Tài liệu Mở rộng tín dụng tại ngân hàng ngoại thương việt nam – chi nhánh hoàn kiếm

  • Số trang: 75 |
  • Loại file: DOC |
  • Lượt xem: 51 |
  • Lượt tải: 0
nhattuvisu

Đã đăng 27125 tài liệu

Mô tả:

Chuyên đề thực tập MỤC LỤC Danh mục các chữ viết tắt Danh mục các biểu, sơ đồ Lời cam đoan Lời mở đầu......................................................................................................... 1 CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI........................................................................ 3 1.1 Tổng quan về Ngân hàng thương mại......................................................... 3 1.1.1 Khái niệm, đặc trưng của Ngân hàng thương mại............................... 3 1.1.2 Hoạt động chủ yếu của Ngân hàng thương mại................................... 4 1.1.2.1 Huy động vốn.................................................................................. 4 1.1.2.2 Dịch vụ thanh toán và ngân quỹ..................................................... 6 1.1.2.3 Hoạt động tín dụng......................................................................... 7 1.1.2.4 Hoạt động khác............................................................................... 8 1.2 Hoạt động tín dụng của Ngân hàng thương mại......................................... 8 1.2.1 Khái niệm và phân loại hoạt động tín dụng của Ngân hàng thương mại .............................................................................................................. 8 1.2.2 Qui trình tín dụng................................................................................. 9 1.2.3 Mở rộng tín dụng của ngân hàng thương mại......................................12 1.2.4 Các nhân tố ảnh hưởng đến mở rộng tín dụng ngân hàng...................21 1.2.4.1 Nhân tố chủ quan............................................................................21 1.2.4.2 Nhân tố khách quan........................................................................23 CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG TẠI CHI NHÁNH VIETCOMBANK HOÀN KIẾM.....................................................27 2.1 Khái quát về Chi nhánh Vietcombank Hoàn Kiếm……………………………. Trương Duy Thái 1 Chuyên đề thực tập 2.1.1 Qúa trình hình thành và phát triển của chi nhánh Vietcombank Hoàn Kiếm ........................................................................................................................27 2.1.2 Cơ cấu tổ chức của chi nhánh Vietcombank Hoàn Kiếm.....................28 2.1.3 Kết quả hoạt động kinh doanh tại Chi nhánh Vietcombank Hoàn Kiếm…………….. 2.2 Thực trạng hoạt động tín dụng tại Chi nhánh Vietcombank Hoàn Kiếm...35 2.2.1 Thực trạng cho vay và dư nợ tín dụng.................................................. 2.2.2 Thực trạng thu nợ..................................................................................3 2.2.3 Tình hình nợ quá hạn............................................................................ 2.2.4 Chi phí, thu nhập từ hoạt động tín dụng............................................... 2.3 Đánh giá thực trạng hoạt động tín dụng tại Chi nhánh Vietcombank Hoàn Kiếm....................................................................................................................44 2.3.1 Những kết quả đạt được........................................................................44 2.3.2 Những hạn chế về hoạt động tín dụng...................................................46 2.3.3 Nguyên nhân của những hạn chế.........................................................47 2.3.3.1 Nguyên nhân chủ quan.....................................................................47 2.3.3.2 Nguyên nhân khách quan.................................................................49 CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP MỞ RỘNG TÍN DỤNG TẠI CHI NHÁNH VIETCOMBANK HOÀN KIẾM.....................................................................51 3.1 Định hướng hoạt động tín dụng của Chi nhánh Vietcombank Hoàn Kiếm 51 3.1.1 Dự báo các yếu tố tác động tới hoạt động tín dụng trong thời gian tới ........................................................................................................................51 3.1.2 Phương hướng trong hoạt động tín dụng tại Chi nhánh Vietcombank Hoàn Kiếm...........................................................................................................52 3.2 Một số giải pháp nhằm mở rộng tín dụng tại Chi nhánh Vietcombank Hoàn Kiếm..................................................................................................................55 3.2.1 Hoàn thiện chính sách tín dụng.............................................................55 Trương Duy Thái 2 Chuyên đề thực tập 3.2.2 Thực hiện tốt quy trình tín dụng và nâng cao chất lượng thẩm định tài chính các dự án cho vay.................................................................................58 3.2.3 Đẩy mạnh hoạt động Marketing đi kèm với hiện đại hoá công nghệ. . .61 3.2.4 Nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ cho cán bộ tín dụng............63 3.2.5 Kiểm soát chặt chẽ các khoản nợ quá hạn, nợ xấu................................64 3.2.6 Nâng cao công tác kiểm tra, kiểm soát nội bộ Ngân hàng....................66 3.3 Một số kiến nghị.........................................................................................67 3.3.1 Kiến nghị đối với Chính phủ và các ban ngành liên quan....................67 3.3.2 Kiến nghị đối với Ngân hàng nhà nước Việt Nam................................69 3.3.3 Kiến nghị đối với Chi nhánh Vietcombank Hoàn Kiếm.......................70 Kết luận..............................................................................................................72 Danh mục tài liệu tham khảo...........................................................................73 Trương Duy Thái 3 Chuyên đề thực tập DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT Từ viết tắt Giải thích ý nghĩa VCB Vietcombank – Ngân hàng thương mại cổ phần TMCP Ngoại thương Việt Nam Thương mại cổ phần NHNN Ngân hàng Nhà nước NHNT Ngân hàng Ngoại thương NHTW Ngân hàng Trung ương SGD Sở giao dịch XNK Xuất nhập khẩu VNĐ Việt Nam đồng BHXH Bảo hiểm xã hội VN Việt Nam NHTM Ngân hàng thương mại DANH MỤC SƠ ĐỒ BẢNG BIỂU Trương Duy Thái 4 Chuyên đề thực tập Sơ đồ 2.1: Sơ đồ bộ máy tổ chức của SGD Bảng 2.1: Tình hình hoạt động kinh doanh của SGD giai đoạn 2008-2011 Bảng 2.2: Tình hình huy động vốn Bảng 2.3: Tốc độ tăng trưởng dư nợ tín dụng Bảng 2.4: Hoạt động thanh toán quốc tế Bảng 2.5: Hoạt động kinh doanh thẻ Bảng 2.6: Tình hình hoạt động cho vay xuất nhập khẩu tại Sở giao dịch theo thời hạn cho vay và loại tiền Bảng 2.7: Cơ cấu cho vay xuất nhập khẩu theo thành phần kinh tế Bảng 2.8: Nợ quá hạn trong hoạt động cho vay xuất nhập khẩu giai đoạn 2010 – 2012 Bảng 2.9: Hoạt động thanh toán xuất khẩu tại Sở giao dịch giai đoạn 2010 – 2012 Bảng 2.10: Hoạt động mở L/C nhập khẩu giai đoạn 2010 – 2012 Biểu đồ 2.1: Cơ cấu cho vay xuất nhập khẩu theo thời gian giai đoạn 2010 – 2012 Biểu đồ 2.2: Cơ cấu cho vay XNK theo VNĐ và ngoại tệ giao đoạn 2010 – 2012 LỜI CAM ĐOAN Trương Duy Thái 5 Chuyên đề thực tập Tôi xin cam đoan toàn bộ nội dung trong Chuyên đề này là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Nội dung cũng như các số liệu được trình bày trong Chuyên đề là hoàn toàn trung thực. Tôi xin chịu mọi trách nhiệm về các thông tin được đưa ra trong Chuyên đề. Hà Nội, ngày 09 tháng 5 năm 2013 Người cam đoan Trương Duy Thái LỜI MỞ ĐẦU Trương Duy Thái 6 Chuyên đề thực tập Trong khoảng hai mươi năm trở lại đây, hội nhập kinh tế quốc tế đã trở thành xu thế tất yếu của thời đại và diễn ra ngày càng sâu về nội dung, ngày càng rộng về quy mô trên nhiều lĩnh vực. Trong xu thế đó, Việt Nam cũng đã và đang thực hiện giai đoạn đầu tiên của quá trình hội nhập quốc tế. Việt Nam đã gia nhập khối ASEAN; tham gia vào khu vực mậu dịch tự do ASEAN (AFTA); ký hiệp định thương mại song phương Việt Nam – Hoa Kỳ; đặc biệt mới đây, Việt Nam đã trở thành thành viên thứ 150 của tổ chức thương mại Thế giới (WTO) và tham gia vào nhiều tổ chức kinh tế quốc tế cũng như ký kết các hiệp định thúc đẩy quan hệ thương mại song phương khác. Hệ thống NHTM Việt Nam cũng không nằm ngoài bối cảnh này. Không thể có một nền kinh tế khoẻ mạnh nếu có một hệ thống NHTM còn nhiều vấn đề. Xã hội càng phát triển thì vai trò của NHTM đối với nền kinh tế ngày càng lớn. NHTM với vai trò là “kênh truyền dẫn vốn trong nền kinh tế”, đảm bảo cho nền kinh tế vận động nhịp nhàng và có hiệu quả. Trong các hoạt động thường xuyên và cơ bản, tín dụng được xem là hoạt động quan trọng nhất của các ngân hàng nói riêng và của các trung gian tài chính nói chung, chiếm tỷ trọng cao nhất trong tổng tài sản, tạo thu nhập từ lãi lớn nhất và cũng là hoạt động mang lại rủi ro cao nhất. Do vậy, làm thế nào để mở rộng tín dụng là điều luôn được các nhà quản lý ngân hàng, các nhà chính sách và các nhà nghiên cứu quan tâm. Trong quá trình thực tập tại Chi nhánh Hoàn Kiếm em đã có những hiểu biết nhất định về tầm quan trọng của hoạt động tín dụng. Xuất phát từ thực tiễn đó em đã chọn đề tài “ Mở rộng tín dụng tại NHNTVN – Chi nhánh Hoàn Kiếm ” làm chuyên đề cho mình. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI Trương Duy Thái 7 Chuyên đề thực tập 1.1 Tổng quan về ngân hàng thương mại 1.1.1 Khái niệm, đặc trưng của Ngân hàng thương mại 1.1.1.1 Khái niệm Ở mỗi nước có một cách định nghĩa riêng về ngân hàng thương mại. Ví dụ, ở Mỹ, ngân hàng thương mại là một công ty kinh doanh chuyên cung cấp các dịch vụ tài chính và hoạt động trong ngành dịch vị tài chính. Ở Pháp, ngân hàng thương mại là những xí nghiệp hay cơ sở nào thường xuyên nhận tiền của công chúng dưới hình thức kí thác hay hình thức khác các số tiền mà họ dùng cho chính họ vào nghiệp vụ chiết khấu, tín dụng hay dịch vụ tài chính. Ở Việt Nam, Pháp lệnh ngân hàng ngày 23/5/1990 của Hội đồng Nhà nước Việt Nam xác định: Ngân hàng thương mại là tổ chức kinh doanh tiền tệ mà hoạt động chủ yếu và thường xuyên là nhận tiền kí gửi từ khách hàng với trách nhiệm hoàn trả và sử dụng số tiền đó để cho vay, thực hiện nghiệp vụ chiết khấu và làm phương tiện thanh toán. Theo Luật các tổ chức tín dụng năm 2010, “Ngân hàng thương mại là loại hình ngân hàng được thực hiện tất cả các hoạt động ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khác theo quy định của Luật này nhằm mục tiêu lợi nhuận” (Khoản 3, Điều 4). Như vậy, NHTM là một doanh nghiệp kinh doanh trên lĩnh vực tiền tệ thông qua các nghiệp vụ huy động các nguồn vốn để cho vay, đầu tư và thực hiện các nghiệp vụ tài chính khác. 1.1.1.2 Đặc trưng của Ngân hàng thương mại Ngân hàng thương mại là một doanh nghiệp đặc thù kinh doanh trong lĩnh vực tiền tệ - tín dụng. Các hoạt động của ngân hàng thương mại nhằm thúc đẩy và lưu chuyển các dòng tiền tệ phục vụ cho việc giao dịch, thanh toán, phát sinh hàng ngày trong nền kinh tế, đồng thời thông qua các hoạt động huy động vốn và cho vay. Các ngân hàng thương mại có khả năng tạo tiền từ các nghiệp vụ kinh doanh của mình thông qua các công cụ lãi suất. tỉ giá. Vì vậy ngân hàng thương mại là một mắt xích góp phần ổn định chính sách tiền tệ quốc gia. Đặc Trương Duy Thái 8 Chuyên đề thực tập biệt là đối với các quốc gia đang chuyển đổi nền kinh tế để tham gia hội nhập khu vực và quốc tế như Việt Nam. Sản phẩm mà ngân hàng kinh doanh và làm dịch vụ là hàng hóa tài chính. Nói cách khác, đó là tiền và các chứng từ có giá như là: cổ phiếu, thương phiếu, hối phiếu, trái phiếu và tín phiếu. Đây là những sản phẩm cao cấp của nền kinh tế thị trường vì vậy được vận hành theo một qui luật và phải được điều hành bởi nguồn nhân lực có trình độ chuyên môn nhất định, dựa trên những cơ sở pháp lý do luật pháp qui định. Trong quá trình hoạt động, NHTM tạo ra sản phẩm và dịch vụ trực tiếp cung ứng cho người tiêu dùng khi có nhu cầu. Do vậy hoạt động của ngân hàng dựa vào thương hiệu và uy tín tạo ra đối với khách hàng. Ho nên hoạt động của ngân hàng là một chuỗi không ngừng nâng cao chất lượng sản phẩm dịch vụ cung cấp và quảng bá và tiếp thị hình ảnh của mình tới khách hàng. Hoạt động của NHTM là cầu nối giữa các ngân hàng đầu tư, các doanh nghiệp, những cá nhân có vốn nhàn rỗi và các nhà đầu tư, các doanh nghiệp các nhà đầu tư có nhu cầu vay vốn. Các NHTM góp phần không nhỏ vào giải quyết nạn thất nghiệp, nâng cao thu nhập và mức sống của dân cư cũng như góp phần đảm bảo vốn đối với các ngành kinh tế nhằm phát triển ngành nghề, chuyển dịch cơ cấu kinh tế trong một quốc gia. 1.1.2 Hoạt động chủ yếu của Ngân hàng thương mại 1.1.2.1 Huy động vốn Huy động vốn là hoạt động tạo nguồn vốn cho NHTM, nó đóng vai trò quan trọng, ảnh hưởng tới chất lượng hoạt động của ngân hàng. Ngân hàng huy động vốn từ các nguồn chủ yếu:  Vốn chủ sở hữu: Để bắt đầu hoạt động ngân hàng (được pháp luật cho phép) chủ ngân hàng phải có một lượng vốn nhất định. + Nguồn vốn hình thành ban đầu: Tuỳ theo tính chất của mỗi ngân hàng mà nguồn gốc hình thành vốn ban đầu khác nhau. Nếu là ngân hàng thuộc sở Trương Duy Thái 9 Chuyên đề thực tập hữu Nhà nước, ngân sách Nhà nước cấp (vốn của Nhà nước). Nếu là ngân hàng cổ phần, các cổ đông đóng góp thông qua mua cổ phần hoặc cổ phiếu. Ngân hàng liên doanh do các bên liên doanh góp; ngân hàng tư nhân là vốn thuộc sở hữu tư nhân. + Nguồn vốn bổ sung trong quá trình hoạt động: Trong quá trình hoạt động, ngân hàng gia tăng vốn của chủ theo nhiều phương thức khác nhau tuỳ thuộc vào điều kiện cụ thể: Nguồn từ lợi nhuận: Trong điều kiện nguồn thu nhập ròng lớn hơn không, chủ ngân hàng có xu hướng gia tăng vốn của chủ bằng cách chuyển một phần thu nhập ròng thành vốn đầu tư. Nguồn bổ sung từ phát hành thêm cổ phần, góp thêm, cấp thêm… để mở rộng quy mô hoạt động, hoặc để đổi mới trang thiết bị, hoặc để đáp ứng yêu cầu gia tăng vốn của chủ do ngân hàng Nhà nước quy định… + Các quỹ: Ngân hàng có nhiều quỹ: Quỹ dự phòng tổn thất, quỹ bảo toàn vốn, quỹ thặng dư, quỹ phúc lợi, quỹ khen thưởng… mỗi quỹ có mục đích riêng. Nguồn hình thành các quỹ này là từ thu nhập của ngân hàng. + Nguồn vay nợ có thể chuyển đổi thành cổ phần: Các khoản vay trung và dài hạn của NHTM có khả năng chuyển đổi thành vốn cổ phần có thể được coi là một bộ phận vốn sở hữu của ngân hàng do nguồn này có một số đặc điểm như sử dụng lâu dài, có thể đầu tư vào nhà cửa, đất đai và có thể không phải hoàn trả khi đến hạn.  Nguồn tiền gửi: Tiền gửi của khách hàng là nguồn tài nguyên quan trọng nhất của NHTM, chiếm tỷ trọng lớn trong tổng nguồn tiền của ngân hàng. + Tiền gửi thanh toán: Đây là tiền của doanh nghiệp hoặc cá nhân gửi vào ngân hàng để nhờ ngân hàng giữ và thanh toán hộ. Trong phạm vi số dư cho phép, các nhu cầu chi trả của doanh nghiệp và cá nhân đều được ngân hàng thực hiện. Nhìn chung lãi suất của khoản tiền này rất thấp (hoặc bằng không), thay Trương Duy Thái 10 Chuyên đề thực tập vào đó chủ tài khoản có thể được hưởng các dịch vụ ngân hàng với mức phí thấp. + Tiền gửi có kỳ hạn của doanh nghiệp, các tổ chức xã hội: Nhiều khoản thu bằng tiền của doanh nghiệp và các tổ chức xã hội sẽ được chi trả sau một thời gian xác định. Để đáp ứng nhu cầu tăng thu của người gửi tiền, ngân hàng đã đưa ra hình thức tiền gửi có kì hạn. Tuy không thuận lợi cho tiêu dùng bằng hình thức tiền gửi thanh toán, song tiền gửi có kì hạn được hưởng lãi suất cao hơn tuỳ theo độ dài của kì hạn. + Tiền gửi tiết kiệm của dân cư: Các tầng lớp dân cư đều có các khoản thu nhập tạm thời chưa sử dụng. Trong điều kiện có khả năng tiếp cận với ngân hàng, họ đều có thể gửi tiết kiệm nhằm thực hiện các mục tiêu bảo toàn và sinh lời đối với các khoản tiết kiệm, đặc biệt là nhu cầu bảo toàn. + Tiền gửi của các ngân hàng khác: Nhằm mục đích nhờ thanh toán hộ và một số mục đích khác, NHTM này có thể gửi tiền tại ngân hàng khác. Tuy nhiên quy mô này thường không lớn.  Nguồn đi vay: Tiền gửi là nguồn quan trọng nhất của NHTM, tuy nhiên, khi cần, ngân hàng thường vay mượn thêm. + Vay NHNN: Đây là khoản vay nhằm giải quyết nhu cầu cấp bách trong chi trả của NHTM. Trong trường hợp thiếu hụt dự trữ, NHTM thường vay NHNN. Hình thức cho vay chủ yếu của NHNN là tái chiết khấu (hoặc tái cấp vốn). + Vay các tổ chức tín dụng khác: Đây là nguồn các ngân hàng vay mượn lẫn nhau và vay các tổ chức tín dụng khác trên thị trường liên ngân hàng. Nguồn vay mượn từ các ngân hàng khác là để đáp ứng nhu cầu dự trữ và chi trả cấp bách và trong nhiều trường hợp nó bổ sung hoặc thay thế cho nguồn vay mượn từ NHNN. + Vay trên thị trường vốn: Giống như các doanh nghiệp khác, các ngân hàng cũng vay mượn bằng cách phát hành các giấy nợ (kì phiếu, tín phiếu, trái Trương Duy Thái 11 Chuyên đề thực tập phiếu) trên thị trường vốn nhằm đáp ứng nhu cầu cho vay và đầu tư trung và dài hạn. 1.1.2.2 Dịch vụ thanh toán và ngân quỹ  Ngân hàng thực hiện các dịch vụ thanh toán sau: + Cung ứng các phương tiện thanh toán + Thực hiện dịch vụ thanh toán trong nước cho khách hàng + Thực hiện dịch vụ thanh toán quốc tế khi được nhà nước cho phép + Thực hiện các dịch vụ thu hộ và chi hộ + Thực hiện các dịch vụ thanh toán khác do NHNN quy định  Ngân quỹ của một ngân hàng thường gồm: + Tiền mặt trong két: Có thể gồm nội tệ, ngoại tệ. Tiền mặt dùng để chi trả nhanh chóng, tuy nhiên, tiền mặt không sinh lời. Tiền mặt gắn với các chi phí phát sinh như bảo quản, chuyển, đếm… + Tiền gửi tại ngân hàng khác: Gồm tiền gửi tại NHNN, tại các ngân hàng và tổ chức tín dụng khác. NHTM phải thực hiện dự trữ bắt buộc. Ngân hàng với vai trò thủ quỹ cho nền kinh tế, có trách nhiệm chi trả kịp thời mọi nhu cầu của người gửi tiền dưới hình thức chuyển khoản và cả bằng tiền mặt. Do vậy, ngân hàng luôn phải giữ một lượng tiền mặt trong két và tiền gửi tại các ngân hàng và tổ chức tín dụng khác. Nhìn chung ngân quỹ của ngân hàng là tài sản không sinh lời, song lại là tài sản có tính thanh khoản cao nhất, đáp ứng nhu cầu chi trả thường xuyên. Do vậy, mỗi ngân hàng đều cố gắng giữ ngân quỹ ở mức thấp nhất có thể được. 1.1.2.3 Hoạt động tín dụng Hoạt động chủ yếu của NHTM là tài trợ cho khách hàng trên cơ sở tín nhiệm (tín dụng). Hình thức tín dụng truyền thống của NHTM là cho vay ngắn hạn có đảm bảo bằng tài sản, giúp khách hàng mua hàng hoá, nguyên nhiên vật liệu; sau đó mở rộng thành nhiều hình thức khác nhau như cho vay thế chấp bằng bất động sản, bằng các chứng khoán, giấy tờ có giá… hoặc không cần thế Trương Duy Thái 12 Chuyên đề thực tập chấp. Các NHTM lớn hiện nay thực hiện đa dạng các hình thức tín dụng từ cho vay ngắn, trung và dài hạn, bảo lãnh cho khách (để khách hàng có thể phát hành các chứng khoán huy động vốn, mua hàng mà chưa cần trả tiền ngay, hoặc vay của người thứ ba…), mua các tài sản để cho thuê… Các hình thức tín dụng này, một mặt mang lại thu nhập, mặt khác chứa đựng rủi ro cho ngân hàng. 1.1.2.4 Hoạt động khác - Góp vốn mua cổ phần: Ngân hàng có thể tham gia góp vốn với các tổ chức khác (không thể hiện dưới hình thức nắm giữ chứng khoán). Ví dụ, như tham gia hùn vốn vào các ngân hàng liên doanh, các công ty… - Dịch vụ uỷ thác: NHTM thực hiện các dịch vụ uỷ thác như uỷ thác cho vay, uỷ thác đầu tư, uỷ thác cấp phát, uỷ thác giải ngân… Các hoạt động này tạo nên nguồn uỷ thác tại ngân hàng. 1.2 Hoạt động tín dụng của ngân hàng thương mại 1.2.1 Khái niệm và phân loại hoạt động tín dụng của Ngân hàng thương mại 1.2.1.1 Khái niệm Tín dụng là hoạt động chiếm tỷ trọng lớn nhất ở phần lớn các NHTM, phản ánh hoạt động đặc trưng của ngân hàng. Có thể hiểu rằng: “ Tín dụng ngân hàng là quan hệ tín dụng giữa một bên là Ngân hàng, còn bên kia là các pháp nhân và thể nhân khác trong nền kinh tế theo nguyên tắc hoàn trả”. Việc hoàn trả được nợ gốc trong tín dụng có nghĩa là việc thực hiện được giá trị hàng hoá trên thị trường, còn việc hoàn trả được lãi vay trong tín dụng là việc thực hiện được giá trị thặng dư trên thị trường. 1.2.1.2 Phân loại tín dụng ngân hàng Có rất nhiều cách phân loại tín dụng khác nhau tuỳ theo yêu cầu của khách hàng và mục tiêu quản lý của ngân hàng. Sau đây là một số cách phân loại:  Phân loại theo thời gian Trương Duy Thái 13 Chuyên đề thực tập Theo thời gian, tín dụng được phân chia thành: + Tín dụng ngắn hạn: Từ 12 tháng trở xuống. Tín dụng ngắn hạn nhằm tài trợ cho tài sản lưu động hoặc nhu cầu sử dụng vốn ngắn hạn của Nhà nước, doanh nghiệp, hộ sản xuất. + Tín dụng trung hạn: Từ trên 1 năm đến 5 năm, được sử dụng khi doanh nghiệp có nhu cầu mua sắm TSCĐ, cải tiến và đổi mới kĩ thuật, mở rộng sản xuất, xây dựng các dự án có quy mô nhỏ, có thời hạn thu hồi vốn nhanh + Tín dụng dài hạn: Trên 5 năm, chủ yếu được sử dụng để cấp vốn cho xây dựng cơ bản, đầu tư xây dựng các xí nghiệp mới, các công trình thuộc cơ sở hạ tầng, cải tiến và mở rộng sản xuất với quy mô lớn. Việc xác định thời hạn trên cũng chỉ có tính chất tương đối vì nhiều khoản cho vay không xác định trước được chính xác thời hạn. Phân chia tín dụng theo thời gian có ý nghĩa quan trọng đối với ngân hàng vì thời gian liên quan mật thiết đến tính an toàn và sinh lợi của tài sản.  Phân loại theo hình thức Theo hình thức tài trợ tín dụng chia thành: + Chiết khấu: Chiết khấu thương phiếu là việc ngân hàng ứng trước tiền cho khách hàng tương ứng với giá trị của thương phiếu trừ đi phần thu nhập của ngân hàng để sở hữu một thương phiếu chưa đến hạn (hoặc một giấy nợ). + Cho vay: Là việc ngân hàng đưa tiền cho khách hàng với cam kết khách hàng phải hoàn trả cả gốc và lãi trong khoảng thời gian xác định. + Bảo lãnh: Là việc ngân hàng cam kết thực hiện các nghĩa vụ tài chính hộ khách hàng của mình. Mặc dù không phải xuất tiền ra, song ngân hàng đã cho khách hàng sử dụng uy tín của mình để thu lợi. + Cho thuê: Là việc ngân hàng bỏ tiền mua tài sản để cho khách hàng thuê theo những thoả thuận nhất định. Sau thời gian nhất định, khách hàng phải trả cả gốc lẫn lãi cho ngân hàng.  Phân loại theo tài sản đảm bảo Trương Duy Thái 14 Chuyên đề thực tập Theo hình thức này, tín dụng được chia thành: + Tín dụng có tài sản đảm bảo: Là loại tín dụng dựa trên cơ sở các bảo đảm như đảm bảo bằng uy tín người thứ ba, đảm bảo bằng thế chấp, cầm cố tài sản. Tài sản đảm bảo cho phép ngân hàng có nguồn thu nợ thứ hai bằng cách bán các tài sản đó khi nguồn thu nợ thứ nhất không có hoặc không đủ. + Tín dụng không cần tài sản đảm bảo: Là loại tín dụng không có tài sản cầm cố, thế chấp, hoặc không có sự bảo lãnh của người thứ ba. Việc cấp tín dụng chỉ dựa vào uy tín của bản thân khách hàng. Hình thức này áp dụng với các khách hàng có uy tín, thường là khách hàng làm ăn thường xuyên có lãi, tình hình tài chính vững mạnh, ít xảy ra tình trạng nợ nần dây dưa, hoặc món vay tương đối nhỏ so với vốn của người vay.  Phân loại theo cách thức cho vay Theo cách phân loại trên, tín dụng được chia thành: + Cho vay thấu chi: Thấu chi là nghiệp vụ cho vay qua đó ngân hàng cho phép khách hàng được chi trội (vượt) trên số dư tiền gửi thanh toán của mình đến một giới hạn nhất định và trong khoảng thời gian xác định. Thấu chi là hình thức tín dụng ngắn hạn, linh hoạt, phần lớn là không có đảm bảo, có thể cấp cho cả doanh nghiệp lẫn cá nhân vài ngày trong tháng, vài tháng trong năm dùng để trả lương, chi các khoản phải nộp, mua hàng… + Cho vay trực tiếp từng lần: Là hình thức cho vay tương đối phổ biến của ngân hàng đối với các khách hàng không có nhu cầu vay thường xuyên, không có điều kiện để được cấp hạn mức thấu chi. Theo từng kì hạn nợ trong hợp đồng, ngân hàng sẽ thu gốc và lãi. Trong quá trình khách hàng sử dụng tiền vay, ngân hàng sẽ kiểm soát mục đích và hiệu quả. + Cho vay theo hạn mức: Đây là nghiệp vụ tín dụng theo đó ngân hàng thoả thuận cấp cho khách hàng hạn mức tín dụng. Hạn mức tín dụng có thể tính cho cả kì hoặc cuối kì. Đó là số dư tối đa tại thời điểm tính. Hạn mức được cấp trên cơ sở kế hoạch sản xuất kinh doanh, nhu cầu vốn và nhu cầu vay vốn của Trương Duy Thái 15 Chuyên đề thực tập khách hàng. Trong nghiệp vụ này ngân hàng không xác định trước kì hạn nợ và thời hạn tín dụng. Khi khách hàng có thu nhập, ngân hàng sẽ thu nợ. + Cho vay luân chuyển: Là nghiệp vụ cho vay dựa trên luân chuyển của hàng hoá. Doanh nghiệp khi mua hàng có thể thiếu vốn. Ngân hàng có thể cho vay để mua hàng và sẽ thu nợ khi doanh nghiệp bán hàng. Theo hình thức này, giá trị hàng hoá mua vào (có hoá đơn hợp pháp, hợp lệ, đúng đối tượng) đều là đối tượng được ngân hàng cho vay; thu nhập bán hàng đều là nguốn để chi trả cho ngân hàng. Ngân hàng sẽ cho vay theo tỷ lệ nhất định tuỳ theo khối lượng và chất lượng quan hệ nợ nần của người vay. Các khoản phải thu và hàng hoá trong kho trở thành vật đảm bảo cho khoản cho vay. + Cho vay trả góp: Là hình thức tín dụng, theo đó ngân hàng cho phép khách hàng trả gốc làm nhiều lần trong thời hạn tín dụng đã thoả thuận. Cho vay trả góp thường áp dụng đối với các khoản vay trung và dài hạn, tài trợ cho tài sản cố định hoặc hàng lâu bền. Cho vay trả góp rủi ro cao do khách hàng thường thế chấp bằng hàng hoá mua trả góp. Khả năng thu nợ phụ thuộc vào thu nhập đều đặn của người vay. Do rủi ro cao nên lãi suất cho vay trả góp thường là cao nhất trong khung lãi suất cho vay của ngân hàng. + Cho vay gián tiếp: Phần lớn cho vay của ngân hàng là cho vay trực tiếp. Bên cạnh đó ngân hàng cũng phát triển các hình thức cho vay gián tiếp. Đây là hình thức cho vay thông qua các tổ chức trung gian như nhóm sản xuất, Hội Nông dân, Hội Cựu chiến binh, Hội Phụ nữ… Cho vay gián tiếp áp dụng với thị trường có nhiều món vay nhỏ, người vay phân tán, cách xa ngân hàng. 1.2.2 Qui trình tín dụng Quy trình tín dụng là bảng tổng hợp mô tả công việc của ngân hàng từ khi tiếp nhận hồ sơ vay vốn của một khách hàng cho đến khi quyết định cho vay, giải ngân, thu nợ và thanh lý hợp đồng tín dụng. Về ý nghĩa, việc xác lập một quy trình tín dụng và không ngừng hoàn thiện nó đặc biệt quan trọng đối với một NHTM. Trương Duy Thái 16 Chuyên đề thực tập Về mặt hiệu quả, một quy trình tín dụng hợp lý sẽ giúp cho ngân hàng nâng cao chất lượng tín dụng và giảm thiểu rủi ro tín dụng. Về mặt quản lý, quy trình tín dụng có tác dụng: Làm cơ sở cho việc phân định quyền, trách nhiệm cho các bộ phận trong hoạt động tín dụng và làm cơ sở để thiết lập các hồ sơ, thủ tục vay vốn. Một quy trình tín dụng căn bản gồm các bước như sau: Bước 1: Lập hồ sơ vay vốn Bước này do cán bộ tín dụng thực hiện ngay sau khi tiếp xúc khách hàng. Nhìn chung một bộ hồ sơ vay vốn cần phải thu thập các thông tin như: năng lực pháp lý, năng lực hành vi dân sự của khách hàng; khả năng sử dụng vốn vay; khả năng hoàn trả nợ vay (vốn vay + lãi) Bước 2: Phân tích tín dụng Phân tích tín dụng là xác định khả năng hiện tại và tương lại của khách hàng trong việc sử dụng vốn vay + hoàn trả nợ vay. Mục tiêu: + Tìm kiếm những tình huống có thể xảy ra dẫn đến rủi ro cho ngân hàng, dự đoán khả năng khắc phục những rủi ro đó, dự kiến những biện pháp giảm thiểu rủi ro và hạn chế tổn thất cho ngân hàng. + Phân tích tính chân thật của những thông tin đã thu thập được từ phía khách hàng trong bước 1, từ đó nhận xét thái độ, thiện chí của khách hàng làm cơ sở cho việc ra quyết định cho vay. Bước 3: Ra quyết định tín dụng Trong khâu này, ngân hàng sẽ ra quyết định đồng ý hoặc từ chối cho vay đối với một hồ sơ vay vốn của khách hàng. Khi ra quyết định, thường mắc 2 sai lầm cơ bản là đồng ý cho vay với một khách hàng không tốt hoặc từ chối cho vay với một khách hàng tốt. Cả 2 sai lầm đều ảnh hưởng đến hoạt đông kinh doanh tín dụng, thậm chí sai lầm thứ 2 còn ảnh hưởng đến uy tín của ngân hàng. Trương Duy Thái 17 Chuyên đề thực tập Bước 4: Giải ngân Ở bước này, ngân hàng sẽ tiến hành phát tiền cho khách hàng theo hạn mức tín dụng đã ký kết trong hợp đồng tín dụng. Nguyên tắc giải ngân: phải gắn liền sự vận động tiền tệ với sự vận động hàng hóa hoặc dịch vụ có liên quan, nhằm kiểm tra mục đích sử dụng vốn vay của khách hàng và đảm bảo khả năng thu nợ. Nhưng đồng thời cũng phải tạo sự thuận lợi, tránh gây phiền hà cho công việc sản xuất kinh doanh của khách hàng. Bước 5: Giám sát tín dụng Nhân viên tín dụng thường xuyên kiểm tra việc sử dụng vốn vay thực tế của khách hàng, hiện trạng tài sản đảm bảo, tình hình tài chính của khách hàng,... để đảm bảo khả năng thu nợ. Bước 6: Thanh lý hợp đồng tín dụng 1.2.3 Mở rộng tín dụng của ngân hàng thương mại Chỉ tiêu đánh giá mở rộng tín dụng ngân hàng thương mại gồm hai loại chỉ tiêu: chỉ tiêu định tính và chỉ tiêu định lượng.  Chỉ tiêu định tính Đây là các chỉ tiêu phản ánh hình ảnh của ngân hàng thông qua cảm nhận đầu tiên của khách hàng khi đến với ngân hàng. Trước hết là bộ máy tổ chức, nếu các hoạt động hướng tới khách hàng của ngân hàng được phân theo tiêu thức đối tượng khách hàng - sản phầm nhằm đáp ứng tốt hơn các yêu cầu của khách hàng và nâng cao chất lượng phục vụ khách hàng, điều này sẽ tạo nên cảm giác an tâm của khách hàng khi đến giao dịch tại ngân hàng. Thứ hai, đó là tác phong làm việc. Nếu các ngân hàng quan tâm và có kế hoạch triển khai đổi mới phong cách làm việc hành chính trước đây, bố trí phục vụ khách hàng trong cả những ngày nghỉ, sẽ tạo điều kiện thuận lợi hơn cho khách hàng trong việc giao dịch tại ngân hàng. Trương Duy Thái 18 Chuyên đề thực tập Bên cạnh những yếu tố mang tính hình thức đó là các yêu cầu của ngân hàng đối với khách hàng, là tinh thần phục vụ khách hàng của nhân viên ngân hàng. Sự thoả mãn của mỗi khách hàng phụ thuộc khá nhiều vào tiêu thức này. Mỗi nhân viên khi làm việc với khách hàng cần thể hiện thái độ thân thiện trong việc tư vấn, giải đáp thắc mắc của khách hàng. Đến với ngân hàng, thái độ nhiệt tình, cởi mở và sự thông thạo nghiệp vụ của mỗi nhân viên, sẽ khiến cho khách hàng hài lòng, tạo điều kiện thuận lợi cho việc xúc tiến các khoản vay và ảnh hưởng lớn đến chất lượng tín dụng của ngân hàng.  Các chỉ tiêu định lượng  Chỉ tiêu về tổng dư nợ và kết cấu dư nợ Chỉ tiêu tổng dư nợ là chỉ tiêu phản ánh quy mô cấp tín dụng của ngân hàng cho nền kinh tế tại một thời điểm. Tổng dư nợ bao gồm: dư nợ cho vay ngắn hạn, dư nợ cho vay trung và dài hạn. Tổng dư nợ thấp chứng tỏ hoạt động của ngân hàng là chưa tốt, khả năng marketing cũng như trình độ cán bộ ngân hàng chưa cao, quy mô huy động vốn chưa được mở rộng. Tuy nhiên, không phải chỉ tiêu này càng cao thì chất lượng tín dụng càng cao. Bởi lẽ, khi ngân hàng cho vay vượt quá một giới hạn nào đó, cũng là lúc ngân hàng phải chấp nhận những rủi ro trong kinh doanh. Khi so sánh chỉ tiêu tổng dư nợ và tổng tài sản có sẽ giúp ngân hàng tính toán hiệu quả tín dụng của một tài sản có và quy mô hoạt động kinh doanh của ngân hàng. Kết cấu dư nợ phản ánh tỉ trọng của các loại dư nợ trong tổng dư nợ. Việc xác định kết cấu dư nợ sẽ giúp ngân hàng điều chỉnh, đẩy mạnh loại hình cho vay có lợi nhất.  Chỉ tiêu về tỷ lệ nợ quá hạn Nợ quá hạn là khoản nợ mà khách hàng không trả được khi đã đến hạn thoả thuận ghi trên hợp đồng tín dụng. Khi một món nợ không trả được vào kỳ hạn nợ, toàn bộ nợ gốc còn lại của hợp đồng sẽ được chuyển thành nợ quá hạn. Khi phân tích tài sản có, công việc đầu tiên của người quản trị là phải phân loại Trương Duy Thái 19 Chuyên đề thực tập các khoản nợ để quản lý một cách hiệu quả các khoản nợ này. Nhìn chung nó được chia làm 5 loại: + Nhóm 1: Nợ đủ tiêu chuẩn + Nhóm 2: Nợ cần chú ý + Nhóm 3: Nợ dưới tiêu chuẩn + Nhóm 4: Nợ nghi ngờ + Nhóm 5: Nợ có khả năng mất vốn Ba nhóm nợ sau được gọi là nợ quá hạn, nợ bị xếp loại. Tỷ lệ nợ có khả năng mất vốn cao không chỉ báo động sẽ phát sinh khoản phải thanh lý lớn trong tương lai, mà còn thể hiện sự giảm sút thu nhập ở hiện tại do các khoản nợ này không còn đem lại lợi nhuận hoặc đem lại lợi nhuận rất ít không đáng kể. Tỷ lệ nợ quá hạn là tỷ lệ phần trăm giữa nợ quá hạn và tổng dư nợ của NHTM tại một thời điểm nhất định: Nợ quá hạn Tỷ lệ nợ quá hạn = —————— * 100 Tổng dư nợ Chỉ số này thể hiện chất lượng tín dụng. Theo qui định của NHNN, các ngân hàng có tỷ lệ nợ quá hạn trên tổng dư nợ lớn hơn 7% được xem là ngân hàng yếu kém. Nếu chỉ số này nhỏ hơn 5%, ngân hàng đó được đánh giá là ngân hàng có nghiệp vụ tín dụng tốt, chất lượng cho vay cao và được nhận nhiều thang điểm cao trong hàng xếp loại các tổ chức tín dụng.  Chỉ tiêu thu nhập từ hoạt động tín dụng Mục tiêu đầu tiên và quan trọng nhất của NHTM là tối đa hoá lợi ích của chủ sở hữu. Chất lượng tín dụng được nâng cao chỉ thực sự có ý nghĩa khi nó góp phần nâng cao khả năng sinh lời của ngân hàng. Một khoản tín dụng có chất lượng cao sẽ đem lại một khoản thu nhập cho ngân hàng. Thu nhập từ hoạt động tín dụng đóng vai trò quan trọng đối với ngân hàng và là kết quả tài chính quan trọng được quan tâm hàng đầu. Đối với phần lớn các NHTM, thu nhập từ tín Trương Duy Thái 20
- Xem thêm -