Tài liệu Nâng cao chất lượng của hệ thống quản lí rủi ro tín dụng tại các nhtm việt nam

  • Số trang: 105 |
  • Loại file: PDF |
  • Lượt xem: 63 |
  • Lượt tải: 0
tailieuonline

Đã đăng 39928 tài liệu

Mô tả:

TÓM TẮT ĐỀ TÀI 1. Lý do chọn đề tài Hoạt động tín dụng của NHTM là một trong những hoạt động truyền thống và quan trọng, hoạt động này ngoài việc mang lại lợi nhuận từ chênh lệch giữa lãi suất cho vay và lãi suất huy động, các chi phí hoạt động…. thì cũng là một trong những nhân tố góp phần để thu hút khách hàng sử dụng dịch vụ của ngân hàng. Tuy nhiên, hoạt động này cũng chứa đựng rất nhiều rủi ro, có thể gây tổn thất lớn cho ngân hàng nếu xảy ra việc khách hàng không trả nợ cho ngân hàng. Chỉ cần một khách hàng mất khả năng trả nợ thì bao nhiêu công sức, lợi nhuận của ngân hàng sẽ bị xóa bỏ một cách nhanh chóng, nếu đây là khoản vay lớn thì nó còn có thể ảnh hƣởng xấu đến tình hình tài chính và danh tiếng của ngân hàng. Các NHTM Việt Nam đang trong quá trình phát triển mạnh về cả số lƣợng và quy mô hoạt động, sức cạnh tranh trên thị trƣờng tài chính Việt Nam giữa các ngân hàng ngày càng mạnh mẽ tạo ra áp lực rất lớn cho các ngân hàng thƣơng mại trong quá trình kinh doanh. Có những NHTM đã tận dụng đƣợc cơ hội là ngƣời đi trƣớc để khẳng định thƣơng hiệu, chiếm thị phần lớn và đang từng bƣớc hoàn thiện tổ chức, khả năng kinh doanh, phƣơng thức quản lý rủi ro… ví dụ: Ngân hàng Ngoại thƣơng Việt nam, Ngân hàng TMCP Á Châu (thành lập năm 1993), Ngân hàng TMCP Sài gòn Thƣơng tín (thành lập năm 1991), Ngân hàng TMCP Đông Á (thành lập năm 1992)…Trong khi đó, không ít các ngân hàng chỉ mới trong giai đoạn bắt đầu phát triển với quy mô hoạt động đƣợc mở rộng nhanh chóng để giành thị phần và khẳng định tên tuổi, ví dụ: Ngân hàng TMCP Nam Á, Ngân hàng TMCP Sài gòn, Ngân hàng TMCP Kỹ Thƣơng, Ngân hàng TMCP Quốc Tế Việt Nam, Ngân hàng TMCP Phƣơng Đông…. Đối với tất cả các ngân hàng dù là đang trong hoàn thiện tổ chức hay đang trong giai đoạn tìm cách mở rộng mạnh thị phần thì quản lý rủi ro là một công tác cực kỳ quan trọng và quản lý rủi ro tín dụng là một thành phần cần đƣợc lƣu ý nhất vì hoạt động tín dụng hàm chứa rất nhiều rủi ro, có thể gây ra tổn thất lớn cho Ngân hàng về tài chính và uy tín. Cũng do quản lý không tốt rủi ro trong hoạt động tín dụng mà một số ngân hàng dù có bề dày hoạt động đã lâu nhƣng vẫn gặp khó khăn trong hoạt động kinh doanh và phải xử lý rất nhiều những khoản nợ xấu, ví dụ: Ngân hàng TMCP Phƣơng Nam, Ngân hàng Công thƣơng Việt Nam, Ngân hàng TMCP Gia Định, Ngân hàng TMCP Tân Việt… Chính vì vậy, việc xây dựng một hệ thống quản lý tín dụng hiệu quả cho ngân hàng thƣơng mại là một công tác rất thiết thực nhằm giúp cho các ngân hàng có thể có khả năng phòng chống rủi ro trong hoạt động tín dụng mà nguyên nhân của nó ngày càng trở nên đa dạng và khó lƣờng. Mức độ cạnh tranh giữa các ngân hàng thƣơng mại Việt Nam sẽ còn gia tăng mạnh khi Việt Nam đang trong quá trình hội nhập kinh tế thế giới với những chính sách thoáng hơn để đón các quyết định đầu tƣ tại Việt Nam của các tổ chức tài chính nƣớc ngoài vốn có tiềm lực tài chính, thƣơng hiệu mạnh và kinh nghiệm quản lý và kinh doanh hơn hẳn các ngân hàng trong nƣớc. Chính yếu tố cạnh tranh sẽ vô tình đẩy các ngân hàng thƣơng mại vào việc hạ bớt chuẩn về yêu cầu an toàn đối với khách hàng của mình nhằm duy trì thị phần, do vậy làm tăng mức độ rủi ro cho ngân hàng. Chính vì vậy, hệ thống quản lý rủi ro của các ngân hàng thƣơng cũng có những điều chỉnh tích cực nhằm ngăn chặn và khai khác tiềm năng lợi nhuận khai thác từ cơ hội hội nhập quốc tế. Xuất phát từ các yêu cầu trên, chúng tôi chọn đề tài “NÂNG CAO CHẤT LƢỢNG CỦA HỆ THỐNG QUẢN LÝ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI VIỆT NAM”, qua đó hy vọng những kiến thức thực tế của mình trong quá trình kinh doanh trực tiếp tại ngân hàng và những kiến thức nghiên cứu đƣợc sẽ có ích khi đƣa ra đƣợc một mô hình quản lý tín dụng an toàn, hiệu quả và phù hợp các ngân hàng thƣơng mại Việt Nam trong giai đoạn cần phải phát triển mạnh mẽ để hội nhập với các nƣớc trên thế giới. 2. Mục tiêu nghiên cứu Mục đích nghiên cứu của đề tài là tập trung vào các nội dung: - Nghiên cứu một cách khoa học những lý luận cơ bản về tín dụng ngân hàng, rủi ro ngân hàng, rủi ro tín dụng, hệ thống quản lý rủi ro tín dụng, tầm quan trọng và sự cần thiết xây dựng một hệ thống quản lý rủi ro tín dụng an toàn, hiệu quả, phù hợp với tình hình hiện tại và các biến động của tƣơng lai. - Tìm hiểu thực trạng về mức độ, phƣơng pháp quản lý rủi ro tín dụng của các ngân hàng thƣơng mại Việt Nam; mức độ phù hợp và an toàn của các hệ thống quản lý rủi ro tín dụng này; thuận lợi, khó khăn trong quá trình triển khai thực hiện và khả năng thích ứng với môi trƣờng kinh doanh mới. - Đƣa ra các đề xuất, giải pháp để khắc phục mặt hạn chế, khó khăn, không hiệu quả của các hệ thống quản lý rủi ro tín dụng tại các ngân hàng thƣơng mại Việt Nam nhằm nâng cao tính an toàn, hiệu quả. 3. Phƣơng pháp nghiên cứu đề tài Trong quá trình thực hiện có sử dụng phƣơng pháp duy vật biện chứng, phƣơng pháp so sánh phân tích và phƣơng pháp thống kê để xác định bản chất của vấn đề cần nghiên cứu từ đó có thể đƣa ra các biện pháp, đề xuất điều chỉnh và xây dựng. Phƣơng pháp thu thập số liệu: Các số liệu thứ cấp đƣợc thu thập trực tiếp từ các phòng ban chuyên môn của các Ngân hàng và qua công cụ thông tin truyền thông, các số liệu chi tiết về hoạt động quản lý rủi ro tín dụng của Ngân hàng. Phƣơng pháp phân tích số liệu:  Phƣơng pháp phân tích tổng quát: Đƣa ra nhận xét chung về vấn đề phân tích để đánh giá một cách tổng quát vấn đề.  Phƣơng pháp phân tích chi tiết: Đánh giá cụ thể từng phần riêng biệt trong tổng thể để đƣa ra nguyên nhân và giải pháp cho từng phần.  Phƣơng pháp so sánh tỷ trọng từng khoản mục: Phƣơng pháp này xác định phần trăm của từng yếu tố chiếm đƣợc trong tổng thể các yếu tố đang xem xét, phân tích. Phƣơng pháp này dùng để làm rõ tình hình biến động của các chỉ tiêu kinh tế trong thời gian nào đó. So sánh tốc độ tăng trƣởng của chỉ tiêu giữa các kỳ và so sánh tốc độ tăng trƣởng giữa các chỉ tiêu. Từ đó tìm ra nguyên nhân và biện pháp khắc phục. Ngoài ra, đề tài còn sử dụng phƣơng pháp thống kê, tổng hợp, phân tích, đánh giá các chỉ tiêu kết hợp với biểu bảng và đồ thị để phân tích những số liệu cần thiết làm cơ sở phân tích các chỉ tiêu. 4. Nội dung đề tài Bao gồm 3 chƣơng: CHƢƠNG 1: Tổng quan rủi ro hoạt động tín dụng của Ngân hàng thƣơng mại CHƢƠNG 2: Thực trạng hoạt động quản lý rủi ro tín dụng của các Ngân hàng thƣơng mại Việt Nam và áp lực từ quá trình hội nhập kinh tế quốc tế CHƢƠNG 3: Các biện pháp nâng cao chất lƣợng hệ thống quản lý rủi ro tín dụng của các Ngân hàng thƣơng mại 5. Đóng góp của đề tài Đề tài dựa trên thực trạng của các hệ thống quản lý rủi ro tín dụng của các ngân hàng thƣơng mại Việt Nam từ đó đi sâu vào phân tích bản chất của những khía cạnh, vấn đề còn tồn tại, hạn chế. Dựa trên các phân tích thực trạng cộng với các nghiên cứu, lý luận, tƣ duy của nhiều nhà nghiên cứu, chuyên gia ngân hàng cũng nhƣ kinh nghiệm bản thân, đồng nghiệp trong quá trình tham gia hoạt động trong lĩnh vực ngân hàng để có thể đƣa ra các ý kiến, đề xuất xác đáng, phù hợp với thực tế, đảm bảo tuân thủ các nguyên tắc chuẩn mực kinh doanh cũng nhƣ chuẩn mực của xã hội. Qua việc nghiên cứu về hệ thống quản lý tín dụng của ngân hàng thƣơng mại, chúng tôi mong muốn những suy nghĩ, đề xuất và những gì mình học hỏi đƣợc sẽ giúp ích cho công việc thực tế, và xa hơn nữa là mong đề tài nghiên cứu sẽ đƣợc áp dụng trong hoạt động của các ngân hàng thƣơng mại Việt Nam. 6. Hƣớng phát triển của đề tài Các ngân hàng thƣơng mại luôn đóng vai trò rất quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam, góp phần thúc đẩy tăng trƣởng kinh tế trong xu thế hội nhập quốc tế. Nghiên cứu rủi ro trong hoạt động tín dụng và hệ thống quản lý rủi ro tín dụng là một đề tài thú vị và có tính thực tiễn cao. Trên thực tế, ngân hàng là một loài hình doanh nghiệp đặc biệt mang tính xã hội cao, sự bất ổn của một ngân hàng thƣơng mại có thể gây ra sự bất ổn dây chuyền cho toàn bộ hệ thống ngân hàng của một quốc gia và xa hơn nữa là sự bất ổn này còn có thể gây ra khủng hoảng kinh tế nếu nhƣ Ngân hàng trung ƣơng không có các biện pháp xử lý hiệu quả, kịp thời. Do kinh nghiệm và kiến thức trong lĩnh vực ngân hàng còn nhiều hạn chế, chúng tôi không thể tránh khỏi các thiếu sót khi thực hiện luận văn. Đây là một đề tài rất thực tiễn đòi hỏi sự tìm tòi học hỏi và áp dụng thực tiễn liên tục nhằm mang lại sự ổn định và an toàn cho hoạt động thƣờng ngày của các ngân hàng thƣơng mại, và một trong những vấn đề mà chúng tôi sẽ tiếp tục nghiên cứu là “Các phƣơng pháp và công cụ đo lƣờng rủi ro trong danh mục đầu tƣ tín dụng của ngân hàng thƣơng mại”. Vấn đề này không lạ, không mới với các ngân hàng của các nƣớc tiên tiến trên thế giới nhƣng đối với các ngân hàng của chúng ta thì việc hiểu và áp dụng vẫn chƣa đƣợc các ngân hàng quan tâm đúng mức. MỤC LỤC Lời cảm ơn .................................................................................................................. Mục lục ....................................................................................................................... Danh sách các hình vẽ, đồ thị, bảng biểu .................................................................... Danh mục từ viết tắt .................................................................................................... Lời mở đầu .................................................................................................................. CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN QUẢN LÝ RỦI RO TRONG HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1.1. KHÁI QUÁT VỀ HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG ................1 1.1.1. Khái niệm về tín dụng ngân hàng ...................................................................1 1.1.2. Ý nghĩa hoạt động tín dụng ngân hàng đối với nền kinh tế ............................ 2 1.1.3. Các loại tín dụng ngân hàng ............................................................................2 1.1.3.1. Căn cứ vào thời hạn cho vay ........................................................................2 1.1.3.2. Căn cứ vào bảo đảm tín dụng.......................................................................3 1.1.3.3. Căn cứ vào mục đích tín dụng ....................................................................3 1.1.4. Các nguyên tắc tín dụng ngân hàng ................................................................ 4 1.1.4.1. Khách hàng phải cam kết hoàn trả vốn (gốc) và lãi với thời gian xác định 4 1.1.4.2. Việc sử dụng vốn vay................................................................................... 4 1.1.4.3. Việc đảm bảo tiền vay phải thực hiện theo qui định của chính phủ ............4 1.2. RỦI RO TRONG HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG NGÂN HÀNG ......................... 5 1.2.1. Khái niệm về rủi ro ......................................................................................... 5 1.2.2. Rủi ro tín dụng ngân hàng ...............................................................................6 1.2.2.1. Rủi ro tín dụng ............................................................................................. 6 1.2.2.2. Rủi ro về lãi suất .......................................................................................... 7 1.2.2.3. Rủi ro về tỷ giá ............................................................................................. 8 1.2.2.4. Các rủi ro khác ............................................................................................. 8 1.2.2.5. Các tổn thất từ các rủi ro liên quan đến hoạt động cấp tín dụng của ngân hàng ........................................................................................................................... 9 1.2.3. Quản lý rủi ro trong kinh doanh ngân hàng .................................................. 11 1.2.3.1. Sự cần thiết của hoạt động qurn lý rủi ro trong ngân hàng ........................ 11 1.2.3.2. Hoạt động quản lý rủi ro ngân hàng........................................................... 13 1.3. NÂNG CAO TRÌNH ĐỘ QUẢN LÝ RỦI RO TÍN DỤNG CỦA CÁC NHTM VIỆT NAM TRONG QUÁ TRÌNH HỘI NHẬP................................................... 15 1.3.1. Yêu cầu quản lý an toàn đối với các hoạt động ngân hàng VN đê gia nhập WTO........................................................................................................................ 15 1.3.2. Hiệp ƣớc Basel II – Áp dụng và triển khai tại Việt Nam ............................. 15 1.3.2.1. Giới thiệu ...................................................................................................15 1.3.2.2. Áp dụng và triển khai tại Việt Nam ........................................................... 16 CHƢƠNG 2: THỰC TRẠNG CỦA HOẠT ĐỘNG QUẢN LÝ RỦI RO TÍN DỤNG CỦA CÁC NHTM VIỆT NAM & ÁP LỰC TỪ QUÁ TRÌNH HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ 2.1. THỰC TRẠNG ĐẶC THÙ CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI VIỆT NAM........................................................................................................................ 17 2.1.1. Đánh giá mức độ cạnh tranh của NHTM Việt Nam trong quá trình hội nhập17 2.1.1.1. Sực mạnh tài chính .................................................................................... 18 2.1.1.2. Cơ cấu tổ chức vận hành ............................................................................19 2.1.1.3. Trình độ kinh doanh ................................................................................... 19 2.1.1.4. Khả năng quản lý và điều hành ..................................................................20 2.1.1.5. Mức độ minh bạch tình hình kinh doanh và tài chính ............................... 20 2.1.1.6. Trình độ công nghệ thông tin .....................................................................21 2.1.1.7. Quản lý rủi ro yếu kém .............................................................................21 2.1.2. Hạn chế và các thách thức thƣờng gặp ủa thị trƣờng Việt Nam ảnh hƣởng đến sự an toàn trong hoạt đông của các ngân hàng thƣơng mại ............................. 24 2.1.2.1. Hoạt động định hƣớng của Nhà nƣớc còn yếu ..........................................24 2.1.2.2. Thông tin số liệu thống kê ngành nghề không tin cậy ............................... 24 2.1.2.3. Lịch sử số liệu ngắn ngủi ...........................................................................25 2.1.2.4. Trình độ quản lý doanh nghiệp kém ......................................................... 25 2.1.2.5. Sức ạnh tranh và khả năng thích ứng với sự thay đổi của các doanh nghiệp kém .......................................................................................................................... 26 2.1.2.6 Thông tin ccacs cá nhân và doanh nghiệp chƣa đƣợc tập trung và chia sẻ một cách hiệu quả cho việc đánh giá tín dụng của khách hàng tín dụng ................ 26 2.2. HIỆN TRẠNG VỀ QUẢN TRỊ HỆ THỐNG QUẢN LÝ RỦI RO TRONG HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG CỦA MỘT SỐ NHTM VIỆT NAM VÀ TRÊN THẾ GIỚI ........................................................................................................................ 27 2.2.1. Thực trạng một số ngân hàng thƣơng mại Việt Nam ...................................27 2.2.1.1. Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thƣơng Tín (Sacombank) ............................. 27 2.2.1.2. Ngân hàng TMCP Quốc Tế Việt Nam (VIB) ............................................31 2.2.2. Khoảng cách trình độ quản lý rủi ro trong hoạt động tín dụng của các NHTM Việt Nam và các ngân hàng ở các nƣớc phát triển .....................................37 2.2.2.1. Ngân hàng Hongkong and Shanghai Banking Corporation (HSBC) .......37 2.2.2.2. Ngân hàng United Overseas Bank (UOB) ................................................ 38 CHƢƠNG 3: CÁC BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƢỢNG HỆ THỐNG QUẢN LÝ RỦI RO TÍN DỤNG CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 3.1. XÁC ĐỊNH NGHUỒN GỐC PHÁT SINH RỦI RO TÍN DỤNG ............41 3.2. XÂY DỰNG HỆ THỐNG QUẢN LÝ RỦI RO TÍN DỤNG ..................... 42 3.2.1. Nguyên tắc ...................................................................................................42 3.2.2. Xác lập hệ thống quản lý rủi ro tín dụng tối ƣu ............................................43 3.3. GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƢỢNG HỆ THỐNG QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI VIỆT NAM .......45 3.3.1. Mục tiêu quản lý rủi ro tín dụng .................................................................47 3.3.1.1. Tất cả mục tiêu hoạt động của ngân hàng cần phải đo lƣờng đƣợc, đặc biệt là mức độ rủi ro từ hoạt động tín dụng ...................................................................47 3.3.1.2. Chất lƣợng cao nhất của dƣ nợ tín dụng (nội và ngoại bảng) là một thành phần quan trọng của “Mục tiêu quản lý rủi ro” trong hoạt động tín dụng của ngân hàng thƣơng mại .....................................................................................................48 3.3.2. Chiến lƣợc quản lý rủi ro tín dụng ................................................................ 49 3.3.3. Chính sách quản lý rủi ro tín dụng ............................................................... 51 3.3.4. Xây dựng cơ cấu tổ chức quản lý rủi ro tín dụng có hiệu lực ....................... 57 3.3.4.1. Bộ phận quản lý tín dụng (QLTD) ............................................................. 59 3.3.4.2. Bộ phận Kiểm Soát Nội Bộ .......................................................................64 3.4. GIÁM SÁT VÀ QUẢN LÝ RỦI RO ............................................................ 64 3.4.1. Nhận biết rủi ro trong hoạt động tín dụng và xác định biện pháp hạn chế rủi ro ............................................................................................................................. 64 3.4.2. Đo lƣờng rủi ro.............................................................................................. 65 3.4.3. Giám sát và quản lý rủi ro trƣớc cho vay ...................................................... 67 3.4.3.1. Sự quan trọng của công tác Hoạch định kinh doanh và nghiên cứu thị trƣờng ...................................................................................................................... 68 3.4.3.2. Chức năng Thẩm định tín dụng cần đƣợc tách biệt ...................................71 3.4.3.3. Phê duyệt tín dụng tập trung ......................................................................72 3.4.4. Quản lý và giám sát rủi ro tín dụng trong và sau cho vay ............................ 73 3.4.4.1. Kiểm tra và lƣu giữ hồ sơ tín dụng ............................................................ 73 3.4.4.2. Kiểm tra sau cho vay một công tác cần tuân thủ tuyệt đối ........................ 73 3.4.4.3. Đo lƣờng mức độ tập trung/phân tán trong danh mục các khoản cấp tín dụng ......................................................................................................................... 74 3.4.5. Phòng ngừa từ xa .......................................................................................... 75 3.5. ĐÀO TẠO NGUỒN NHÂN LỰC QUẢN LÝ RỦI RO TÍN DỤNG TRONG XU THẾ HỘI NHẬP .............................................................................76 KẾT LUẬN ............................................................................................................78 PHỤ LỤC ...............................................................................................................79 DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT 1. VIB Ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam 2. NH Ngân hàng 3. NHTM Ngân hàng thƣơng mại 4. TMCP Thƣơng mại cổ phần 5. NHNN Ngân hàng Nhà nƣớc 6. DN Doanh nghiệp 7. CHXHCN Cộng hòa xã hội chủ nghĩa 8. TP.HCM Thành phố Hồ Chí Minh 9. GSTD Giám sát tín dụng 10. TNHH Trách nhiệm hữu hạn 11. NQH Nợ quá hạn 12. TS Tài sản 13. HĐTD Hội đồng tín dụng 14. HĐV Huy động vốn 15. QHKH Quan hệ khách hàng 16. QTTD Quản trị tín dụng DANH MỤC BẢNG VÀ HÌNH Bảng 2.1: Tỷ lệ nợ xấu của một số ngân hàng theo số liệu công bố chính thức năm 2011 Bảng 2.2: Tăng trƣởng dƣ nợ cho vay của Ngân hàng VIB Bảng 2.3: Cơ cấu dƣ nợ tín dụng nội bảng theo tài sản đảm bảo Bảng 2.4: Hệ thống quản lý rủi ro tín dụng của UOB Bảng 3.1: Sự khác biệt về mức độ phân chia nguồn lực trong hoạt động cấp tín dụng Hình 1.1 : Vòng lặp quản lý rủi ro Hình 3.1: Cơ cấu rủi ro tín dụng Hình 3.2: ảnh hƣởng của cơ cấu tổ chức đến Quản lí rủi ro tín dụng Hình 3.3: Mô hình tổ chức đƣợc đề xuất tại Việt Nam Hình 3.4: Quá trình nâng cấp hoạt động tín dụng TÀI LIỆU THAM KHẢO 1. Hồ Diệu, (2002), Giáo trình tín dụng ngân hàng 2. Nguyễn Đăng Dờn, (1998), Tín dụng và nghiệp vụ Ngân hàng 3. Nguyễn Thanh Phong, (2011), Nghiệp vụ ngân hàng thƣơng mại 4. Quy trình tín dụng của VIB 5. Nghiệp vụ giám sát tín dụng của VIB 6. Tạp chí ngân hàng 7. Banking Training Center (2002), Quản trị rủi ro trong ngân hàng, Tài liệu đào tạo. 8. Huỳnh Thế Du, Bài Viết: Thành Công và Thất Bại của các Mô hình xử lý nợ xấu, (15/11/2004), Tài liệu Fullbright. 9. Quy trình quản lí rủi ro nội bộ của ngân hàng Sacombank LỜI MỞ ĐẦU 1. Tính thiết thực của đề tài Hoạt động tín dụng của NHTM là một trong những hoạt động truyền thống và quan trọng, hoạt động này ngoài việc mang lại lợi nhuận từ chênh lệch giữa lãi suất cho vay và lãi suất huy động, các chi phí hoạt động…. thì cũng là một trong những nhân tố góp phần để thu hút khách hàng sử dụng dịch vụ của ngân hàng. Tuy nhiên, hoạt động này cũng chứa đựng rất nhiều rủi ro, có thể gây tổn thất lớn cho ngân hàng nếu xảy ra việc khách hàng không trả nợ cho ngân hàng. Chỉ cần một khách hàng mất khả năng trả nợ thì bao nhiêu công sức, lợi nhuận của ngân hàng sẽ bị xóa bỏ một cách nhanh chóng, nếu đây là khoản vay lớn thì nó còn có thể ảnh hƣởng xấu đến tình hình tài chính và danh tiếng của ngân hàng. Các NHTM Việt Nam đang trong quá trình phát triển mạnh về cả số lƣợng và quy mô hoạt động, sức cạnh tranh trên thị trƣờng tài chính Việt Nam giữa các ngân hàng ngày càng mạnh mẽ tạo ra áp lực rất lớn cho các ngân hàng thƣơng mại trong quá trình kinh doanh. Có những NHTM đã tận dụng đƣợc cơ hội là ngƣời đi trƣớc để khẳng định thƣơng hiệu, chiếm thị phần lớn và đang từng bƣớc hoàn thiện tổ chức, khả năng kinh doanh, phƣơng thức quản lý rủi ro… ví dụ: Ngân hàng Ngoại thƣơng Việt nam, Ngân hàng TMCP Á Châu (thành lập năm 1993), Ngân hàng TMCP Sài gòn Thƣơng tín (thành lập năm 1991), Ngân hàng TMCP Đông Á (thành lập năm 1992)…Trong khi đó, không ít các ngân hàng chỉ mới trong giai đoạn bắt đầu phát triển với quy mô hoạt động đƣợc mở rộng nhanh chóng để giành thị phần và khẳng định tên tuổi, ví dụ: Ngân hàng TMCP Nam Á, Ngân hàng TMCP Sài gòn, Ngân hàng TMCP Kỹ Thƣơng, Ngân hàng TMCP Quốc Tế Việt Nam, Ngân hàng TMCP Phƣơng Đông…. Đối với tất cả các ngân hàng dù là đang trong hoàn thiện tổ chức hay đang trong giai đoạn tìm cách mở rộng mạnh thị phần thì quản lý rủi ro là một công tác cực kỳ quan trọng và quản lý rủi ro tín dụng là một thành phần cần đƣợc lƣu ý nhất vì hoạt động tín dụng hàm chứa rất nhiều rủi ro, có thể gây ra tổn thất lớn cho Ngân hàng về tài chính và uy tín. Cũng do quản lý không tốt rủi ro trong hoạt động tín dụng mà một số ngân hàng dù có bề dày hoạt động đã lâu nhƣng vẫn gặp khó khăn trong hoạt động kinh doanh và phải xử lý rất nhiều những khoản nợ xấu, ví dụ: Ngân hàng TMCP Phƣơng Nam, Ngân hàng Công thƣơng Việt Nam, Ngân hàng TMCP Gia Định, Ngân hàng TMCP Tân Việt… Chính vì vậy, việc xây dựng một hệ thống quản lý tín dụng hiệu quả cho ngân hàng thƣơng mại là một công tác rất thiết thực nhằm giúp cho các ngân hàng có thể có khả năng phòng chống rủi ro trong hoạt động tín dụng mà nguyên nhân của nó ngày càng trở nên đa dạng và khó lƣờng. Mức độ cạnh tranh giữa các ngân hàng thƣơng mại Việt Nam sẽ còn gia tăng mạnh khi Việt Nam đang trong quá trình hội nhập kinh tế thế giới với những chính sách thoáng hơn để đón các quyết định đầu tƣ tại Việt Nam của các tổ chức tài chính nƣớc ngoài vốn có tiềm lực tài chính, thƣơng hiệu mạnh và kinh nghiệm quản lý và kinh doanh hơn hẳn các ngân hàng trong nƣớc. Chính yếu tố cạnh tranh sẽ vô tình đẩy các ngân hàng thƣơng mại vào việc hạ bớt chuẩn về yêu cầu an toàn đối với khách hàng của mình nhằm duy trì thị phần, do vậy làm tăng mức độ rủi ro cho ngân hàng. Chính vì vậy, hệ thống quản lý rủi ro của các ngân hàng thƣơng cũng có những điều chỉnh tích cực nhằm ngăn chặn và khai khác tiềm năng lợi nhuận khai thác từ cơ hội hội nhập quốc tế. Xuất phát từ các yêu cầu trên, chúng tôi chọn đề tài “NÂNG CAO CHẤT LƢỢNG CỦA HỆ THỐNG QUẢN LÝ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI VIỆT NAM”, qua đó hy vọng những kiến thức nghiên cứu đƣợc sẽ có ích khi đƣa ra đƣợc một mô hình quản lý tín dụng an toàn, hiệu quả và phù hợp các ngân hàng thƣơng mại Việt Nam trong giai đoạn cần phải phát triển mạnh mẽ để hội nhập với các nƣớc trên thế giới. 2. Mục đích nghiên cứu: Mục đích nghiên cứu của đề tài là tập trung vào các nội dung: - Nghiên cứu một cách khoa học những lý luận cơ bản về tín dụng ngân hàng, rủi ro ngân hàng, rủi ro tín dụng, hệ thống quản lý rủi ro tín dụng, tầm quan trọng và sự cần thiết xây dựng một hệ thống quản lý rủi ro tín dụng an toàn, hiệu quả, phù hợp với tình hình hiện tại và các biến động của tƣơng lai. - Tìm hiểu thực trạng về mức độ, phƣơng pháp quản lý rủi ro tín dụng của các ngân hàng thƣơng mại Việt Nam; mức độ phù hợp và an toàn của các hệ thống quản lý rủi ro tín dụng này; thuận lợi, khó khăn trong quá trình triển khai thực hiện và khả năng thích ứng với môi trƣờng kinh doanh mới. - Đƣa ra các đề xuất, giải pháp để khắc phục mặt hạn chế, khó khăn, không hiệu quả của các hệ thống quản lý rủi ro tín dụng tại các ngân hàng thƣơng mại Việt Nam nhằm nâng cao tính an toàn, hiệu quả. 3. Phƣơng pháp nghiên cứu: Trong quá trình thực hiện có sử dụng phƣơng pháp duy vật biện chứng, phƣơng pháp so sánh phân tích và phƣơng pháp thống kê để xác định bản chất của vấn đề cần nghiên cứu từ đó có thể đƣa ra các biện pháp, đề xuất điều chỉnh và xây dựng. Phƣơng pháp thu thập số liệu: Các số liệu thứ cấp đƣợc thu thập trực tiếp từ các phòng ban chuyên môn của các Ngân hàng và qua công cụ thông tin truyền thông, các số liệu chi tiết về hoạt động quản lý rủi ro tín dụng của Ngân hàng. Cơ sở lý thuyết Biện Pháp nâng cao Hệ thống Quản Lý Rủi Ro Tín Dụng Thực trạng của nền kinh tế, các ngân hàng TM Việt Nam Nghiên cứu kinh nghiệm một số ngân nƣớc ngoài Phƣơng pháp phân tích số liệu:  Phƣơng pháp phân tích tổng quát: Đƣa ra nhận xét chung về vấn đề phân tích để đánh giá một cách tổng quát vấn đề.  Phƣơng pháp phân tích chi tiết: Đánh giá cụ thể từng phần riêng biệt trong tổng thể để đƣa ra nguyên nhân và giải pháp cho từng phần.  Phƣơng pháp so sánh tỷ trọng từng khoản mục: Phƣơng pháp này xác định phần trăm của từng yếu tố chiếm đƣợc trong tổng thể các yếu tố đang xem xét, phân tích. Phƣơng pháp này dùng để làm rõ tình hình biến động của các chỉ tiêu kinh tế trong thời gian nào đó. So sánh tốc độ tăng trƣởng của chỉ tiêu giữa các kỳ và so sánh tốc độ tăng trƣởng giữa các chỉ tiêu. Từ đó tìm ra nguyên nhân và biện pháp khắc phục. Ngoài ra, đề tài còn sử dụng phƣơng pháp thống kê, tổng hợp, phân tích, đánh giá các chỉ tiêu kết hợp với biểu bảng và đồ thị để phân tích những số liệu cần thiết làm cơ sở phân tích các chỉ tiêu. 4. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu: Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu của luận văn là hiện trạng hoạt động tín dụng và quản lý rủi ro tín dụng của các ngân hàng thƣơng mại Việt Nam, những bài học kinh nghiệm của các Ngân hàng thƣơng mại của các nƣớc tiên tiến và các đề xuất nhằm xây dựng một hệ thống quản lý tín dụng an toàn, hiệu quả và phù hợp hơn. 5. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài: Đề tài dựa trên thực trạng của các hệ thống quản lý rủi ro tín dụng của các ngân hàng thƣơng mại Việt Nam từ đó đi sâu vào phân tích bản chất của những khía cạnh, vấn đề còn tồn tại, hạn chế. Dựa trên các phân tích thực trạng cộng với các nghiên cứu, lý luận, tƣ duy của nhiều nhà nghiên cứu, chuyên gia ngân hàng cũng nhƣ kinh nghiệm bản thân, đồng nghiệp trong quá trình tham gia hoạt động trong lĩnh vực ngân hàng để có thể đƣa ra các ý kiến, đề xuất xác đáng, phù hợp với thực tế, đảm bảo tuân thủ các nguyên tắc chuẩn mực kinh doanh cũng nhƣ chuẩn mực của xã hội. Qua việc nghiên cứu về hệ thống quản lý tín dụng của ngân hàng thƣơng mại, chúng tôi mong muốn những suy nghĩ, đề xuất và những gì mình học hỏi đƣợc sẽ giúp ích cho công việc thực tế, và xa hơn nữa là mong đề tài nghiên cứu sẽ đƣợc áp dụng trong hoạt động của các ngân hàng thƣơng mại Việt Nam. Do thời gian nghiên cứu và kiến thức còn nhiều hạn chế, chúng tôi không tránh khỏi những thiếu sót, rất mong nhận đƣợc sự góp ý kiến của Quý Thầy Cô và những ngƣời quan tâm đến lĩnh vực ngân hàng để đề tài nghiên cứu có thể áp dụng vào thực tế của các ngân hàng cũng nhƣ chúng tôi có thể điều chỉnh, mở rộng kiến thức của mình trong công tác nghiên cứu sau này. 1 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN QUẢN LÝ RỦI RO TRONG HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1.1. KHÁI QUÁT VỀ HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG 1.1.1. Khái niệm về tín dụng ngân hàng: Thực chất, tín dụng là biểu hiện mối quan hệ kinh tế gắn liền với quá trình tạo lập và sử dụng quỹ tín dụng nhằm mục đích thỏa mãn nhu cầu vốn tạm thời cho quá trình tái sản xuất và đời sống, theo nguyên tắc hoàn trả. Tín dụng ngân hàng là quan hệ tín dụng phát sinh giữa các ngân hàng, các tổ chức tín dụng với các đối tác kinh tế - tài chính của toàn xã hội, bao gồm doanh nghiệp, cá nhân, tổ chức xã hội, cơ quan nhà nƣớc. Tín dụng ngân hàng là hoạt động tín dụng của ngân hàng với các chủ thể trong nền kinh tế. Nhƣ vậy, tín dụng ngân hàng bao gồm cả hoạt động ngân hàng với tƣ cách ngƣời đƣợc cấp tín dụng lẫn với tƣ cách ngƣời cấp tín dụng. Song do tính phức tạp và quan trọng của nó mà khi nói tới tín dụng ngân hàng ngƣời ta muốn đề cập tới hoạt động ngân hàng với tƣ cách ngƣời cấp tín dụng. Do đó, đứng trên góc độ xem xét tín dụng nhƣ một chức năng cơ bản của ngân hàng thì tín dụng là một giao dịch về tài sản (tiền hoặc là hàng hoá) giữa bên cho vay (là ngân hàng hoặc các định chế tài chính) và bên đi vay (là các doanh nghiệp, các cá nhân hoặc các chủ thể khác); trong đó bên cho vay chuyển giao tài sản cho bên đi vay sử dụng trong một thời hạn nhất định theo sự thỏa thuận của hai bên đồng thời bên đi vay có trách nhiệm hoàn trả vô điều kiện vốn gốc và lãi vay cho bên cho vay khi đến hạn thanh toán. Bản chất của tín dụng là một giao dịch về tài sản trên cơ sở hoàn trả với những đặc trƣng sau: - Tài sản giao dịch trong quan hệ tín dụng có thể là tiền, động sản hoặc bất động sản. 2 - Thời hạn hoàn trả phải đƣợc xác định một cách có cơ sở để đảm bảo rằng bên đi vay sẽ hoàn trả tài sản cho bên cho vay đúng thời hạn đã thỏa thuận. - Giá trị hoàn trả thông thƣờng phải lớn hơn giá trị lúc cho vay có nghĩa rằng bên đi vay phải trả lãi cho bên cho vay. - Quan hệ tín dụng đƣợc chi phối bằng các lệnh phiếu (hợp đồng tín dụng, khế ƣớc nhận nợ, uỷ nhiệm trích lƣơng...) để thực thi trách nhiệm giữa các bên. 1.1.2. Ý nghĩa hoạt động tín dụng ngân hàng đối với nền kinh tế: Tín dụng là nghiệp vụ kinh doanh chủ yếu của các NHTM góp phần quan trọng vào sự phát triển chung của nền kinh tế. Tín dụng có các vai trò chủ yếu nhƣ sau: - Tăng cƣờng tính linh hoạt:  Tín dụng tập trung vốn, do đó làm tăng khả năng huy động vốn cần thiết  Tín dụng phá bỏ các giới hạn về khả năng vốn cá nhân - Tiết kiệm chi phí lƣu thông:  Tín dụng không dùng tiền mặt nên hạn chế đƣợc các chi phí khi dùng tiền mặt.  Việc dịch chuyển các quỹ tiền dƣới dạng chuyển khoản luôn thuận tiện, nhanh chóng và an toàn hơn so với vận chuyển tiền mặt. - Các vai trò khác:  Tín dụng hạn chế hiện tƣợng “nền kinh tế tiền mặt”  Tăng cƣờng sự quản lý của Nhà nƣớc đối với hoạt động tài chính 1.1.3. Các loại tín dụng ngân hàng: 1.1.3.1. Căn cứ vào thời hạn cho vay: Căn cứ vào thời hạn cho vay, tín dụng đƣợc phân thành các loại sau: - Cho vay ngắn hạn : thời hạn cho vay đến 12 tháng và đƣợc sử dụng để bù đắp sự thiếu hụt lƣu động của các doanh nghiệp và các nhu cầu chi tiêu ngắn hạn của các nhân. - Cho vay trung hạn : Theo qui định hiện nay của Ngân hàng Nhà nƣớc Việt Nam, loại cho vay này có thời hạn trên 12 tháng đến 05 năm. Cho vay trung hạn chủ yếu đƣợc
- Xem thêm -