Tài liệu Quy trình sản xuất polyvinyl dorua (pvc)

  • Số trang: 128 |
  • Loại file: PDF |
  • Lượt xem: 228 |
  • Lượt tải: 0
hoanggiang80

Đã đăng 20010 tài liệu

Mô tả:

Quy trình sản xuất Polyvinyl dorua (PVC)
Đồ án tốt nghiệp GVHD: TS. Ngô Mạnh Long PHẦN MỘT: MỞ ĐẦU................................................................................ 1 1. Lịch sử phát triển......................................................................................... 1 2. Tình hình sản xuất và tiêu thụ PVC............................................................ 2 2.1. Trên thế giới ............................................................................................................... 2 2.2. Tại Việt Nam ............................................................................................................... 2 3. Các dự án sắp tới......................................................................................... 3 PHẦN THỨ HAI.: LÝ THUYẾT CHUNG................................................ 5 CHƯƠNG 1. QUÁ TRÌNH SẢN XUẤT NHỰA PVC............................... 5 1.1. Nguyên liệu ............................................................................................................... 5 1.1.1 Tính chất lý học .................................................................................................... 5 1.1.2 Tính chất hoá học .................................................................................................... 7 1.2. Phản ứng tạo nhựa ............................................................................................................... 9 1.2.1. Cơ cấu phản ứng .................................................................................................... 9 Nguyễn Hữu Hùng 1 Lớp: Polyme K47 Đồ án tốt nghiệp GVHD: TS. Ngô Mạnh Long 1.2.2. Động học quá trình trùng hợp .................................................................................................... 11 1.2.3. Độ trùng hợp và chiều dài động học của mạch .................................................................................................... 13 1.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình trùng hợp ......................................................................................................................... 14 1.3.1. Nhiệt độ .................................................................................................... 14 1.3.2. Áp suất .................................................................................................... 14 1.3.3. Oxy .................................................................................................... 14 1.3.4. Nồng độ chất khơi mào .................................................................................................... 14 1.3.5. Nồng độ monome .................................................................................................... 15 1.4. Các phương pháp sản xuất nhựa PVC ......................................................................................................................... 15 1.4.1. Sản xuất Vinylclorua (vc) .................................................................................................... 15 1.4.2. Sản xuất PVC .................................................................................................... 18 1.4.2.1. Phương pháp trùng hợp khối Nguyễn Hữu Hùng 2 Lớp: Polyme K47 Đồ án tốt nghiệp GVHD: TS. Ngô Mạnh Long .......................................................................................... 18 1.4.2.2. Phương pháp trùng hợp dung dịch .......................................................................................... 19 1.4.2.3. Phương pháp trùng hợp nhũ tương .......................................................................................... 19 1.4.2.4. Phương pháp trùng hợp huyền phù .......................................................................................... 21 CHƯƠNG 2. PHẢN ỨNG PHÂN HUỶ, ỔN ĐỊNH CỦA NHỰA PVC... 23 2.1. Phản ứng phân huỷ ............................................................................................................... 23 1.3. Cơ chế của sự ổn định ............................................................................................................... 25 2.3. Sự thay thế của CL không bền ............................................................................................................... 25 2.4. Phản ứng tại các vị trí chưa bão hoà ............................................................................................................... 27 CHƯƠNG 3. TÍNH CHẤT ỨNG DỤNG CỦA PVC................................. 29 3.1. Tính chất cơ lý hoá của nhựa PVC ............................................................................................................... 29 3.2. Tính chất cơ lý ............................................................................................................... 30 3.3. Tính chất hóa học Nguyễn Hữu Hùng 3 Lớp: Polyme K47 Đồ án tốt nghiệp GVHD: TS. Ngô Mạnh Long ............................................................................................................... 31 3.4. Ứng dụng ............................................................................................................... 32 CHƯƠNG 4. DÂY CHUYỀN SẢN XUẤT PVC BẰNG PHƯƠNG PHÁP HUYỀN PHÙ..................................................................................... 34 4.1. Quy cách nguyên liệu và thành phần ............................................................................................................... 34 4.2. Thiết bị chính trong dây chuyền sản xuất ............................................................................................................... 35 4.3. Thành phần nguyên liệu ............................................................................................................... 35 4.4. So sánh giữa các phương pháp ............................................................................................................... 35 4.5. Dây chuyền sản xuất PVC trong dung dịch huyền phù ............................................................................................................... 37 PHẦN THỨ BA. CÂN BẰNG VẬT CHẤT................................................ 39 3.1. Năng suất một ngày làm việc ............................................................................................................... 39 3.2. Tính cân bằng vật chất cho một tấn sản phẩm ............................................................................................................... 39 3.3. Tính cân bằng vật chất cho một mẻ sản phẩm ......................................................................................................................... 46 3.4. Tính cân bằng vật chất cho 500 tấn sản phẩm Nguyễn Hữu Hùng 4 Lớp: Polyme K47 Đồ án tốt nghiệp GVHD: TS. Ngô Mạnh Long ......................................................................................................................... 48 PHẦN THỨ TƯ. TÍNH TOÁN CƠ KHÍ.................................................... 50 1. Thiết bị chính ......................................................................................................................... 50 2. Thiết bị phụ ......................................................................................................................... 60 2.1. Bơm .................................................................................................... 60 2.2. Thiết bị lường chứa .................................................................................................... 67 2.3. Thiết bị rửa –ly tâm .................................................................................................... 70 2.4. Thiết bị sấy .................................................................................................... 71 2.5. Sàng .................................................................................................... 74 3. Cân bằng nhiệt ......................................................................................................................... 74 3.1. Tính toán nhiệt cho giai đoạn đun nóng hỗn hợp từ nhiệt độ đầu 250C lên nhiệt độ trùng hợp 700C .................................................................................................... 76 3.2. Giai đoạn giữ nhiệt phản ứng 700C .................................................................................................... 81 Nguyễn Hữu Hùng 5 Lớp: Polyme K47 Đồ án tốt nghiệp GVHD: TS. Ngô Mạnh Long PHẦN THỨ NĂM. AN TOÀN LAO ĐỘNG.............................................. 91 PHẦN THỨ SÁU. ĐIỆN NƯỚC.................................................................. 94 1. Điện ............................................................................................................... 94 2. Nước ............................................................................................................... 99 PHẦN THỨ BẨY. KINH TẾ....................................................................... 100 1. Mục đích ............................................................................................................... 100 2. Nội dung phần kinh tế ............................................................................................................... 101 2.1. Chi phí mua nguyên liệu .................................................................................................... 101 2.2. Chi phí sản xuất chung .................................................................................................... 101 2.3. Chi phí công nhân .................................................................................................... 105 2.4. Chi phí tiêu thụ .................................................................................................... 108 PHẦN THỨ TÁM. XÂY DỰNG.................................................................. 109 Nguyễn Hữu Hùng 6 Lớp: Polyme K47 Đồ án tốt nghiệp GVHD: TS. Ngô Mạnh Long 1. Xác định địa điểm xây dựng nhà máy ............................................................................................................... 109 2. Thuyết minh thiết kế mặt bằng, mặt cắt phân xưởng ............................................................................................................... 113 2.1. Chọn hướng nhà .................................................................................................... 113 2.2. Thiết kế nhà .................................................................................................... 113 2.3. Bố trí thiết bị .................................................................................................... 113 2.4. Các giải pháp kết cấu nhà .................................................................................................... 114 2.5 Các công trình phụ .................................................................................................... 116 3. Tính toán các chỉ tiêu kinh tế kỹ thuật....................................117 KẾT LUẬN.....................................................................................................118 TÀI LIỆU THAM KHẢO............................................................................ 119 Nguyễn Hữu Hùng 7 Lớp: Polyme K47 Đồ án tốt nghiệp GVHD: TS. Ngô Mạnh Long PHẦN MỘT: MỞ ĐẦU 1. LỊCH SỬ PHÁT TRIỂN . Trong công nghiệp chất dẻo, Polyvinyl dorua (PVC) là một trong ba chất dẻo thông dụng gồm: Polyolefin (PO), Polyvinlclorua (PVC) và Polystyren (PS). Nó đứng hàng thứ hai sau Polyolefin với tổng công suất toàn thế giới năm 1997 là 25 triệu tấn năm. Vinyl clorua được tìm ra lần đầutiên bởi Regnalt năm 1835. Polyme Polyvinyclorua (PVC) được biết đến lần đầu tiên 1938. Năm 1912, Bauman trình bày phản ứng trùng hợp monome vinylic gồm Vinyclorua sử dụng ánh sáng mặt trời để tạo ra sản phẩm PVC ở dạng bột trắng. Từ đó, công nghệ trùng hợp PVC đã có những bước phát triển mạnh mẽ chủ yếu ở Mỹ và Đức. Sản phẩm thương mại của PVC lần đầu tiên ra đời ở Đức vào đầu những năm 30 sản phẩm quá trình trùng hợp nhũ tương. Năm 1932, bước đột phá đầu tiên để giải quyết vấn đề quá trình và sự ổn định nhiệt diễn ra khi Semon phát minh ra chất hoá dẻo cho PVC, quá trình sử dụng chất ổn định được phát triển vào những năm 30 của thế kỷ 20. Hiện nay PVC là một trong những Polyme chính của thế giới. Do tính chất cơ lý tốt nên PVC được sản xuất với sản lượng lớn. Tuy nhiên tính ổn định nhiệt và tính mềm dẻo của PVC kém hơn một số nhựa thương phẩm khác như Polyetylen (PE) và PS. PVC được sản xuất chủ yếu bằng phương pháp trùng hợp gốc. Tuy nhiên, trùng hợp gốc của PVC cho ra nhiều đồng phân và các khuyết tật cấu trúc. Những nhân tố này quan trọng sống còn đối với người sử dụng PVC, vì chúng tạo ra những vấn đề về màu sắc, độ ổn định nhiệt, độ tinh thể, ứng sử gia công và tính chất cơ học của thành phẩm. Nghiên cứu về khuyết tật cũng đem lại những hiểu biết sâu sắc về bản chất của phản ứng phụ xảy ra trong quá trình trùng hợp. Ngoài các chất phụ gia như chất hoá dẻo, chất ổn định nhiệt chất bôi trơn, chất độn và Polyme khác, đã có nhiều công trình nghiên cứu nhằm cải Nguyễn Hữu Hùng 8 Lớp: Polyme K47 Đồ án tốt nghiệp GVHD: TS. Ngô Mạnh Long thiện những tính chất yếu kém của PVC ví dụ đồng trùng hợp với các monome khác và thay đổi hình thái của hạt để tăng cường tính dễ gia công. Polyme đồng trùng hợp ghép của PVC với monome acrylic và vinylaxetat blend với MBS và acrylonitryl butadien styren (ABS) đã làm tăng độ bền va đập của PVC. Côplyme của PVC với monomeimit và PVC clo hoá đã được nghiên cứ để tăng tính chống cháy của PVC. PVC hoá dẻo nội là một giải pháp cho vấn đề của chất hoá dẻo (DOP) di chuyển từ bên trong ra bên ngoài vật liệu. 2. TÌNH HÌNH SẢN XUẤT VÀ TIÊU THỤ PVC. 2.1. Trên thế giới. Theo dự báo của các chuyên gia Marketing về lĩnh vực công nghiệp hoá chất, thị trường dựa trên thế giới ngày càng tăng. Nhu cầu nhựa PVC của các khu vực Châu Á - Thái Bình Dương đặc biệt là Trung Quốc, Ấn Độ sẽ là yếu tố chủ yếu làm tăng nhu cầu thị trường nhựa PVC. Mức tăng nhu cầu PVC của các nước tư bản gấp khoảng 2 lần mức tăng tổng sản phẩm quốc dân của nước đó. Ở các nước Đông Âu, Châu Phi, Trung cận đông, nhu cầu tiêu thụ PVC cũng tăng do mức độ đầu tư vào các nước này tăng lên. Nhu cầu về nhựa PVC theo bình quân đầu người ở các nước phát triển lại thấp hơn so với các nước đang phát triển (chiếm 2/3 dân số thế giới). Từ năm 1991 – 1997 mức tăng bình quân về PVC hàng năm của các nước Châu Á - Thái Bình Dương là 6,2%, trong khi mức tăng bình quân trên thế giới là 5,3%. Nhu cầu tăng lớn nhất về PVC ở các nước Châu á - Thái Bình Dương là Nhật: chiếm 34%, Indonexia: 14,6%, Thái Lan: 14,1%, Malaixia: 13,9%, Trung Quốc: 12,3%. 2.2. Tại Việt Nam. Nguyễn Hữu Hùng 9 Lớp: Polyme K47 Đồ án tốt nghiệp GVHD: TS. Ngô Mạnh Long Do nhu cầu PVC tính theo đầu người hiện nay ở Việt Nam so với nhiều nước còn thấp, nên trong các năm tới tốc độ tăng trưởng trung bình hàng năm sẽ là 40%, sau đó giảm xuống khoảng 17%, vào các năm tiếp theo. Hiện nay nước ta đã có 2 Liên doanh sản xuất bột PVC một là: Công ty Liên doanh giữa Tổng công ty Nhựa Việt Nam với Tổng công ty Hoá chất Việt Nam và Công ty Thái Plastic – Chemical Public Ltd với công suất 80.000tấn/năm. Năm 2001 nhà máy hoạt động với công suất 100% năm 2002 công suất Nhà máy tăng len 100.000 tấn/năm [1]. Hai là: Công ty TNHH nhựa và hoá chất Phú Mỹ tại khu công nghiệp Cái Mép là liên doanh giữa công ty xuất nhập khẩu tỉnh Bà RỵaVũng Tàu với tổng công ty dầu khí Petronas của Malaysia có công suất là 100.000 tấn bột PVC/năm. Trong năm 2000 cả nước ta tiêu thụ khoảng 150.000 tấn bột PVC, nhưng chỉ đáp ứng được khoảng 40% nhu cầu còn phải nhập khẩu khoảng 60% từ các nước trên thế giới. Ngoài việc sản xuất bột PVC hai Công ty Liên doanh trên còn sản xuất PVC Compound với công suất 6000 tấn/năm, hai Công ty này đã sử dụng hết công suất thiết kế, nhưng vẫn chưa đáp ứng hết nhu cầu các chủng loại PVC Compound trong nước mà chỉ sản xuất chủ yếu các loại PVC làm phụ kiện còn các loại PVC dùng cho các chi tiết đặc chủng vẫn phải nhập khẩu . [1] 3. CÁC DỰ ÁN SẢN XUẤT SẮP TỚI. Ở nước ta theo tính toán trong vòng 1 năm nữa, thì nhu cầu nguyên liệu cần tới 1,2 – 1,5 triệu tấn năm [1] trị giá hơn 1 tỷ đô la. Hiện nay đã có một vài dự án của các công ty Nhật, Nam Triều Tiên, Pháp, Thái Lan, trao đổi với ngành chất dẻo Việt Nam về việc xây dựng Nhà máy PVC với công suất 100.000 tấn/năm [2]. Nguyễn Hữu Hùng 10 Lớp: Polyme K47 Đồ án tốt nghiệp GVHD: TS. Ngô Mạnh Long Nền công nghiệp hoá chất đóng vai trò tiên phong trong công cuộc đổi mới và phát triển, lĩnh vực công nghiệp hoá chất gắn liền với sự phát triển của đất nước. Vào đầu thập kỷ 60, nhà máy hoá chất Việt Trì đã sản xuất được PVC, với năng suất 150 tấn/năm. Tuy nhiên, do không kinh tế sản lượng quá nhỏ nên quá trình sản xuất sớm dừng lại, đặc biệt khi bước vào chiến tranh phá hoại của Mỹ. Trong thời gian gần đây, công nghiệp gia công chất dẻo lại phát triển mạnh mẽ với tốc độ tăng trưởng bình quân 28%/năm. Để minh hoạ điều đó ta có bảng mức tiêu thụ chất dẻo trong thập kỷ 90 Nguyên liệu dùng trong qúa trình gia công đều phải nhập khẩu, trong đó PVC nhập dưới hai dạng: PVC bột (PVC resin) và PVC hạt (PVC compound) có chứa sẵn chất hoá dẻo, chất ổn định, chất màu…cơ cấu nguyên liệu được trình bày ở bảng sau. Lượng PVC nhập vào mỗi năm vào khoảng 72000 tấn và theo kế hoạch dự kiến của Tổng công ty nhựa Việt Nam, nhu cầu PVC và chất hoá dẻo trong thời gian tới được mô tả ở bảng sau Nhu cầu PVC ngày càng nhiều, do đó phải tính đến xây dựng ngành sản xuất PVC để tiết kiệm được chi phí và để đáp ứng nhu cầu của thị trường. Cho đến nay đã có 6 dự án sản xuất PVC, chiếm trong số 7 dự án về sản xuất nguyên liệu và 30 dự án cả ngành nhựa. - Công ty Mitsui- Vina và bây giờ là TPC- Vina tổng vốn đầu tư 90 triệu USD, nguyên liệu là VCM nhập khẩu trùng hợp thành PVC, công suất 80000 tân/năm. - Công ty Elfatoche Việt Nam tại Đồng Nai, vốn đầu tư 3,55 triệu USD công suất 30000 tấn/năm. - Công ty liên doanh Việt- Thái Plastchem tại thành phố Hồ Chí Minh có vốn đầu tư 2,99 triệu USD. Hai nhà máy này có sản phẩm là PVC hạt và đang hoạt động, sản phẩm của hai nhà máy này đủ cung cấp cho thị trường hiện nay. Nguyễn Hữu Hùng 11 Lớp: Polyme K47 Đồ án tốt nghiệp GVHD: TS. Ngô Mạnh Long - Công ty Oxy- Vina tổng vốn đầu tư 109,4 triệu USD đi từ nguyên liệu VCM trùng hợp thành PVC. - Dự án TPC- Chem Quest Việt Nam, vốn đầu tư 12 triệu USD sản xuất DOP công suất 30000 tấn/năm từ các nguyên liệu ngoại nhập. - Dự án LG- Vina, vốn đầu tư 12,5 triệu USD, sản xuất DOP công suất 30000 tấn/năm [8]. Tuy nhiên, hiện nay giá sản phẩm PVC trong nước cao hơn rất nhiều so với giá mặt bằng chung trên thế giới. Do đó, các cơ sở sản xuất các sản phẩm PVC trong nước đang phải hoạt động cầm chừng chi khoản 30- 35% công suất. Nguyên nhân của tình trạng trên là do sự hụt giá của đồng tiền các nước cung cấp nguyên liệu cho ngành nhựa Việt Nam. Hơn nữa, các nhà máy mới đi vào hoạt động, giá thành sản phẩm vẫn mang giá trị khấu hao ban đầu, nên giá thành vẫn cao hơn mức bình thường. Do vậy các dự án trên trở thành hiện thực thì trong thời gian tới giá thành sản phẩm và sản lượng PVC trong nước sẽ đáp ứng đủ cho thị trường trong nước và giá thành sẽ hạ xuống dẫn đến không còn phải nhập khẩu nguyện liệu và nhựa PVC nữa. Khi các nhà máy lọc dầu ở Dung Quất (Quảng Ngãi) và Nghi Sơn (Thanh Hoá) đi vào hoạt động sẽ là cơ hội thuận lợi cho sự phát triển công nghiệp chất dẻo nói chung và PVC nói riêng. Bước đi của ngành PVC như vậy đã rất rõ ràng, cụ thể do đó chúng ta có quyền hy vọng vào một tương lai tốt đẹp. Nguyễn Hữu Hùng 12 Lớp: Polyme K47 Đồ án tốt nghiệp GVHD: TS. Ngô Mạnh Long PHẦN THỨ HAI: LÝ THUYẾT CHUNG CHƯƠNG 1. QUÁ TRÌNH SẢN XUẤT NHỰA PVC 1.1. NGUYÊN LIỆU Vinyl clorua gọi tắt là VC, có công thức phân tử C2H3Cl, công thức cấu tạo: CH2 CH Cl 1.1.1 Tính chất lý học Ở nhiệt độ và áp suất thường là chất khí có mùi ete. + Nhiệt độ đóng rắn -159,70C + Nhiệt độ ngưng tụ -13,90C + Nhiệt độ tới hạn 1420C + Nhiệt độ bốc cháy 415kcal/kg + Nhiệt độ nóng chảy 18,4kcal/kg + Nhiệt độ bốc hơi ở 250C 78,5kcal/kg + Trọng lượng riêng 0,969kcal/kg + Nhiệt tạo thành -83±8kcal/kg + Nhiệt trùng hợp -366±5kcal/kg + Nhiệt dung riêng dạng lỏng ở 250C 0,83kcal/kgđộ + Nhiệt dung riêng dạng hơi ở 250C 0,207kcal/kgđộ + Hệ số khúc xạ của VC lỏng 1,83kcal/kgđộ + Tỷ lệ của VC phụ thuộc vào nhiệt độ Nhiệt độ (0C) Tỷ trọng Nguyễn Hữu Hùng -15 0,9730 13 -25 0,9014 Lớp: Polyme K47 Đồ án tốt nghiệp GVHD: TS. Ngô Mạnh Long + áp suất hơi của VC phụ thuộc vào nhiệt độ Nhiệt độ (0C) Áp suất (mmHg) -87,5 10 -55,8 100 -13,37 760 16,2 22,58 46,8 54,34 + Độ tan trong nước ở 1at là 0,5 % trọng lượng + Giới hạn nồng độ của hỗn hợp với không khí từ 3,62÷26,6% thể tích + Tính chất độc của VC: VC độc hơn so với etylclorua và ít độc hơn clorofom và tetra clorua cacbon. Có khả năng gây mê qua hệ thống hô hấp của con người và cơ thể động vật. Con người khi tiếp xúc hơi VC ở mức 25% thì chỉ trong 3 phút đã bắt đầu bị choáng váng và mất thăng bằng định hướng. Nếu hàm lượng VC trong không khí là 0,5% thì con người có thể làm việc trong một vài giờ mà không có tác động sinh lý nào đáng kể cả. [2] 1.1.2 Tính chất hoá học Công thức cấu tạo: CH 2 = CH | Cl Do có chứa liên kết đôi và nguyên tử Clo linh động nên các phản ứng hoá học của VC là phản ứng của nguyên tử Clo linh động. VC không tan trong nước, tan trong các dung môi hữu cơ như axeton, rượu etylic, cacbon hydro thơm, cacbon hydro mạch thẳng. Trong phân tử VC có liên kết nối đôi và một nguyên tử Clo linh động, do đó phản ứng hoá học chủ yếu là phản ứng kết hợp hoặc phản ứng của nguyên tử Clo trong phân tử VC. - Phản ứng nối đôi + Phản ứng cộng hợp: tác dụng với halogen cho ta 1,2 diclo etan ở điều kiện môi trường khô ở 140÷1500C hoặc ở 800C và có chiếu sáng xúc tác SbCl3. Nguyễn Hữu Hùng 14 Lớp: Polyme K47 Đồ án tốt nghiệp GVHD: TS. Ngô Mạnh Long Khi có xúc tác AlCl3, FeCl3 thì VC phản ứng với HCl. CH2 CH + HCl CH2 CH2 Cl Cl Cl Với H2 CH2 CH + H2 CH2 CH3 Cl Cl Trong phản ứng oxi hoá VC ở nhiệt độ 50÷1500C có mặt HCl dễ dàng tạo ra monome axetat dehit CH2 CH + 1/2O2 CH2 CHO Cl Cl Do phân tử có chứa nối đôi VC có thể tham gia phản ứng trùng hợp tạo PVC. CH2 CH Cl CH2 CH Cl n - Phản ứng của nguyên tử Clo. + Thuỷ phân. Khi đun nóng với kiềm HCl bị tách ra khỏi VC cho ta axetylen CH2 CH + NaOH CH CH + NaCl + H O 2 Cl Tác dụng với acolat hay fenolat cho ta este VC: CH2 CH + RONa CH2 CH + NaCl OR Cl Nguyễn Hữu Hùng 15 Lớp: Polyme K47 Đồ án tốt nghiệp GVHD: TS. Ngô Mạnh Long - Tạo hợp chất cơ kim CH2 CH + Mg CH CH2 MgCl Cl + VC trong điều kiện không có không khí ở 4500C có thể bị phân huỷ tạo thành axetylen và HCl do phản ứng polyme hoá axetylen và có thể phản ứng tiếp tục tạo ra một lượng nhỏ 2- clo- 1,3- butadien. Còn trong điều kiện có không khí VC bị oxi hoá hoàn toàn. CH2 CH CH CH + HCl Cl - Bảo quản: Trước đây VC được bảo quản và vận chuyển với sự có mặt của một lượng nhỏ phenol để ức chế phản ứng polyme hoá. Ngày nay VC được sản xuất với độ tinh khiết cao và không cần chất ức chế trong bảo quản đồng thời do được làm sạch nước nên VC không gây ăn mòn có thể được bảo quản trong các thùng thép cacbon thường. 1.2. PHẢN ỨNG TẠO NHỰA PVC. 1.2.1. Cơ cấu phản ứng. Cơ cấu phản ứng tạo nhựa PVC là phản ứng trùng hợp Vinylclorua (VC) CH2 = CH | Cl VC chứa nối đôi và có momen lưỡng cực bằng 1,44. Phản ứng trùng hợp xảy ra dưới tác dụng của chất khơi mào (hoặc nhiệt độ, năng lượng hoặc tia phóng xạ). Trung tâm hoạt động nhận được có dạng gốc tự do, phản ứng trùng hợp theo cơ chế trùng hợp gốc. - Cơ cấu phản ứng gồm 4 giai đoạn: Giai đoạn khơi mào. Nguyễn Hữu Hùng 16 Lớp: Polyme K47 Đồ án tốt nghiệp GVHD: TS. Ngô Mạnh Long Giai đoạn phát triển mạch. Giai đoạn đứt mạch. Giai đoan chuyển mạch. + Giai đoạn khơi mào: Giả sử chất khơi mào là Peoxit benzoil. 1. Phân huỷ chất khơi mào. O O || t0 C 6 H 5 − C − O − O − C − C 6 H 5 →2C 6 H 5 COO⋅ || C 6 H 5 COO⋅ → C 6 H 5 + CO 2 ↑ Ký hiệu gốc hoạt động là R• Tuy nhiên các gốc này không phải đều tham gia khơi mào quá trình trung hợp, mà có một số khác kết hợp với nhau tạo thành phân tử trung hoà (khoảng 20-40%). Ví dụ: C ⋅6 H 5 + C ⋅6 H 5 →C 6 H 5 − C 6 H 5 C ⋅6 H 5 + C 6 H 5 COO⋅ →C 6 H 5 COOC 6 H 5 2. Khơi mào. R⋅ + CH2 = CH → R – CH2 – C⋅H | | Cl Cl + Giai đoạn phát triển mạch. R – CH2 – C ⋅ H + CH2 = CH → R – CH2 – CH – CH2 – C⋅H | | | | Cl Cl Cl Cl R – CH2 – C H - CH2 – C ⋅ H + nCH2 = CH2 → | | Cl Cl → R – CH2 – C H - CH2 – C H - CH2 - CH … | | | Cl Cl Cl Nguyễn Hữu Hùng 17 Lớp: Polyme K47 Đồ án tốt nghiệp GVHD: TS. Ngô Mạnh Long + Giai đoạn chuyển mạch. - Chuyển mạch lên Monome. CH2 = CH + ∼ CH2 – CH | | Cl Cl CH2 = C ⋅ + ∼ CH2 – CH2 | | Cl Cl CH3 = CH ⋅ + ∼ CH – CH | | Cl Cl Chuyển mạch lên Polyme. - CH2 – C ⋅ H + ∼ - CH2 – CH ∼ → CH2 – CH2 + ∼ CH2 – C ⋅ ∼ | | | | Cl Cl Cl Cl Chuyển mạch lên chất khơi mào. ∼ O O ⋅ || || CH 2 − CH + C 6 H 5 − C − O − O − C − C 6 H 5 O || → ∼ CH2 – CH – O – C – C6H5 + C6H5 – COO ⋅ | Cl + Giai đoạn đứt mạch. Phản ứng đứt mạch có thể xảy ra theo hai cách: Kết hợp. - CH2 – C ⋅ H + ∼ CH2 – C⋅H → ∼ CH2 – CH - CH - CH2 ∼ | | | | Cl Cl Cl Cl Phân ly. ∼ CH2 – CH + ∼ CH2 – C⋅H → ∼ CH2 – CH2 + ∼ CH = CH | | | | Cl Cl Cl Cl Nguyễn Hữu Hùng 18 Lớp: Polyme K47 Đồ án tốt nghiệp GVHD: TS. Ngô Mạnh Long 1.2.2. Động học quá trình trùng hợp. Trong trường hợp sử dụng chất khơi mào giai đoạn khơi mào gồm 2 phản ứng. - Phản ứng phân huỷ chất khơi mào. I → 2 R⋅. Trong đó: R ⋅: gốc tự do. Vd = kd [I] = VI : I: Chất khơi mào. kd: hằng số vận tốc phân huỷ. - Phản ứng tạo gốc tự do ban dầu. R⋅ + CH2 = CH → R – CH2 – CH | | Cl Cl vận tốc của phản ứng này là V2. Vì V2>> Vd do đó Vd sẽ quyết định vận tốc quá trình khơi mào. ⇒ VKM = 2Vd = 2f . kd [I] = KKM [I]. KKM = 2fkd. f: là hệ số đặc trưng cho hiệu quả khơi mào của chất khơi mào. + Giai đoạn phát triển mạch. (Giai đoạn này là phản ứng toả nhiệt) đây là giai đoạn quyết định vận tốc trùng hợp, cấu tạo và kích thước, khối lượng của Polyme. Vận tốc phát triển mạch bằng vận tốc tiêu hao Monome trong một đơn vị thời gian. dM = Vpt = K pt [R ⋅ ].[ M] dt [M]: Nồng độ Monome. ]: Nồng độ gốc tự do. [ R⋅ Kpt: Hằng số phát triển mạch. Vpt: Vận tốc phát triển mạch, Vd: Vận tốc đứt mạch. + Giai đoạn đứt mạch. Nguyễn Hữu Hùng 19 Lớp: Polyme K47 Đồ án tốt nghiệp GVHD: TS. Ngô Mạnh Long dR = Vd = K d [R ⋅ ]2 dt Hằng số vận tốc đứt mạch (106 ÷108. L/mol. S) lớn hơn rất nhiều hằng số vận tốc phát triển mạch (10 2 - 104 L/mol.s). Tuy nhiên phản ứng phát triển mạch vẫn xảy ra do phản ứng đứt mạch bị hạn chế bởi nồng độ gốc tự do thấp, sự khuyếch tán và cản trở không gian. 1.2.3. Độ trùng hợp và chiều dài động học của mạch. - Chiều dài động học của mạch là tỉ lệ giữa 2 đại lượng. L= Vp Vd Do ở một số thời điểm khi độ chuyển hoá chưa sâu lắm thì tốc độ tạo thành các gốc tự do bằng tốc độ tiêu hao nó. Vd = VKM. Thay giá trị VKM = Vd = Kd [M.]2 Thay giá trị Vp = Kp [M] [R.] L= Với k = K p [ M] ⋅ K d [R ] K p .K KM Kd = K[ M] K KM [ I]1 / 2 1/ 2 1/ 2 Chiều dài động học của mạch tỉ lệ thuận với nồng độ Monome và tỉ lệ nghịch với căn bậc hai của nồng độ chất khơi mào. Với trường hợp khi đứt mạch theo cơ chế phân ly, độ trùng hợp P bằng chiều dài động học của mạch. P= K[ M ⋅ ] K KM [ I]1 / 2 Với trường hợp khi đứt mạch, theo cơ chế kết hợp, độ trùng hợp bằng 2 lần chiều dài động học của mạch. P =2 K[ M] K KM [ I ]1 / 2 1.3. CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUÁ TRÌNH TRÙNG HỢP Nguyễn Hữu Hùng 20 Lớp: Polyme K47
- Xem thêm -