Tài liệu Phát triển dịch vụ logictics trong giao nhận, vận tải biển của việt nam trường hợp công ty pnt chi nhánh phía bắc

  • Số trang: 136 |
  • Loại file: PDF |
  • Lượt xem: 43 |
  • Lượt tải: 0
nguyetha

Đã đăng 8490 tài liệu

Mô tả:

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ --------------------- DƯƠNG MINH NGUYỆT PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ LOGICTICS TRONG GIAO NHẬN, VẬN TẢI BIỂN CỦA VIỆT NAM TRƯỜNG HỢP CÔNG TY PNT CHI NHÁNH PHÍA BẮC LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ ĐỐI NGOẠI Hà Nội – 2012 ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ --------------------- DƯƠNG MINH NGUYỆT PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ LOGICTICS TRONG GIAO NHẬN, VẬN TẢI BIỂN CỦA VIỆT NAM TRƯỜNG HỢP CÔNG TY PNT CHI NHÁNH PHÍA BẮC Chuyên ngành: KTTG & QHKTQT Mã số: 60 31 07 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ ĐỐI NGOẠI NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. VŨ ANH DŨNG Hà Nội – 2012 MỤC LỤC DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT ...........................................................................i DANH MỤC CÁC BẢNG........................................................................................... ii DANH MỤC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ ................................................................................ iii LỜI MỞ ĐẦU ............................................................................................................... 1 CHƢƠNG 1:CƠ SỞ LÝ LUẬN THỰC TIỄN VỀ LOGISTICS CỦA VIỆT NAM 1.1. LÝ LUẬN CHUNG VỀ LOGISTICS ................................................................. 5 1.1.1.Khái quát về logistics........................................................................................... 5 1.1.1.1. Khái niệm và tầm quan trọng của logistics ................................................... 5 1.1.1.2. Một số cách tiếp cận về logistics ................................................................... 10 1.1.1.3. Đặc điểm của logistics ................................................................................... 13 1.1.2. Mối quan hệ giữa vận tải biển và logistics ..................................................... 16 1.1.2.1 Tầm quan trọng của vận tải biển trong thƣơng mại quốc tế hiện nay ...... 16 1.1.2.2 Logistics trong hoạt động giao nhận, vận tải biển ....................................... 18 1.1.3. Các yếu tố tác động tới hoạt động logistics trong vận tải biển trong tƣơng lai ...................................................................................................................................... 19 1.1.3.1 Thƣơng mại quốc tế đƣợc đẩy mạnh ............................................................ 20 1.1.3.2 Kinh tế dịch vụ ngày càng phát triển .......................................................... 20 1.1.3.3 Sự bùng nổ của trao đổi dữ liệu điện tử (EDI - Electronic Data Interchange) ...................................................................................................................................... 21 1.1.3.4 Mạng Internet ................................................................................................ 21 1.1.3.5 Công nghệ viễn thông .................................................................................... 22 1.1.3.6 Hệ thống thông tin địa lý (GIS) ..................................................................... 22 1.1.3.7 Hệ thống vệ tinh .............................................................................................. 23 1.2 HOẠT ĐỘNG LOGISTICS TRONG CÁC DOANH NGHIỆP GIAO NHẬN, VẬN TẢI BIỂN VIỆT NAM TRONG NHỮNG NĂM GẦN ĐÂY ....................... 24 1.2.1. Lợi ích do logistics đem lại cho các doanh nghiệp giao nhận, vận tải biển24 1.2.1.1 Giảm chi phí .................................................................................................... 24 1.2.1.2. Nâng cao mức độ linh hoạt trong hoạt động của các DN .......................... 25 1.2.1.3 Tăng cƣờng chất lƣợng dịch vụ ..................................................................... 26 1.2.1.4 Tăng doanh thu và lợi nhuận ........................................................................ 27 1.2.2. Hoạt động logistics trong các DN giao nhận, vận tải biển tại Việt Nam...28 1.2.2.1 Thực trạng hoạt động của các doanh nghiệp giao nhận, vận tải biển Việt Nam .............................................................................................................................. 28 1.2.2.2 Nhận thức của các DN giao nhận, vận tải biển về logistics ........................ 37 1.2.2.3 Thực tiễn áp dụng logistics trong các DN giao nhận, vận tải biển Việt Nam ...................................................................................................................................... 38 1.2.3. Các yếu tố tác động tới hoạt động logistics trong vận tải biển tại Việt Nam những năm tới ............................................................................................................. 41 1.2.3.1 Các yếu tố khách quan ................................................................................... 41 1.2.3.2 Các yếu tố chủ quan ....................................................................................... 53 CHƢƠNG 2: NGHIÊN CỨU TRƢỜNG HỢP CỦA CÔNG TY PNT CHI NHÁNH PHÍA BẮC 2.1. GIỚI THIỆU KHÁI QUÁT VỀ CÔNG TY PNT ........................................... .62 2.1.1. Quá trình ra đời và phát triển của chi nhánh công ty ................................. 62 2.1.2. Cơ cấu tổ chức quản lý của chi nhánh công ty ............................................ 63 2.1.3. Đánh giá chung về tình hình hoạt kinh doanh của chi nhánh Công ty ......71 2.2. THỰC TRANG VẬN TẢI VÀ GIAO NHẬN HÀNG HOÁ CỦA CÔNG TY PNT CHI NHÁNH PHÍA BẮC ................................................................................. 71 2.2.1. Đại lý hãng tàu (Shipping Agent) .................................................................... 72 2.2.2. Đại lý giao nhận (Freight Fowarder) .............................................................. 76 2.2.3. Tổng sản lƣợng vận tải và giao nhận hàng hoá xuất nhập khẩu của chi nhánh .............. …………………………………………………………………………...…87 2.3. ĐỐI VỚI CÔNG TY PNT CHI NHÁNH PHÍA BẮC.....................................90 2.3.1.Phát triển các dịch vụ logistics mũi nhọn của Công ty .................................. 93 2.3.2. Ứng dụng công nghệ hiện đại trong quản lý và khai thác ............................ 96 2.3.3. Hợp tác với các đối tác ở các nƣớc phát triển ................................................ 96 3.2.4. Tăng cƣờng hoạt động Marketing nhằm thu hút khách hàng ..................... 97 CHƢƠNG 3: MỘT SỐ HÀM Ý ĐỐI VỚI SỰ PHÁT TRIỂN LOGISTICS TRONG IAO NHẬN, VẬN TẢI BIỂN CỦA VIỆT NAM SAU KHI GIA NHẬP WTO 3.1.NHỮNG THUẬN LỢI VÀ KHÓ KHĂN KHI ÁP DỤNG LOGISTICS TRONG VẬN TẢI BIỂN TẠI VIỆT NAM ................................................................................. 3.1.1. Thuận lợi ........................................................................................................... 99 3.1.2 Khó khăn ..........................................................................................................100 3.2. MỘT SỐ GIẢI PHÁP CHỦ YẾU NHẰM PHÁT TRIỂN LOGISTICS TRONG VẬN TẢI BIỂN TẠI VIỆT NAM...............................................................................104 3.2.1 Các giải pháp vĩ mô .........................................................................................104 3.2.2 Giải pháp vi mô ................................................................................................ 116 KẾT LUẬN ...............................................................................................................122 TÀI LIỆU THAM KHẢO........................................................................................124 DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TT Từ viêt tắt Nguyên nghĩa 1 B/L Vận đơn đường biển (Ocean Bill of Lading - B/L) 2 CFS Phí khai thác hàng 3 CIF 4 5 6 7 8 CNH – HĐH CNTT Cont COR CSC Cost, Insurance and Freight - - 1 một thuật ngữ trong TMQT, được thể hiện trong Incoterm công nghiệp hoá - hiện đại hoá Công nghệ thông tin Container Biên bản hàng đổ vỡ hư hỏng (Cargo outturn report) Giấy chứng nhận hàng thiếu (Certificate of shortlanded cargo) 9 10 11 DN DWT EDI Doanh nghiệp Trọng tải bình quân Trao đổi dữ liệu điện tử (Electronic Data Interchange) 12 FCL Full than container load - thuật ngữ trong vận tải quốc tế 13 FOB 14 GIS 15 GPS 16 HB/L Free On Board - 1 một thuật ngữ trong TMQT, được thể hiện trong Incoterm Hệ thống thông tin địa lý (Geographic Information System gọi tắt là GIS) Hệ thống định vị toàn cầu (tiếng Anh: Global Positioning System - GPS) l vận đơn nhà hay vận đơn thứ cấp (house bill of lading) 17 LCL Less than container load - thuật ngữ trong vận tải quốc tế 18 LR Thư dự kháng (letter of reservation) 19 MB/L vận đơn chủ (master bill of lading) 20 MFN Nguyên tắc tối huệ quốc (Most favoured natioa) 21 NT Nguyên tắc đãi ngộ quốc gia (National Treatment) 22 ROROC 23 TMQT Biên bản kết toán nhận hàng với tàu (Report on receipt of cargo) Thương mại quốc tế 24 UNCTAD 25 VTĐPT Hội nghị LHQ về thương mại và phát triển (UN Conference on Trade and Development) Vận tải đa phương thức 26 WTO Ngân hàng Thế Giới 27 WTO Tổ chức Thương mại Thế Giới i DANH MỤC CÁC BẢNG TT Số hiệu Tên bảng 1 Bảng 1.1 Đội tàu biển Việt Nam đến hết 24/ 6/2011 36 2 Bảng 1.2 Quy mô kho bãi của một số cảng trong cả nước 40 3 Bảng 1.3 Đội thương thuyền Tây Âu và thế giới tính đến 4/2011 43 -44 4 Bảng 1.4 20 hãng vận tải container hàng đầu 46-47 5 Bảng 1.5 Hàng hoá chuyên chở bằng container 49 6 Bảng 1.6 Dự báo khối lượng vận tải đường biển Việt Nam đến 2020 54 7 Bảng 1.7 Quy hoạch phát triển của hệ thống cảng biển Việt Nam 2020 55-56 8 Bảng 1.8 Quy mô, cơ cấu đội tàu biển Việt Nam tới năm 2010 - 2020 57 9 Bảng 2.1 Doanh thu từ hợp đồng uỷ thác đại lý hãng tàu năm 2010 75 10 Bảng 2.2 Xác định hao phí lao động chi dịch vụ đại lý hãng tàu 2010 75 11 Bảng 2.3 Doanh thu từ hợp đồng uỷ thác đại lý Giao nhận năm 2011 85 12 Bảng 2.4 Xác định hao phí lao động chi DV đại lý Giao nhận 2011 85 13 Bảng 2.5 Tổng hợp số liệu PNT trans thông quan qua cảng HP ii Trang 87-88 DANH MỤC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ TT Số hiệu Tên Biểu đồ Trang 5 11 1 Biểu đồ 1.1 2 Biểu đồ 1.2 Kiểm soát dòng vận động bên trong và bên ngoài doanh nghiệp Logistics tiếp cận theo trục ngang 3 Biểu đồ 1.3 Logistics tiếp cận theo hình tháp 13 4 Biểu đồ 1.4 Bốn chức năng hoạt động của doanh nghiệp 16 5 Biểu đồ 1.5 Chuỗi logistics trong vận tải biển 24 6 Biểu đồ 2.1 Sơ đồ tổ chức PNT TRANS 65 7 Biểu đồ 2.2 Sơ đồ chức năng các bộ phận nghiệp vụ 70 iii LỜI MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Trong những thập niên gần đây, sự gia tăng thương mại một cách mạnh mẽ giữa các quốc gia và giữa các châu lục đã kéo theo sự phát triển mạnh mẽ của các phương thức vận tải hàng hóa. Trong lĩnh vực giao thông vận tải, người kinh doanh dịch vụ vận tải không chỉ đơn thuần là người vận chuyển nữa, mà thực tế họ đã tham gia cũng với người sản xuất để đảm nhiệm thêm các khâu liên quan đến quá trình sản xuất hàng hoá như: gia công, chế biến, lắp ráp, đóng gói, gom hàng, xếp hàng, lưu kho và giao nhận. Hoạt động vận tải thuần tuý đã dần chuyển sang hoạt động tổ chức toàn bộ dây chuyền phân phối vật chất và trở thành một bộ phận khăng khít của chuỗi mắt xích “cung – cầu”. Xu hướng đó không những đòi hỏi phải phối hợp liên hoàn tất cả các phương thức vận tải, mà còn đòi hỏi phải kiểm soát được các luồng thông tin, luồng hàng hoá và luồng tài chính. Chỉ khi tối ưu được toàn bộ quá trình này thì mới giải quyết được vấn đề đặt ra là: vừa làm tăng lợi nhuận cho các DN sản xuất hàng hoá, vừa làm tăng lợi nhuận cho các hãng vận tải, thương mại, đảm bảo được lợi ích chung. Từ đó đã hình thành nên vấn đề quản lý logistics nhằm đạt được mục tiêu trên. Hiện nay Việt Nam đang trong quá trình chuyển mình để hội nhập vào nền kinh tế thế giới. Các DN Việt Nam cần phải tăng khả năng cạnh tranh, cung cấp cho thị trường các loại hàng hoá phù hợp. Điều này đòi hỏi người vận chuyển phải đảm bảo chi phí vận tải hợp lý, đúng thời điểm, chính xác và an toàn. Muốn như vậy, không có cách nào khác là các DN giao nhận, vận tải của ta phải làm quen và áp dụng logistics trong hoạt động của mình nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ cung cấp, đặc biệt là trong hoạt động vận tải biển vì khối lượng hàng hoá chuyên chở bằng đường biển luôn chiếm tỷ trọng rất lớn trong toàn bộ khối lượng hàng hoá XNK được chuyên chở. Vậy các yếu tố tác động đến logictics trong giao nhận, vận tải biển của Việt Nam là gì? Sau khi gia nhập WTO các DN logictics Việt Nam cần có những giải pháp nào để cạnh tranh tốt hơn? Với mong muốn góp một phần sức lực nhỏ bé của mình trong việc 1 phát triển ngành dịch vụ hàng hải Việt Nam ngày càng lớn mạnh và tiên tiến, phối hợp cùng những ngành khác trong nền kinh tế nhằm nâng cao vị thế của đất nước trong lĩnh vực kinh tế nói riêng và trong mọi lĩnh vực nói chung, tôi đã quyết định chọn đề tài: “Phát triển dịch vụ Logistics trong giao nhận, vận tải biển của Việt Nam trường hợp Công ty PNT chi nhánh phía Bắc” cho luận văn tốt nghiệp của mình với mong muốn thông qua luận văn này và với những kiến thức đã học cũng như những kinh nghiệm thực tế được tích lũy trong quá trình làm việc tại công ty, tôi muốn góp phần giúp cho Chi nhánh phía Bắc của công ty PNT thêm hoàn thiện, công việc kinh doanh ngày càng được mở rộng, tạo, cũng cố và nâng cao uy tín của công ty trên tất cả thị trường trong và ngoài nước. Và giới thiệu những ưu việt mà hoạt động logistics có thể đem lại cho ngành dịch vụ giao nhận, vận tải biển tại Việt Nam và đề ra một số giải pháp nhằm phát triển ngành dịch vụ này. 2. Tình hình nghiên cứu Hội nhập kinh tế quốc tế là xu hướng tất yếu và là một yêu cầu khách quan đối với bất kỳ quốc gia nào trên thế giới trong quá trình phát triển. Xu hướng này ngày càng hình thành rõ rệt mà nét nổi bật là nền kinh tế thị trường đang trở thành một sân chơi chung cho tất cả các nước. Việt Nam đang đứng trước những thách thức to lớn từ cam kết mở rộng thị trường dịch vụ logistics khi gia nhập WTO. Chỉ còn vài năm nữa thị trường sẽ được tự do hóa với bên ngoài. Câu chuyện tưởng chừng đã cũ nhưng không hề cũ một chút nào. Nếu ta cứ bình chân như vại, thì đến một lúc nào đó, khi bất ngờ bị đánh bật ra khỏi cuộc chơi ta mới giật mình ngỡ ngàng. Trong xu thế hội nhập kinh tế quốc tế và khu vực thì mối quan hệ giữa các quốc gia về phương diện kinh tế ngày càng trở nên gắn bó với nhau hơn. Đặc biệt, là ngoại thương - một hoạt động đóng vai trò hết sức quan trọng trong việc phát triển kinh tế, góp phần nâng cao vị thế quốc gia trên thị trường quốc tế. Việt Nam cùng với chính sách mở cửa nền kinh tế đã từng bước hoà nhập vào nền kinh tế toàn cầu. Các doanh nghiệp Việt Nam ngày càng thiết lập được nhiều mối quan hệ với các doanh nghiệp khác trên thế giới, góp phần thúc đẩy hoạt động thương mại phát triển 2 mạnh mẽ, đa dạng. Khối lượng hàng hoá ngoại thương trao đổi giữa các nước trên thế giới cũng tăng với tốc độ đáng kể. Bên cạnh đó, nước ta là nước có bờ biển dài - 3.260 km với nhiều sông lớn như sông Hồng, Thái Bình, Đồng Nai, Cửu Long và có vịnh tự nhiên kín gió như Vũng Tàu, Hạ Long, Cam Ranh nên có rất nhiều điều kiện để xây dựng các cảng biển lớn. Mặt khác, nước ta nằm trong tuyến vận tải quan trọng từ Thái Bình Dương sang Ấn Độ Dương, từ biển Đông sang Thái Bình Dương nên vận tải biển của chúng ta là rất lớn. Tất cả những yếu tố trên hứa hẹn Việt Nam trở thành một quốc gia mạnh về thương mại, đó cũng là cơ hội phát triển cho ngành vận tải hàng hóa bằng đường biển. Xuất phát từ những lợi thế hiện có và để phù hợp với tình hình, xu thế chung của nhu cầu vận tải hàng hóa bằng container của thế giới, ở nước ta, trong những năm gần đây đã xuất hiện nhiều công ty giao nhận cũng như đại lý hãng tàu. Trong xu thế hội nhập, các dịch vụ logictics trong giao nhận vận tải biển của Việt Nam còn khá non nớt nên nước ta đang là một thị trường hẫp dẫn với giới kinh doanh và các công ty logictics nước ngoài. . 3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu - Mục đích nghiên cứu chính của luận văn là tập trung vào nghiên cứu những vấn đề mà doanh nghiệp dịch vụ logistics cần cảm nhận, thực sự nhìn nhận lại chiến lược kinh doanh của mình. Trên cơ sở đó nâng cao khả năng cạnh tranh và hiệu quả của dịch vụ Logistics trong vận tải biển của nước ta. Việc nghiên cứu tìm ra những giải pháp phát triển hình thức này ở Việt Nam là rất cần thiết để phục vụ cho việc gia nhập WTO. - Nhiệm vụ: Phân tích hiệu quả hoạt động kinh doanh dịch vụ giao nhận hàng hoá xuất nhập khẩu tại công ty PNT chi nhánh phía bắc. Tìm hiểu quá trình hình thành, phát triển của công ty và thu thập những số liệu thực tế của công ty để đưa ra những nhận xét và biện pháp khắc phục những khó khăn cũng như nâng cao hiệu quả của dịch vụ Logistics trong giao nhận hàng hóa, vận tải biển. 4. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu chính là sức cạnh tranh của dịch vụ logistics trong giao nhận vận tải biển hàng hoá quốc tế của công ty PNT chi nhánh phía bắc. 3 Phạm vi nghiên cứu: + Phạm vi thời gian: từ năm 2002 – 2011 + Phạm vi không gian: Các thị trường mà công ty đang khai thác như tại thị trường trong nước và tại một số nước khu vực. 5. Phƣơng pháp nghiên cứu Bài nghiên cứu dựa trên quan sát thực tế, sử dụng phương pháp thống kê mô tả và phân tích hoạt động của công ty PNT chi nhánh phía bắc. Từ đó đưa ra nhận xét và biện pháp thích hợp để cải thiện những khó khăn mà công ty gặp phải. Bên cạnh đó, nguồn số liệu được sử dụng trong bài nghiên cứu chủ yếu được tôi tham khảo từ các báo cáo của công ty thông qua việc cung cấp của nhân viên các phòng ban. 6. Đóng góp mới: Qua việc trình bày, phân tích và luận giải những nội dung đã được xác định, luận văn có những đóng góp mới sau đây: - Luận văn cung cấp những cơ sở lý luận và thông tin, tư liệu cần thiết nhằm phục vụ tốt cho công tác nghiên cứu khoa học, giảng dạy, việc quản lý và sử dụng phương pháp đào tạo nhân lực trong lĩnh vực công nghệ cao -Tổng hợp những cơ sở có tính hệ thống, luận giải góp phần bổ sung, phát triển những cơ sở lý luận dịch vụ logictics nhằm hoàn thiện dịch vụ logictics của công ty PNT chi nhánh phía Bắc. -Phân tích, đánh giá thực trạng hoạt động của Công ty PNT chi nhánh phía Bắc; chỉ rõ những kết quả đạt được, nguyên nhân của những hạn chế trong các dịch vụ logictics của Công ty trong thời gian qua. -Đề xuất một số giải pháp nhằm giúp nâng cao vị thế cạnh tranh của công ty trên thị trường thông qua việc nâng cao năng lực của nhân viên bằng phương pháp đào tạo theo khe hở năng lực, hoàn thiện các dịch vụ của Công ty PNT chi nhánh phía Bắc. 7. Bố cục của luận văn 4 Luận văn trình bày trong 3 chương, có phần mở đầu, phần kết luận, phần mục lục, phần tài liệu tham khảo. Các nội dung cơ bản của luận văn được trình bày theo cấu trúc như sau: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận thực tiễn về logistics của Việt Nam. Chƣơng 2: Nghiên cứu trƣờng hợp của công ty PNT chi nhánh phía bắc Chƣơng 3: Một số hàm ý đối với sự phát triển logistics trong giao nhận, vận tải biển của Việt Nam sau khi gia nhập WTO. 5 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN THỰC TIỄN VỀ LOGISTICS CỦA VIỆT NAM. 1.1. LÝ LUẬN CHUNG VỀ LOGISTICS 1.1.1.Khái quát về logistics 1.1.1.1. Khái niệm và tầm quan trọng của logistics a. Khái niệm: Bất cứ khi nào có sự thay đổi lớn trong một lĩnh vực thì các thuật ngữ và định nghĩa cũng thay đổi theo. Logistics cũng không nằm ngoài quy luật đó. Các thuật ngữ như : logistics kinh doanh, phân phối vật chất, quản lý nguyên vật liệu, kỹ thuật phân phối, quản trị logistics... đều là các thuật ngữ được sử dụng để diễn đạt cùng một chủ đề, đó là cái mà chúng ta gọi là logistics. Dịch vụ logistics được phiên âm theo tiếng Việt là dịch vụ lô-gi-stíc. Nguyên vật liệu Nhà bán lẻ K. H À Quá trình sản xuất Kho chứa thành phẩm Nhà máy N Nhà bán buôn G Quản trị nguyên vật liệu Phân phối vật chất Logistics kinh doanh Hình 1.1: Kiểm soát dòng vận động bên trong và bên ngoài doanh nghiệp Nguồn: James C.J, Contemporary Logistics, New York 1990 Tiến sĩ Don Bowersox Dean của Trường Đại học John H. McConnell (Khoa Marketing và Quản lý chuỗi cung ứng) khi bàn về sự phát triển của phân phối vật chất và logistics đã nói rằng các hoạt động phân phối vật chất sơ khai là sự kết hợp 6 giữa vận tải, lưu kho, chính sách trữ hàng và thực hiện đơn hàng để cung cấp một dịch vụ khách hàng đúng thời gian với chi phí hợp lý 5. Vậy ngày nay thuật ngữ logistics được hiểu như thế nào? Logistics là việc đem sự vật đến đúng nơi mà nó cần phải đến.  Vì vậy logistics được định nghĩa là " quá trình lên kế hoạch, thực hiện và kiểm soát hiệu quả và tiết kiệm chi phí của dòng lưu chuyển và việc lưu trữ nguyên liệu thô, hàng trong kho đang sử dụng, hàng thành phẩm và các thông tin liên quan từ nơi xuất xứ cho tới nơi tiêu thụ nhằm mục đích thoả mãn yêu cầu của người tiêu dùng". (Theo Hội đồng Quản trị logistics Mỹ - 1988)  Logistics tích hợp (intergrated logistics) là một nguyên lý đơn lẻ nhằm hướng dẫn quá trình lên kế hoạch, định vị và kiểm soát các nguồn nhân lực và tài lực có liên quan tới hoạt động phân phối vật chất, hỗ trợ sản xuất và hoạt động mua hàng. (D.Bowersox - CLM Proceeding - 1987)  Logistics là việc quản lý sự vận động và lưu trữ của nguyên vật liệu vào trong doanh nghiêp, của hàng hoá trong lúc sản xuất tại doanh nghiệp và hàng thành phẩm đi ra khỏi doanh nghiệp 3. Từ các phân tích trên, có thể hiểu ngắn gọn về logistics: Đó là quá trình có đƣợc đúng số lƣợng hàng hoá cần thiết đúng nơi, đúng lúc. Dịch vụ logistics là hoạt động thương mại, theo đó thương nhân tổ chức thực hiện một hoặc nhiều công việc bao gồm nhận hàng, vận chuyển, lưu kho, lưu bãi, làm thủ tục hải quan, các thủ tục giấy tờ khác, tư vấn khách hàng, đóng gói bao bì, ghi ký mã hiệu, giao hàng hoặc các dịch vụ khác có liên quan đến hàng hoá theo thoả thuận với khách hàng để hưởng thù lao. (Trích Luật Thương mại - Điều 233). b. Tầm quan trọng của logistics Môi trường kinh doanh ở mỗi nơi trên thế giới là khác nhau, văn hoá cũng như vậy. Điều này đã ảnh hưởng đến việc tiến hành kinh doanh và hoạt động logistics. Chính vì vậy, các nước khác nhau có quan điểm rất khác nhau về logistics. Theo quan điểm của người Pháp, không có sự khác biệt nhiều giữa quản trị các hoạt động của doanh nghiệp với quản trị logistics. Nước Nga vẫn chưa phát triển nhiều 7 trong lĩnh vực logistics nhưng các công ty Nga cũng đang tiến hành các hoạt động logistics. Tại Nhật Bản, logistics được coi là một nhân tố quan trọng trong sự phát triển kinh tế của nước này. Theo một nghiên cứu vào năm 1996 của Bang Michigan, 2,89 nghìn tỷ USD đã được chi cho hoạt động logistics. Tại Mỹ, trong mỗi đồng Đô la bán hàng thì 7,5% được dùng để trang trải cho chi phí logistics và tổng chi phí cho logistics tại Mỹ là 600 tỷ USD, gấp 2 lần chi phí dành cho quốc phòng. Tuy nhiên, chi phí cho logistics có xu hướng giảm xuống, cũng theo nghiên cứu của Bang Michigan, chi phí logistics trong các năm 1996 - 1998 đã giảm 3,6%. Nhưng điều này không có nghĩa là logistics đã kém phần quan trọng mà là do hoạt động logistics tại các doanh nghiệp đã hiệu quả hơn 2. Có thể khẳng định rằng logistics là chìa khoá giúp cho các công ty, nhất là các công ty phải vận chuyển nhiều nguyên vật liệu, tồn tại và kinh doanh có lãi. Hiện nay ngày càng có nhiều công ty hoạt động trên phạm vi quốc tế thì chức năng của logistics lại càng quan trọng. Peter.F.Drucker tiến sĩ luật quốc tế tại Đại học Frankfurt (cha đẻ của ngành Quản trị kinh doanh hiện đại) đã gọi logistics là "lục địa đen của nền kinh tế" và cho rằng logistics là lĩnh vực kinh doanh bị bỏ quên nhiều nhất nhưng cũng lại hứa hẹn nhiều thành công nhất 6. Mục tiêu của logistics là đạt được mức độ đặt ra về dịch vụ khách hàng với chi phí thấp nhất có thể. Nếu như trước đây, logistics được coi là một nhân tố quyết định sự thắng lợi của một cuộc chiến thì ngày nay logistics đã trở thành một phần quan trọng đem đến sự thành công trong kinh doanh. Logistics đã trở thành trung tâm của hầu hết các quyết định kế hoạch và các bộ phận logistics trong doanh nghiệp sẽ tác động qua lại với các phòng ban chức năng chính khác của doanh nghiệp. Hoạt động logistics có thể được thể hiện dưới các dạng sau:  Thu gom và lưu trữ nguyên liệu cho sản xuất,  Lưu trữ và phân phối vật chất hàng thành phẩm,  Thu gom, quản lý và kiểm soát hàng hoá trong kho để hỗ trợ cho thiết bị sản xuất hoặc hàng thành phẩm,  Thiết lập các kênh logistics. 8  Phát triển các khoá đào tạo đề hỗ trợ cho thiết bị sản xuất hoặc như một dịch vụ khách hàng,  Chuẩn bị các tài liệu cần thiết để hỗ trợ cho hoạt động và bảo dưỡng sản phẩm. Có một số tiêu chí để đánh giá một nước có khả năng hoạt động trong lĩnh vực logistics hay không. Điều này rất quan trọng vì một số khu vực trên thế giới có các tài sản logistics rất quý, nó góp phần tạo nên sự phồn thịnh của khu vực đó. Ngược lại, có những nơi lại rất thiếu điều kiện phát triển logistics và nơi đó chịu sự thiệt thòi về mặt kinh tế và cả các khía cạnh khác nữa. Các điều kiện để phát triển logistics của một khu vực hay một quốc gia bao gồm: Điều kiện địa lý: Điều kiện địa lý thuận lợi là một trong những yếu tố để phát triển logistics. Các cảng tự nhiên, ví dụ như vịnh, là một trong những đặc điểm về địa lý có giá trị nhất mà bất kỳ quốc gia nào cũng mong muốn có được. Việc phát triển đường bộ cũng tạo điều kiện thuân lợi cho logistics. Đất đai bằng phẳng là điều kiện lý tưởng nhất để phát triển giao thông đường bộ, còn địa hình núi hay đầm lầy đều gây khó khăn cho giao thông đường bộ. Cơ sở hạ tầng: Việc có được điều kiện địa lý tốt cũng chưa hẳn đã có tác dụng nếu không có cơ sở hạ tầng như đường xá, cảng biển, sân bay... Muốn xây dựng cơ sở hạ tầng thì cần phải mất nhiều năm, thậm chí nhiều thập kỷ. Tuy nhiên, cơ sở hạ tầng cũng tồn tại lâu dài và khó bị hư hại hoặc bị phá huỷ. Môi trường pháp lý: Các doanh nghiệp hiện đại đòi hỏi phải có một hệ thống pháp luật với các quy định về thương mại và buôn bán, về hải quan, về cưỡng chế thi hành luật pháp của các hợp đồng kinh doanh. Hoạt động kinh doanh và logistics đòi hỏi các doanh nghiệp, Chính phủ đề ra các quy định này. Nếu không có các quy định này thì việc kinh doanh chưa chắc đã có lãi bất chấp thực tế là cơ sở hạ tầng hay điều kiện địa lý có tốt như thế nào đi nữa. Chính vì vậy, những lĩnh vực phát triển về mặt kinh tế mạnh nhất là những lĩnh vực có hệ thống pháp luật hoàn hảo và các dịch vụ logistics đầy đủ. 9 Tiến sĩ Don Bowersox Dean của Trường Đại học John H. McConnell (Khoa Marketing và Quản lý chuỗi cung ứng) đã đưa ra 6 mục tiêu hoạt động của một hệ thống logistics như sau 7:  Phản ứng nhanh - một công ty cần có sự phản ứng nhanh nhạy với những thay đổi hay phát triển mới. Khả năng có thể cung cấp cho khách hàng cái mà họ muốn thường là nhân tố giúp cho doanh nghiệp thành công.  Tối thiểu hoá biến động - điều này có liên quan trực tiếp tới mức độ tin cậy, khả năng sản xuất cùng một thành phẩm một cách tương đối và ít biến động nhất có thể. Trong trường hợp sản xuất hàng loạt hay các tình huống tương tự, việc hàng hoá được sản xuất ra phù hợp với những tiêu chuẩn cụ thể là vô cùng quan trọng.  Tối thiểu hoá lưu kho - việc lưu hàng hoá trong kho sẽ gây tốn kém, vì vậy cần phải tối thiểu hóa lưu kho.  Kết hợp vận chuyển - các chi phí vận tải có thể được giảm bớt bằng cách kết hợp nhiều chuyến hàng nhỏ thành một chuyến hàng to.  Chất lượng - không chỉ có các sản phẩm mới cần phải có chất lượng tốt mà dịch vụ logistics cũng cần phải thoả mãn các tiêu chuẩn chất lượng.  Hỗ trợ vòng đời sản phẩm - điều này không chỉ liên quan đến nhu cầu giao hàng hoá đi mà còn cả vấn đề giải quyết hàng hoá bị trả lại như thế nào cho hợp lý. Hàng hoá đó có thể là hàng hoá bị khuyết tật cần phải tái chế bao bì hay tái chế chính bản thân hàng hoá. Dựa trên các phân tích trên, có thể thấy logistics là một nhân tố quan trọng trong doanh nghiệp bởi vì nó có liên quan trực tiếp tới nguyên liệu thô, quá trình chuyển đổi thành thành phẩm và việc phân phối thành phẩm. Logistics còn cung cấp sự hỗ trợ trên các điểm chuyển giao quyền sở hữu. Ngày nay các doanh nghiệp phải tồn tại trong một môi trường chật hẹp, trong môi trường này doanh nghiệp vừa phải tìm kiếm các nguồn lực để sản xuất và đồng thời tìm kiếm khách hàng tiêu thụ các sản phẩm đã sản xuất ra. Phương tiện liên kết doanh nghiệp với môi trường hoạt động 10 đó chính là kênh logistics. Các kênh logistics cung cấp nguyên liệu thô để tạo điều kiện phát triển vận tải và cung cấp thành phẩm cho hệ thống phân phối vật chất. Nhận thức được tầm quan trọng của logistics nên các nước trên thế giới, đặc biệt là các nước phát triển đã chi rất nhiều cho dịch vụ này. Nước Mỹ đã tiêu tốn 10,5% GDP cho dịch vụ logistics; Anh là 10,6%; Pháp 11,1%; Italia và Hà Lan đều chi khoảng 11,3%. Các nước chi cho dịch vụ này nhiều nhất là Đức (13%), Tây Ban Nha (11,5%), Mêxico (14,9%), và Nhật Bản (11,4%) 8. 1.1.1.2. Một số cách tiếp cận về logistics Logistics, hiểu theo nghĩa rộng nhất, có thể được coi là tổng hợp các hoạt động trong 3 khía cạnh chính là : logistics sinh tồn, logistics hoạt động và logistics hệ thống. Logistics sinh tồn có liên quan tới các nhu cầu cơ bản trong cuộc sống như lương thực, thực phẩm, quần áo, nơi cư trú. Tại bất kỳ thời điểm nào, trong bất kỳ môi trường nào, logistics sinh tồn tương đối ổn định và có thể dự đoán được. Con người có nhận thức rất hữu hạn về nhu cầu: cần gì, cần bao nhiêu, khi nào cần và cần ở đâu. Logistics sinh tồn là hoạt động cơ bản của các xã hội sơ khai và là thành phần thiết yếu trong một xã hội công nghiệp hoá. Nó cung cấp nền tảng cho logistics hoạt động. Logistics hoạt động mở rộng các nhu cầu cơ bản bằng cách liên kết các hệ thống sản xuất các sản phẩm xa xỉ, đẹp đẽ cho cuộc sống. Theo định nghĩa, logistics hoạt động liên kết các nguyên liệu thô doanh nghiệp cần trong quá trình sản xuất, các dụng cụ sử dụng nguyên liệu đó trong quá trình sản xuất và phân phối thành phẩm có được từ sản xuất. Khía cạnh này của logistics cũng tương đối ổn định và có thể dự đoán được. Tất cả các doanh nghiệp, từ các nhà sản xuất xe hơi cho đến các chuỗi cửa hàng phục vụ đồ ăn nhanh đều có thể xác định được số lượng nguyên liệu và nguồn lực cần cho sản xuất với độ chính xác cao. Tuy nhiên, logistics hoạt động không thể xác định được khi nào thì một bộ phận máy móc nào đó có sự cố, và để sửa chữa thì cần cái gì, hoặc thời gian cần để sửa chữa. Logistics hoạt động chỉ có liên quan tới sự vận động và lưu kho của nguyên liệu vào trong, qua và đi ra khỏi nhà máy, nên nó sẽ là nền tảng cho logistics hệ thống. 11 Logistics hệ thống liên kết các nguồn lực cần có trong việc giữ cho hệ thống hoạt động. Những nguồn lực này, hay nói cách khác là các yếu tố logistics bao gồm thiết bị, phụ tùng thay thế, nhân sự và đào tạo, các tài liệu kỹ thuật, các thiết bị kiểm tra và hỗ trợ và nhà xưởng. Sự hội nhập được tổ chức tốt của các yếu tố logistics là rất quan trọng, ví dụ như khi hướng dẫn sửa chữa mô tả một cách thức để sửa chữa nhưng dụng cụ thì lại được dùng cho mục đích khác, do vậy, việc sửa chữa có thể sẽ không thực hiện được. Văn phòng hỗ trợ logistics tích hợp đã đưa ra định nghĩa về hỗ trợ logistics tích hợp như sau: Hỗ trợ logistics tích hợp là sự kết hợp của tất cả các phương án hỗ trợ cần thiết để đảm bảo hỗ trợ hiệu quả và kinh tế trong một hệ thống trong suốt quá trình tồn tại của nó. Nó là một phần trọn vẹn của tất cả các khía cạnh trong hệ thống và hoạt động của hệ thống. Hỗ trợ logistics tích hợp nổi trội hơn so với tất cả các yếu tố logistics là nhờ sự liên kết và sự rõ ràng. a. Tiếp cận logistics theo trục ngang Logistics sinh tồn Logistics hoạt động Logistics hệ thống Hình 1.2: Logistics tiếp cận theo trục ngang Nguồn: James C.J, Contemporary Logistics, New York 1990 Hình 2 miêu tả các khái niệm được nói đến ở trên khi logistics được tiếp cận theo trục ngang. Nhân tố thứ nhất là logistics sinh tồn, tại đó toàn bộ thời gian được sử dụng cho một cuộc đấu tranh sinh tồn không có điểm kết. Trong điều kiện này các cá nhân không sở hữu cả công cụ lẫn nhu cầu sản xuất ra thành phẩm để trao đổi cho nhau. Logistics sinh tồn tồn tại như là một hoạt động độc lập, tuy nhiên điều này chỉ là tạm thời. Bởi vì khi các điều kiện phát triển thì dễ nhận thấy có một bước tiến hướng tới sự chuyên môn hoá. Ví dụ như một cá nhân có khả năng đóng ghế sẽ bắt đầu sử dụng sức lực của mình để chuyên tâm vào việc đó. Sản xuất ra có thể vượt quá nhu cầu, và các sản phẩm thừa đó sẽ được coi là thành phẩm dùng để trao đổi cho người khác. Người đóng ghế đó có thể cần các nguyên vật liệu thô khác để sản xuất. Ghế có thể được coi là nguyên liệu đang trong quá trình chờ để được 12
- Xem thêm -