội: thông qua việc cho vay mở rộng sản xuất đối với các doanh nghiệp đã góp phần giải quyết công ăn việc làm cho người lao động, đó là một trong những vấn đề cấp bách hiện nay ở nước ta. Tín dụng ngân hàng thúc đẩy các ngành nghề phát triển, giải quyết việc làm cho lao động dôi thừa trong nông thôn, hạn chế những luồng di dân vào thành phố. Thực hiện được vấn đề này là do các ngành nghề phát triển sẽ làm tăng thu nhập cho người lao động, đời sống văn hóa, kinh tế, xă hội tăng lên, khoảng cách giữa nông 6 thôn và thành thị càng nhích lại gần nhau, hạn chế bớt sự phân hóa bất hợp lý trong xă hội, giữ vững an ninh chính trị. Ngoài ra tín dụng ngân hàng góp phần thực hiện tốt các chính sách đổi mới của Đảng và Nhà nước, điển hình là chính sách xóa đói giảm nghèo, tín dụng ngân hàng thúc đẩy các hộ sản xuất phát triển nhanh làm thay đổi bộ mặt nông thôn, các hộ nghèo trở nên khá hơn, hộ khá trở nên giàu hơn, chính vì lẽ đó các tệ nạn xã hội dần dần được xoá bỏ như rượu chè, cờ bạc, mê tín dị đoan... nâng cao trình độ dân trí, trình độ chuyên môn của lực lượng lao động. 1.1.2. Quy trình quản lý tín dụng hoạt động ngân hàng thương mại. 1.1.2.1. Chính sách tín dụng. Chính sách tín dụng của ngân hàng thương mại do hội đồng quản trị hay ban lãnh đạo của ngân hàng thương mại vạch ra. Đó là một hệ thống có liên quan tới việc khuyếch trương hoặc hạn chế tín dụng để đạt mục tiêu đã hoạch định, hạn chế rủi ro, đảm bảo an toàn trong kinh doanh tín dụng của ngân hàng. Nội dung chính sách tín dụng là xem xét cơ sở khoa học của việc hình thành chính sách tín dụng, mục tiêu chiến lược, chiến thuật của hoạt động tín dụng, các nội dung cụ thể của chính sách tín dụng để thực hiện mục tiêu đã đề ra cũng như các biện pháp tổ chức điều hành công tác tín dụng. 1.1.2.2. Quy định về cho vay vốn. Đây chính là cụ thể hoá của chính sách tín dụng. Vì vậy nội dung cụ thể, rõ ràng và bao quát được các vấn đề sau : - Thể thức cho vay. - Giới hạn kỳ hạn nợ. - Tiêu chuẩn giá cả để tính toán cho vay. - Tiêu chuẩn tài sản thế chấp. - Tiêu chuẩn pháp lý và điều kiện tài chính khách hàng cần có. - Mức cho vay một đơn thể và một nhóm. - Thẩm quyền và thủ tục thanh lý, thu hồi nợ. 7 Tùy theo tình hình thực tế của từng ngân hàng mà quy định này có mức độ khác nhau. Các quy định này phải được thể hiện bằng văn bản và được dùng như một phương tiện nhằm xúc tiến kiểm tra sự tuân thủ những mục tiêu quản lý. 1.1.2.3. Cơ cấu tổ chức thực hiện. Để thực hiện mục tiêu đề ra, cần có một cơ cấu tổ chức hoạt động có hiệu quả. Điều đó được thể hiện ở sự phân công trách nhiệm rõ ràng trong cơ cấu lãnh đạo ở các cấp quản lý, đối với các cán bộ nhân viên cũng như sự phối hợp chặt chẽ, có hiệu quả giữa các cấp lãnh đạo và các bộ phận tham gia trong quá trình quản lý tín dụng. 1.1.2.4. Phân tích nhận định tình hình. Khả năng này tùy thuộc vào năng lực, kinh nghiệm trong phân tích những thông tin hiện có liên quan đến việc sử dụng vốn vay trong đó quan trọng nhất là đánh giá tình hình khách hàng. Chiều sâu trong tiến trình đánh giá là dựa vào giá trị đích thực của các dữ kiện hơn là định lượng chủ quan về khả năng trả nợ của khách hàng. Để hiểu rõ hơn hiện trạng và xu thế phát triển của khách hàng thông qua báo cáo của doanh nghiệp cũng như các nguồn thông tin thu nhận được, chúng ta có thể phân tích sâu hơn về tình hình tài chính, khả năng thanh toán, … mục đích định lượng rủi ro tín dụng. Vì vậy, phân tích tình khách hàng theo các tiêu thức nêu trên là cần thiết, góp phần thiết lập một hệ thống phòng ngừa có hiệu quả trong quy trình quản lý tín dụng. 1.1.2.5. Quyết định tín dụng. Thể hiện bằng kết luận của lãnh đạo các cấp về biện pháp xử lý đối với các khoản cho vay, thu nợ cũng như xử lý các khoản nợ tồi. Quyết định chính xác sẽ có ý nghĩa lớn trong việc giảm thiểu rủi ro mất vốn do không thu hồi được nợ, đảm bảo an toàn trong kinh doanh. Thực hiện quy trình quản lý tín dụng với chính sách đúng đắn, các quy định rõ ràng, tổ chức quản lý có khoa học và sự phối hợp nhịp nhàng, có hiệu quả giữa các bộ phận có liên quan tới chất lượng tín dụng trong mối quan hệ hiệp tác, thống nhất giữa ban lãnh đạo ngân hàng với toàn thể nhân viên vì mục tiêu chất lượng chắc chắn quản lý tín dụng sẽ thu được kết quả tốt. 8 1.1.3. Các chỉ tiêu đánh giá kết quả hoạt động tín dụng của NHTM 1.1.3.1. Tỷ lệ tăng trưởng dư nợ (%). Dư nợ năm nay – Dư nợ năm trước Tỷ lệ tăng trưởng dư nợ (%) = x 100 Dư nợ năm trước Chỉ tiêu này dùng để so sánh sự tăng trưởng dư nợ tín dụng qua các năm để đánh giá khả năng cho vay, tìm kiếm khách hàng và đánh tình hình thực hiện kế hoạch tín dụng của ngân hàng. Chỉ tiêu càng cao thì mức độ hoạt động của ngân hàng càng ổn định và có hiệu quả và ngược lại. 1.1.3.2. Tỷ lệ tăng trưởng doanh số cho vay (DSCV) (%). DSCV năm nay – DSCV năm trước Tỷ lệ tăng trưởng DSCV(%) = x 100% DSCV năm trước Chỉ tiêu này dùng để so sánh sự tăng trưởng tín dụng qua các năm để đánh khả năng cho vay, tìm kiếm khách hàng và đánh tình hình thực hiện kế hoạch tín dụng của ngân hàng. Chỉ tiêu càng cao thì mức độ hoạt động của ngân hàng càng ổn định và có hiệu quả, ngược lại ngân hàng đang gặp khó khăn, nhất là trong việc tìm kiếm khách hàng và thể hiện việc thực hiện kế hoạch tín dụng chưa hiệu quả. 1.1.3.3. Tỷ lệ thu lãi (%). Tổng lãi đã thu trong năm Tỷ lệ thu lãi (%) = x 100% Tổng lãi phải thu trong năm Chỉ tiêu này dùng để đánh giá tình hình thực hiện kế hoạch tài chính của ngân hàng, đánh giá khả năng đôn đốc, thu hồi lãi và tình hình thực hiện kế hoạch doanh thu của ngân hàng từ việc cho vay. Chỉ tiêu càng cao thì tình hình thực hiện kế hoạch tài chính cũng như tình hình tài chính của ngân hàng càng tốt và ngược lại. Chỉ tiêu này cũng thể hiện tình hình bất ổn trong cho vay của ngân hàng. 9 1.1.3.4. Tỷ lệ Dư nợ/Tổng nguồn vốn ( % ). Dựa vào chỉ tiêu này, so sánh qua các năm để đánh giá mức độ tập trung vốn tín dụng của ngân hàng. Chỉ tiêu càng cao thì khả năng sử dụng vốn càng cao, ngược lại càng thấp thì ngân hàng đang bị trị trệ vốn, sử dụng vốn bị lãng phí, có thể gây ảnh hưởng đến doanh thu cũng như tỷ lệ thu lãi của ngân hàng. 1.1.3.5. Tỷ lệ Dư nợ/Vốn huy động ( % ). Chỉ tiêu này phản ánh ngân hàng cho vay được bao nhiêu so với nguồn vốn huy động, nó còn nói lên hiệu quả sử dụng vốn huy động của ngân hàng. Nếu chỉ tiêu này lớn hơn 1 thì ngân hàng chưa thực hiện tốt việc huy động vốn, vốn huy động tham gia vào cho vay ít, khả năng huy động vốn của ngân hàng chưa tốt, nếu chỉ tiêu này nhỏ hơn 1 thì ngân hàng chưa sử dụng hiệu quả toàn bộ nguồn vốn huy động, gây lãng phí. 1.1.3.6. Hệ số thu nợ ( % ). Doanh số thu nợ Tỷ lệ thu nợ (%) = x 100% Doanh số cho vay Chỉ tiêu này đánh giá hiệu quả tín dụng trong việc thu nợ của ngân hàng. Nó phản ánh trong một thời kỳ nào đó, với doanh số cho vay nhất định thì ngân hàng sẽ thu về được bao nhiêu đồng vốn. Tỷ lệ này càng cao càng tốt. 1.1.3.7. Tỷ lệ thu nợ đến hạn (%). Doanh số thu nợ đến hạn Tỷ lệ thu nợ đến hạn (%) = x 100% Tổng dư nợ đến hạn Chỉ tiêu này đánh giá hiệu quả tín dụng trong việc thu nợ của ngân hàng. Nó chất lượng tín dụng của ngân hàng, đánh giá khả năng thu hồi nợ của các khoản tín dụng đã cho vay, đồng thời đánh giá hiệu quả thực hiện kế hoạch tín dụng của ngân hàng, kế hoạch cho vay, đôn đốc thu hồi nợ của ngân hàng. Tỷ lệ này càng cao càng tốt. 10 1.1.3.8. Tỷ lệ nợ quá hạn (%). Nợ quá hạn Tỷ lệ nợ đến hạn (%) = x 100% Tổng dư nợ Chỉ tiêu này cho thấy tình hình nợ quá hạn tại ngân hàng, đồng thời phản ánh khả năng quản lý tín dụng của ngân hàng trong khâu cho vay, đôn đốc thu hồi nợ của ngân hàng đối với các khoản vay. Đây là chỉ tiêu được dùng để đánh giá chất lượng tín dụng cũng như rủi ro tín dụng tại ngân hàng. Tỷ lệ nợ quá hạn càng cao thể hiện chất lượng tín dụng của ngân hàng càng kém và ngược lại. 1.1.3.9. Tỷ lệ nợ xấu (%). Tổng nợ xấu Tỷ lệ nợ xấu (%) = x 100 Tổng dư nợ Bên cạnh chỉ tiêu tỷ lệ nợ quá hạn, người ta còn dùng chỉ tiêu tỷ lện nợ xấu để phân tích thực chất tình hình chất lượng tín dụng tại ngân hàng. Chỉ tiêu này cho thấy thực chất tình hình chất lượng tín dụng tại ngân hàng, đồng thời phản ánh khả năng quản lý tín dụng của ngân hàng trong khâu cho vay, đôn đốc thu hồi nợ của ngân hàng đối với các khoản vay. Tỷ lệ nợ xấu càng cao thể hiện chất lượng tín dụng của ngân hàng càng kém và ngược lại. 1.1.3.10. Vòng quay vốn Tín dụng (vòng). Doanh số thu nợ Vòng quay vốn tín dụng (vòng) = Dư nợ bình quân Dư nợ đầu kỳ + Dư nợ cuối kỳ Dư nợ bình quân trong kỳ = 2 11 Chỉ tiêu này đo lường tốc độ luân chuyển vốn tín dụng của ngân hàng, thời gian thu hồi nợ của ngân hàng là nhanh hay chậm. Vòng quay vốn càng nhanh thì được coi là tốt và việc đầu tư càng được an toàn. 1.1.3.11. Số khách hàng được vay vốn. Chỉ tiêu này phản ánh số lượng khách hàng của ngân hàng qua các thời kỳ, cho thấy khả năng thu hút khách hàng của ngân hàng trong thời gian qua. 1.2. Rủi ro tín dụng trong hoạt động kinh doanh của NHTM. 1.2.1. Khái niệm, đặc điểm, nguyên nhân của rủi ro tín dụng. 1.2.1.1. Khái niệm rủi ro tín dụng. Tại khoản 1, điều 2 quyết định 493/QĐ-NHNN của Thống đốc ngân hàng nhà nước (NHNN) Việt Nam, đề cập khái niệm “rủi ro tín dụng trong hoạt động ngân hàng của tổ chức tín dụng (TCTD) là khả năng xảy ra tổn thất trong hoạt động ngân hàng của tổ chức tín dụng do khách hàng không thực hiện hoặc không có khả năng thực hiện nghĩa vụ của mình theo cam kết”. Có thể có nhiều cách khác nhau để định nghĩa về rủi ro tín dụng, song các quan niệm về rủi ro tín dụng có bản chất đó là: Rủi ro tín dụng là khả năng xảy ra những thiệt hại về kinh tế mà NHTM phải gánh chịu do khách hàng được cấp tín dụng không thực hiện đúng nghĩa vụ đã cam kết với ngân hàng. Rủi ro tín dụng có thể gây tổn thất về tài chính cho NHTM đó là làm giảm thu nhập ròng và giảm giá trị thị trường của vốn; trong trường hợp nghiêm trọng sẽ dẫn tới thua lỗ, nếu ở mức độ cao hơn có thể dẫn đến phá sản. 1.2.1.2. Đặc điểm rủi ro tín dụng. Rủi ro tín dụng mang tính tất yếu: rủi ro tín dụng luôn tồn tại và gắn liền với hoạt động tín dụng. Chấp nhận rủi ro là tất yếu trong hoạt động ngân hàng. Các ngân hàng cần phải đánh giá các cơ hội kinh doanh dựa trên mối quan hệ rủi ro – lợi ích nhằm tìm ra những cơ hội đạt được những lợi ích xứng. Ngân hàng sẽ hoạt động tốt nếu mức rủi ro mà ngân hàng gánh chịu là hợp lý và kiểm soát được, nằm trong phạm vi khả năng các nguồn lực tài chính và năng lực tín dụng của ngân hàng. 12 Rủi ro tín dụng mang tính gián tiếp: rủi ro tín dụng xảy ra sau khi ngân hàng giải ngân vốn vay và trong quá trình sử dụng vốn vay của khách hành. Do tình trạng thông tin bất cân xứng nên thông thường ngân hàng ở vào thế bị động, ngân hàng thường biết thông tin sau hoặc biết thông tin không chính xác về những khó khăn thất bại của khách hàng và do đó thường có những ứng phó chậm trễ. Rủi ro tín dụng có tính chất đa dạng, phức tạp: đặc điểm này thể hiện ở sự đa dạng, phức tạp của nguyên nhân gây ra rủi ro tín dụng cũng như diễn biến sự việc, hậu quả khi rủi ro xảy ra. 1.2.1.3. Nguyên nhân rủi ro tín dụng. a) Rủi ro tín dụng do nguyên nhân khách quan . - Rủi ro do môi trường kinh tế không ổn định: + Sự biến động quá nhanh và không dự đoán được của thị trường thế giới: nền kinh tế Việt Nam vẫn còn lệ thuộc quá nhiều vào sản xuất nông nghiệp và công nghiệp phục vụ nông nghiệp vốn rất nhạy cảm với rủi ro thời tiết và giá cả thế giới, nên dễ bị tổn thương khi thị trường thế giới biến động xấu. + Rủi ro tất yếu của quá trình tự do hóa tài chính, hội nhập quốc tế: quá trình tự do hoá tài chính và hội nhập quốc tế có thể làm cho nợ xấu gia tăng khi tạo ra một môi trường cạnh tranh gay gắt, khiến hầu hết các doanh nghiệp phải đối mặt với nguy cơ thua lỗ và quy luật chọn lọc khắc nghiệt của thị trường. + Sự tấn công của hàng nhập lậu: Với hàng trăm km biên giới trên bộ và trên biển cùng địa hình địa lý phức tạp và tình hình đời sống nghèo khó của dân cư vùng biên giới, cuộc chiến đấu với hàng lậu đã kéo dài dai dẳng từ rất nhiều năm nay mà kết quả là hàng lậu vẫn tràn lan tại các thành phố lớn, làm điêu đứng các doanh nghiệp trong nước và các ngân hàng đầu tư vốn cho các doanh nghiệp này. + Thiếu sự quy hoạch, phân bổ đầu tư một cách hợp lý đã dẫn đến khủng hoảng thừa về đầu tư trong một số ngành: Nền kinh tế thị trường thị trường tất yếu sẽ dẫn đến cạnh tranh, các nhà kinh doanh sẽ tìm kiếm ngành nào có lợi 13
- Xem thêm -