Tài liệu Quản trị rủi ro tín dụng tại ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn việt nam

  • Số trang: 149 |
  • Loại file: PDF |
  • Lượt xem: 43 |
  • Lượt tải: 0
sakura

Đã đăng 11429 tài liệu

Mô tả:

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TRẦN MINH THIỆN qu¶n trÞ rñi ro tÝn dông t¹i ng©n hµng n«ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn n«ng th«n viÖt nam LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH - 2009 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TRẦN MINH THIỆN qu¶n trÞ rñi ro tÝn dông t¹i ng©n hµng n«ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn n«ng th«n viÖt nam CHUYÊN NGÀNH : KINH TẾ TÀI CHÍNH-NGÂN HÀNG : 60.31.12 Mà SỐ LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. TRẦM THỊ XUÂN HƯƠNG THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH - 2009 LêI CAM §OAN T«i xin cam ®oan c¸c sè liÖu trong luËn v¨n nµy ®−îc thu thËp tõ nguån thùc tÕ. Nh÷ng ý kiÕn ®ãng gãp vµ gi¶i ph¸p ®Ò xuÊt lµ cña c¸ nh©n t«i tõ viÖc nghiªn cøu vµ rót ra tõ thùc tÕ lµm viÖc t¹i Ng©n hµng N«ng NghiÖp vµ Ph¸t TriÓn N«ng Th«n ViÖt Nam. TrÇn Minh ThiÖn Môc lôc Trang: DANH MôC C¸C Tõ VIÕT T¾T TRONG LUËN V¡N Danh môc c¸c b¶ng Sè LIÖU Danh môc c¸c BIÓU §å PhÇn më ®Çu 1. Lý do chän ®Ò tµi 01 2. Môc ®Ých nghiªn cøu 01 3. §èi t−îng nghiªn cøu vµ ph¹m vi nghiªn cøu 02 4. Ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu 02 5. KÕt cÊu cña luËn v¨n 02 CH¦¥NG 1: TæNG QUAN VÒ QU¶N TRÞ RñI RO TÝN DôNG T¹I NG¢N HµNG TH¦¥NG M¹I 1.1. rñi ro tÝn dông 03 1.1.1. Kh¸i niÖm rñi ro tÝn dông 03 1.1.2. Ph©n lo¹i rñi ro tÝn dông 03 1.1.2.1. C¨n cø vµo nguyªn nh©n ph¸t sinh rñi ro 03 1.1.2.2. C¨n cø vµo tÝnh kh¸ch quan, chñ quan cña nguyªn nh©n g©y ra rñi ro 05 1.1.3. T¸c ®éng vµ hËu qu¶ cña rñi ro tÝn dông 05 1.1.3.1. §èi víi Ng©n hµng 05 1.1.3.2. §èi víi hÖ thèng Ng©n hµng 06 1.1.3.3. §èi víi nÒn kinh tÕ 06 1.1.3.4. Trong quan hÖ kinh tÕ ®èi ngo¹i 07 1.1.4. Nguyªn nh©n cña rñi ro tÝn dông 07 1.2. QU¶N TRÞ rñi ro tÝn dông t¹i ng©n hµng th−¬ng m¹i 07 1.2.1. Sù cÇn thiÕt ph¶i qu¶n trÞ rñi ro tÝn dông 07 1.2.2. Ph−¬ng ph¸p qu¶n trÞ rñi ro tÝn dông 08 1.2.2.1. Qu¶n trÞ rñi ro tÝn dông theo Basel I 08 1.2.2.2. Qu¶n trÞ rñi ro tÝn dông theo Basel II 10 1.2.3. C¸c chØ tiªu ®¸nh gi¸ rñi ro tÝn dông 14 1.3. Kinh nghiÖm vÒ qu¶n trÞ rñi ro tÝn dông t¹i mét sè n−íc §èi víi ng©n hµng th−¬ng m¹i viÖt nam 1.3.1. 16 Bµi häc kinh nghiÖm tõ viÖc cho vay d−íi chuÈn ¶nh h−ëng ®Õn thÞ tr−êng tµi chÝnh Mü 16 1.3.2. Kinh nghiÖm qu¶n trÞ rñi ro tÝn dông cña mét sè n−íc 17 1.3.2.1. Kinh nghiÖm qu¶n trÞ rñi ro tÝn dông cña mét sè NHTM ë Mü 17 1.3.2.2. Kinh nghiÖm qu¶n trÞ rñi ro tÝn dông cña mét sè NHTM Trung Quèc 1.3.2.3. 17 Kinh nghiÖm qu¶n trÞ rñi ro tÝn dông cña mét sè NHTM Singapore 19 KÕt luËn ch−¬ng 1 21 CH¦¥NG 2: Thùc tr¹ng qu¶n trÞ rñi ro tÝn dông t¹i ng©n hµng n«ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn n«ng th«n viÖt nam 2.1. Giíi thiÖu ®«i nÐt vÒ ng©n hµng n«ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn n«ng th«n viÖt nam 22 2.1.1. Bèi c¶nh ra ®êi cña Ng©n hµng N«ng nghiÖp ViÖt Nam 22 2.1.2. C¸c giai ®o¹n ph¸t triÓn cña Ng©n hµng N«ng NghiÖp vµ Ph¸t triÓn N«ng Th«n ViÖt Nam 2.2. 22 thùc tr¹ng ho¹t ®éng tÝn dông t¹i ng©n hµng n«ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn n«ng th«n viÖt nam 25 2.2.1. §Þnh h−íng ho¹t ®éng tÝn dông 25 2.2.2. Ho¹t ®éng tÝn dông 25 2.3. Thùc tr¹ng qu¶n trÞ rñi ro tÝn dông t¹i ng©n hµng n«ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn n«ng th«n viÖt nam 29 2.3.1. Nh÷ng kÕt qu¶ ®¹t ®−îc trong qu¶n trÞ rñi ro tÝn dông 29 2.3.2. Nh÷ng tån t¹i trong qu¶n trÞ rñi ro tÝn dông 34 2.3.3. Nh÷ng nguyªn nh©n dÉn ®Õn nh÷ng tån t¹i trong qu¶n trÞ rñi ro tÝn dông 2.3.3.1. 39 Mét sè quy ®Þnh cña NHNN ch−a hîp lý, mét sè bé phËn cña NHNN ho¹t ®éng ch−a hiÖu qu¶ 39 2.3.3.2. Ng©n hµng kiÓm so¸t rñi ro tÝn dông yÕu kÐm 41 2.3.3.3. Nguyªn nh©n thuéc vÒ kh¸ch hµng 45 2.3.3.4. Nguyªn nh©n kh¸c 47 KÕt luËn ch−¬ng 2 53 Ch−¬ng 3: gi¶i ph¸p n©ng cao hiÖu qu¶ qu¶n trÞ rñi ro tÝn dông t¹i ng©n hµng n«ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn n«ng th«n viÖt nam 3.1. §Þnh h−íng ph¸t triÓn cña Ng©n hµng N«ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn n«ng th«n ViÖt Nam 3.2. 54 GI¶I ph¸p n©ng cao hiÖu qu¶ qu¶n trÞ rñi ro tÝn dông t¹i ng©n hµng n«ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn n«ng th«n viÖt nam 3.2.1. 56 X©y dùng quy tr×nh qu¶n trÞ rñi ro tÝn dông phï hîp thùc tÕ cña Ng©n hµng 56 3.2.1.1. NhËn diÖn, ph©n lo¹i rñi ro tÝn dông 56 3.2.1.2. §¸nh gi¸ vµ ®o l−êng rñi ro tÝn dông 59 3.2.1.3. Gi¸m s¸t, kiÓm tra, phßng ngõa rñi ro vµ kh¾c phôc hËu qu¶ 59 rñi ro 3.2.2. X©y dùng ph−¬ng ph¸p xÕp h¹ng tÝn dông néi bé phï hîp víi ®iÒu kiÖn cña Ng©n hµng vµ phï hîp víi c¸c chuÈn mùc, yªu cÇu cña qu¶n trÞ rñi ro tÝn dông 59 3.2.2.1. Hoµn chØnh hÖ thèng chÊm ®iÓm vµ xÕp h¹ng kh¸ch hµng 60 3.2.2.2. X©y dùng ph−¬ng ph¸p xÕp h¹ng tÝn dông néi bé phï hîp víi ®iÒu kiÖn cña Ng©n hµng vµ phï hîp víi c¸c chuÈn mùc, yªu cÇu cña qu¶n trÞ rñi ro tÝn dông 3.2.3. C¬ cÊu l¹i bé m¸y qu¶n lý tÝn dông ®¸p øng tèt yªu cÇu qu¶n trÞ rñi ro tÝn dông ®¹t hiÖu qu¶ cao 3.2.4. 65 67 ®µo t¹o nguån nh©n lùc ®¸p øng yªu cÇu qu¶n trÞ rñi ro tÝn dông 68 3.2.5. Nhãm gi¶i ph¸p phßng ngõa rñi ro 69 3.2.5.1. N©ng cao chÊt l−îng thÈm ®Þnh vµ ph©n tÝch tÝn dông 69 3.2.5.2. Thùc hiÖn quy ®Þnh tû lÖ ®¶m b¶o an toµn. 73 3.2.5.3. T¨ng c−êng c¬ chÕ kiÓm tra, gi¸m s¸t. 74 3.2.5.4. T¨ng c−êng c«ng t¸c kiÓm to¸n néi bé 76 3.2.5.5. KiÓm so¸t vµ h¹n chÕ rñi ro ph¸p lý 76 3.2.5.6. H¹n chÕ l¹m dông quyÒn lùc cña c¸c cÊp chÝnh quyÒn ®èi víi c¸c chi nh¸nh Ng©n hµng 77 3.2.5.7. Phßng ngõa rñi ro lbi suÊt cho vay 77 3.2.6. Nhãm gi¶i ph¸p ®a d¹ng hãa ®Ó ph©n t¸n rñi ro 78 3.2.6.1. §a d¹ng hãa ®èi t−îng kh¸ch hµng ®Ó ph©n t¸n rñi ro 78 3.2.6.2. §a d¹ng ho¸ lo¹i h×nh tÝn dông ®Ó ph©n t¸n rñi ro 78 3.2.6.3. TiÕp tôc triÓn khai lång ghÐp, bæ trî yÕu tè b¶o hiÓm vµ tÝn dông 3.2.7. §Çu t− ph¸t triÓn vµ ®a d¹ng ho¸ c¸c s¶n phÈm dÞch vô nh»m hç trî ®¾c lùc cho ho¹t ®éng qu¶n trÞ rñi ro tÝn dông 3.2.8. 78 80 TiÕp tôc hiÖn ®¹i hãa hÖ thèng c«ng nghÖ th«ng tin vµ ®¸nh gi¸ hiÖu qu¶ cña c¸c dù ¸n c«ng nghÖ th«ng tin 80 3.2.9. Qu¶n lý danh môc ®Çu t− tÝn dông phï hîp víi thÕ m¹nh vµ ®Æc ®iÓm cña Ng©n hµng N«ng NghiÖp 81 3.2.10. Nhãm gi¶i ph¸p h¹n chÕ, bï ®¾p tæn thÊt khi rñi ro x¶y ra 82 3.2.10.1. T¨ng c−êng hiÖu qu¶ xö lý nî cã vÊn ®Ò 82 3.2.10.2. Thùc hiÖn nghiªm tóc ph©n lo¹i nî, trÝch lËp dù phßng rñi ro vµ xö lý kÞp thêi, hiÖu qu¶ khi cã dÊu hiÖu rñi ro 84 3.3. GI¶I PH¸P KH¸C 84 3.3.1. Gi¶i ph¸p ®èi víi Ng©n hµng Nhµ n−íc 84 3.3.2. Gi¶i ph¸p ®èi víi chÝnh phñ 86 3.3.3. Gi¶i ph¸p ®èi víi c¸c c¬ quan qu¶n lý Nhµ n−íc 87 KÕt luËn ch−¬ng 3 88 PHÇN KÕt luËn 89 Tµi liÖu tham kh¶o Phô LôC I: Nguyªn nh©n cña rñi ro tÝn dông Phô LôC II: Nh÷ng h¹n chÕ cña qu¶n trÞ rñi ro tÝn dông theo Basel I Phô LôC III: Ba trô cét chÝnh cña Basel II Phô LôC IV: So s¸nh gi÷a hiÖp −íc basel I vµ hiÖp −íc míi Basel II Phô LôC V: HÖ thèng c¸c nguyªn t¾c vµ chuÈn mùc vÒ biÖn ph¸p thËn träng theo khuyÕn c¸o cña Uû ban Basel Phô LôC VI: Bé s¸ch h−íng dÉn (®−îc cËp nhËt ®Þnh kú) víi c¸c khuyÕn nghÞ hiÖn nay cña ñy ban Basel, c¸c h−íng dÉn vµ tiªu chuÈn Phô LôC VII: Nh÷ng khã kh¨n trong øng dông qu¶n trÞ rñi ro tÝn dông theo Basel II Phô LôC VIII: C¸c giai ®o¹n ph¸t triÓn cña Ng©n hµng N«ng NghiÖp vµ Ph¸t triÓn N«ng Th«n ViÖt Nam Phô LôC IX: S¥ §å bé m¸y tæ chøc NHNo & PTNT VN Phô LôC X: T×NH H×NH Huy ®éng vèn cña Ng©n hµng N«ng NghiÖp vµ Ph¸t triÓn N«ng Th«n ViÖt Nam Phô LôC XI: D− nî cho vay cña Ng©n hµng N«ng NghiÖp vµ Ph¸t triÓn N«ng Th«n ViÖt Nam Phô LôC XII: QUI TR×NH CHÊM §IÓM XÕP H¹NG TÝN DôNG C¸ NH¢N CñA NHNo & PTNT VN Phô LôC XIII: M« h×nh ®iÓm sè tÝn dông doanh nghiÖp cña Edward I. Altman Phô LôC XIV: CHÊM §IÓM QUY M¤ CñA DOANH NGHIÖP DANH MôC C¸C Tõ VIÕT T¾T TRONG LUËN V¡N TiÕng Anh Agribank ViÖt Nam Bank for Ng©n hàng N«ng Nghiệp và Agriculture and Rural Ph¸t triển N«ng Th«n Việt Development Nam ATM Automatic teller machine M¸y giao dÞch tự động CAR Capital Adequacy Ratio Hệ số an toàn vốn CIC Credit Information Center Trung t©m th«ng tin tÝn dông cña Ng©n Hµng Nhµ N−íc GDP IMF OECD Gross Domestic Product International Monetary Fund Tổng sản phẩm quốc nội Quỹ tiền tệ quốc tế Organization for Economic Tæ chøc hîp t¸c vµ ph¸t triÓn Co-operation and kinh tÕ Development Suất sinh lợi trªn tổng tài sản ROA Return on Assets ROE Return on Equity WB World Bank Ng©n hàng Thế giới WTO World Trade Organization Tổ chức Thương mại Thế giới Suất sinh lợi trªn vốn chủ sở hữu TiÕng ViÖt CBCNV C¸n bé c«ng nh©n viªn CBTD C¸n bé tÝn dông DNNN Doanh nghiÖp Nhµ n−íc H§QT Héi ®ång qu¶n trÞ NHNN Ng©n hàng Nhà nước NHNNg Ng©n Hµng n−íc ngoµi NHNo & Ng©n hàng N«ng Nghiệp và PTNT VN Ph¸t triển N«ng th«n Việt Nam NHTM NHTM CP NHTM NN Ng©n hàng Thương mại Ng©n hàng Thương mại cổ phần Ng©n hàng Thương mại Nhµ n−íc NHTW Ng©n hµng Trung −¬ng RRTD Rñi ro tÝn dông QTRRTD Qu¶n trÞ rñi ro tÝn dông TCTD Tổ chức tÝn dụng TP.HCM Thµnh phè Hå ChÝ Minh XHTN XÕp h¹ng tÝn nhiÖm Danh môc c¸c b¶ng Sè LIÖU B¶ng 2.1 Trang: Mét sè chØ tiªu ph¶n ¸nh t×nh h×nh ho¹t ®éng kinh doanh cña NHNo & PTNT VN tõ n¨m 2003 - 2008 2.2 24 Tû träng d− nî cña c¸c thµnh phÇn kinh tÕ cña NHNo & PTNT VN n¨m 2007 – 2008 2.3 30 HÖ sè an toµn vèn cña NHNo & PTNT VN n¨m 2005 – 2008 X.1 C¬ cÊu nguån vèn NHNo & PTNT VN ®Õn 31/12/2008 XI.1 D− nî ph©n theo vïng kinh tÕ NHNo & PTNT VN ®Õn 34 Phô lôc x 31/12/2008 Phô lôc xI XII.1 ChÊm ®iÓm c¸c th«ng tin c¸ nh©n c¬ b¶n Phô lôc XII XII.2 ChÊm ®iÓm tiªu chÝ quan hÖ víi Ng©n hµng Phô lôc XII XII.3 Tæng hîp ®iÓm vµ xÕp h¹ng kh¸ch hµng c¸ nh©n Phô lôc XII XIII.1 T−¬ng quan gi÷a chØ sè tÝn dông Z” - ®iÒu chØnh cña Altman víi hÖ thèng ký hiÖu xÕp h¹ng cña S&P Phô lôc XIII XIV.1 ChÊm ®iÓm quy m« doanh nghiÖp cña Agribank Phô lôc XIV XIV.2 ChÊm ®iÓm quy m« doanh nghiÖp theo ®Ò xuÊt cña ®Ò tµi nghiªn cøu Phô lôc XIV Danh môc c¸c BIÓU §å BiÓu ®å Trang: 2.1 Tû lÖ t¨ng tr−ëng d− nî vµ nguån vèn giai ®o¹n 1997 - 2008 26 2.2 C¬ cÊu d− nî ph©n theo thêi h¹n giai ®o¹n 1997 - 2008 26 2.3 D− nî xÊu giai ®o¹n 1997 - 2008 27 2.4 Tû lÖ nî xÊu giai ®o¹n 1997 - 2008 27 2.5 T×nh h×nh nî xÊu vµ vèn ®iÒu lÖ qua c¸c n¨m 1997 - 2008 28 2.6 Tèc ®é t¨ng tr−ëng d− nî vµ tèc ®é t¨ng nî xÊu giai ®o¹n 1997 – 2008 28 X.1 Nguån vèn huy ®éng giai ®o¹n 1997 - 2008 Phô lôc x X.2 Tû lÖ t¨ng tr−ëng nguån vèn giai ®o¹n 1997 - 2008 Phô lôc x X.3 C¬ cÊu tiÒn göi cña kh¸ch hµng ®Õn 31/12/2008 Phô lôc x X.4 C¬ cÊu nguån vèn huy ®éng n¨m 2008 Phô lôc x X.5 C¬ cÊu nguån vèn theo lo¹i tiÒn tÖ n¨m 2008 Phô lôc x XI.1 D− nî cho vay giai ®o¹n 1997 – 2008 Phô lôc xI -1- PhÇn më ®Çu 1. Lý do chän ®Ò tµi TÝn dông lµ ho¹t ®éng kinh doanh phøc t¹p nhÊt so víi c¸c ho¹t ®éng kinh doanh kh¸c cña NHTM, ho¹t ®éng nµy tuy thu ®−îc nhiÒu lîi nhuËn nh−ng còng gÆp kh«ng Ýt rñi ro. V× vËy, RRTD nÕu x¶y ra sÏ cã t¸c ®éng rÊt lín vµ ¶nh h−ëng trùc tiÕp ®Õn sù tån t¹i vµ ph¸t triÓn cña mçi TCTD, cao h¬n nã t¸c ®éng ¶nh h−ëng ®Õn toµn bé hÖ thèng Ng©n hµng vµ nÒn kinh tÕ. QTRRTD lµ vÊn ®Ò khã kh¨n nh−ng rÊt bøc thiÕt. §Æc biÖt ®èi víi NHTM ViÖt Nam, thu nhËp cña ho¹t ®éng tÝn dông lµ chñ yÕu chiÕm tõ 60 - 80% thu nhËp cña Ng©n hµng. Trong n¨m 2008, tû lÖ nî xÊu cña c¸c NHTM ViÖt Nam nãi chung vµ Agribank nãi riªng cã dÊu hiÖu t¨ng cao. VËy ®©u lµ nguyªn nh©n? Lµm thÕ nµo ®Ó n©ng cao chÊt l−îng QTRRTD trong ho¹t ®éng cña NHNo & PTNT VN? - §©y lµ mét vÊn ®Ò ®ang ®−îc ban lbnh ®¹o Agribank ®Æc biÖt quan t©m. H¬n n÷a, trong xu h−íng héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ vµ toµn cÇu hãa nh− hiÖn nay th× nguy c¬ rñi ro cho ho¹t ®éng tÝn dông cña c¸c NHTM ngµy cµng gia t¨ng vµ khi rñi ro x¶y ra th× hËu qu¶ cña nã sÏ rÊt nghiªm träng. V× vËy, viÖc n©ng cao n¨ng lùc vµ hiÖu qu¶ qu¶n trÞ rñi ro cña hÖ thèng NHTM nh»m ®¶m b¶o ph¸t triÓn bÒn v÷ng lµ nhiÖm vô cÊp b¸ch ®èi víi tÊt c¶ NHTM. Trong bèi c¶nh trªn, lµ mét c¸n bé lµm c«ng t¸c tÝn dông cïng víi sù ®éng viªn, khÝch lÖ cña anh - chÞ - em ®ång nghiÖp häc viªn m¹nh d¹n chän ®Ò tµi “Qu¶n trÞ rñi ro tÝn dông t¹i Ng©n Hµng N«ng NghiÖp vµ Ph¸t TriÓn N«ng Th«n ViÖt Nam” lµm ®Ò tµi nghiªn cøu. 2. Môc ®Ých nghiªn cøu §Ò tµi nghiªn cøu gi¶i quyÕt 3 vÊn ®Ò c¬ b¶n nh− sau: Lµm s¸ng tá c¸c vÊn ®Ò c¬ b¶n vÒ c¬ së lý luËn trong QTRRTD cña NHTM. Ph©n tÝch, ®¸nh gi¸ t×nh h×nh ho¹t ®éng kinh doanh vµ ho¹t ®éng QTRRTD t¹i Agribank, tõ ®ã ®−a ra nh÷ng mÆt tÝch cùc còng nh− nh÷ng mÆt h¹n chÕ cña c«ng t¸c qu¶n trÞ nµy, t×m ra nguyªn nh©n cña nh÷ng yÕu kÐm. §Ò xuÊt mét sè gi¶i ph¸p n©ng cao hiÖu qu¶ c«ng t¸c QTRRTD t¹i Agribank. -23. §èi t−îng nghiªn cøu vµ ph¹m vi nghiªn cøu §èi t−îng nghiªn cøu: Ho¹t ®éng tÝn dông vµ QTRRTD cña Ng©n hàng N«ng Nghiệp và Ph¸t triển N«ng Th«n Việt Nam. Ph¹m vi nghiªn cøu: T×nh h×nh tÝn dông vµ QTRRTD cña Ng©n hàng N«ng Nghiệp và Ph¸t triển N«ng Th«n Việt Nam tõ 1997 ®Õn n¨m 2008. §Ò tµi tËp trung nghiªn cøu trªn c¸c mÆt:  Néi dung vµ ph−¬ng ph¸p QTRRTD ®èi víi c¸c NHTM.  Thùc tr¹ng c«ng t¸c QTRRTD t¹i Ng©n hàng N«ng Nghiệp và Ph¸t triển N«ng Th«n Việt Nam.  Chñ yÕu ®Ò cËp viÖc hoµn thiÖn chÝnh s¸ch QTRRTD cña Ng©n hàng N«ng Nghiệp và Ph¸t triển N«ng Th«n Việt Nam. 4. Ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu Sö dông ph−¬ng ph¸p duy vËt biÖn chøng kÕt hîp víi ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu thèng kª, so s¸nh, ph©n tÝch, tæng hîp… ®i tõ c¬ së lý thuyÕt ®Õn thùc tiÔn nh»m gi¶i quyÕt vµ lµm s¸ng tá môc ®Ých ®Æt ra trong luËn v¨n. Ph−¬ng ph¸p thu thËp, xö lý sè liÖu: Sè liÖu thø cÊp ®−îc thu thËp tõ c¸c B¸o c¸o th−êng niªn, th«ng tin c«ng bè tõ c¬ quan thèng kª, t¹p chÝ… vµ ®−îc xö lý trªn m¸y tÝnh. 5. KÕt cÊu cña luËn v¨n Ngoµi phÇn môc lôc, danh môc c¸c ch÷ viÕt t¾t, danh môc c¸c b¶ng sè liÖu, phô lôc, danh môc tµi liÖu tham kh¶o, luËn v¨n ®−îc tr×nh bµy nh− sau: PhÇn më ®Çu Ch−¬ng 1: Tæng quan vÒ qu¶n trÞ rñi ro tÝn dông t¹i Ng©n hµng th−¬ng m¹i. Ch−¬ng 2: Thùc tr¹ng qu¶n trÞ rñi ro tÝn dông t¹i Ng©n Hµng N«ng NghiÖp vµ Ph¸t TriÓn N«ng Th«n ViÖt Nam. Ch−¬ng 3: C¸c gi¶i ph¸p n©ng cao hiÖu qu¶ qu¶n trÞ rñi ro tÝn dông t¹i Ng©n Hµng N«ng NghiÖp vµ Ph¸t TriÓn N«ng Th«n ViÖt Nam. PhÇn kÕt luËn -3- CH¦¥NG 1 TæNG QUAN VÒ QU¶N TRÞ RñI RO TÝN DôNG T¹I NG¢N HµNG TH¦¥NG M¹I 1.1. rñi ro tÝn dông 1.1.1. Kh¸i niÖm rñi ro tÝn dông RRTD lµ kho¶n lç tiÒm tµng khi Ng©n hµng cÊp tÝn dông cho mét kh¸ch hµng. Cã nghÜa lµ kh¶ n¨ng kh¸ch hµng kh«ng tr¶ ®−îc nî hoÆc tr¶ nî kh«ng ®óng h¹n theo hîp ®ång g¾n liÒn víi mçi kho¶n tÝn dông Ng©n hµng cÊp cho hä. Nãi mét c¸ch cô thÓ h¬n, luång thu nhËp dù tÝnh mang l¹i tõ c¸c tµi s¶n cã sinh lêi cña c¸c Ng©n hµng cã thÓ kh«ng ®−îc hoµn tr¶ ®Çy ®ñ xÐt c¶ vÒ mÆt sè l−îng vµ thêi h¹n. Nh− vËy, RRTD lµ sù tæn thÊt vÒ tµi chÝnh (trùc tiÕp hoÆc gi¸n tiÕp) xuÊt ph¸t tõ ng−êi ®i vay kh«ng thùc hiÖn nghÜa vô tr¶ nî ®óng h¹n theo cam kÕt hoÆc mÊt kh¶ n¨ng thanh to¸n. RRTD diÔn ra trong qu¸ tr×nh cÊp tÝn dông nh−: Cho vay, chiÕc khÊu c«ng cô chuyÓn nh−îng vµ giÊy tê cã gi¸, cho thuª tµi chÝnh, b¶o lbnh, bao thanh to¸n cña Ng©n hµng. §©y cßn ®−îc gäi lµ rñi ro mÊt kh¶ n¨ng chi tr¶ vµ rñi ro sai hÑn, lµ lo¹i rñi ro liªn quan ®Õn chÊt l−îng ho¹t ®éng tÝn dông cña Ng©n hµng. C¸c Ng©n hµng sÏ kh«ng bÞ ®e däa bëi RRTD nÕu lu«n lu«n nhËn l¹i ®−îc c¶ gèc vµ lbi c¸c kho¶n vay ®óng thêi h¹n, ng−îc l¹i nÕu ng−êi vay gÆp khã kh¨n vÒ tµi chÝnh, th× c¶ gèc vµ lbi kho¶n vay bÞ ®Æt trong t×nh tr¹ng rñi ro kh«ng thu håi ®−îc. Trong ®iÒu kiÖn b×nh th−êng, phÇn lín c¸c kho¶n tÝn dông ®−îc ®Çu t− bëi c¸c Ng©n hµng ®Òu ®−îc ®¶m b¶o víi møc x¸c suÊt cao, lbi thu ®−îc th−êng d−íi d¹ng lbi suÊt cè ®Þnh. Nh−ng khi cã rñi ro, mÆc dï x¶y ra d−íi x¸c suÊt thÊp, Ng©n hµng th−êng mÊt toµn bé phÇn lbi suÊt vµ cã thÓ mét phÇn hay toµn bé vèn gèc, ®iÒu nµy cßn phô thuéc vµo kh¶ n¨ng båi hoµn cña tµi s¶n thÕ chÊp vµ kÕt qu¶ cña viÖc thanh lý tµi s¶n trong tr−êng hîp ng−êi ®i vay ph¸ s¶n. 1.1.2. Ph©n lo¹i rñi ro tÝn dông 1.1.2.1. C¨n cø vµo nguyªn nh©n ph¸t sinh rñi ro -4NÕu c¨n cø vµo nguyªn nh©n ph¸t sinh rñi ro, RRTD ®−îc ph©n chia thµnh c¸c lo¹i theo s¬ ®å sau: Rñi ro tÝn dông Rñi ro giao dÞch Rñi ro lùa chän Rñi ro ®¶m b¶o Rñi ro danh môc Rñi ro nghiÖp vô Rñi ro néi t¹i Rñi ro tËp trung Theo s¬ ®å trªn, RRTD ®−îc chia thµnh hai lo¹i lµ rñi ro giao dÞch (Transaction risk) vµ rñi ro danh môc (Portfolio risk): a. Rñi ro giao dÞch Lµ mét h×nh thøc cña RRTD mµ nguyªn nh©n ph¸t sinh lµ do nh÷ng h¹n chÕ trong qu¸ tr×nh giao dÞch vµ xÐt duyÖt cho vay, ®¸nh gi¸ kh¸ch hµng. Rñi ro giao dÞch cã ba bé phËn chÝnh lµ rñi ro lùa chän, rñi ro b¶o ®¶m vµ rñi ro nghiÖp vô. Rñi ro lùa chän: Lµ rñi ro cã liªn quan ®Õn qu¸ tr×nh ®¸nh gi¸ vµ ph©n tÝch tÝn dông, khi Ng©n hµng lùa chän nh÷ng ph−¬ng ¸n vay vèn cã hiÖu qu¶ ®Ó ra quyÕt ®Þnh cho vay. Rñi ro b¶o ®¶m: Ph¸t sinh tõ nh÷ng tiªu chuÈn ®¶m b¶o nh− c¸c ®iÒu kho¶n trong hîp ®ång cho vay, c¸c lo¹i tµi s¶n ®¶m b¶o, chñ thÓ ®¶m b¶o, c¸ch thøc ®¶m b¶o vµ møc cho vay trªn trÞ gi¸ cña tµi s¶n ®¶m b¶o. Rñi ro nghiÖp vô: Lµ rñi ro liªn quan ®Õn c«ng t¸c qu¶n lý kho¶n vay vµ ho¹t ®éng cho vay, bao gåm c¶ viÖc sö dông hÖ thèng xÕp h¹ng rñi ro vµ kü thuËt xö lý c¸c kho¶n cho vay cã vÊn ®Ò. b. Rñi ro danh môc Lµ mét h×nh thøc cña RRTD mµ nguyªn nh©n ph¸t sinh lµ do nh÷ng h¹n chÕ -5trong qu¶n lý danh môc cho vay cña Ng©n hµng, ®−îc ph©n chia thµnh hai lo¹i: Rñi ro néi t¹i (Intrinsic risk) vµ rñi ro tËp trung (Concentration risk). Rñi ro néi t¹i: XuÊt ph¸t tõ c¸c yÕu tè, c¸c ®Æc ®iÓm riªng cã, mang tÝnh riªng biÖt bªn trong cña mçi chñ thÓ ®i vay hoÆc ngµnh, lÜnh vùc kinh tÕ. Rñi ro néi t¹i xuÊt ph¸t tõ ®Æc ®iÓm ho¹t ®éng hoÆc ®Æc ®iÓm sö dông vèn cña kh¸ch hµng vay vèn. Rñi ro tËp trung: Lµ tr−êng hîp Ng©n hµng tËp trung vèn cho vay qu¸ nhiÒu ®èi víi mét sè kh¸ch hµng, cho vay qu¸ nhiÒu doanh nghiÖp ho¹t ®éng trong cïng mét ngµnh, lÜnh vùc kinh tÕ; hoÆc trong cïng mét vïng ®Þa lý nhÊt ®Þnh; hoÆc cïng mét lo¹i h×nh cho vay cã rñi ro cao. 1.1.2.2. C¨n cø vµo tÝnh kh¸ch quan, chñ quan cña nguyªn nh©n g©y ra rñi ro NÕu ph©n lo¹i theo tÝnh kh¸ch quan, chñ quan cña nguyªn nh©n g©y ra rñi ro th× RRTD ®−îc ph©n ra thµnh rñi ro kh¸ch quan vµ rñi ro chñ quan: Rñi ro kh¸ch quan lµ rñi ro do c¸c nguyªn nh©n kh¸ch quan nh− thiªn tai, ®Þch häa, ng−êi vay bÞ chÕt, mÊt tÝch vµ c¸c biÕn ®éng ngoµi dù kiÕn kh¸c lµm thÊt tho¸t vèn vay trong khi ng−êi vay ®b thùc hiÖn nghiªm tóc chÕ ®é chÝnh s¸ch. Rñi ro chñ quan do nguyªn nh©n thuéc vÒ chñ quan cña ng−êi vay vµ ng−êi cho vay v× v« t×nh hay cè ý lµm thÊt tho¸t vèn vay hay v× nh÷ng lý do chñ quan kh¸c. Ngoµi ra cßn nhiÒu h×nh thøc ph©n lo¹i kh¸c nh− ph©n lo¹i c¨n cø theo c¬ cÊu c¸c lo¹i h×nh rñi ro, ph©n lo¹i theo nguån gèc h×nh thµnh, theo ®èi t−îng sö dông vèn vay… 1.1.3. T¸c ®éng vµ hËu qu¶ cña rñi ro tÝn dông 1.1.3.1. §èi víi Ng©n hµng Khi gÆp RRTD tøc lµ Ng©n hµng kh«ng thu ®−îc nî lbi, mét phÇn hoÆc toµn bé nî gèc tiÒn vay, nh−ng vÒ phÝa Ng©n hµng ph¶i cã nghÜa vô thanh to¸n toµn bé vèn gèc vµ lbi cho sè tiÒn huy ®éng tõ c¸c tÇng líp d©n c− vµ c¸c doanh nghiÖp kh¸c, ®iÒu nµy lµm cho Ng©n hµng mÊt c©n ®èi thu chi. Khi kh«ng thu ®−îc tiÒn nî vay dÉn ®Õn vßng quay vèn tÝn dông gi¶m, lµm gi¶m hiÖu qu¶ kinh doanh cña Ng©n hµng, nÕu rñi ro lín dÉn ®Õn mÊt kh¶ n¨ng thanh kho¶n lµm mÊt lßng tin cña ng−êi -6gëi tiÒn còng nh− ng−êi vay vµ ¶nh h−ëng ®Õn uy tÝn cña Ng©n hµng. HiÖu qu¶ kinh doanh thÊp, n¨ng lùc tµi chÝnh gi¶m sót, uy tÝn vµ søc c¹nh tranh gi¶m, Ng©n hµng kh«ng cã tiÒn chi tr¶ l−¬ng cho nh©n viªn, nh÷ng ng−êi cã n¨ng lùc tèt sÏ rêi khái Ng©n hµng lµm cho Ng©n hµng cµng khã kh¨n thªm, kÕt qu¶ kinh doanh ngµy cµng xÊu ®i, thËm chÝ nÕu trÇm träng h¬n th× cã thÓ Ng©n hµng bÞ ph¸ s¶n. 1.1.3.2. §èi víi hÖ thèng Ng©n hµng Ho¹t ®éng ng©n hµng cã liªn quan ®Õn hÖ thèng Ng©n hµng vµ c¸c tæ chøc kinh tÕ, xb héi vµ c¸ nh©n trong nÒn kinh tÕ. Do vËy, nÕu kÕt qu¶ kinh doanh cña Ng©n hµng kh«ng tèt, thËm chÝ dÉn ®Õn mÊt kh¶ n¨ng thanh to¸n vµ ph¸ s¶n th× sÏ cã nh÷ng t¸c ®éng d©y chuyÒn ¶nh h−ëng xÊu c¸c Ng©n hµng kh¸c vµ c¸c ho¹t ®éng kh¸c trong nÒn kinh tÕ. NÕu kh«ng cã sù can thiÖp kÞp thêi cña NHTW vµ ChÝnh phñ th× t©m lý sî mÊt tiÒn sÏ l©y lan ®Õn toµn bé ng−êi göi tiÒn vµ hä sÏ ®ång lo¹t rót tiÒn t¹i c¸c NHTM lµm cho c¸c Ng©n hµng kh¸c v« h×nh chung còng r¬i vµo t×nh tr¹ng mÊt kh¶ n¨ng thanh to¸n. Do cã sù rµng buéc chÆt chÏ gi÷a c¸c Ng©n hµng, c¸c ®Þnh chÕ tµi chÝnh trung gian trong hÖ thèng tµi chÝnh cña mét quèc gia, RRTD cã thÓ lµm cho c¸c Ng©n hµng l©m vµo t×nh tr¹ng ®æ vì d©y chuyÒn. 1.1.3.3. §èi víi nÒn kinh tÕ Ho¹t ®éng kinh doanh trong lÜnh vùc ng©n hµng liªn quan ®Õn tÊt c¶ c¸c lÜnh vùc cña ®êi sèng kinh tÕ xb héi, ®Õn tÊt c¶ c¸c ngµnh, c¸c thµnh phÇn kinh tÕ, lµ kªnh thu hót vèn vµ b¬m tiÒn cho nÒn kinh tÕ. Ng©n hµng ph¸ s¶n ¶nh h−ëng ®Õn t×nh h×nh s¶n xuÊt kinh doanh cña c¸c doanh nghiÖp vµ c¸c tÇng líp d©n c−, c¸c doanh nghiÖp kh«ng cã tiÒn tr¶ l−¬ng dÉn ®Õn ®êi sèng c«ng nh©n gÆp khã kh¨n. H¬n n÷a, sù khñng ho¶ng cña c¸c Ng©n hµng ¶nh h−ëng rÊt lín ®Õn nÒn kinh tÕ, lµm cho nÒn kinh tÕ bÞ suy tho¸i, søc mua gi¶m, thÊt nghiÖp t¨ng, xb héi mÊt æn ®Þnh. Ngoµi ra, RRTD còng ¶nh h−ëng ®Õn nÒn kinh tÕ thÕ giíi, v× ngµy nay nÒn kinh tÕ mçi quèc gia ®Òu phô thuéc ngµy cµng nhiÒu vµo nÒn kinh tÕ khu vùc vµ thÕ giíi. §iÓn h×nh lµ cuéc khñng ho¶ng tµi chÝnh Ch©u ¸ (1997), cuéc khñng ho¶ng tµi chÝnh Nam Mü (2001 - 2002) vµ míi ®©y lµ khñng ho¶ng cho vay d−íi chuÈn Mü ®b -7lµm rung chuyÓn toµn cÇu. MÆt kh¸c, mèi liªn hÖ tiÒn tÖ, ®Çu t− gi÷a c¸c n−íc ph¸t triÓn rÊt nhanh nªn RRTD t¹i mét n−íc sÏ ¶nh h−ëng trùc tiÕp ®Õn c¸c nÒn kinh tÕ cã liªn quan. 1.1.3.4. Trong quan hÖ kinh tÕ ®èi ngo¹i RRTD lµm ¶nh h−ëng ®Õn vÞ thÕ vµ h×nh ¶nh cña hÖ thèng Tµi chÝnh - Ng©n hµng quèc gia còng nh− toµn bé nÒn kinh tÕ cña quèc gia ®ã. 1.1.4. Nguyªn nh©n cña rñi ro tÝn dông Nguyªn nh©n RRTD rÊt ®a d¹ng, cã thÓ ph©n lo¹i theo nhiÒu tiªu thøc kh¸c nhau (tham kh¶o PHô LôC I): Nguyªn nh©n tõ phÝa Ng©n hµng Nguyªn nh©n tõ phÝa kh¸ch hµng Nguyªn nh©n kh¸c 1.2.  T×nh tr¹ng th«ng tin bÊt c©n xøng ¶nh h−ëng ®Õn ho¹t ®éng tÝn dông.  Rñi ro do sù thay ®æi cña m«i tr−êng tù nhiªn.  Rñi ro do sù kÐm hiÖu qu¶ cña c¸c c¬ quan qu¶n lý Nhµ n−íc.  M«i tr−êng kinh tÕ kh«ng æn ®Þnh.  Rñi ro tÊt yÕu cña qu¸ tr×nh tù do hãa tµi chÝnh, héi nhËp quèc tÕ.  T×nh h×nh chÝnh trÞ kh«ng æn ®Þnh. QU¶N TRÞ rñi ro tÝn dông T¹I NG¢N HµNG TH¦¥NG M¹I 1.2.1. Sù cÇn thiÕt ph¶i qu¶n trÞ rñi ro tÝn dông Do yªu cÇu ph¶i kiÓm so¸t rñi ro theo hiÖp −íc Basel míi. Qu¸ tr×nh héi nhËp hÖ thèng Tµi chÝnh - Ng©n hµng quèc tÕ ®Æt ra yªu cÇu ph¶i kiÓm so¸t rñi ro theo hiÖp −íc Basel míi, trong ®ã cã RRTD. Do vËy viÖc QTRRTD lµ hÕt søc cÇn thiÕt. §Ó ®¶m b¶o tÝnh thèng nhÊt cho c¶ qu¸ tr×nh logic chÆt chÏ tõ kh©u phßng ngõa cho ®Õn kh©u gi¶i quyÕt hËu qu¶ do RRTD g©y ra. Dù b¸o, ph¸t hiÖn rñi ro tiÒm Èn, ph¸t hiÖn nh÷ng biÕn cè kh«ng cã lîi, ng¨n chÆn c¸c t×nh huèng kh«ng cã lîi ®b vµ ®ang x¶y ra vµ cã thÓ lan ra ph¹m vi réng. Gi¶i quyÕt hËu qu¶ rñi ro ®Ó h¹n chÕ c¸c thiÖt h¹i ®èi víi tµi s¶n vµ thu nhËp cña
- Xem thêm -