Tài liệu Phương án và giải pháp phát triển xuất khẩu cà phê cho công ty intimex

  • Số trang: 33 |
  • Loại file: PDF |
  • Lượt xem: 50 |
  • Lượt tải: 0
nganguyen

Đã đăng 34345 tài liệu

Mô tả:

Lêi nãi ®Çu Ngµnh cµ phª ViÖt Nam lµ mét ngµnh s¶n xuÊt cã truyÒn thèng l©u ®êi, tr¶i qua h¬n 100 n¨m h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn, ngµnh cµ phª ®· ®¹t ®-îc nh÷ng thµnh tùu to lín. Cµ phª ®· vµ ®ang trë thµnh mÆt hµng xuÊt khÈu mòi nhän mang tÝnh chiÕn l-îc trong c¬ cÊu hµng xuÊt khÈu ViÖt Nam. Ngµy nay, s¶n xuÊt cµ phª thÕ giíi ®ang tËp trung chñ yÕu ë c¸c n-íc ®ang ph¸t triÓn n»m ë vïng nhiÖt ®íi vµ cËn nhiÖt ®íi. ViÖt Nam kh«ng nh÷ng cã ®iÒu kiÖn khÝ hËu thuËn lîi mµ cßn cã c¶ thæ nh-ìng phï hîp víi viÖc canh t¸c cµ phª. §©y lµ mét trong nh÷ng -u thÕ lín ®Ó cã thÓ ph¸t triÓn m¹nh ho¹t ®éng xuÊt khÈu cµ phª cña ViÖt Nam trong thêi gian tíi. Trong bèi c¶nh ®ã, viÖc nghiªn cøu vµ t×m ra gi¶i ph¸p míi thóc ®Èy ho¹t ®éng xuÊt khÈu mÆt hµng cµ phª ®èi víi c¸c doanh nghiÖp cña ViÖt Nam cã ý nghÜa hÕt søc quan träng, ®Æc biÖt lµ ®èi víi c«ng ty kinh doanh xuÊt nhËp khÈu cã tû träng kim ng¹ch xuÊt khÈu hµng n«ng s¶n lín nhC«ng ty xuÊt nhËp khÈu DÞch vô Th-¬ng m¹i INTIMEX. §©y chÝnh lµ lý do ®Ó t«i chän ®Ò tµi nµy cho ®Ò ¸n m«n Th-¬ng m¹i quèc tÕ cña m×nh. Môc ®Ých cña ®Ò tµi nµy lµ nh»m n¾m râ ý nghÜa cña mÆt hµng cµ phª víi ho¹t ®éng kinh doanh xuÊt nhËp khÈu cña C«ng ty, qua ®ã ®Ò xuÊt mét sè ph-¬ng ¸n vµ gi¶i ph¸p ph¸t triÓn xuÊt khÈu cµ phª cho c«ng ty INTIMEX. Do nh÷ng h¹n chÕ nhÊt ®Þnh vÒ thêi gian vµ ph¹m vi nghiªn cøu, ®Ò ¸n nµy kh«ng ®Ò cËp ®Õn c¸c ho¹t ®éng kinh doanh kh¸c. Víi môc tiªu vµ ph¹m vi nh- vËy ®Ò ¸n cã kÕt cÊu nh- sau: - Ch-¬ng I : Kh¸i qu¸t chung vÒ mÆt hµng cµ phª vµ thÞ tr-êng xuÊt khÈu cµ phª cña c«ng ty INTIMEX. - Ch-¬ng II INTIMEX. : T×nh h×nh xuÊt nhËp khÈu mÆt hµng cµ phª t¹i c«ng ty - Ch-¬ng III : Mét sè gi¶i ph¸p thóc ®Èy ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cµ phª cña c«ng ty INTIMEX trong thêi gian tíi. 1 Ch-¬ng 1 Kh¸i qu¸t chung vÒ mÆt hµng cµ phª vµ thÞ tr-êng xuÊt khÈu cña c«ng ty intimex. I - Qu¸ tr×nh h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn cña ngµnh cµ phª. 1. Sù ra ®êi vµ ph¸t triÓn ngµnh cµ phª thÕ giíi. 1.1. Sù ra ®êi. C©y cµ phª lÇn ®Çu tiªn ®-îc nh÷ng ng-êi Eti«pia ph¸t hiÖn ra c¸ch ®©y kho¶ng 1000 n¨m, sau ®ã nã nhanh chãng ®-îc nh÷ng ng-êi d©n trong khu vùc sö dông nh- mét thø n-íc gi¶i kh¸t víi t¸c dông kÝch thÝch m¹nh mÏ ch-a tõng ®-îc biÕt ®Õn. Bëi vËy, thêi ®ã qu¶ cµ phª ®-îc nh÷ng ng-êi d©n nµy coi nh- mét b¸u vËt thÇn kú mµ trêi ®· ban cho hä. Cho tíi thÕ kû VI c©y cµ phª ®· lan sang tíi Yªmen vµ v-¬n tíi c¸c n-íc kh¸c thuéc khu vùc Trung cËn §«ng, sau ®ã nã nhanh chãng cã mÆt ë kh¾p c¸c n-íc ArËp. V× thÕ, cho tíi ngµy nay cã lo¹i cµ phª cã tªn gäi lµ cµ phª Arabica. Vµo kho¶ng ®Çu thÕ kû XVI, c¸c nhµ bu«n b¾t ®Çu nhËp khÈu cµ phª vµo ch©u ¢u vµ thø n-íc uèng tõ qu¶ cµ phª trë nªn quen thuéc trong giíi th-îng l-u thêi ®ã. Cïng thêi gian nµy, c©y cµ phª còng ®-îc trång thö ë Nam Mü, ch©u ¸, ch©u §¹i d-¬ng. KÕt qu¶ trång thö kh¶ quan ®· thóc ®Èy c¸c nhµ bu«n vµ ng-êi d©n trong c¸c khu vùc nµy ®Çu t- vµo c©y cµ phª víi môc ®Ých th-¬ng m¹i. Tíi cuèi thÓ kû XVII, c©y cµ phª ®· t×m ®-îc mét vÞ trÝ v÷ng ch¾c trong ngµnh trång trät thÕ giíi. Nhu cÇu tiªu thô cµ phª cïng c¸c s¶n phÈm tõ c©y cµ phª còng t¨ng dÇn theo thêi gian t¹o ®iÒu kiÖn thóc ®Èy ngµnh s¶n xuÊt ngµy cµng ph¸t triÓn, chÝnh thøc ®-a nã b-íc sang mét giai ®o¹n ph¸t triÓn míi víi quy m« réng kh¾p trªn tßan thÕ giíi. 1.2. Qu¸ tr×nh ph¸t triÓn. Còng nh- hÇu hÕt c¸c lo¹i c©y trång quan träng kh¸c trªn thÕ giíi, cïng víi sù tham gia t¨ng m¹nh mÏ viÖc khai ph¸ ®Êt hoang, diÖn tÝch canh t¸c cµ phª còng ®· t¨ng m¹nh. Vµo n¨m 1985, diÖn tÝch trång cµ phª ®· ®¹t kho¶ng 9,5 triÖu ha. Sau ®ã tèc ®é t¨ng cã chËm l¹i nÕu xÐt trªn ph¹m vi toµn thÕ giíi, tuy nhiªn, nÕu xÐt theo khu vùc th× khu vùc ch©u ¸ vÉn tiÕp tôc ®¹t møc t¨ng b×nh qu©n tíi 4,25% n¨m cßn c¸c khu vùc kh¸c l¹i cã sù suy gi¶m hoÆc t¨ng kh«ng ®¸ng kÓ. Tíi n¨m 1995, diÖn tÝch trång cµ phª trªn thÕ giíi lµ 10.493.900 ha, tÝnh b×nh qu©n mçi n¨m ®· t¨ng kho¶ng 0,1%. 2 VÒ chñng lo¹i cµ phª, kÓ tõ khi ®-îc ph¸t hiÖn ra tíi nay tuy ch-a cã tµi liÖu nµo thèng kª chÝnh thøc, song thùc tÕ cho thÊy nÕu xÐt vÒ khÝa c¹nh th-¬ng m¹i hiÖn ®ang tån t¹i kho¶ng h¬n m-êi lo¹i cµ phª kh¸c nhau trong ®ã gåm hai lo¹i chñ yÕu lµ cµ phª chÌ (Arabica) chiÕm kho¶ng 64,5% vµ cµ phª vèi (Robusta) chiÕm kho¶ng 34,5%. Ngoµi ra, hiÖn nay ®Ó theo dâi t×nh h×nh bu«n b¸n cµ phª trªn thÕ giíi ng-êi ta cßn ph©n chia cµ phª chÌ (Arabica) ra lµm ba lo¹i kh¸c nhau lµ: cµ phª dÞu Comombia, c¸c lo¹i cµ phª dÞu kh¸c, cµ phª Arabica cña Braxin vµ Natural Arabica. 2. Sù ra ®êi vµ ph¸t triÓn ngµnh cµ phª ViÖt Nam. C©y cµ phª lÇn ®Çu tiªn ®-îc ng-êi Ph¸p ®-a vµo trång ë n-íc ta vµo n¨m 1887 t¹i hai tØnh Qu¶ng B×nh, Qu¶ng TrÞ. Sau ®ã chóng ®-îc trång thö nghiÖm t¹i nhiÒu tu viÖn nh»m th¨m dß kh¶ n¨ng ph¸t triÓn cµ phª trªn diÖn réng ë ViÖt Nam. C©y cµ phª tá ra nhanh chãng thÝch nghi víi ®iÒu kiÖn tù nhiªn ë mét sè vïng nh-: T©y nguyªn, Trung du vµ miÒn nói phÝa B¾c ... cho thÊy kh¶ n¨ng ph¸t triÓn ngµnh cµ phª ViÖt Nam sau nµy. TÝnh tíi n¨m 1945 diÖn tÝch cµ phª c¶ n-íc ®· ®¹t møc 10.700 ha trong ®ã: B¾c kú lµ 4.100 ha, Trung Kú lµ 5.902 ha vµ Nam Kú lµ 700 ha víi n¨ng suÊt trung b×nh lªn c¶ ba miÒn ®¹t kho¶ng 4 - 5t¹/ha. L-îng cµ phª s¶n xuÊt ra trong thêi kú nµy chñ yÕu ®-îc c¸c chñ ®ån ®iÒn thu mua vµ xuÊt khÈu sang Ph¸p. ChÊt l-îng cµ phª trång ë ViÖt Nam lóc ®ã ®-îc ®¸nh gi¸ t-¬ng ®-¬ng víi lo¹i cµ phª Arabica cña Colombia. Thêi kú sau n¨m 1945 ®Õn n¨m 1954, do ®iÒu kiÖn chiÕn tranh nªn diÖn tÝch còng nh- s¶n l-îng cµ phª ViÖt Nam ®· bÞ gi¶m sót nhiÒu. Sau ®ã, trong thêi kú miÒn B¾c x©y dùng chñ nghÜa x· héi nhiÒu n«ng tr-êng cµ phª ®· ®-îc x©y dùng. Tuy nhiªn, do nh÷ng khã kh¨n vÒ ®iÒu kiÖn tù nhiªn còng nh- ®iÒu kiÖn kü thuËt mµ n¨ng suÊt còng nh- s¶n l-îng cµ phª ë miÔn B¾c thêi kú ®ã cßn kh¸ thÊp. DiÖn tÝch cµ phª n¨m cao nhÊt còng chØ ®¹t 14.000 ha (1963) vµ s¶n l-îng n¨m cao nhÊt còng chØ lµ 4.850 tÊn (1968). ë miÒn Nam, diÖn tÝch vµ s¶n l-îng cµ phª còng cã nhiÒu biÕn ®éng. NÕu n¨m 1945 chØ lµ 700 ha th× n¨m 1946 lµ 3.019 ha, tíi n¨m 1957 con sè ®ã lµ 3373 ha. Sau ®ã chÝnh phñ ngôy quyÒn cò còng ®· cho x©y dùng nhiÒu ®ån ®iÒn cµ phª, v× vËy tíi n¨m 1964 diÖn tÝch cµ phª ë miÒn Nam ®· ®¹t 11.120 ha. Tuy nhiªn, còng do chiÕn tranh x¶y ra ¸c liÖt sau ®ã mµ tíi n¨m 1975 khi miÒn Nam hoµn toµn gi¶i phãng diÖn tÝch cµ phª chØ cßn kho¶ng 10.000 ha. 3 §Õn n¨m sau 1975 ngµnh cµ phª ViÖt Nam míi thùc sù b-íc sang giai ®o¹n ph¸t triÓn víi sù gia t¨ng liªn tôc vÒ diÖn tÝch canh t¸c còng nh- s¶n l-îng. NÕu n¨m 1976 tæng diÖn tÝch cµ phª trªn c¶ n-íc lµ 18.800 ha víi s¶n l-îng kho¶ng 9.000 tÊn th× tíi n¨m 1980 c¸c con sè ®ã lµ 22.000 ha vµ 9.700 tÊn, n¨m 1985 tæng diÖn tÝch cµ phª ®· ®¹t 44.700 ha vµ s¶n l-îng ®¹t 12.300 tÊn. Trong giai ®o¹n nµy n¨ng suÊt b×nh qu©n míi chØ ®¹t kho¶ng 6,5-7 t¹/ha do chóng ta ch-a thùc sù quan t©m tíi kü thuËt canh t¸c cµ phª còng nh- ch-a cã ®iÒu kiÖn tiÕp thu nh÷ng tiÕn bé kü thuËt tõ n-íc ngoµi mµ chØ chó träng tíi viÖc gia t¨ng diÖn tÝch b»ng viÖc tÝch cùc khai ph¸ ®Êt hoang. Tuy vËy, chÊt l-îng cµ phª ViÖt Nam vÉn ®-îc ®¸nh gi¸ cao trªn thÞ tr-êng Quèc tÕ víi c¸c b¹n hµng chñ yÕu lµ Liªn X« cò vµ c¸c n-íc §«ng ¢u. Ngßai ra, vµo ®Çu thËp kû 80 chóng ta còng ®· xuÊt khÈu ®-îc mét sè l-îng cµ phª ®¸ng kÓ sang Singapore vµ Hång K«ng. §ã chÝnh lµ cét mèc ®¸ng ghi nhí më ra mét thêi kú míi ®èi víi sù ph¸t triÓn cña ngµnh cµ phª, hßa nhËp cïng sù ph¸t triÓn cña ®Êt n-íc trong giai ®o¹n ®æi míi, më cöa nÒn kinh tÕ . II - Ph©n bè c©y cµ phª ë ViÖt Nam: 1. Ph©n bè theo vïng. HiÖn nay ë ViÖt Nam c©y cµ phª ®-îc trång ë 4 khu vùc chñ yÕu bao gåm: Trung du vµ miÒn nói phÝa B¾c, Trung bé, T©y nguyªn vµ khu vùc §«ng Nam Bé. Trong ®ã, khu vùc T©y nguyªn - §«ng Nam Bé ®ãng vai trß quan träng nhÊt. §©y lµ khu vùc cã ®iÒu kiÖn tù nhiªn hÕt søc thuËn lîi cho viÖc trång vµ ch¨m sãc cµ phª, v× vËy hµng n¨m khu vùc nµy th-êng chiÕm 72 - 94% vÒ diÖn tÝch canh t¸c vµ tõ 82 - 98 % vÒ s¶n l-îng cµ phª c¶ n-íc. H¬n n÷a, khu vùc nµy cßn cã quü ®Êt ch-a khai hoang kh¸ lín, v× vËy trong t-¬ng lai khu vùc nµy vÉn sÏ lµ trung t©m ph¸t triÓn cña ngµnh cµ phª ViÖt Nam . Bªn c¹nh khu vùc T©y nguyªn - §«ng Nam Bé th× khu vùc miÒn Trung thuéc khu bèn cò còng cã mét vai trß ®¸ng kÓ trong ngµnh cµ phª. N¨m cao nhÊt (1983) khu vùc nµy ®· chiÕm tíi 23,37% diÖn tÝch vµ 16,63% s¶n l-îng cµ phª toµn ngµnh. Tuy nhiªn, sau ®ã diÖn tÝch còng nh- s¶n l-îng ®· liªn tôc suy gi¶m v× nhiÒu nguyªn nh©n, trong ®ã nguyªn nh©n c¬ b¶n lµ n¨ng suÊt trång cµ phª qu¸ thÊp kh«ng ®ñ bï ®¾p chi phÝ. Cho tíi tËn thêi gian gÇn ®©y, do ®· chó träng tíi viÖc ¸p dông kü thuËt míi ®Ó n©ng cao n¨ng suÊt, ngµnh cµ phª khu vùc nµy míi cã dÊu hiÖu håi phôc. NÕu so víi s¶n l-îng 548 tÊn vµo n¨m 1981 th× tíi n¨m 1990 s¶n l-îng cµ phª khu vùc nµy ®· ®¹t 737 tÊn vµ tíi n¨m 1994 ®¹t 1.021 tÊn. 4 Ngoµi ba khu vùc kÓ trªn th× khu vùc Trung du vµ miÒn nói phÝa B¾c còng ®· tõng lµ mét khu vùc cho tû träng s¶n xuÊt ®¸ng kÓ trong toµn ngµnh cµ phª. Tuy nhiªn, trong thêi gian gÇn ®©y, cïng víi sù ph¸t triÓn m¹nh mÏ cña cµ phª ViÖt Nam th× diÖn tÝch còng nh- s¶n l-îng cµ phª cña khu vùc nµy l¹i tôt gi¶m nhanh chãng, c¸c n«ng tr-êng cµ phª ®-îc x©y dùng tr-íc ®©y hÇu nh- kh«ng cßn ho¹t ®éng, ho¹t ®éng s¶n xuÊt cµ phª cña t- nh©n còng chØ cßn rÊt lÎ tÎ, hÇu nh- kh«ng cho s¶n l-îng th-¬ng m¹i ®¸ng kÓ . Nguyªn nh©n cña hiÖn t-îng nµy kh«ng chØ do ®iÒu kiÖn tù nhiªn kh«ng thuËn lîi mµ cßn do ng-êi d©n ë ®©y ch-a thÊy hÕt ®-îc nguån lîi do c©y cµ phª ®em l¹i, còng nh- ch-a n¾m b¾t ®-îc kü thuËt canh t¸c cµ phª ®Ó cã thÓ mang l¹i n¨ng suÊt cao ®ñ bï ®¾p chi phÝ vµ cho lîi nhuËn. NÕu chØ xÐt riªng theo c¸c tØnh thµnh th× chØ riªng 4 tØnh: §¾c L¾c, L©m §ång, §ång Nai, Gia Lai ®· chiÕm kho¶ng 58% tæng diÖn tÝch cµ phª c¶ n-íc trong ®ã §¾c L¾c lµ 87.170 ha, L©m §ång: 38.410 ha, §ång Nai: 17.863 ha vµ Gia Lai: 18.599 ha (1975). VÒ s¶n l-îng, c¸c tØnh nµy còng chiÕm tõ 60 ®Õn 70% tæng s¶n l-îng cµ phª c¶ n-íc. ThËm chÝ c¸c con sè nµy cßn cã thÓ cao h¬n n÷a trong mét vµi n¨m tíi. 2. Ph©n bè theo thµnh phÇn kinh tÕ . Ngµnh trång trät cµ phª ë ViÖt Nam bao gåm 2 thµnh phÇn kinh tÕ chñ yÕu lµ thµnh phÇn t- nh©n vµ thµnh phÇn tËp thÓ. Tû träng s¶n l-îng gi÷a hai thµnh phÇn nµy lu«n cã sù biÕn ®éng m¹nh mÏ qua c¸c thêi kú. Tõ kho¶ng gi÷a thËp kû 80 trë vÒ tr-íc s¶n l-îng cµ phª tËp trung chñ yÕu vµo thµnh phÇn kinh tÕ tËp thÓ víi mét hÖ thèng c¸c n«ng tr-êng quèc doanh quy m« lín. Trong bèi c¶nh chung cña nÒn kinh tÕ ViÖt Nam thêi kú ®ã, c¸c n«ng tr-êng cµ phª cña Nhµ n-íc cã rÊt nhiÒu ®iÓm thuËn lîi so víi c¸c hé n«ng d©n canh t¸c ®¬n lÎ, v× vËy diÖn tÝch, n¨ng suÊt còng nh- s¶n l-îng cµ phª quèc doanh lu«n chiÕm tû lÖ ¸p ®¶o so víi thµnh phÇn t- nh©n. Ng-îc l¹i, do sù thua thiÖt vÒ ®iÒu kiÖn vËt chÊt, kü thuËt mµ thµnh phÇn kinh tÕ t- nh©n ch-a thÓ hiÖn ®-îc vai trß cña nã trong viÖc trång vµ s¶n xuÊt cµ phª. B-íc vµo n¨m 1986, cïng víi chÝnh s¸ch më cöa cña Nhµ n-íc, nÒn kinh tÕ chuyÓn sang c¬ chÕ thÞ tr-êng, c¸c thµnh phÇn kinh tÕ t- nh©n trong nhiÒu ngµnh nghÒ míi cã ®iÒu kiÖn bung ra ph¸t triÓn, c¸c hé trång cµ phª còng nhanh chãng hßa nhËp vµo xu h-íng ®ã t¹o ®éng lùc thay ®æi c¬ cÊu 5 s¶n l-îng theo thµnh phÇn kinh tÕ trong ngµnh cµ phª ViÖt Nam. Sù thay ®æi nµy cã thÓ thÊy râ nÐt qua b¶ng thèng kª sau: BiÓu 1: Tû träng s¶n l-îng cµ phª gi÷a c¸c thµnh phÇn kinh tÕ N¨m Thµnh phÇn T- nh©n TËp thÓ 1980 1985 1990 1995 28% 72% 49% 51% 76% 24% 79% 21% (Nguån: Niªn gi¸m thèng kª 80 - 95) Tû lÖ 21 - 79 nµy vÉn ®ang tiÕp tôc thay ®æi theo h-íng gi¶m dÇn vai trß cña thµnh phÇn kinh tÕ tËp thÓ. Së dÜ cã hiÖn t-îng nµy mét phÇn cßn lµ do trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y ngµnh cµ phª cã chñ tr-¬ng nh-îng l¹i quyÒn canh t¸c cµ phª tõ c¸c n«ng tr-êng cho c¸c hé n«ng d©n vèn trong c¬ chÕ cò vÉn nhËn kho¸n canh t¸c cµ phª cña c¸c n«ng tr-êng quèc doanh. NhvËy, cã thÓ thÊy r»ng trong t-¬ng lai kh«ng xa thµnh phÇn kinh tÕ t- nh©n sÏ chiÕm vai trß chñ ®¹o trong ngµnh cµ phª ViÖt Nam. Tuy nhiªn, chóng ta vÉn kh«ng thÓ phñ nhËn vai trß cña c¸c doanh nghiÖp quèc doanh, bëi chØ c¸c doanh nghiÖp Nhµ n-íc míi cã ®ñ vèn vµ nh©n lùc phôc vô cho c«ng cuéc hiÖn ®¹i hãa ngµnh cµ phª, ®-a nã ph¸t triÓn m¹nh h¬n n÷a trong giai ®o¹n tíi. III - T×nh h×nh s¶n xuÊt vµ xuÊt khÈu cµ phª ViÖt Nam vµ ThÕ giíi: 1. T×nh h×nh s¶n xuÊt vµ xuÊt khÈu cµ phª ë ViÖt Nam. 1.1. T×nh h×nh s¶n xuÊt . Tr¶i qua h¬n 100 n¨m h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn ngµy nay cµ phª ®· thùc sù ®-îc chç ®øng trong nÒn kinh tÕ ViÖt Nam. Ngµnh cµ phª cã nh÷ng b-íc ph¸t triÓn kh«ng ngõng c¶ vÒ diÖn tÝch còng nh- s¶n l-îng. Së dÜ cã ®-îc thµnh qu¶ ®ã lµ bëi nhiÒu nguyªn nh©n, tr-íc hÕt ®ã lµ nguån lîi cã ®-îc tõ viÖc trång cµ phª. C©y cµ phª lµ lo¹i c©y c«ng nghiÖp ®Æc s¶n cña vïng nhiÖt ®íi mang l¹i hiÖu qu¶ kinh tÕ cao h¬n nhiÒu nÕu ®em so víi viÖc trång c¸c lo¹i c©y n«ng s¶n kh¸c. Theo tÝnh to¸n, viÖc trång 1 ha cµ phª th-êng mang l¹i gi¸ trÞ kinh tÕ cao gÊp 1,5 lÇn so víi trång 1 ha lóa vµ gÊp tõ 5 ®Õn 10 lÇn so víi viÖc trång mét sè lo¹i c©y c«ng nghiÖp kh¸c. H¬n n÷a cïng víi sù ®æi míi nÒn kinh tÕ ®Êt n-íc, chóng ta cã nhiÒu c¬ héi giao l-u bu«n b¸n víi thÕ giíi bªn ngoµi h¬n, hµng hãa cña ViÖt Nam mµ cô thÓ lµ mÆt hµng cµ phª cã ®iÒu kiÖn th©m nhËp vµo thÞ tr-êng thÕ giíi. §iÒu ®ã chÝnh lµ ®éng lùc thóc ®Èy ngµnh cµ phª ph¸t triÓn. Ngoµi ra cßn cã mét nguyªn nh©n hÕt søc quan träng kh¸c ®ã lµ sù nh¹y c¶m cña nh÷ng ng-êi trùc 6 tiÕp tham gia s¶n xuÊt vµ xuÊt khÈu cµ phª. Nhê n¾m b¾t ®-îc nhu cÇu thÞ tr-êng thÕ giíi cïng viÖc ®Èy m¹nh ¸p dông kü thuËt canh t¸c, chó träng ®Çu t- th©m canh, t¨ng c-êng khai hoang n©ng cao diÖn tÝch trång cµ phª mµ n¨ng suÊt còng nh- s¶n l-îng cµ phª cña ViÖt Nam ®· t¨ng nhanh chãng trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y. Liªn tôc nhiÒu n¨m n¨ng suÊt t¨ng râ rÖt tõ 600-700 kg nh©n/ ha nay ®¹t b×nh qu©n 1,4 tÊn nh©n/ ha, c¸ biÖt cã n¬i 4- 4,5 tÊn nh©n/ ha. World Bank ®¸nh gi¸ n¨m 1996 n¨ng suÊt cµ phª vèi (Robusta) cña ViÖt Nam (1,48 tÊn/ ha) xÕp nh× thÕ giíi, sau Costa Rica (1,6 tÊn/ ha), trªn Th¸i Lan (0,99 tÊn/ ha). Cïng víi n¨ng suÊt, diÖn tÝch vµ s¶n l-îng cµ phª cña ViÖt Nam còng ®ang ë møc rÊt cao, cã xu h-íng tiÕp tôc t¨ng. BiÓu 2: S¶n xuÊt cµ phª ViÖt Nam giai ®o¹n 1991 - 2000 N¨m ChØ tiªu DiÖn tÝch (1000 ha) DT t¨ng so víi niªn vô tr-íc(1000 ha) SL cµ phª ( 1000 tÊn) SLt¨ng so víi niªn vô tr-íc(1000tÊn) N¨ng suÊt (tÊn/ha) NS t¨ng so víi niªn vô tr-íc (tÊn/ha) 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 135,5 135,5 143 148,8 164,6 186 254 296 350 420 0 7,5 5,8 15,8 37,2 68 42 54 70 131,4 145,2 179 212,5 235 362 400 420 600 48,9 13,8 33,8 33,5 22,5 127 38 20 180 0,97 1,02 1,20 1,29 1,26 1,43 1,35 1,20 1,43 0,36 0,05 0,18 0,09 -0,03 0,17 -0,08 -0,15 0,23 82,5 0,61 (Nguån: Niªn gi¸m thèng kª ViÖt Nam 1991 - 2000) Qua b¶ng sè liÖu trªn chóng ta nhËn thÊy r»ng diÖn tÝch cµ phª VN t¨ng rÊt m¹nh vµ cßn tiÕp tôc t¨ng. §©y chÝnh lµ kÕt qu¶ tõ chÝnh s¸ch khuyÕn khÝch ph¸t triÓn cµ phª cña chÝnh phñ trong kinh tÕ hé gia ®×nh, tnh©n kÕt hîp víi ®Çu t- hç trî cña Nhµ n-íc qua c¸c ch-¬ng tr×nh ®Þnh canh, ®Þnh c-, phñ xanh ®Êt trèng ®åi träc. Bªn c¹nh mÆt ®¸ng mõng, diÖn tÝch t¨ng m¹nh còng ph¶n ¸nh mét t×nh tr¹ng ®¸ng ng¹i ®ã lµ sù ph¸t triÓn v-ît tÇm kiÓm so¸t cña cµ phª trång míi.§©y lµ mét trë ng¹i trong c«ng t¸c chØ ®¹o kinh doanh xuÊt khÈu. Nh- vËy nÕu nh- trong c¶ thêi kú 100 n¨m ph¸t triÓn tíi n¨m 1985 ngµnh cµ phª ViÖt Nam míi ®¹t s¶n l-îng kho¶ng 12 ngµn tÊn th× trong c¸c 7 n¨m cña thËp kû 90 mçi n¨m s¶n l-îng cµ phª cña ViÖt Nam ®Òu t¨ng hµng chôc ngµn tÊn, thËm chÝ tõ n¨m 96 tíi n¨m 97 s¶n l-îng ®· t¨ng 127 ngh×n tÊn. Tuy nhiªn ®ã míi chØ lµ nh÷ng con sè thÓ hiÖn bÒ næi cña ngµnh cµ phª ViÖt Nam. Thùc tÕ cho thÊy mÆc dï ®· ®¹t ®-îc nh÷ng thµnh tùu ®¸ng tù hµo trong viÖc n©ng cao diÖn tÝch, n¨ng suÊt, còng nh- s¶n l-îng nh-ng chóng ta cßn rÊt nhiÒu khã kh¨n trong c¸c c«ng ®o¹n s¶n xuÊt cµ phª sau thu ho¹ch. C¸c hé n«ng d©n hÇu nh- chØ s¶n xuÊt theo h-íng tù ph¸t, Ýt cã chiÕn l-îc ph¸t triÓn l©u dµi, v× vËy c¸c vÊn ®Ò vÒ c«ng nghÖ, kü thuËt sau thu ho¹ch hÇu nh- bÞ bá trèng, ®iÒu ®ã ®· lý gi¶i lý do t¹i sao trong thêi gian gÇn ®©y cµ phª ViÖt Nam kh«ng cßn ®-îc ®¸nh gi¸ cao vÒ chÊt l-îng nh- tr-íc kia. Theo thèng kª vµo ®Çu niªn vô 94/95 c¸c n«ng tr-êng vµ c¸c héi n«ng d©n chØ míi ®¸p øng ®-îc kho¶ng 30% tæng s¶n l-îng cµ phª thu ho¹ch ®-îc ph¬i vµ sÊy kh« theo ®óng tiªu chuÈn kü thuËt. NghÜa lµ 70% cßn l¹i kh«ng ®¸p øng ®-îc c¸c yªu cÇu kü thuËt vµ sù sót gi¶m vÒ chÊt l-îng sÏ lµ mét tÊt yÕu. §Õn n¨m 1997 tØ lÖ nµy nhÝch lªn 45% t-¬ng ®-¬ng 170.000 tÊn trong tæng sè 360.000 tÊn cµ phª cña c¶ n-íc. Nhê sù quan t©m vµ h-íng dÉn cña ngµnh cµ phª ®èi víi c¸c hé s¶n xuÊt ®¬n lÎ mµ tíi ®Çu n¨m 99 toµn ngµnh cµ phª ®· ®-îc ®Çu t- m¸y mãc thiÕt bÞ ®¶m b¶o cho kho¶ng 70% s¶n l-îng cµ phª s¶n xuÊt ra ®¹t chÊt l-îng cao ®¸p øng ®ßi hái cña thÞ tr-êng quèc tÕ. Bªn c¹nh ®ã trong mét vµi n¨m gÇn ®©y chóng ta ®· cè g¾ng chuyÓn h-íng sang s¶n xuÊt cµ phª hßa tan nh»m ®-a s¶n phÈm tiªu dïng cuèi cïng tíi ng-êi tiªu dïng trong n-íc vµ ng-êi tiªu dïng quèc tÕ. KÕt qu¶, trong n¨m 98 chóng ta ®· s¶n xuÊt ®-îc kho¶ng 2100 tÊn vµ xuÊt khÈu gÇn 1000 tÊn, høa hÑn nh÷ng b-íc ph¸t triÓn míi trong t-¬ng lai. 1.2. T×nh h×nh xuÊt khÈu. Cïng víi nh÷ng thµnh tùu to lín mµ nÒn kinh tÕ ViÖt Nam ®· ®¹t ®-îc trong thêi gian qua, lÜnh vùc xuÊt khÈu cña ViÖt Nam còng ®· cã nh÷ng b-íc ph¸t triÓn v« cïng quan träng. §ãng gãp vµo sù ph¸t triÓn ®ã ngµnh cµ phª ®· thùc hiÖn sù kh¼ng ®Þnh ®-îc vai trß cña m×nh. Sù t¨ng tr-ëng xuÊt khÈu cµ phª cña ViÖt Nam kh«ng nh÷ng ®-îc nh×n nhËn trong néi t¹i nÒn kinh tÕ ®Êt n-íc mµ cßn ®-îc c¸c tæ chøc quèc tÕ nh- ICO, ESCAP, ... c«ng nhËn. a. Kim ng¹ch, khèi l-îng, gi¸ c¶. 8 Do s¶n xuÊt cµ phª trong n-íc ph¸t triÓn liªn tôc trong nhiÒu n¨m qua mµ khèi l-îng cµ phª xuÊt khÈu còng cã sù gia t¨ng m¹nh mÏ. Tõ chç mçi n¨m ViÖt Nam chØ xuÊt khÈu ®-îc 5 ®Õn 7 ngh×n tÊn cµ phª víi kim ng¹ch ch-a khi nµo v-îi qu¸ 10 triÖu USD Mü th× tíi nay ®· lµ mét trong n¨m mÆt hµng xuÊt khÈu chñ lùc cña ®Êt n-íc. Tõ n¨m 1994 kim ng¹ch xuÊt khÈu cµ phª cña ViÖt Nam ®· v-ît qua con sè 400 triÖu USD, ®-a ViÖt Nam trë thµnh mét trong 3 n-íc xuÊt khÈu nhiÒu cµ phª nhÊt khu vùc ch©u ¸ - Th¸i B×nh D-¬ng lµ : Ên §é, Indonesia vµ ViÖt Nam . BiÓu 3: Kim ng¹ch, khèi l-îng, gi¸ xuÊt khÈu mÆt hµng cµ phª cña ViÖt Nam trong giai ®o¹n 1990 - 1998. N¨m ChØ tiªu Khèi l-îng (1000 tÊn) Gi¸ c¶ (USD /tÊn) Kim ng¹ch (triÖu USD ) 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 89,6 93,5 116,2 106 170 210 233 360 390,4 850 830 720 900 2.647 2.633 1.814 1.210 1.526 76,16 77,61 83,66 95,40 450,0 500,0 422,0 416,6 592,2 (Nguån: Tæng hîp tõ thêi b¸o kinh tÕ ) Qua b¶ng trªn chóng ta cã thÓ dÔ dµng nhËn thÊy kim ng¹ch vµ khèi l-îng cµ phª xuÊt khÈu trong thêi kú 90 - 97 ®-îc chia thµnh hai giai ®o¹n: 90 - 93 vµ 94 - 97. Trong giai ®o¹n ®Çu khèi l-îng xuÊt khÈu dao ®éng ë møc trªn d-íi 100 ngµn tÊn cßn kim ng¹ch trung b×nh kho¶ng 80 triÖu USD. Suèt nh÷ng n¨m nay tuy cã sù t¨ng tr-ëng trong xuÊt khÈu song sù t¨ng tr-ëng nµy lµ t-¬ng ®èi æn ®Þnh vµ kh«ng x¶y ra ®ét biÕn nµo. Tuy nhiªn b-íc sang n¨m 1994 xuÊt khÈu cµ phª cña ViÖt Nam thùc sù ®· cã b-íc nh¶y vät vÒ c¶ khèi l-îng còng nh- kim ng¹ch, ®Æc biÖt kim ng¹ch xuÊt khÈu cµ phª ®· t¨ng gÇn 500% tõ 95,4 triÖu USD lªn 450,0 triÖu USD. Trong khi ®ã, l-îng cµ phª xuÊt khÈu chØ t¨ng kho¶ng 150% tõ 106 ngµn tÊn lªn 170 ngµn tÊn, ®iÒu ®ã ®-îc gi¶i thÝch qua sù biÕn ®éng cña gi¸ cµ phª. Nh÷ng n¨m sau ®ã tuy khèi l-îng xuÊt khÈu ®· t¨ng liªn tôc lªn 210 ngµn tÊn n¨m 95, 233 ngµn tÊn n¨m 96 vµ 360 ngµn tÊn n¨m 97 nh-ng kim ng¹ch xuÊt khÈu cµ phª l¹i kh«ng hÒ t¨ng, thËm chÝ n¨m 97 cßn gi¶m xuèng 416,6 triÖu USD. N¨m 98 ViÖt Nam ®· xuÊt khÈu ®-îc 390.405 tÊn cµ phª ®¹t kim ng¹ch 592.279 ngµn USD ®-a ViÖt Nam trë thµnh n-íc thø 3 vÒ xuÊt khÈu cµ phª trªn thÕ giíi, ngang víi Mªhic«, sau Braxin vµ Colombia. §ång thêi hiÖn nay ViÖt Nam còng lµ n-íc xuÊt khÈu cµ phª Robusta lín nhÊt thÕ giíi. 9 b. ThÞ tr-êng. §Õn cuèi n¨m 1998 cµ phª ViÖt Nam ®· cã mÆt ë h¬n 50 n-íc vµ khu vùc l·nh thæ víi c¸c b¹n hµng chñ yÕu lµ Mü, §øc, Ph¸p , ... Tuy nhiªn ViÖt Nam chØ míi tham gia xuÊt khÈu cµ phª sang thÞ tr-êng Mü trong vßng 5 n¨m trë l¹i ®©y nh-ng hiÖn nay Mü ®· lµ b¹n hµng nhËp khÈu cµ phª lín nhÊt, trung b×nh hµng n¨m Mü nhËp khÈu kho¶ng 25% tæng khèi l-îng cµ phª xuÊt khÈu cña ViÖt Nam. Bªn c¹nh ®ã c¸c n-íc thuéc liªn minh ch©u ¢u (EU) còng nhËp khÈu mét khèi l-îng kh¸ lín, nÕu tÝnh chung toµn bé khu vùc nµy th× l-îng nhËp khÈu ®· chiÕm h¬n 50% tæng khèi l-îng xuÊt khÈu, t-¬ng ®-¬ng kho¶ng 200 ngµn tÊn/n¨m. Ngßai ra thÞ tr-êng NhËt còng tiªu thô mét khèi l-îng ®¸ng kÓ cµ phª xuÊt khÈu cña ViÖt Nam. Hµng n¨m NhËt nhËp kho¶ng 12.000 tÊn cµ phª tõ ViÖt Nam. Tuy vËy víi mét thÞ tr-êng cã møc nhËp khÈu trung b×nh hµng n¨m tíi trªn 5 triÖu bao th× ®©y thùc sù chØ lµ con sè khiªm tèn. Bªn c¹nh ®ã, ViÖt Nam cßn xuÊt khÈu cµ phª sang thÞ tr-êng mét sè n-íc thuéc khu vùc ch©u ¸ nhSingapore, Hång K«ng, .... Tr-íc ®©y c¸c thÞ tr-êng nµy ®· tõng lµ b¹n hµng nhËp khÈu cµ phª chñ yÕu cña ViÖt Nam khi ViÖt Nam chØ míi tham gia thÞ tr-êng cµ phª thÕ giíi, nh-ng hiÖn nay tû träng xuÊt khÈu cµ phª cña ViÖt Nam sang c¸c n-íc nµy ®ang cã xu h-íng gi¶m sót. Dù b¸o trong thêi gian tíi xuÊt khÈu cña cµ phª ViÖt Nam vÉn sÏ tËp trung chñ yÕu vµo mét sè thÞ tr-êng lín nh- B¾c Mü vµ Liªn minh ch©u ¢u (EU) c¸c thÞ tr-êng kh¸c vÉn sÏ ®ãng vai trß hç trî nh»m ®a d¹ng hãa thÞ tr-êng cµ phª xuÊt khÈu ViÖt Nam . 2. T×nh h×nh bu«n b¸n cµ phª trªn thÕ giíi. Cïng víi viÖc gia t¨ng vÒ s¶n l-îng t×nh h×nh bu«n b¸n cµ phª trªn thÞ tr-êng thÕ giíi còng trë nªn nhén nhÞp h¬n trong nh÷ng thËp kû trë l¹i ®©y. Cµ phª vµ c¸c s¶n phÈm tõ cµ phª dÇn cã ®-îc vai trß quan träng h¬n trong mËu dÞch thÕ giíi, hµng n¨m kim ng¹ch bu«n b¸n cµ phª thÕ giíi ®· v-ît qu¸ cßn sè 10 tØ ®« la Mü, ®-a nã trë thµnh mét trong nh÷ng mÆt hµng n«ng s¶n ®¹t gi¸ trÞ kim ng¹ch cao nhÊt trong th-¬ng m¹i thÕ giíi. 2.1. C¸c n-íc xuÊt khÈu chñ yÕu. HiÖn nay, c¸c n-íc s¶n xuÊt cµ phª chñ yÕu trªn thÕ giíi còng ®ång thêi lµ nh÷ng quèc gia xuÊt khÈu nhiÒu s¶n phÈm cµ phª nhÊt. Tuy nhiªn, kim ng¹ch xuÊt khÈu cµ phª cña hä ch-a t-¬ng xøng víi l-îng s¶n xuÊt còng nh- xuÊt khÈu do c¸c n-íc nµy cßn cã nhiÒu h¹n chÕ vÒ mÆt kü thuËt 10 chÕ biÕn ®Ó cã ®-îc nh÷ng s¶n phÈm cµ phª cã chÊt l-îng còng nh- gi¸ trÞ cao. V× vËy míi cã hiÖn t-îng mét sè n-íc võa lµ nhËp khÈu võa lµ nhµ xuÊt khÈu lín trªn thÞ tr-êng cµ phª. §Ó h¹n chÕ ®iÒu nµy vµ kh¼ng ®Þnh h¬n n÷a chç ®øng cña m×nh trªn thÞ tr-êng xuÊt khÈu, trong mét vµi n¨m trë l¹i ®©y c¸c n-íc xuÊt khÈu cµ phª chñ yÕu thuéc nhãm c¸c n-íc ®ang ph¸t triÓn ®· cè g¾ng ®Èy m¹nh ®Çu t- vÒ mÆt c«ng nghÖ ®Ó h¹n chÕ dÇn viÖc xuÊt khÈu nh÷ng s¶n phÈm s¬ chÕ cã gi¸ trÞ thÊp, t¨ng c-êng s¶n xuÊt vµ xuÊt khÈu nh÷ng chñng lo¹i s¶n phÈm cã chÊt l-îng cao, ®· qua tinh chÕ, kh«ng ph¶i tr¶i qua c«ng ®o¹n s¶n xuÊt thuéc mét n-íc ph¸t triÓn thø ba nh»m n©ng cao kim ng¹ch xuÊt khÈu cµ phª t-¬ng øng víi khèi l-îong. BiÓu 4: Mét sè n-íc xuÊt khÈu cµ phª chñ yÕu trªn thÞ tr-êng thÕ giíi Niªn vô Tªn n-íc Braxin Colombia Indonesia Codivoa Mexico Uganda Goatemala Etiopia Kenia ViÖt Nam C¸c n-íc kh¸c ThÕ giíi 1991 1992 21,000 15,400 4,000 3,500 3,000 2,013 3,200 0,699 1,399 1,100 20,210 75,500 1992 1993 17,600 14,500 4,500 4,900 3,100 2,010 4,300 1,160 1,412 2,200 21,910 77,600 1993 1994 16,900 12,700 5,500 3,400 3,600 2,980 3,400 1,332 1,460 2,700 19,470 67,200 1994 1995 16,800 10,300 3,900 2,400 3,600 2,238 3,300 1,321 1,251 2,500 19,470 67,200 (§¬n vÞ: triÖu bao) 1995 1996 1997 1996 1997 1998 13,655 17,318 15,181 12,900 10,900 10,776 6,195 5,833 4,725 2,600 3,500 4,571 4,576 4,380 3,829 4,150 4,230 2,928 3,720 4,000 3,765 1,300 1,200 2,017 1,200 1,150 0,769 3,883 6,000 5,983 16,121 13,098 22,072 73,300 71,600 74,916 (Nguån: Tæ chøc cµ phª thÕ giíi - ICO) Qua b¶ng trªn chóng ta cã thÓ thÊy trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y cµ phª xuÊt khÈu trªn thÞ tr-êng thÕ giíi kh«ng cã nh÷ng biÕn ®éng lín. Ngo¹i trõ niªn vô 94/95 l-îng cµ phª trao ®æi gi¶m cßn 67,2 triÖu bao, cßn nh÷ng niªn vô cßn l¹i hÇu hÕt ®Òu ®¹t trªn 71 triÖu bao, trong ®ã niªn vô cao nhÊt (92/93) ®· ®¹t 77,6 triÖu bao. Tuy nhiªn, nÕu xÐt cô thÓ tõng n-íc th× s¶n l-îng xuÊt khÈu l¹i cã nh÷ng biÕn ®éng ®¸ng kÓ. VÝ dô: trong niªn vô 91/92 11 Braxin ®· xuÊt khÈu tíi 21 triÖu bao, nh-ng trong nh÷ng niªn vô sau ®ã l-îng xuÊt khÈu cña n-íc nµy ®· liªn tôc gi¶m sót, cho tíi niªn vô 95/96 con sè nµy chØ cßn 13,655 triÖu bao, nhØnh h¬n Colombia chót Ýt, tíi niªn vô 96/97 l-îng xuÊt khÈu cña Braxin míi cã dÊu hiÖu phôc håi. Còng nhthÕ, l-îng cµ phª xuÊt khÈu cña Colombia, mét n-íc kh¸c thuéc Ch©u Mü La Tinh còng ®· gi¶m 1/3, tõ 15,4 triÖu bao niªn vô 91/92 xuèng cßn 10,7 triÖu bao nªn vô 97/98. Ngo¹i trõ hai tr-êng hîp trªn l-îng xuÊt khÈu cña t¸m n-íc cßn l¹i hÇu hÕt ®Òu t¨ng tr-ëng d-¬ng, tuy møc ®é cã kh¸c nhau. Trong sè ®ã ®¸ng chó ý nhÊt ph¶i kÓ tíi ViÖt Nam. NÕu nh- s¶n l-îng xuÊt khÈu trong niªn vô 91/92 cña ViÖt Nam míi chØ dõng l¹i ë con sè khiªm tèn lµ 1,1 triÖu bao, ®øng thø 9 trong sè 10 quèc gia xuÊt khÈu cµ phª lín nhÊt thÕ giíi th× chØ 4 n¨m sau ViÖt Nam ®· xuÊt khÈu gÇn 4 triÖu bao vµ tíi niªn vô 96/97 ViÖt Nam ®· xuÊt khÈu 6 triÖu bao cµ phª v-¬n lªn ®øng hµng thø ba trªn thÕ giíi. 2.2. C¸c n-íc nhËp khÈu chñ yÕu. NÕu nh- c¸c n-íc xuÊt khÈu cµ phª chñ yÕu trªn thÕ giíi ®Òu lµ c¸c n-íc ®ang ph¸t triÓn th× c¸c n-íc nhËp khÈu chñ yÕu ®Òu lµ c¸c quèc gia ph¸t triÓn vµ ®a phÇn trong sè ®ã lµ c¸c quèc gia thuéc nhãm c«ng nghiÖp ph¸t triÓn (G7) nh-: Mü, §øc, NhËt, ... B¶ng sau sÏ cho chóng ta thÊy râ t×nh h×nh nhËp khÈu cña c¸c n-íc nµy trong thêi gian gÇn ®©y: BiÓu 5: Mét sè n-íc nhËp khÈu cµ phª chñ yÕu trªn thÕ giíi. N¨m Tªn n-íc Mü §øc Italia NhËt Ph¸p Anh C¸c n-íc kh¸c ThÕ giíi 1992 1993 1994 1995 22,937 13,907 4,595 5,652 6,660 3,047 34,100 90,900 19,324 13,526 5,594 5,514 6,531 3,173 35,730 89,400 16,169 13,674 5,555 6,040 6,486 3,395 38,630 90,000 17,104 12,806 5,387 5,324 6,246 2,782 31,950 81,600 (§¬n vÞ: triÖu bao) 1996 1997 1998 19,434 13,577 5,607 5,619 6,695 3,113 28,250 82,300 19,834 18,526 14,356 9,754 5,703 4,912 5,603 6,017 6,724 5,320 3,104 2,674 26,072 27,134 81,406 75,607 (Nguån: Tæ chøc cµ phª thÕ giíi - ICO) 12 Nh- chóng ta thÊy ë trªn, t×nh h×nh nhËp khÈu cµ phª ë c¸c n-íc nhËp khÈu chñ yÕu kh«ng cã nh÷ng biÕn ®éng lín nh- c¸c n-íc xuÊt khÈu. §iÒu ®ã cho thÊy nhu cÇu tiªu dïng còng nh- nhËp khÈu cµ phª trªn thÕ giíi t-¬ng ®èi æn ®Þnh vµ phô thuéc nhiÒu vµo n¨ng lùc s¶n xuÊt cña c¸c quèc gia xuÊt khÈu. Trong sè c¸c n-íc nhËp khÈu nhiÒu cµ phª nhÊt Mü lu«n chiÕm vÞ trÝ dÉn ®Çu víi møc trªn d-íi 20 triÖu bao, gÇn t-¬ng ®-¬ng møc xuÊt khÈu cña Braxin. HiÖn nay, ng-êi Mü ®ang cã xu h-íng chuyÓn sang sö dông c¸c lo¹i cµ phª cã chÊt l-îng cao v× vËy l-îng nhËp khÈu cµ phª hßa tan tõ c¸c n-íc kh¸c ®· gi¶m nhiÒu, thay vµo ®ã l-îng nhËp khÈu cµ phª hßa tan tõ c¸c n-íc kh¸c ®· gi¶m nhiÒu, thay vµo ®ã l-îng nhËp khÈu cµ phª hßa tan ch-a qua chÕ biÕn l¹i t¨ng ®¸ng kÓ nh»m phôc vô cho nhu cÇu s¶n xuÊt c¸c lo¹i cµ phª cã chÊt l-îng ®Æc biÖt ë trong n-íc. TiÕp ®ã lµ §øc víi møc nhËp khÈu n¨m 1997 lµ 14,356 triÖu bao. C¸c n-íc NhËt, Itailia, Ph¸p nhËp khÈu l-îng cµ phª gÇn nh- nhau, kho¶ng trªn d-íi 6 triÖu bao/n¨m. §øng cuèi cïng trong sè c¸c n-íc kÓ trªn lµ Anh víi l-îng nhËp khÈu hµng n¨m kho¶ng 3 triÖu bao. So víi c¸c n-íc kh¸c thuéc lôc ®Þa ch©u ¢u th× ng-êi Anh tá ro kh«ng mÆn mµ víi cµ phª l¾m, l-îng tiªu thô cµ phª b×nh qu©n trªn ®Çu ng-êi ë Anh thuéc vµo diÖn thÊp trªn thÕ giíi nÕu so víi c¸c n-íc cã cïng tr×nh ®é ph¸t triÓn kinh tÕ. Ngoµi ra c¸c n-íc cßn l¹i còng chiÕm kho¶ng 30% tæng nhu cÇu nhËp khÈu cµ phª trªn thÕ giíi, c¸ biÖt nhn¨m 94 c¸c n-íc nµy ®· nhËp khÈu tíi 38,63 triÖu bao trªn tæng sè 90 triÖu bao tßan thÕ giíi (t-¬ng ®-¬ng gÇn 43%). IV- thÞ tr-êng xuÊt khÈu cµ phª cña c«ng ty intimex. Còng gièng nh- t×nh tr¹ng chung cña ho¹t ®éng xuÊt khÈu ViÖt Nam nh÷ng n¨m tr-íc ®©y, ho¹t ®éng xuÊt khÈu cña c«ng ty INTIMEX nãi chung vµ xuÊt khÈu cµ phª nãi riªng trong thêi gian ®ã còng ®Òu tËp trung vµo thÞ tr-êng §«ng ¢u vµ Liªn X« cò. Hµng n¨m c¸c thÞ tr-êng nµy th-êng chiÕm trªn 90%tæng khèi l-îng còng nh- kim ng¹ch xuÊt khÈu cu¶ c«ng ty. Do sím tham gia vµo thÞ tr-êng xuÊt khÈu cµ phª nªn ngµy nay c«ng ty ®· cã ®-îc mét thÞ tr-êng xuÊt khÈu æn ®Þnh vµ ®a d¹ng. C¸c thÞ tr-êng chñ yÕu vÒ cµ phª cña C«ng ty hiÖn nay bao gåm: Singapore, Hång K«ng, Mü, Hµn Quèc, Liªn minh Ch©u ¢u (EU),...cßn c¸c thÞ tr-êng truyÒn thèng thuéc hÖ thèng c¸c n-íc XHCN cò nay chØ cßn chiÕm mét l-îng nhá trong tæng khèi l-îng còng nh- gi¸ kim ng¹ch xuÊt khÈu cµ phª cña C«ng ty. N¨m 1990 C«ng ty ®· xuÊt khÈu 370 tÊn cµ phª (t-¬ng ®-¬ng 45% tæng khèi l-îng xuÊt khÈu) sang Ba Lan, TiÖp Kh¾c vµ Nga, nh-ng ®Õn n¨m 2000 C«ng ty chØ xuÊt khÈu ®æi hµng ®-îc víi Nga 120 tÊn cµ phª trÞ gi¸ lµ 160 ngµn USD. Ng-îc l¹i, nÕu nh- vµo n¨m 86 C«ng ty míi xuÊt khÈu ®-îc nh÷ng tÊn cµ phª ®Çu tiªn sang Singapore vµ Hång k«ng th× tíi n¨m 90 C«ng ty ®· xuÊt khÈu ®-îc 240 tÊn sang Singapore vµ 100 tÊn sang Hång K«ng. §Õn n¨m 2000 C«ng ty ®· xuÊt khÈu ®-îc gÇn 1.600 tÊn cµ phª sang c¸c thÞ tr-êng nµy ®¹t gi¸ kim ng¹ch 2.500.000USD. Trong mét vµi n¨m trë l¹i ®©y C«ng ty ®· tÝch cùc khai th¸c thÞ tr-êng míi nh-: Mü, EU, Hµn Quèc vµ ®· thu ®-îc kÕt qu¶ hÕt søc kh¶ quan. KÕt thóc n¨m 2000 tû träng kim ng¹ch xuÊt khÈu cµ phª sang c¸c thÞ tr-êng nµy ®· chiÕm tíi 13 h¬n 40% tæng kim ng¹ch cµ phª xuÊt khÈu cña C«ng ty, t-¬ng ®-¬ng víi 1.840.000 USD. BiÓu 11: C¸c thÞ tr-êng xuÊt khÈu cµ phª chñ yÕu cña C«ng ty trong hai n¨m 1990 vµ 2000. N¨m ThÞ tr-êng Nga §«ng ¢u Mü EU Singapore Hång K«ng T.tr-êng kh¸c Tæng sè (§¬n vÞ: USD) 2000 1990 Kim ng¹ch 164.000 160.000 X X 196.800 82.000 110.600 713.400 Tû träng 22,99% 22,43% X X 27,59% 11,49% 15,50% 100% Kim ng¹ch 160.000 X 880.000 960.000 1.147.000 963.000 450.000 4.560.000 Tû träng 3,51% X 19,30% 21,60% 25,18% 21,71% 9,70% 100% (Nguån: Phßng KTTH - C«ng ty INTIMEX) Ch-¬ng 2. T×nh h×nh xuÊt nhËp khÈu mÆt hµng cµ phª t¹i c«ng ty INTIMEX trong thêi gian qua. I- Giíi thiÖu chung vÒ C«ng ty INTIMEX. 1. Qu¸ tr×nh h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn. Theo quyÕt ®Þnh sè 217 cña Thñ t-íng ChÝnh phñ ngµy 23 th¸ng 6 n¨m 1979, cã sù ®Ò nghÞ cña Bé Néi th-¬ng vµ sù nhÊt trÝ cña Bé Ngo¹i th-¬ng (nay lµ Bé Th-¬ng m¹i), C«ng ty ®· ®-îc thµnh lËp víi tªn gäi lóc ®ã lµ C«ng ty xuÊt nhËp khÈu hµng néi th-¬ng. §©y lµ trung t©m xuÊt nhËp khÈu cña ngµnh néi th-¬ng cã nhiÖm vô th«ng qua ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu c¶i thiÖn c¬ cÊu quü hµng hãa do ngµnh néi th-¬ng qu¶n lý, ®ång thêi gãp phÇn ®Èy m¹nh xuÊt khÈu. C«ng ty cã trô së chÝnh ®Æt t¹i 96 TrÇn H-ng §¹o, Hµ Néi. 14 Ngµy 22 th¸ng 10 n¨m 1985 do viÖc ®iÒu chØnh c¸c tæ chøc kinh doanh thuéc Bé Néi th-¬ng ®· th«ng qua NghÞ ®Þnh sè 255/H§BT vµ theo ®Ò nghÞ cña gi¸m ®èc C«ng ty xuÊt nhËp khÈu néi th-¬ng vµ HTX, Bé tr-ëng Bé Th-¬ng m¹i ®· ra quyÕt ®Þnh tæ chøc l¹i Tæng C«ng ty thµnh hai C«ng ty trùc thuéc Bé. - C«ng ty xuÊt nhËp khÈu néi th-¬ng - HTX Hµ Néi. - C«ng ty xuÊt nhËp khÈu - HTX thµnh phè Hå ChÝ Minh Ngµy 20 th¸ng 3 n¨m 1995, Bé tr-ëng Bé Th-¬ng M¹i ®· ký hîp nhÊt C«ng ty th-¬ng m¹i dÞch vô phôc vô ViÖt kiÒu vµ C«ng ty xuÊt nhËp khÈu néi th-¬ng vµ HTX Hµ Néi, trùc thuéc Bé Th-¬ng m¹i. §©y lµ doanh nghiÖp kinh doanh xuÊt nhËp khÈu tæng hîp, kinh doanh th-¬ng nghiÖp, dÞch vô phôc vô ViÖt KiÒu, kh¸ch s¹n du lÞch, gia c«ng hµng nhËp khÈu. Ngµy 8 th¸ng 6 n¨m 1995, C«ng ty xuÊt nhËp khÈu néi th-¬ng vµ HTX chuyÓn thµnh C«ng ty xuÊt nhËp khÈu dÞch vô th-¬ng m¹i Intitmex theo quyÕt ®Þnh 169/TCCB cña Bé th-¬ng m¹i. Ngµy 24 th¸ng 6 n¨m 1995, Bé tr-ëng Bé th-¬ng m¹i ®· ra quyÕt ®Þnh phª duyÖt ®iÒu lÖ tæ chøc vµ ho¹t ®éng cña C«ng ty . Ngµy 13 th¸ng 11 n¨m 1995, C«ng ty ®-îc Bé tr-ëng Bé th-¬ng m¹i cÊp giÊy phÐp kinh doanh sè 1161085. C«ng ty INTIMEX cã tµi kho¶n ngo¹i tÖ sè 362111370037, tµi kho¶n giao dÞch tiÒn ViÖt sè 361111370037 t¹i ng©n hµng Ngo¹i th-¬ng ViÖt Nam vµ t¹i ng©n hµng Exim Bank. Lóc míi thµnh lËp, C«ng ty xuÊt nhËp khÈu néi th-¬ng vµ HTX chØ ®-îc Nhµ n-íc giao vèn 200.000®, ®Õn ngµy 28 th¸ng 5 n¨m 1995 C«ng ty ®-îc Nhµ n-íc giao thªm 21.665.000®. Sè tiÒn ®ã qu¸ Ýt so víi nhu cÇu cña C«ng ty v× vËy C«ng ty chñ yÕu dùa vµo vèn tù cã. §Õn nay, tæng sè vèn ®· lªn kho¶ng 55 tû trong ®ã h¬n 80% lµ vèn l-u ®éng vµ chñ yÕu lµ vèn tù cã. Nh- vËy, trong suèt qu¸ tr×nh h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn, C«ng ty ®· nhiÒu lÇn thay ®æi tªn gäi vµ ph¶i tr¶i qua rÊt nhiÒu khã kh¨n trong bèi c¶nh kinh tÕ x· héi cã nhiÒu biÕn ®æi, song C«ng ty vÉn lu«n ®øng v÷ng vµ thùc hiÖn tèt ho¹t ®éng kinh doanh. 2. C¬ cÊu tæ chøc C«ng ty. §øng ®Çu C«ng ty lµ Gi¸m ®èc do Bé tr-ëng Bé th-¬ng m¹i bæ nhiÖm vµ miÔn nhiÖm. Gi¸m ®èc ®iÒu hµnh vµ qu¶n lý C«ng ty theo chÕ ®é mét thñ tr-ëng vµ chÞu tr¸ch nhiÖm tr-íc Bé vÒ mäi ho¹t ®éng cña C«ng ty. 15 Gióp viÖc cho gi¸m ®èc lµ mét sè Phã Gi¸m ®èc do Gi¸m ®èc lùa chän vµ ®Ò nghÞ Bé tr-ëng Bé th-¬ng m¹i bæ nhiÖm vµ miÔn nhiÖm. KÕ to¸n tr-ëng chÞu sù chØ ®¹o trùc tiÕp cña Gi¸m ®èc C«ng ty, vµ cã tr¸ch nhiÖm gióp Gi¸m ®èc tæ chøc chØ ®¹o thùc hiÖn toµn bé c«ng t¸c kÕ to¸n thèng kª, th«ng tin kinh tÕ vµ h¹ch to¸n kinh tÕ, thùc hiÖn ph©n tÝch ho¹t ®éng kinh tÕ, b¸o c¸o kÕt qu¶ ho¹t ®éng cña C«ng ty theo quy ®Þnh hiÖn hµnh cña Nhµ n-íc. Gi¸m ®èc C«ng ty lµ ng-êi tæ chøc bé m¸y qu¶n lý vµ m¹ng l-íi kinh doanh phï hîp víi nhiÖm vô cña C«ng ty vµ quy ®Þnh cña ph©n cÊp qu¶n lý tæ chøc cña Bé th-¬ng m¹i. HiÖn nay, C«ng ty gåm 15 phßng ban bao gåm c¸c phßng qu¶n lý vµ c¸c phßng nghiÖp vô nh- sau: 1. Phßng kinh tÕ tæng hîp: dù th¶o kÕ ho¹ch s¶n xuÊt kinh doanh hµng n¨m, qu¶n lý kÕ ho¹ch, thèng kª ®èi ngo¹i, ph¸p chÕ kho vËn, phèi hîp víi c¸c phßng nghiÖp vô vÒ c¸c mÆt hµng qu¶n lý vÒ h¹n ng¹ch ... 2. Phßng kÕ to¸n tµi chÝnh: h¹ch to¸n kÕ to¸n, ®¸nh gi¸ tßan bé kÕt qu¶ ho¹t ®éng cña C«ng ty, qu¶n lý tµi s¶n, vèn, phÝ, më L/C cho c¸c phßng nghiÖp vô, qu¶n lý tiÒn hµng cho C«ng ty . 3. Phßng tæ chøc c¸n bé: n¾m nh©n lùc cña C«ng ty, ®-a ra chÝnh s¸ch vÒ lao ®éng, tiÒn l-¬ng, thanh tra, b¶o vÖ, ®µo t¹o,... 4. Phßng Hµnh chÝnh qu¶n trÞ: phôc vô v¨n phßng phÈm, tiÕp kh¸ch, v¨n th-, chñ tr× héi nghÞ, tiÕp kh¸ch ®Õn giao dÞch lµm viÖc víi C«ng ty. 5. C¸c phßng nghiÖp vô kinh doanh (9 phßng): ®-îc phÐp ñy th¸c vµ nhËn ñy th¸c xuÊt nhËp khÈu víi c¸c tæ chøc kinh tÕ trong vµ ngßai n-íc, tæ chøc liªn doanh liªn kÕt trong kinh doanh xuÊt nhËp khÈu, dÞch vô. 14. Phßng Liªn doanh liªn kÕt. 15. Phßng Kinh doanh du lÞch kh¸ch s¹n. 16. Ban KiÕn thiÕt s¶n xuÊt c¬ b¶n. Bªn c¹nh 16 phßng ban lµ c¸c ®¬n vÞ trùc thuéc sau: - Trung t©m Du lÞch dÞch vô kh¸ch s¹n: 32 Lý Th¸i Tæ - Hµ Néi. - Trung t©m Th-¬ng m¹i dÞch vô tæng hîp 26 Lý Th¸i Tæ - Hµ Néi. 16 - XÝ nghiÖp DÞch vô Th-¬ng m¹i l¾p r¸p xe m¸y:11B L¸ng H¹ - Hµ Néi. - Chi nh¸nh C«ng ty XNK dÞch vô Th-¬ng m¹i INTIMEX §µ N½ng. - Chi nh¸nh C«ng ty XNK dÞch vô th-¬ng m¹i INTIMEX TP. Hå ChÝ Minh. - Chi nh¸nh C«ng ty XNK dÞch vô th-¬ng m¹i INTIMEX H¶i Phßng. - XÝ nghiÖp DÞch vô th-¬ng m¹i s¶n xuÊt: 2 Lª Phông HiÓu - Hµ Néi. 3. Néi dung ho¹t ®éng cña c«ng ty. C«ng ty XNK dÞch vô th-¬ng m¹i INTIMEX lµ mét doanh nghiÖp Nhµ n-íc trùc thuéc Bé Th-¬ng m¹i. Tªn giao dÞch ®èi ngo¹i lµ : Foreign Trade Enterprise. Tªn ®iÖn tÝn : INTIMEX §Þa chØ : 96 TrÇn H-ng §¹o - Hµ Néi. C«ng ty INTIMEX cã nh÷ng néi dung ho¹t ®éng chñ yÕu sau ®©y: 1. XuÊt nhËp khÈu trùc tiÕp vµ nhËn uû th¸c c¸c mÆt hµng n«ng l©m h¶i s¶n, hµng tiªu dïng, hµng thñ c«ng mü nghÖ cïng c¸c mÆt hµng do C«ng ty tù s¶n xuÊt hoÆc gia c«ng, hoÆc liªn doanh liªn kÕt t¹o ra. 2. XuÊt nhËp khÈu trùc tiÕp vµ nhËn ñy th¸c c¸c mÆt hµng m¸y mãc thiÕt bÞ, vËt t- x©y dùng, nguyªn vËt liÖu, ph-¬ng tiÖn vËn t¶i. 3. TiÕn hµnh c¸c ho¹t ®éng s¶n xuÊt, l¾p r¸p, gia c«ng, liªn doanh liªn kÕt hîp t¸c ®Çu t- víi c¸c ®èi t¸c trong vµ ngoµi n-íc nh»m s¶n xuÊt hµng xuÊt khÈu vµ tiªu dïng. 4. KÕt hîp víi viÖc lµm dÞch vô kiÒu hèi cho ng-êi ViÖt Nam ®Þnh cë n-íc ngoµi, kinh doanh nhµ hµng, kh¸ch s¹n du lÞch. 5. TiÕn hµnh b¸n bu«n b¸n lÎ c¸c mÆt hµng thuéc ph¹m vi C«ng ty s¶n xuÊt, gia c«ng, l¾p r¸p. II- T×nh h×nh xuÊt khÈu cµ phª cña C«ng ty INTIMEX: 1. T×nh h×nh thu mua cµ phª xuÊt khÈu: §èi víi bÊt cø mét doanh nghiÖp kinh doanh xuÊt nhËp khÈu nµo th× ho¹t ®éng thu mua hµng ®Ó xuÊt khÈu còng nh- tiªu thô hµng nhËp khÈu ®Òu lµ nÒn t¶ng ®¶m b¶o cho sù ph¸t triÓn l©u dµi cña C«ng ty. Ho¹t ®éng 17 kinh doanh néi ®Þa cña C«ng ty cã ph¸t triÓn v÷ng ch¾c th× C«ng ty míi cã ®iÒu kiÖn më réng ho¹t ®éng th-¬ng m¹i trªn thÞ tr-êng quèc tÕ. NhËn thøc ®-îc râ ®iÒu ®ã ngay tõ khi thµnh lËp C«ng ty INTIMEX ®· x¸c ®Þnh râ kh©u thu mua hµng xuÊt khÈu còng nh- tiªu thô hµng nhËp khÈu lµ nh÷ng kh©u tèi quan träng cÊu thµnh lªn ho¹t ®éng kinh doanh cña C«ng ty. Trong ho¹t ®éng xuÊt khÈu cµ phª cña m×nh, C«ng ty INTIMEX còng ®· hÕt søc chó träng tíi vÊn ®Ò thu mua hµng trong n-íc, b»ng chøng lµ C«ng ty ®· thiÕt lËp ®-îc mét hÖ thèng c¸c ch©n hµng cã uy tÝn ë trong n-íc cã thÓ ®¶m b¶o nh÷ng ®ßi hái cña C«ng ty vÒ c¶ sè l-îng còng nh- chÊt l-îng khi t×m ®-îc b¹n hµng xuÊt khÈu. Ngay tõ khi cµ phª ViÖt Nam míi tham gia thÞ tr-êng cµ phª thÕ giíi, l-îng cµ phª xuÊt khÈu lóc ®ã míi chØ mang tÝnh chÊt th¨m dß mµ ch-a ®¹t gi¸ trÞ th-¬ng m¹i ®¸ng kÓ, C«ng ty ®· quan t©m tíi mét chiÕn l-îc xuÊt khÈu cµ phª l©u dµi b»ng viÖc t×m kiÕm vµ lùa chän ®èi t¸c lµm ¨n trong n-íc. C«ng ty ®· cö nhiÒu ®oµn c¸n bé trùc tiÕp tíi c¸c vïng s¶n xuÊt cµ phª chñ yÕu lóc ®ã ®Ó liªn hÖ mua cµ phª xuÊt khÈu còng nh- xem xÐt kh¶ n¨ng hîp t¸c l©u dµi víi c¸c nhµ s¶n xuÊt, mµ cô thÓ lóc ®ã lµ c¸c n«ng tr-êng cµ phª. Nhê vËy, trong nh÷ng n¨m sau nµy khi s¶n xuÊt vµ xuÊt khÈu cµ phª cña ViÖt Nam b¾t ®Çu khëi s¾c th× C«ng ty lµ mét trong nh÷ng doanh nghiÖp hµng ®Çu cña Bé Th-¬ng m¹i tham gia vµo thÞ tr-êng cµ phª thÕ giíi. B-íc sang giai ®o¹n ®æi míi vµ më cöa nÒn kinh tÕ ®Êt n-íc, khi xuÊt khÈu cµ phª cña ViÖt Nam ®· ph¸t triÓn mét c¸ch æn ®Þnh th× ho¹t ®éng xuÊt khÈu cµ phª cña C«ng ty còng ®· cã b-íc tiÕn dµi, trong ®ã cã phÇn ®ãng gãp kh«ng nhá cña ho¹t ®éng mua hµng trong n-íc. HiÖn nay, c¸c ®èi t¸c cung cÊp cµ phª xuÊt khÈu truyÒn thèng cho C«ng ty ®· chiÕm tíi h¬n 85% tæng khèi l-îng cµ phª xuÊt khÈu trùc tiÕp cña C«ng ty. §iÒu ®ã nãi nªn tÝnh æn ®Þnh vµ hiÖu qu¶ trong ho¹t ®éng kinh doanh néi ®Þa cña C«ng ty. Kh«ng dõng l¹i ë nh÷ng kÕt qu¶ ®¹t ®-îc, C«ng ty INTIMEX vÉn tiÕp tôc cñng cè c¸c ch©n hµng vèn cã vµ tÝch cùc t×m kiÕm nh÷ng ch©n hµng míi nh»m ®a d¹ng ho¸ nguån hµng cung cÊp trong n-íc ®¶m b¶o cho nh÷ng ®ßi hái kh¾t khe vÒ chÊt l-îng vµ nh÷ng nhu cÇu lín vÒ khèi l-îng cho b-íc ph¸t triÓn míi trong t-¬ng lai. 2. Ho¹t ®éng xuÊt khÈu. 2.1. C¸c h×nh thøc xuÊt khÈu chñ yÕu. 18 HiÖn nay C«ng ty INTIMEX ®ang thùc hiÖn xuÊt khÈu mÆt hµng cµ phª theo ba ph-ong thøc chñ yÕu lµ: xuÊt khÈu trùc tiÕp, xuÊt khÈu ñy th¸c vµ xuÊt khÈu theo ph-¬ng thùc hµng ®æi hµng. Trong ba ph-¬ng thøc nµy, ph-¬ng thøc xuÊt khÈu trùc tiÕp ®ãng vai trß quan träng nhÊt, tû träng kim ng¹ch cµ phª ®-îc xuÊt khÈu trùc tiÕp th-êng chiÕm tõ 60% ®Õn 70% tæng kim ng¹ch xuÊt khÈu cµ phª cña C«ng ty. Së dÜ tû träng nµy cao nh- vËy bëi xuÊt khÈu trùc tiÕp lµ ph-¬ng thøc mang tÝnh chñ ®éng vµ th-ßng mang l¹i hiÖu qu¶ kinh tÕ cao h¬n so víi c¸c h×nh thøc xuÊt khÈu kh¸c. H¬n n÷a, khi ho¹t ®éng xuÊt khÈu cµ phª theo ph-ong thøc nµy C«ng ty cßn thøc ®Èy ®-îc ho¹t ®éng kinh doanh néi ®Þa, t¹o ra ®-îc nhiÒu mèi quan hÖ kinh tÕ trong n-íc, t¹o ra c«ng ¨n viÖc lµm cho c¸c nh©n viªn trong C«ng ty thuéc c¸c chi nh¸nh cña ®Þa ph-¬ng. Tuy nhiªn, ph-¬ng thøc xuÊt khÈu trùc tiÕp l¹i tá ta kÐm hiÖu qu¶ ®èi víi c¸c kh¸ch hµng n-íc ngoµi kh«ng cã nguån ngo¹i tÖ dåi dµo. V× vËy C«ng ty cßn sö dông ph-¬ng thøc xuÊt khÈu hµng ®æi hµng ®Ó më réng thÞ tr-êng cµ phª sang c¸c n-íc thuéc §«ng ¢u vµ Liªn X« cò. §Æc biÖt trong thêi gian gÇn ®©y C«ng ty ®· thùc hiÖn xuÊt khÈu cµ phª theo ph-¬ng thøc nµy sang Singapore ®Ó ®æi lÊy mét sè hµng khan hiÕm mµ trong n-íc ch-a thÓ ®¸p øng ®-îc. Nhê vËy tõ chç chØ chiÕm 2-5% tæng kim ng¹ch xuÊt khÈu cµ phª trong thêi gian ®Çu, ®Õn nay tû träng xuÊt khÈu cµ phª theo ph-ong thøc hµng ®æi hµng cña C«ng ty ®· t¨ng lªn ®Õn 10-20%. NÕu tiÕp tôc duy tr× ®-îc ®µ t¨ng tr-ëng nµy ®Õn n¨m 2002 tû träng cµ phª xuÊt khÈu ®æi hµng sÏ ®¹t møc æn ®Þnh kho¶ng 30% trong tæng kim ng¹ch xuÊt khÈu cµ phª cña C«ng ty. Ph-¬ng thøc xuÊt khÈu thø 3 mµ C«ng ty ¸p dông ®èi víi mÆt hµng chñ yÕu lµ xuÊt khÈu ñy th¸c. §©y ®· tõng lµ ph-¬ng thøc xuÊt khÈu chñ yÕu cña C«ng ty trong nh÷ng n¨m cuèi thËp kû 80 vµ ®Çu thËp kû 90. Nhê uy tÝn cña mét doanh nghiÖp kinh doanh xuÊt nhËp khÈu lµm ¨n cã hiÖu qu¶ còng víi ®éi ngò c¸n bé cã nhiÒu kinh nghiÖm trong lÜnh vùc xuÊt khÈu cµ phª mµ C«ng ty INTIMEX ®· ®-îc nhiÒu b¹n hµng trong n-íc tÝn nhiÖm ñy th¸c. Thªm vµo ®ã, do ®· sím t¹o lËp ®-îc mét m¹ng l-íi kh¸ch hµng nªn khèi l-îng cµ phª xuÊt khÈu uû th¸c cña C«ng ty lu«n ®¹t møc cao. Tuy vËy, ®ã chØ lµ thêi kú ®Çu cña giai ®o¹n ®æi míi, sau nµy do sù bung ra m¹nh mÏ cña ho¹t ®éng xuÊt khÈu mµ ngµy cµng cã nhiÒu doanh nghiÖp ®-îc tham gia xuÊt khÈu trùc tiÕp dÉn ®Õn t×nh tr¹ng c¹nh tranh gay g¾t trªn 19 thÞ tr-êng xuÊt khÈu cµ phª. C¸c b¹n hµng cña C«ng ty tr-íc ®©y th-êng ñy th¸c xuÊt khÈu th× nay còng giµnh ®-îc quyÒn xuÊt khÈu trùc tiÕp nªn tû träng cµ phª xuÊt khÈu ñy th¸c trong vµi n¨m gÇn ®©y cã chiÒu h-íng gi¶m m¹nh. §ã còng lµ qui luËt tÊt yÕu cña nÒn kinh tÕ thÞ tr-êng, v× vËy C«ng ty cÇn cã nh÷ng b-íc ®i hîp lý ®Ó duy tr× sù t¨ng tr-ëng cña ho¹t ®éng xuÊt khÈu cµ phª. BiÓu 6: Tû träng kim ng¹ch xuÊt khÈu cµ phª cña C«ng ty INTIMEX theo c¸c ph-¬ng thøc trong 2 n¨m 1990 vµ 2000. (§¬n vÞ: USD) N¨m Ph-¬ng thøc 1. XK trùc tiÕp 2. Xk uû th¸c 3. XK theo p.thøc hµng ®æi hµng Tæng sè 1990 2000 Kim ng¹ch Tû träng Kim ng¹ch Tû träng 385.000 53,97% 3.265.000 71,82% 267.000 37,43% 440.000 9,45% 61.400 8,60% 855.000 18,73% 713.400 100% 4.560.000 100% (Nguån: Phßng KTTH C«ng ty INTIMEX) Nh- v©y, tr¶i qua 10 n¨m ®· cã nhiÒu biÕn ®æi lín trong c¬ cÊu tû träng cña c¸c ph-¬ng thøc xuÊt khÈu cµ phª cña C«ng ty. §ã lµ sù t¨ng tû träng cña c¸c ph-¬ng thøc xuÊt khÈu trùc tiÕp vµ xuÊt khÈu theo ph-¬ng thøc hµng ®æi hµng. Tõ chç chØ chiÕm h¬n 50% tæng kim ng¹ch, t-¬ng ®-¬ng 385.000USD, ®Õn nay kim ng¹ch xuÊt khÈu cµ phª trùc tiÕp ®· t¨ng lªn gÇn 72% víi 3.265.000. §iÒu ®ã ngµy cµng kh¼ng ®Þnh vai trß cña ph-¬ng thøc nµy trong xu thÕ ph¸t triÓn xuÊt khÈu cña C«ng ty. Bªn c¹nh ®ã, kim ng¹ch cµ phª xuÊt khÈu ®æi hµng còng cã chiÒu h-íng t¨ng m¹nh vÒ gi¸ trÞ còng nh- tû träng. §Õn nay, kim ng¹ch cµ phª xuÊt khÈu ®æi hµng ®· ®¹t 855.000USD, chiÕm 18,73% tæng kim ng¹ch xuÊt khÈu cµ phª cña C«ng ty. Tuy nhiªn, ®iÒu tÊt yÕu lµ víi sù gia t¨ng tû träng cña hai ph-¬ng thøc trªn th× tû träng kim ng¹ch cña ph-¬ng thøc xuÊt khÈu ñy th¸c còng gi¶m tõ 37,43% xuèng cßn 9,45%. Nh-ng nÕu xÐt vÒ mÆt gi¸ trÞ tuyÖt ®èi th× kim ng¹ch cµ phª xuÊt khÈu ñy th¸c còng ®· t¨ng gÇn gÊp ®«i, ®Õn n¨m 2000 con sè kim ng¹ch nµy lµ 440.000USD. 2.2. Khèi l-îng, gi¸ c¶ vµ kim ng¹ch xuÊt khÈu. 20
- Xem thêm -