Tài liệu Quản trị rủi ro tín dụng tại ngân hàng liên doanh lào - việt chi nhánh thành phố hồ chí minh

  • Số trang: 114 |
  • Loại file: PDF |
  • Lượt xem: 34 |
  • Lượt tải: 0
nhattuvisu

Đã đăng 27125 tài liệu

Mô tả:

BỘ GIÁO DỤC VÀ ðÀO TẠO TRƯỜNG ðẠI HỌC NÔNG NGHIỆP HÀ NỘI DƯƠNG MINH TÚ QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG LIÊN DOANH LÀO - VIỆT CHI NHÁNH THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN TRỊ KINH DOANH Chuyên ngành: QUẢN TRỊ KINH DOANH Mã số: 60.34.05 Người hướng dẫn khoa học: GS.TS. TRẦN ðÌNH ðẰNG HÀ NỘI – 2011 LỜI CAM ðOAN Tôi xin cam ñoan ñây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn này là trung thực và chưa từng ñược bảo vệ một học vị khoa học hoặc công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Các thông tin trích dẫn trong luận văn này ñều ñã ñược trân trọng chỉ rõ nguồn gốc. Tác giả luận văn Dương Minh Tú Trường ðại học Nông nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ khoa học kinh tế …………………………… i LỜI CẢM ƠN Tôi xin bày tỏ sự kính trọng và biết ơn sâu sắc tới GS.TS. Trần ðình ðằng ñã dành nhiều tâm huyết, tận tình hướng dẫn và giúp ñỡ tôi trong suốt quá trình ghiên cứu ñề tài này. Tôi xin chân thành cảm ơn Viện ðào tạo Sau ñại học, các thầy cô giáo trong Khoa Kế toán và Quản trị kinh doanh, bộ môn Kế toán trường ðại học Nông nghiệp Hà Nội ñã tạo ñiều kiện, giúp ñỡ tôi thực hiện ñề tài này. Tôi xin chân thành cảm ơn cán bộ công nhân viên NH Liên doanh Lào-Việt chi nhánh TP HCM, các phòng, ban của Uỷ ban Nhân dân TP HCM, các doanh nghiệp và các hộ cá nhân ñã hợp tác và tạo ñiều kiện giúp ñỡ tôi thu thập tài liệu cho ñề tài này. Trong suốt quá trình học tập và thực hiện ñề tài, tôi ñã nhận ñược nhiều sự giúp ñỡ, ñộng viên, khích lệ rất nhiều từ phía gia ñình và bạn bè ñồng nghiệp. Tôi xin chân thành cảm ơn sự giúp ñỡ và ghi nhận những tình cảm quý báu ñó. Xin chân thành cảm ơn! Tp HCM, ngày 18 tháng 10 năm 2011 Tác giả luận văn Dương Minh Tú Trường ðại học Nông nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ khoa học kinh tế …………………………… ii MỤC LỤC Lời cam ñoan i Lời cảm ơn ii Mục lục iii Danh mục chữ viết tắt v Danh mục bảng vi 1 MỞ ðẦU 1 1.1 Tính cấp thiết của ñề tài 1 1.2 Mục tiêu nghiên cứu 2 1.3 ðối tượng nghiên cứu 2 1.4 Phạm vi nghiên cứu 2 1.5 Kết cấu luận văn 3 2 CƠ SƠ LÝ LUẬN THỰC TIỄN 4 2.1 Về lý luận 4 2.1.1 Tín dụng và rủi ro tín dụng 4 2.1.2 Quản trị rủi ro tín dụng 11 2.2 Về thực tiễn 27 2.2.1 Thực tiễn giải pháp quản trị rủi ro tín dụng của một số nước trên thế giới 27 2.2.2 Thực tiễn giải pháp quản trị rủi ro tín dụng ở các NHTM tại Việt Nam 30 2.2.3 Bài học kinh nghiệm về giải pháp quản trị rủi ro tín dụng 37 3 ðẶC ðIỂM ðỊA BÀN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 38 3.1 Giới thiệu sơ lược về Ngân hàng Liên doanh Lào – Việt 38 3.1.1 Ngân hàng Liên doanh Lào – Việt 38 3.1.2 ðôi nét về Ngân hàng Liên doanh Lào – Việt Chi nhánh Thành phố Hồ Chí Minh 40 3.1.3 Những thuận lợi và khó khăn của LVBHCM ñối với quản trị rủi ro tín dụng 47 3.2 Phương pháp nghiên cứu 48 3.2.1 Phương pháp thu thập tài liệu 48 Trường ðại học Nông nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ khoa học kinh tế …………………………… iii 3.2.2 Phương pháp phân tích và xử lý số liệu 49 3.2.3 Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu 50 4 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 52 4.1 Tình hình hoạt ñộng tín dụng tại LVBHCM 52 4.1.1 Quy trình hoạt ñộng cho vay tại LVBHCM 52 4.1.2 Những sản phẩm tín dụng tại LVBHCM 52 4.1.3 Tình hình hoạt ñộng tín dụng tại LVBHCM 53 4.2 Thực trạng rủi ro tín dụng tại LVBHCM 58 4.2.1 Tình hình nợ quá hạn 58 4.2.2 Các nhân tố ảnh hưởng tới rủi ro tín dụng tại LVBHCM 67 4.3 Một số giải pháp nhằm hạn chế rủi ro tại LVBHCM 72 4.3.1 ðịnh hướng phát triển hoạt ñộng cho vay tại LVBHCM 72 4.3.2 Những giải pháp hạn chế rủi ro tín dụng ñã thực hiện tại LVBHCM 72 4.3.3 Những ưu ñiểm và hạn chế của vấn ñề phòng ngừa và hạn chế rủi ro tín dụng của LVBHCM 73 4.3.4 ðề xuất một số giải pháp nhằm hạn chế rủi ro tín dụng tại LVBHCM 74 5 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 98 5.1 Kết luận 98 5.2 Kiến nghị 99 TÀI LIỆU THAM KHẢO 102 Trường ðại học Nông nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ khoa học kinh tế …………………………… iv DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT LVB : Ngân hàng liên doanh Lào-Việt LVBHCM : Ngân hàng liên doanh Lào-Việt Chi nhánh TP Hồ Chí Minh CHXHCNVN : Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam NHNN : Ngân hàng Nhà nước NHTM : Ngân hàng thương mại NH : Ngân hàng DN : Doanh nghiệp TCTD : Tổ chức tín dụng. CBTD : Cán bộ tín dụng. TG : Tiền gởi. TNHH : Trách nhiệm hữu hạn HðQT : Hội ñồng quản trị NQH : Nợ quá hạn CIC : Thông tin tín dụng Ngân hàng Nhà Nước TCKT : Tổ chức kinh tế Trường ðại học Nông nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ khoa học kinh tế …………………………… v DANH MỤC BẢNG STT Tên bảng Trang 2.1 Mô hình xếp hạng của công ty Moody và Standard & Poor 19 2.2 Mô hình ñiểm số tín dụng tiêu dùng 21 2.3 Mô hình ñiểm số 22 3.1 Sơ ñồ tổ chức LVBHCM 42 4.1 Huy ñộng vốn ñối với các thành phần kinh tế 54 4.2 Cơ cấu dư nợ của LVBHCM trong năm 2008, 2009, 2010 56 4.3 Nợ quá hạn và nợ xấu 59 4.4 Nợ quá hạn phân theo thành phần kinh tế 61 4.5 Nợ quá hạn phân theo ñối tượng cho vay 62 4.6 Nợ quá hạn phân theo thời gian cho vay 63 4.7 Tỷ lệ Nợ quá han/ Dư nợ theo thời gian cho vay 64 4.8 Nợ quá hạn phân loại theo tính chất bảo ñảm trong cho vay 65 4.9 Tỷ lệ nợ quá hạn/ Dư nợ theo tính chất ñảm bảo trong cho vay 66 DANH MỤC BIỂU ðỒ STT Tên biểu ñồ Trang 1 Tình hình huy ñộng vốn 55 2 Dư nợ phân theo thời gian cho vay 57 3 Tình hình nợ quá hạn và nợ xấu 59 4 Tỷ lệ nợ quá hạn và nợ xấu so với tổng dư nợ tín dụng 60 5 Tình hình nợ quá hạn theo thành phần kinh tế 61 6 Tình hình nợ quá hạn theo ñối tượng cho vay 62 7 Tình hình nợ quá hạn phân theo thời gian cho vay 63 8 Tỷ lệ Nợ quá hạn/ Dư nợ theo thời gian cho vay 64 9 Nợ quá hạn phân loại theo tính chất bảo ñảm trong cho vay 65 10 Tỷ lệ nợ quá hạn/ Dư nợ theo tính chất ñảm bảo trong cho vay 66 Trường ðại học Nông nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ khoa học kinh tế …………………………… vi 1. MỞ ðẦU 1.1 Tính cấp thiết của ñề tài Hoạt ñộng của Ngân hàng (NH) ngày càng trở nên sôi ñộng và ña dạng hơn trong quá trình phát triển ñất nước và hội nhập kinh tế quốc tế. ðể tồn tại và ñứng vững trong môi trường kinh doanh, DN nói chung và NH cần có chiến lược kinh doanh phù hợp. Một trong những vấn ñề quan trọng và cấp thiết là quản trị rủi ro. Quản trị rủi ro là việc làm vô cùng cần thiết trong hoạt ñộng NH vì quản trị rủi ro giúp các nhà quản trị thấy trước rủi ro, ño lường ñược rủi ro và có giải pháp giảm thiểu hóa rủi ro, từ ñó chủ ñộng trong kinh doanh, hạn chế và né tránh ñược các sự cố bất trắc gây tổn thất cho hoạt ñộng kinh doanh. Do ñó quản trị rủi ro tín dụng là một vấn ñề ñáng ñược quan tâm nhất của NH trong hoàn cảnh cạnh tranh khốc liệt hiện nay. Tín dụng bản thân là một phạm trù rất phức tạp trên phương diện lý thuyết và lại càng phức tạp hơn trong thực tế vận dụng. Tín dụng là một hoạt ñộng chính trong NH, mang lại lợi nhuận cao nhất trong hoạt ñộng kinh doanh của NH (80% thu nhập từ hoạt ñộng tín dụng). Rủi ro tín dụng xảy ra không những làm giảm thu nhập mà còn làm giảm khả năng thu hồi vốn của NH. Mặt khác, NH hoạt ñộng trong lĩnh vực kinh doanh tiền tệ, cung ứng vốn cho mọi thành phần kinh tế, vì vậy hoạt ñộng của NH ñều trực tiếp liên quan, ảnh hưởng ñến hoạt ñộng của các tổ chức và cá nhân, ñến tình hình phát triển kinh tế. Trong hoạt ñộng của NH có rất nhiều loại rủi ro như rủi ro tín dụng, rủi ro thanh khoản, rủi ro lãi suất, rủi ro hoạt ñộng, rủi ro tỷ giá… Sau nhiều sự kiện ñổ vỡ xảy ra cho ngành NH và gần ñây là hàng loạt vụ việc lừa ñảo NH chiếm ñoạt hàng tỷ ñồng, chứng tỏ công tác quản trị rủi ro tín dụng tại các NH chưa ñược quan tâm ñúng mức. Nhận thấy ñược tầm quan trọng của việc phân tích, quản trị rủi ro tín dụng trong NH. Vì thế việc chọn ñề tài: “Quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng Liên doanh Lào-Việt Chi nhánh Thành phố Hồ Chí Minh” cho luận văn tốt nghiệp là rất cần thiết, với mong muốn hoàn thiện lý Trường ðại học Nông nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ khoa học kinh tế …………………………… 1 luận chuyên môn của bản thân, tiếp cận nghiên cứu thực trạng quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng Liên doanh Lào-Việt Chi nhánh Thành phố Hồ Chí Minh (LVBHCM), góp phần ñẩy mạnh sự phát triển hoạt ñộng tín dụng trong ñiều kiện hội nhập. 1.2 Mục tiêu nghiên cứu Mục tiêu chung Nghiên cứu những rủi ro chủ yếu mà LVBHCM ñang gặp phải, ñề xuất một số biện pháp nhằm quản trị rủi ro trong hoạt ñộng kinh doanh tại LVBHCM. Mục tiêu cụ thể - Góp phần làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn về quản trị rủi ro tín dụng. - ðánh giá thực trạng hoạt ñộng quản trị rủi ro tín dụng hiện nay tại LVBHCM và nhận dạng, phân tích các nguyên nhân gây ra rủi ro tín dụng. - ðề xuất một số biện pháp khắc phục, hạn chế và phòng ngừa rủi ro trong hoạt ñộng tín dụng tại LVBHCM. 1.3 ðối tượng nghiên cứu Nghiên cứu tình hình quản trị rủi ro tín dụng tại LVBHCM. 1.4 Phạm vi nghiên cứu + Phạm vi về nội dung: - Nội dung và phương pháp quản trị rủi ro tín dụng ñối với LVBHCM và các Ngân Hàng Thương Mại (NHTM) nói chung. ðề tài ñi sâu nghiên cứu quản trị rủi ro tín dụng bên cạnh ñó tìm hiểu một số rủi ro mà LVBHCM gặp phải. - Thực trạng quản trị rủi ro tín dụng tại LVBHCM. - Chủ yếu ñề cập ñến việc hoàn thiện chính sách quản trị rủi ro tín dụng của LVBHCM. + Phạm vi về không gian: ðề tài ñược nghiên cứu tại LVBHCM. + Phạm vi về thời gian: ðề tài ñánh giá thực trạng và chọn thời gian nghiên cứu từ năm 2008-2010. Trường ðại học Nông nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ khoa học kinh tế …………………………… 2 1.5 Kết cấu luận văn Phần 1 : Mở ñầu. Phần 2 : Cơ sở lý luận và thực tiễn. Phần 3 : ðặc ñiểm ñịa bàn nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu. Phần 4 : Kết quả nghiên cứu và thảo luận. Phần 5 : Kết luận và kiến nghị. Trường ðại học Nông nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ khoa học kinh tế …………………………… 3 2. CƠ SƠ LÝ LUẬN THỰC TIỄN 2.1 Về lý luận 2.1.1 Tín dụng và rủi ro tín dụng 2.1.1.1 Tín dụng Khái niệm Tín dụng là một giao dịch về tài sản (tiền hoặc hàng hóa) giữa Bên cho vay (NH và các ñịnh chế tài chính khác) và Bên ñi vay (DN và cá nhân). Trong ñó, Bên cho vay chuyển giao tài sản (vốn) cho Bên ñi vay sử dụng trong một thời gian nhất ñịnh theo thỏa thuận, Bên ñi vay có trách nhiệm hoàn trả vô ñiều kiện vốn gốc và lãi cho Bên cho vay khi ñến hạn thanh toán. Căn cứ theo khoản 01 ðiều 03 của Quy chế cho vay của Tổ chức Tín dụng (TCTD) ñối với khách hàng (ban hành kèm theo Quyết ñịnh số 1627/2001/QðNHNN ngày 31/12/2001 của Thống ñốc NHNN) thì “Cho vay là một hình thức cấp tín dụng, theo ñó TCTD giao cho khách hàng sử dụng một khoản tiền ñể sử dụng vào mục ñích và thời gian nhất ñịnh theo thỏa thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi.” Căn cứ theo ðiều 20 của Luật các TCTD số 07/1997/QHX ñã ñược Quốc hội nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam khoá X, kỳ họp thứ hai thông qua ngày 12 tháng 12 năm 1997 và có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 10 năm 1998 thì “Hoạt ñộng tín dụng là việc TCTD sử dụng nguồn vốn tự có, vốn huy ñộng ñể cấp tín dụng” Căn cứ theo ðiều 49 của Luật này về “Cấp tín dụng” thì TCTD ñược cấp tín dụng cho tổ chức, cá nhân dưới các hình thức cho vay, chiết khấu thương phiếu và giấy tờ có giá khác, bảo lãnh, cho thuê tài chính và các hình thức khác theo quy ñịnh của Ngân hàng Nhà nước (NHNN). Bản chất Từ khái niệm trên, bản chất của tín dụng là một giao dịch về tài sản trên cơ sở hoàn trả và có các ñặc trưng sau: Trường ðại học Nông nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ khoa học kinh tế …………………………… 4 - Tài sản giao dịch trong quan hệ tín dụng NH bao gồm hai hình thức là cho vay (bằng tiền) và cho thuê (bất ñộng sản và ñộng sản). - Xuất phát từ nguyên tắc hoàn trả, vì vậy người cho vay khi chuyển giao tài sản cho người ñi vay sử dụng phải có cơ sở ñể tin rằng người ñi vay sẽ trả ñúng hạn. ðây là yếu tố hết sức cơ bản trong quản trị tín dụng. - Giá trị hoàn trả thông thường phải lớn hơn giá trị lúc cho vay, hay nói cách khác là người ñi vay phải trả thêm phần lãi ngoài vốn gốc. - Trong quan hệ tín dụng NH, tiền vay ñược cấp trên cơ sở Bên ñi vay cam kết hoàn trả vô ñiều kiện cho Bên cho vay khi ñến hạn thanh toán. Phân loại hoạt ñộng tín dụng Phân loại cho vay là việc sắp xếp các khoản cho vay theo từng nhóm dựa trên một số tiêu thức nhất ñịnh. Việc phân loại cho vay có cơ sở khoa học là tiền ñề ñể thiết lập các quy trình cho vay thích hợp và nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng. Phân loại cho vay dựa vào các căn cứ sau ñây: - Dựa vào mục ñích của cho vay, hoạt ñộng tín dụng có thể phân chia thành các loại sau: + Cho vay phục vụ sản xuất kinh doanh công thương nghiệp. + Cho vay tiêu dùng cá nhân. + Cho vay mua bán bất ñộng sản. + Cho vay sản xuất nông nghiệp. + Cho vay kinh doanh xuất nhập khẩu… - Dựa vào thời hạn cho vay, hoạt ñộng tín dụng có thể phân chia thành các loại sau: + Cho vay ngắn hạn: là loại cho vay có thời hạn ñến 1 năm. Mục ñích của loại cho vay này thường là nhằm tài trợ cho việc ñầu tư vào tài sản lưu ñộng. + Cho vay trung hạn: là loại cho vay có thời hạn trên 1 ñến 5 năm. Mục ñích của loại cho vay này là nhằm tài trợ cho việc ñầu tư vào tài sản cố ñịnh. + Cho vay dài hạn: là loại cho vay có thời hạn trên 5 năm. Mục ñích của loại cho vay này thường là nhằm tài trợ ñầu tư vào các dự án ñầu tư. Trường ðại học Nông nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ khoa học kinh tế …………………………… 5 - Dựa vào mức ñộ tín nhiệm của khách hàng, hoạt ñộng tín dụng có thể phân chia thành các loại sau: + Cho vay không có bảo ñảm: là loại cho vay không có tài sản thế chấp, cầm cố hoặc bảo lãnh của người khác mà chỉ dựa vào uy tín của bản thân khách hàng vay vốn ñể quyết ñịnh cho vay. + Cho vay có bảo ñảm: là loại cho vay dựa trên cơ sở các bảo ñảm cho tiền vay như thế chấp, cầm cố hoặc bảo lãnh của một bên thứ ba nào khác. - Dựa vào phương thức cho vay, hoạt ñộng tín dụng có thể phân chia thành các loại sau: + Cho vay theo món vay: là loại cho vay mà mỗi lần vay vốn, TCTD và khách hàng thực hiện thủ tục vay vốn cần thiết và ký kết hợp ñồng tín dụng. + Cho vay theo hạn mức tín dụng: là loại cho vay mà TCTD và khách hàng xác ñịnh và thỏa thuận một hạn mức tín dụng duy trì trong một khoảng thời gian nhất ñịnh. + Cho vay theo hạn mức thấu chi: là việc cho vay mà TCTD thỏa thuận bằng văn bản chấp thuận cho khách hàng chi vượt số tiền có trên tài khoản thanh toán của khách hàng. - Dựa vào xuất xứ tín dụng, hoạt ñộng tín dụng có thể phân chia thành các loại sau: + Cho vay trực tiếp: NH cấp vốn trực tiếp cho người có nhu cầu, ñồng thời người ñi vay trực tiếp trả nợ vay cho NH. + Cho vay gián tiếp: là khoản cho vay ñược thực hiện thông qua việc mua lại các khế ước hoặc chứng từ nợ ñã phát sinh và còn trong thời hạn thanh toán như là: Chiết khấu thương mại; bao thanh toán. 2.1.1.2 Rủi ro tín dụng Khái niệm Rủi ro tín dụng là loại rủi ro phát sinh trong quá trình cấp tín dụng của NH, biểu hiện trên thực tế qua việc khách hàng không trả ñược nợ hoặc trả nợ không ñúng hạn cho NH. Trường ðại học Nông nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ khoa học kinh tế …………………………… 6 Căn cứ vào khoản 01 ðiều 02 của Quy ñịnh về phân loại nợ, trích lập và sử dụng dự phòng ñể xử lý rủi ro tín dụng trong hoạt ñộng NH của TCTD (Ban hành theo Quyết ñịnh số 493 /2005/Qð-NHNN ngày 22/4/2005 của Thống ñốc NHNN) thì “Rủi ro tín dụng trong hoạt ñộng NH của TCTD là khả năng xảy ra tổn thất trong hoạt ñộng NH của TCTD do khách hàng không thực hiện hoặc không có khả năng thực hiện nghĩa vụ của mình theo cam kết.” Như vậy, có thể nói rằng rủi ro tín dụng có thể xuất hiện trong các mối quan hệ mà trong ñó NH là chủ nợ, mà khách hàng nợ lại không thực hiện hoặc không ñủ khả năng thực hiện nghĩa vụ trả nợ khi ñến hạn. Nó diễn ra trong quá trình cho vay, chiết khấu công cụ chuyển nhượng và giấy tờ có giá, cho thuê tài chính, bảo lãnh, bao thanh toán của NH. ðây còn ñược gọi là rủi ro mất khả năng chi trả và rủi ro sai hẹn, là loại rủi ro liên quan ñến chất lượng hoạt ñộng tín dụng của NH. Phân loại Nếu căn cứ vào nguyên nhân phát sinh rủi ro, rủi ro tín dụng ñược phân chia thành các loại sau: - Rủi ro giao dịch (Transaction rish): là một hình thức của rủi ro tín dụng mà nguyên nhân phát sinh là do những hạn chế trong quá trình giao dịch và xét duyệt cho vay, ñánh giá khách hàng. Rủi ro giao dịch có ba bộ phận chính là rủi ro lựa chọn, rủi ro bảo ñảm và rủi ro nghiệp vụ. + Rủi ro lựa chọn là rủi ro có liên quan ñến quá trình ñánh giá và phân tích tín dụng, khi NH lựa chọn những phương án vay vốn có hiệu quả ñể ra quyết ñịnh cho vay. + Rủi ro bảo ñảm phát sinh từ các tiêu chuẩn ñảm bảo như các ñiều khoản trong hợp ñồng cho vay, các loại tài sản ñảm bảo, chủ thể ñảm bảo, hình thức ñảm bảo và mức cho vay trên giá trị của tài sản ñảm bảo. + Rủi ro nghiệp vụ là rủi ro liên quan ñến công tác quản lý khoản vay và hoạt ñộng cho vay, bao gồm cả việc sử dụng hệ thống xếp hạng rủi ro và kỹ thuật xử lý các khoản vay có vấn ñề. Trường ðại học Nông nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ khoa học kinh tế …………………………… 7 - Rủi ro danh mục (Porfolio rish): là một hình thức của rủi ro tín dụng mà nguyên nhân phát sinh là do những hạn chế trong quản lý danh mục cho vay của NH, ñược phân chia thành hai loại là rủi ro nội tại (Intrinsic rish) và rủi ro tập trung (Concentration rish). + Rủi ro nội tại: xuất phát từ các yếu tố, các ñặc ñiểm riêng có, mang tính riêng biệt bên trong của mỗi chủ thể ñi vay hoặc ngành, lĩnh vực kinh tế. Nó xuất phát từ ñặc ñiểm hoạt ñộng hoặc ñặc ñiểm sử dụng vốn của khách hàng vay vốn. + Rủi ro tập trung là trường hợp NH tập trung vốn cho vay quá nhiều ñối với một số khách hàng, cho vay quá nhiều DN hoạt ñộng trong cùng một ngành, lĩnh vực kinh tế; hoặc trong cùng một vùng ñịa lý nhất ñịnh; hoặc cùng một loại hình cho vay có rủi ro cao. Nguyên nhân Hoạt ñộng tín dụng là hoạt ñộng ñem lại nguồn thu chủ yếu của các NHTM nhưng ñây cũng chính là lĩnh vực nghiệp vụ phức tạp và ẩn chứa nhiều rủi ro nhất. Do ñó, việc ñi sâu nghiên cứu nguyên nhân dẫn ñến rủi ro tín dụng là thực sự cần thiết ñể các NHTM có ñược các giải pháp cần thiết ñể hạn chế rủi ro này và ñạt ñược hiệu quả hoạt ñộng cao nhất. Như chúng ta ñã biết, rủi ro tín dụng là loại rủi ro phát sinh trong quá trình cấp tín dụng của NH, biểu hiện trên thực tế qua việc khách hàng không trả ñược nợ hoặc trả nợ không ñúng hạn cho NH. Rủi ro này có nguyên nhân từ nhiều phía: từ phía người cho vay, từ phía người ñi vay và cả từ môi trường bên ngoài. *Nguyên nhân thuộc về năng lực quản trị của NH Trước hết phải nói ñến các NH còn thiếu một chính sách tín dụng nhất quán, chính sách tín dụng ở ñây phải bao gồm ñịnh hướng chung cho việc cho vay, chế ñộ tín dụng ngắn hạn, trung và dài hạn, các quy ñịnh về bảo ñảm tiền vay, danh mục lựa chọn khách hàng trong từng giai ñoạn,… Nguyên nhân gây ra rủi ro tín dụng từ phía NH có thể ñược khái quát cơ bản dưới ñây: - NH không có ñủ thông tin về các số liệu thống kê, chỉ tiêu ñể phân tích và ñánh giá khách hàng,…dẫn ñến việc xác ñịnh sai hiệu quả của phương án vay, hoặc Trường ðại học Nông nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ khoa học kinh tế …………………………… 8 xác ñịnh thời hạn cho vay và trả nợ không phù hợp với phương án kinh doanh của khách hàng. - Sự lơi lỏng trong quá trình giám sát trong và sau khi cho vay nên không phát hiện kịp thời hiện tượng sử dụng vốn sai mục ñích. - Quá tin tưởng và chú trọng vào tài sản thế chấp, bảo lãnh, coi ñó là vật ñảm bảo chắc chắn cho sự thu hồi cả gốc và lãi tiền vay. - Chạy theo số lượng (hoặc theo kế hoạch) mà sao lãng việc coi trọng chất lượng khoản vay, quá lạc quan và tin tưởng vào sự thành công của phương án kinh doanh của khách hàng. - NH thiếu một bộ phận chuyên trách theo dõi, quản lý rủi ro, quản lý hạn mức tín dụng tối ña cho từng khách hàng thuộc từng ngành nghề, sản phẩm ñịa phương khác nhau ñể phân tán rủi ro, các dự báo cần thiết trong từng thời kỳ. - Năng lực và phẩm chất ñạo ñức của một số CBTD NH chưa ñủ tầm và vấn ñề quản lý sử dụng, ñãi ngộ cán bộ NH chưa thỏa ñáng. - NH không giải quyết hợp lý quan hệ giữa nguồn vốn huy ñộng và nguồn vốn sử dụng, cụ thể là: dự trữ vốn quá ít so với nhu cầu bảo ñảm thanh toán, từ ñó dẫn ñến mất khả năng thanh toán nếu khách hàng có nhu cầu rút vốn nhiều; hoặc dự trữ vốn quá nhiều, gây ứ ñọng vốn, lãng phí trong sử dụng vốn; hoặc lấy vốn ngắn hạn cho vay trung dài hạn quá mức quy ñịnh. - Cạnh tranh giữa các TCTD chưa thực sự lành mạnh, việc chạy theo quy mô, bỏ qua các tiêu chuẩn, ñiều kiện trong cho vay, thiếu quan tâm ñến chất lượng khoản vay. *Nguyên nhân thuộc về phía khách hàng - Sử dụng vốn sai mục ñích, không có thiện chí trong việc trả nợ vay. ða số các DN khi vay vốn NH ñều có các phương án kinh doanh cụ thể, khả thi. Số lượng DN sử dụng vốn sai mục ñích, cố ý lừa ñảo NH ñể chiếm ñoạt tài sản không nhiều. Tuy nhiên, những vụ việc phát sinh lại hết sức nặng nề, liên quan ñến uy tín của các cán bộ, làm ảnh hưởng xấu ñế các DN khác. - Năng lực quản lý kinh doanh kém, ñầu tư nhiều lĩnh vực vượt quá khả năng Trường ðại học Nông nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ khoa học kinh tế …………………………… 9 quản lý. Khi các DN vay tiền NH ñể mở rộng quy mô kinh doanh, ña phần là tập trung vốn ñầu tư vào tài sản vật chất chứ ít DN nào mạnh dạn ñổi mới cung cách quản lý, ñầu tư cho bộ máy giám sát kinh doanh, tài chính, kế toán theo ñúng chuẩn mực. Quy mô kinh doanh phình ra quá to so với tư duy quản lý là nguyên nhân dẫn ñến sự phá sản của các phương án kinh doanh ñầy khả thi mà lẽ ra nó phải thành công trên thực tế. - Khách hàng vay vốn tại nhiều TCTD dưới một danh nghĩa hay nhiều thực thể khác nhau nên thiếu sự phân tích trên tổng thể, khó theo dõi ñược dòng tiền dẫn ñến việc sử dụng vốn vay chồng chéo và mất khả năng thanh toán dây chuyền. - Tình hình tài chính DN yếu kém, thiếu minh bạch. Quy mô tài sản, nguồn vốn nhỏ bé, tỷ lệ nợ so với vốn tự có cao là ñặc ñiểm chung của hầu hết các DN Việt Nam. Ngoài ra, thói quen ghi chép ñầy ñủ, chính xác, rõ ràng các sổ sách kế toán vẫn chưa ñược các DN tuân thủ nghiêm chỉnh và trung thực. Do vậy, sổ sách kế toán mà các DN cung cấp cho NH nhiều khi chỉ mang tính chất hình thức hơn là thực tế. Do ñó, khi cán bộ NH lập các bản phân tích tài chính của DN dựa trên số liệu do các DN cung cấp, thường thiếu tính thực tế và xác thực. - Chưa thực sự thay ñổi quan ñiểm, còn xem vốn NH là vốn nhà nước nếu DN làm ăn không hiệu quả thì NH chịu, NH thua lỗ thì nhà nước chịu. - DN cố tình lừa ñảo NH. * Nguyên nhân khách quan - Sự thay ñổi của môi trường tự nhiên như: thiên tai, dịch bệnh, bão lụt gây tổn thất cho khách hàng vay vốn kinh doanh. - Sự biến ñộng quá nhanh và không dự ñoán ñược của thị trường thế giới. Bởi vì nền kinh tế Việt Nam vẫn còn lệ thuộc quá nhiều vào sản xuất nông nghiệp và công nghiệp phục vụ nông nghiệp (nuôi trồng, chế biến thực phẩm và nguyên liệu), dầu thô, may gia công,… vốn rất nhạy cảm với rủi ro thời tiết và giá cả thế giới, nên dễ bị tổn thương khi thị trường thế giới biến ñộng xấu. - Sự tấn công của hàng nhập lậu. Với hàng trăm kilomet biên giới trên bộ và trên biển cùng ñịa hình ñịa lý phức tạp và tình hình nghèo khó của dân cư vùng biên Trường ðại học Nông nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ khoa học kinh tế …………………………… 10 giới, cuộc chiến ñấu với hàng nhập lậu ñã kéo dài dai dẳng từ rất nhiều năm qua mà kết quả là hàng lậu vẫn tràn lan tại các thành phố lớn, làm ñiêu ñứng các DN trong nước và các NH ñầu tư vốn cho các DN này. - Rủi ro do môi trường pháp lý chưa thuận lợi và sự kém hiệu quả của cơ quan pháp luật cấp ñịa phương trong việc triển khai. Trong những năm gần ñây, Quốc hội, Ủy ban thường vụ Quốc hội, Chính phủ, NHNN và các cơ quan liên quan ñã ban hành nhiều luật, văn bản dưới luật hướng dẫn thi hành luật liên quan ñến hoạt ñộng tín dụng NH. Tuy nhiên, luật và các văn bản ñã có, song việc triển khai vào hoạt ñộng NH thì lại hết sức chậm chạp và còn gặp phải nhiều bất cập. - Sự thanh tra, kiểm tra, giám sát chưa hiệu quả của NHNN. Bên cạnh những cố gắng và kết quả ñạt ñược, hoạt ñộng thanh tra NH và ñảm bảo an toàn hệ thống chưa có sự cải thiện căn bản về chất lượng; năng lực cán bộ thanh tra, giám sát chưa ñáp ứng ñược yêu cầu; nội dung và phương pháp thanh tra, giám sát còn lạc hậu, chậm ñược ñổi mới; vai trò kiểm toán chưa ñược phát huy và hệ thống thông tin chưa ñược tổ chức một cách hữu hiệu; thanh tra tại chỗ vẫn là phương pháp chủ yếu, khả năng kiểm soát toàn bộ thị trường tiền tệ và giám sát rủi ro còn yếu;… - Hệ thống thông tin quản lý còn bất cập. Hiện nay, trung tâm thông tin tín dụng ngân hàng (CIC) của NHNN ñã hoạt ñộng hơn một thập niên và ñã ñạt ñược những kết quả bước ñầu rất ñáng khích lệ trong việc cung cấp thông tin tín dụng. Tuy nhiên, thông tin cung cấp còn ñơn ñiệu, thiếu cập nhật, chưa ñáp ứng ñược ñầy ñủ yêu cầu tra cứu thông tin. - Sự thay ñổi về lãi suất, tỷ giá hối ñoái, lạm phát, chỉ số giá cả tăng, nguyên vật liệu ñầu vào tăng làm ảnh hưởng ñến kết quả kinh doanh của khách hàng, khó khăn tài chính dẫn ñến không có khả năng trả nợ. 2.1.2 Quản trị rủi ro tín dụng 2.1.2.1 Khái niệm quản trị rủi ro tín dụng Quản trị là quá trình làm việc với con người và thông qua con người nhằm ñạt ñược mục tiêu của tổ chức trong một môi trường luôn thay ñổi. Trọng tâm của Trường ðại học Nông nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ khoa học kinh tế …………………………… 11 quá trình này là sử dụng hiệu quả nguồn lực có giới hạn. Quản trị rủi ro chính là trung tâm của hoạt ñộng quản trị ñiều hành của mọi NHTM. Hiểu một cách ñơn giản thì quản trị rủi ro chính là quá trình các NHTM áp dụng các nguyên lý, các phương pháp và kinh nghiệm quản trị NH vào hoạt ñộng kinh doanh của NH mình ñể giám sát, phòng ngừa, hạn chế và giảm thiểu rủi ro trong hoạt ñộng tín dụng, ñầu tư và các hoạt ñộng kinh doanh khác ñể ngăn chặn tổn thất thiệt hại cho NH ñồng thời không ngừng nâng cao sức mạnh và uy tín của NH trên thương trường. Quản trị rủi ro là bộ phận quan trọng trong chiến lược kinh doanh của mỗi NHTM, ñồng thời với mỗi loại rủi ro cụ thể lại áp dụng các phương pháp quản trị riêng. Quản trị rủi ro tín dụng là quá trình xây dựng và thực thi các chiến lược, các chính sách quản lý và kinh doanh tín dụng nhằm ñạt ñược các mục tiêu an toàn, hiệu quả và phát triển bền vững. ðồng thời phải tăng cường các biện pháp phòng ngừa, hạn chế và giảm thấp nợ quá hạn, nợ xấu trong kinh doanh tín dụng, từ ñó tăng doanh thu, giảm chi phí và nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt ñộng kinh doanh cả trong ngắn hạn và dài hạn của NHTM. 2.1.2.2 Ý nghĩa và vai trò của quản trị rủi ro tín dụng ðể hạn chế những rủi ro phải làm tốt từ khâu phòng ngừa cho ñến khâu giải quyết hậu quả do rủi ro gây ra, cụ thể như: Dự báo, phát hiện rủi ro tiềm ẩn: phát hiện những biến cố không có lợi, ngăn chặn các tình huống không có lợi ñã và ñang xảy ra và có thể lan ra phạm vi rộng. Giải quyết hậu quả rủi ro ñể hạn chế các thiệt hại ñối với tài sản và thu nhập của NH, ñây là quá trình logic chặt chẽ. Do ñó, cần có quản trị ñể ñảm bảo tính thống nhất. Phòng chống rủi ro ñược thực hiện bởi các nhân viên, cán bộ lãnh ñạo NH. Trong NH, nhân viên có suy nghĩ và hành ñộng khác, có thể trái ngược hoặc cản trở nhau. Vì vậy, cần phải có quản trị ñể mọi người hành ñộng một cách thống nhất. Quản trị ñề ra những mục tiêu cụ thể giúp NH ñi ñúng hướng. Phải có kế hoạch hành ñộng cụ thể và hiệu quả phù hợp với mục tiêu ñề ra. Trường ðại học Nông nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ khoa học kinh tế …………………………… 12 2.1.2.3 Yếu tố ảnh hưởng ñến quản trị rủi ro tín dụng Tác ñộng và ảnh hưởng ñến năng lực quản trị rủi ro trong hoạt ñộng kinh doanh của NHTM bao gồm rất nhiều các yếu tố khác nhau từ vấn ñề con người ñến cơ cở vật chất và kỹ thuật; từ môi trường pháp lý, thể chế chính trị ñến các vấn ñề quy mô, ñặc ñiểm sản xuất kinh doanh, tâm lý, xã hội của khách hàng, vv…, liên quan ñến hoạt ñộng kinh doanh NHTM. Trong nội dung này của luận văn sẽ tổng hợp các nhân tố trên thành 4 nhóm, trong ñó các nhóm; (1) chất lượng nguồn nhân lực; (2) năng lực tài chính của NH; (3) ñiều kiện về cơ sở vật chất và kỹ thuật là những nhân tố chủ quan thuộc về bản thân NH; và nhóm (4) môi trường kinh tế xã hội và kinh doanh sẽ phản ánh các nhân tố mang tính khách quan. Chất lượng nguồn nhân lực (1) Chất lượng của nguồn nhân lực ñược coi là nhân tố quan trọng nhất quyết ñịnh ñến năng lực quản trị rủi ro của NHTM. Nguồn nhân lực tác ñộng ñến năng lực quản trị rủi ro của NH bao gồm từ nhận thức và quan ñiểm cho ñến khả năng chuyên môn của Ban lãnh ñạo, ñội ngũ cán bộ quản trị rủi ro và toàn bộ cán bộ công nhân viên của NH. Trước hết, quản trị rủi ro chỉ có thể ñược thực hiện tốt xuất phát từ quan ñiểm, nhận thức của Ban lãnh ñạo NH. Tiếp theo, chất lượng ñội ngũ cán bộ của phòng quản trị rủi ro, những cán bộ tác nghiệp trực tiếp thực hiện nhận biết, xác ñịnh, phân tích và ño lường rủi ro, tạo cơ sở cho việc ra quyết ñịnh kinh doanh và kiểm soát rủi ro. Chất lượng chuyên môn và ý thức nghề nghiệp của cán bộ thuộc bộ phận này trực tiếp quyết ñịnh ñến năng lực quản trị rủi ro của NHTM về sự chính xác hiệu quả trong từng nội dung và các bước của quy trình quản trị rủi ro. Cuối cùng là chất lượng ñội ngũ cán bộ làm việc tại các phòng ban chuyên môn khác: Phòng dịch vụ khách hàng, Phòng quan hệ khách hàng, Phòng nguồn vốn và kinh doanh tiền tệ, Phòng quản lý rủi ro, Phòng quản trị tín dụng, Văn phòng, Phòng kế toán tài chính, Tổ ñiện toán cũng rất quan trọng bởi vì họ chính là những người trực tiếp tiến hành các hoạt ñộng kinh doanh mặt ñối mặt và chịu ñựng những tổn thất khi xảy ra rủi ro. Trường ðại học Nông nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ khoa học kinh tế …………………………… 13
- Xem thêm -