Tài liệu Mẹ mìn bố mìn - tô hoài

  • Số trang: 307 |
  • Loại file: PDF |
  • Lượt xem: 261 |
  • Lượt tải: 0
Itteen

Đã đăng 56 tài liệu

Mô tả:

"Tôi gọi Sâm là cô Sâm vì nó là con gái nuôi một ông chú họ tôi. Rắc rối, tên tuổi của ta theo thứ bậc, thay bằng tên chồng, tên con, tên cháu. Lại thường phải gọi cô Sâm là cô Ngũ - tên thằng con trai. Cô Sâm ngoài sáu mươi, cũng đã mất năm ngoái. Chẳng có bệnh đáng bệnh, mà bệnh già. Người đét như con mắm, bệnh hậu sản. Mòn mỏi dần, nhưng vẫn chỉ ăn cháo đặc như cơm nát - người làng hay thành kiến: có ốm mới phải húp cháo loãng!Một đêm kia, bà lão Sâm nhắm mắt như người đi ngủ.
I TOÂI GOÏI SAÂM LAØ COÂ SAÂM vì noù laø con gaùi nuoâi moät oâng chuù hoï toâi. Raéc roái, teân tuoåi cuûa ta theo thöù baäc, thay baèng teân choàng, teân con, teân chaùu. Laïi thöôøng phaûi goïi coâ Saâm laø coâ Nguõ – teân thaèng con trai. Coâ Saâm ngoaøi saùu möôi, cuõng ñaõ maát naêm ngoaùi. Chaúng coù beänh ñaùng beänh, maø beänh giaø. Ngöôøi ñeùt nhö con maém, beänh haäu saûn. Moøn moûi daàn, nhöng vaãn chæ aên chaùo ñaëc nhö côm naùt – ngöôøi laøng hay thaønh kieán: coù oám môùi phaûi huùp chaùo loaõng! Moät ñeâm kia, baø laõo Saâm nhaém maét nhö ngöôøi ñi nguû. Vôï choàng thaèng Nguõ lo ma cho meï töôm taát, ñaày ñuû. Hoäi caùc vaõi giaø caàm caây phöôùn, laïi ñoäi caàu raâm ran keå leå suoát doïc ñöôøng ñeán tha ma. Trong laøng, caùc cuï qui tieân thoï ngoaøi saùu möôi, ñaùm ma trang troïng vaø ñaàm aám, nhöõng traêm vaøng ñieàu ñöôïc gôõ ra thuùng, raéc ñeàu nhö tung hoa töø saân nhaø ra ñoàng. Hai baùnh phaùo daøi hai thöôùc, moät baùnh ñoát luùc trai laøng naâng cöõu ra xe tang, moät baùnh noå thaät gioøn Meï mìn boá mìn 3 khi haï huyeät. Baây giôø khoâng coøn huû tuïc treû con lau nhau caàm côø traéng ñaùm ma roài choác nöõa chaïy veà aên coã, trai laøng khieâng cöõu röôùc cöõu treân vai, oâng laõo cao tuoåi nhaát maëc aùo thuïng löôït thaâm caàm sinh goõ nhòp cho ñoâ tuøy lieäu böôùc luùc ñi, luùc ñöùng, luùc nghæ vaø gia chuû coøn baøy veõ con trai gaäy voâng gaäy tre, con daâu con gaùi laên ñöôøng, ñoäi muõ maán, aùo quaàn xoâ gai loâi thoâi, khoùc loùc keå leå, thöông xoùt thaät cuõng coù, giaû vôø ngaát vaø khoùc caïnh khoùe cuõng coù. Thôøi nay, vieäc hieáu vieäc hæ, caùi buoàn caùi vui vaãn coù laøng coù xoùm, nhöng maø cuõng tieàm tieäm. Ngöôøi coù maùu maët chaúng noùi laøm gì, nhöng maø tuùng kieát, baø con xuùm vaøo giuùp raäp, khoâng ñeán noãi döûng döng cöôøi thaàm ñöùa khoá raùch. Vì daãu sao cuõng khoâng heát ñöôïc ma cheâ cöôùi traùch, nhöng ai cuõng khen nhaø thaèng Nguõ theá laø ñaõ lo ñöôïc cho meï moà yeân maû ñeïp. Roài laïi cuõng nhö moïi nhaø – ma chay baây giôø khoâng coã baøn beân caùi quan taøi, ñôïi ñeán hoâm boán möôi chín ngaøy, caùc cuï oâng ñeán chong ñeøn ñaùnh toå toâm suoát ñeâm, nhaø Nguõ bieän möôi maâm côm cuùng, môøi laùng gieàng hoï haøng “ñeán xôi cheùn röôïu nhaït cho vôï choàng chaùu ñöôïc ñoäi ôn caùc cuï ñaõ coù loøng thöông khi meï chaùu ñoâi naêm möôi veà vôùi toå tieân”. Ngaû con lôïn ñeán ngoùt boán chuïc caân. Heå haû caû. Ñaùm ma meï thaèng Nguõ, cuõng nhö moïi ñaùm ñöa caùc cuï veà queâ ñöôïc ñaày ñuû, töû teá. Chaúng ai noùi ra noùi vaøo, khoâng thaønh chuyeän deø bæu, chuyeän haøng nöôùc, ñaàu heø. Daãu cho thôøi buoåi baây giôø vaãn coù leä laøng. Theá laø ngöôøi soáng ngöôøi cheát ñeàu maùt maët. 4 Toâ Hoaøi Toâi cuõng nghó nhö moïi ngöôøi trong laøng. Coù ñieàu, ôû con ngöôøi vöøa maát ñi aáy, toâi cuõng baèng chaø löùa, nhieàu khi thaáy chaúng laï, nhieàu khi laïi thaáy nhöõng caùi bieát cuûa mình veà baø laõo Saâm cuõng chaúng ñeán ñaâu. Töø taám beù, vaãn laø xoùm gieàng. Boïn treû chuùng toâi noâ ñuøa chôi nhôûn thöôøng ngaøy. Saâm laø con beù nghòch tinh, tai tieáng con meï ranh, con maét hieáng, maét laùc, thaàn nanh ñoû moû – caùc baø meï cuûa noù. Ngöôøi bò Saâm treâu choïc reùo leân chöûi Saâm theá. Saâm cöù nhôn nhôn. Ñeán khi lôùn leân töï döng caùi Saâm ñi ñaâu maát. Bao nhieâu naêm sau laïi trôû veà. Cuoäc ñôøi nhö meï thaèng Nguõ cuõng chaúng ñaùng ñeå taâm. Nhöng phaûi caùi baây giôø ngöôøi ta hay toân leân hoaëc giaáu ñi, noùi doái lyù lòch, gia phaû. Cuõng bôûi theá, trong lyù lòch, sô yeáu lyù lòch cuûa ngöôøi ñi coâng taùc, veà muïc thaønh phaàn cha meï, oâng baø thöôøng ghi “nhaø nho ngheøo”, “vieân chöùc nhoû”, “trung noâng lôùp döôùi” nhöõng chöõ chaúng moät chuùt giaù trò phaùp lyù. Chæ chöùng toû laø khoâng noùi doái, nhöng caùi thaèng Nguõ chæ laøm coâng taùc thoáng keâ ôû xaõ, khoâng caáp treân naøo caàn xem xeùt goác gaùc cuûa noù. Chöù boá noù queâ quaùn ñaâu, khoâng ai bieát. Nguõ cuõng khoâng bieát hay bieát maø khoâng muoán noùi. Ai hoûi ñeán cöù uø ôø ñaïi khaùi baûo nghe ñaâu boá queâ ñoàng chieâm, lang baït ñi caét toùc caùc chôï queâ. Caùi ngheà huùi ñaàu trong laøng, ai chaúng muùa ñöôïc. Chæ ñi quanh maáy xoùm, vaàn vaøi caùi ñaàu treû con khoâng laáy tieàn cho thuoäc maët con dao, caùi keùo, theá laø ra ngoài chôï ñöôïc roài. Boá thaèng Meï mìn boá mìn 5 Nguõ luùc naøo cuõng khaëc khöø – ngöôøi ta baûo caùc oâng thôï huùi caû ngaøy hít phaûi toùc con vaøo phoåi ai cuõng ho lao, laïi nghieän röôïu. Laõo oám cheát ñaõ laâu. Ai thöïc bieát ñöôïc caùi laõo thôï caïo aáy cha caêng chuù kieát ra sao. Toâi khoâng bôùi moùc nhöõng ai khai baùo lyù lòch, boá laøm coâng chöùc thôøi Phaùp thì vieát laø cu li ñeá quoác, ngheà cöa xeû ñoùng coái thì xöng laø coâng nhaân moäc nhaø maùy. Vieäc ñoù ñaõ coù löông taâm hoï chöûi, neáu hoï coøn caùi löông taâm. Vaø tao cuõng khoâng hoaøi hôi toá caùo lyù lòch thaèng Nguõ vôùi bí thö, chuû tòch xaõ chæ traïc tuoåi maøy baây giôø, khoâng phaân bieät ñöôïc theá naøo laø lyù tröôûng, phoù lyù, chaùnh phoù hoäi. Toâi chæ muoán than thôû vaø buoàn raèng vaøi ba chöõ ôû tôø lyù lòch laøm sao veõ neân ñöôïc ñôøi con ngöôøi moãi ngaøy qua, moät ngaøy tôùi, laïi moät khaùc nhau. Ñeán nhö caùi Saâm maø toâi thuoäc caû treân ñaàu noù choã naøo coù seïo, thuôû beù Saâm ñeå traùi ñaøo roài toùc cun cuùt..., maø cuõng coi nhö chaúng bieát laø bao nöõa laø. Ngöôøi coù tuoåi ít muoán noùi laïi chuyeän xöa kia, chaúng caàn cho ai. Ñoái vôùi con chaùu ñoâi khi coøn ñaâm ra loâi thoâi, phieàn nhieãu nöõa laø ñaèng khaùc. Ñaùm treû baây giôø thì khoâng ñeå yù ñeán ngaøy xöa. Thaèng Nguõ cuõng chaúng bieát meï noù, boá noù ngaøy tröôùc. Khoâng phaûi boá meï vaø con caùi bao giôø vaø caùi gì cuõng troø chuyeän vôùi nhau. Neáu nhö baûo boá noù ngaøy xöa khoá raùch aùo oâm thì coøn voâ thöôûng voâ phaït chöù laïi baûo oâng aáy laø tieân chæ, laø thuû töø – caùc nhaø chöùc vieäc baây giôø khoâng bieát ñöôïc maâm treân maâm döôùi töø hoài moà ma Taây, Nhaät ñaâu. 6 Toâ Hoaøi Maø toâi ñaõ noùi roài, nhöõng caùi ñoù chaúng aên nhaèm ñeán coâng vieäc laøm aên cuûa nhaø Nguõ. Nguõ cuõng caép saùch heát lôùp moät, loaùng thoaùng lôùp hai roài ñi quaûy, ñi vaùc, chaïy chôï vôùi meï. Töø boán giôø saùng, Nguõ ñaõ vöøa ñi vöøa ngaùp ra ñeán chôï Ñaàu Caàu caïnh beán Nöùa – ôû ñaáy ngöôøi ta baùn ñoåi vai ñi caùc chôï khaùc. Muøa naøo thöùc aáy, rau caûi, haønh hoa, caø chua, su haøo, hoa lô... caùc vuøng beân Baéc quaûy sang. Caùc chôï trong thaønh phoá vaø chôï ngoaïi oâ phía aáy, phía nam, oâ Chôï Döøa, chôï Mô, chôï Böôûi ñeàu töø tôø môø ra ñaây mua rau coû quay veà cho kòp baùn sôùm. Chöa möôøi laêm tuoåi, Nguõ ñaõ thay haún boá, gaø gaùy ñi chôï, veà ñi baùn haøng. Chaúng bieát ai daïy, Nguõ khoâng caàm caùi toâng ñô, con dao caïo nhö boá maø Nguõ laøm ngheà baùn “taøo phôù” vaø cheø ñaäu xanh maø boá maùch nöôùc rao cheø ñaäu xanh thì baét chöôùc ngöôøi Taøu rao cho laï tai “luïc taøo xa... luïc taøo xa...”, ñaét haøng hôn – vaãn boá taùn chuyeän ngöôøi Taøu laùu caù, moät chinh möôøi quaû taùo, cuõng quaû taùo aáy ñem daàm ñöôøng baùn hai quaû taùo moät chinh. Thaèng Nguõ gaùnh nheï nhaøng, beân chieác thuøng goã ñaäu huõ taøo phôù muøa heø. Khi trôøi laïnh, ñaët caùi hoûa loø loùt döôùi noài cheø ñaäu xanh, moät beân chaïn thìa vaø baùt vôùi chieác gieû lau khan. Taøo phôù baùn buoåi tröa, “luïc taøo xa” gaùnh ñi töø chaäp toái ñeán khuya. Quanh quaån maáy ngoùc ngaùch phoá ñaàu oâ, moät luùc ñaõ heát. Ñeán khi laáy vôï, Nguõ vaãn boâng beânh goàng gaùnh theá. Veà laøng laïi coøn tham gia coâng taùc thoáng keâ, kieâm caû thoâng tin thoân. Leõo ñeõo ñaàu Meï mìn boá mìn 7 xoùm cuoái xoùm veånh caùi loa saét taây a loâ... a loâ... thaèng moõ thôøi ñeá quoác cuõng theá, hay hôùm noãi gì, goïi laø thaèng thoâng tin, thaèng a loâ cho myõ töï – nhöõng ngöôøi aùc khaåu ngoài bæ baùng noùi ñoång. Nhöng Nguõ chaúng khi naøo vaéng maët moïi cuoäc “côø, ñeøn, hoà, keùo, ñinh, daây” treo ñeøn caét hoa trang trí hoäi tröôøng vaø caû caùc ñaùm cöôùi cuõng khoâng theå khoâng môøi Nguõ giuùp moät tay laøm chim hoøa bình, chöõ hyû, hai chöõ caùi ñaàu teân chuù reå coâ daâu xoaén loàng vaøo nhau... Coâng taùc laãn loän vieäc laøm aên, ngaøy thaùng thoi ñöa. Caû ñôøi, chaúng khi naøo meï vaø boá Nguõ roãi hôi, nhieãu söï keå leå ngaøy xöa tao theá naøy... ngaøy xöa cuï tam ñaïi nhaø ta aáy maø... Thaân phaän quaân toát ñen, toát hæn trong ñôøi, theá naøo cuõng ñöôïc, nhöng chaéc chaén khoâng phaûi laø con nhaø ñòa chuû chaïy cheát thay teân ñoåi hoï ñi tha phöông. Khoâng, chæ laø boá meï Nguõ chaúng bao giôø nghó ñeán doøng gioáng vaø caùi thaèng Nguõ cuõng chöa khi naøo ñöôïc vieát maáy baûn sao sô yeáu lyù lòch noäp vaøo cöûa cô quan. Cuõng coù moät laàn vieát sô yeáu bình baàu “huaân, huy” khaùng chieán choáng Myõ. Chæ coù muïc ghi teân boá, teân meï. Bôûi vaäy, Nguõ coi nhö khoâng coù, khoâng bieát. ÔÛ ñôøi, ai chaúng coù söï tích oâng baø oâng vaûi, coù ngöôøi ñem ra taân trang mua baùn ñöôïc, coù ngöôøi chaúng ñeå laøm gì thì queân ñi. Nhöõng caùi toâi bieát veà meï thaèng Nguõ, toâi cuõng chaúng khi naøo noùi vôùi noù. Nguõ chaúng caàn. Lyù lòch nhaø noù khoâng baùn ñöôïc nhö taøo phôù. Maø Nguõ khoâng coù cô hoäi khai ñeå nhaän coâng traïng, chöùc töôùc “huaân, huy” ôû ñaâu. 8 Toâ Hoaøi Caùc vuøng queâ toâi cuõng nhö moïi vuøng quanh thaønh phoá, caøy cuoác ñoàng aùng, vöôøn ruoäng troàng rau troàng hoa, nhöng cuõng laïi coøn kieám aên baèng ñuû thöù ngheà troâng vaøo ñôøi soáng thaønh phoá. Ngöôøi ñaøn baø “muõi thung” ôû Keû Noi ñi gaép phaân veà boùn rau caûi baép. ÔÛ Thanh Nhaøn, caû laøng xaùch hoøm vaøo phoá huùi ñaàu. ÔÛ Thuû Leä, giaët chaên ñeäm caùc nhaø thöông, traïi lính. Laøng Coå Nhueá may quaàn aùo lính cho sôû Anh-taêng-ñaêng nhaø binh. Keû Buøng deät maøn the, laøm loø reøn dao keùo. Ngöôøi Lai Xaù khaùo nhau ñi boài beáp vaø chuïp aûnh. Laøng Thuïy naáu röôïu, baùn buùn chaû buùn oác, cheø ñaäu hoa cau. Caùc chò treân Suø, Gaï thì gaùnh ra Keû Chôï baùnh ñuùc ngoâ, chaùo söôøn. Ñaøn oâng nhö Thaïch Sanh ñoùi vieäc, vaùc cöa vaùc rìu ñi caùc phoá hoûi xeû goã, haï caây boå cuûi thueâ. Caùc laøng aùp cöûa oâ troàng rau dieáp, hoa hueä, roãi vieäc vöôøn, ñi phu hoà, ñi keùo xe, ñi aên maøy. Con gaùi leùn luùt laøm nhaø thoå ñi ñeâm veà hoâm chaúng maáy laøng khoâng coù. Nhöõng ngöôøi chaúng kieám ñöôïc ngheà ngoãng ra hoàn thì quaûy nöôùc, ñaøo ao chuoâm laên löng kieám caùi aên laàn hoài. Ra ñöôïc phoá xaù ñaõ laø söôùng hôn ngöôøi ôû laøng. Caùi Saâm khoâng phaûi con chuù thím toâi ñeû ra. Chuù thím toâi ngheøo laïi hieám, cuûa chaúng coù, con khoâng. OÂng caû ñôøi ñi laøm möôùn, gaùnh nöôùc, raøo vöôøn, treøo cau, khoâng vieäc gì khoâng laøm. Baø caép caùi thuùng nhoøi ñi vaù thueâ cho caùc nhaø ñoâng con. Sôùm tinh mô kia coù moät ngöôøi laøng trong ñi baùn caúng ngoâ qua caùnh ñoàng, nghe beân ruoäng caøy coù Meï mìn boá mìn 9 tieáng e eù nhö chuoät ñuoåi nhau, laïi nhö tieáng treû oe oe. Ñaët gaùnh vaøo xem, thaáy ôû moät luoáng caøy vôõ, trong caùi taõ naâu, moät ñöùa treû ñoû hoûn ñang ngoï ngoaïy nhö con chuoät chöa môû maét. Ngöôøi aáy nhaác gaùnh caúng ngoâ, oâm caùi taõ vaøo thaúng nhaø chuù thím toâi. Nhöõng vieäc cöùu moät sinh linh nhö theá ñöôïc coi laø laøm phuùc, ngöôøi ngheøo laøm phuùc roài ñöôïc phuùc. Thöôøng ngaøy, ngöôøi naøy quaûy caúng ngoâ, ñem gaïo vaøo baùn trong xoùm, ñaõ bieát gia caûnh chuù thím toâi. Chuù thím toâi ngheøo vaäy chöù ngheøo nöõa, ñöôïc ñöùa haøi nhi bô vô chæ coøn ñôïi cheát nhö theá, khaùc ñaâu trôøi cho, duø noù laø con gaùi. Con gaùi cuõng laø ñaàu con – con gaùi ngoan coøn baèng vaïn ñöùa con trai baát hieáu, thöôøng coù caâu an uûi theá ôû nhöõng nhaø sinh con moät beà. Ñaáy laø goác tích caùi Saâm. Chaúng sinh ra, nhöng ñöôïc nuoâi töø loït loøng cuõng baèng mang naëng ñeû ñau. Xoùm gieàng yù töù vaø thöông chuù thím toâi, chaúng ai nhaéc ñeán caâu chuyeän con nuoâi con ñeû. Nhöng roài ñeán khi nhôùn nhao, Saâm cuõng bieát. Con beù ñaùo ñeå, ñaønh hanh, sinh söï. Treû con chöûi nhau nhö ngöùa moàm haùt, chaúng ai ñeå yù. Khoâng ngôø coù nhöõng ñöùa voã ñít voã ñoi “con choù daïi maét hieáng kia... caùi ñöùa ñeû hoang, caùi ñöùa ñeû rôi... maøy laø con caùo, con chuoät ngoaøi baõi tha ma... caùi ñöùa khoâng cha khoâng meï, maøy bieát thaân maøy chöa?” Ngöôøi lôùn ngôù ra nhìn nhau. Luõ treû tai aùc ñaõ töôøng taän caâu chuyeän töôûng khoâng ai noùi ra bao giôø. Kyø tình, nhaø ai maø chaúng ñaõ ræ tai nhau töø bao naêm nay roài. 10 Toâ Hoaøi Saâm xaùm maët xoâng vaøo nhö ñieân. Caøo caáu, naém toùc, ñaùnh xeù. Nhöng roài cuõng chaúng bao giôø Saâm hoûi laïi boá meï cho ra nheõ. Saâm aâm thaàm xaáu hoå, xoùt xa. Chaúng maáy laâu ñaõ ñeán tuoåi möôøi boán, möôøi laêm. ÔÛ tuoåi aáy, con gaùi trong laøng, ñaõ coù theå nhaø naøy nhaø kia raáp ranh, ngaáp ngheù. Gaùi möôøi laêm ñi laáy choàng ñöôïc khen nhaø trai kheùo choïn ngöôøi hay lam hay laøm, möôøi taùm ñöông ñeïp, hai möôi vöøa chín. Ngoaøi hai möôi, caùi lo cöù vuøn vuït, ñaõ ra chieàu baø coâ – “baø coâ oâng maõnh”. Caùi Saâm xaáp xæ möôøi laêm, meõ xinh gaùi. Khoâng ai noùi, vaø cuõng khoâng phaûi vì chuù thím toâi ngheøo, ngöôøi ta cho laø thaân phaän caùi Saâm duø nhan saéc maáy cuõng khoù ñöôïc laøm daâu con ôû nôi aên choán ngoài töû teá. May laém cuõng chæ ñöôïc ñeán thaân phaän vôï leõ, vôï keá thoâi. Coøn coù, ngay töø nhöõng naêm tröôùc, khi nhöõng ñöùa ñoäc moàm rieác moùc, Saâm ñaõ bieát nghó khoán khoå theá. Thaám thía, ñau ñôùn. Khoâng phaûi con ñeû nhaø ngöôøi ta, cuõng khoâng ñöôïc laø con trai, con trai nhö caùi gaäy choïc ñaâu cuõng ñöôïc, con gaùi ñaønh ngoài ñaáy. Ñeán tuoåi, nhö caùi quaùn haøng ñöông buoåi chôï, keû mua ngöôøi baùn. Nhöõng ñöùa traïc tuoåi laáy choàng ñaõ vaõn caû. Ñaèng naøy hiu quaïnh nhö tôø. Saâm öùa nöôùc maét. Naêm aáy, hoäi Taây ngoaøi Keû Chôï nghe ñoàn khoâng bieát coù gì môùi maø caùi Saâm coù caûm töôûng nhö ñoâng vui hôn moïi khi. Côø tam taøi xanh traéng ñoû, caùi to baèng chieác chieáu, caùi nhoû nhö quaït nan, la lieät, phaáp phôùi. Hoäi Taây thaùng saùu nhoá nhaêng khaùc hoäi laøng thaùng ba coù teá, coù röôùc long Meï mìn boá mìn 11 ñình treân quaùn xuoáng ñình. Laøng ñoùn phöôøng Baéc veà cheøo haùt ba ñeâm lieàn. Hoâm tieäc chính, thui boø vieäc laøng. Töøng xoùm, töøng giaùp moå lôïn, chia phaàn. Treû con hí höûng, tíu tít caép raù ñeå laáy phaàn ñaùm vieäc laøng, vieäc haøng giaùp, nhaø nhaø gieát gaø thoåi xoâi cuùng. Ngheøo loõ ñít cuõng phaûi chaïy tieàn mua mieáng thòt lôïn ñaët vôùi höông hoa treân baøn thôø. Caû ñeán con gaùi khoâng ñi vieäc laøng vieäc giaùp nhö con trai maø cuõng ñoùng boä ñeïp nhö Teát nhaát. Khaép nôi roän ròch. Laù côø “kyø” coù chöõ “thaàn” ñaïi töï cuoàn cuoän beân bôø soâng giöõa nhöõng caùn côø ñuoâi nheo ñoû ñoû vaøng vaøng bay roái rít. Chieác troáng caùi ñaët giöõa saân ñình thoøm thoøm ñaùnh töø saùng sôùm lieân hoài. Hoäi Taây chæ raàm ró ngoaøi ñöôøng vaø ñoäc coù treû con nhaùo nhaùc hôùn hôû. Chieàu hoâm tröôùc, caùc oâng toång lyù laøng ven noäi, caùc tröôûng phoá, töøng boïn khaên ñoùng aùo daøi teà chænh leã meã xaùch bu gaø, bu thoû leân ñoàn leã möøng quan Taây giaùm binh khoá xanh ñoàn Böôûi, ñoàn Ñuoâi Caù, ôû AÁp ngoaïi oâ vaø caùc boùp ñoäi xeáp quan caåm Haøng Troáng, Haøng Ñaäu trong phoá. Chæ ñem bieáu roài hoan hæ ra veà maø khoâng ñöôïc mieáng xöông gaø, coøn trong ñoàn, trong boùp, caùc quan Taây aên uoáng töng böøng. Taïi toøa ñoác lyù, beân hoà Hoaøn Kieám tieäc traø baøy raøn raïn, Taây ñaàm nhaûy ñaàm loøe xoøe ra taän vöôøn hoa töôïng oâng Boân Be. Ngöôøi ñi xem ñoâng voâ keå. Hoâm sau, töø chôï Mô, chôï Döøa vaøo ñeán doïc ñeâ coät Ñoàng Hoà xuoáng quanh hoà, choã naøo thaáp thoaùng baõi coû roäng cuõng coù caùc troø vui thaät 12 Toâ Hoaøi khaùc maét. Caùc cuï trong laøng ngoài xoù nhaø hay chöûi xoû, noùi laø toaøn troø luïc sôû, troø Taây laép ñít. Ngöôøi ta gheùt noùi theá thoâi, chöù saùng sôùm Taây duyeät binh oai veä quanh Bôø Hoà. ÔÛ caùc vuøng queâ phaûi ñi töø nöûa ñeâm vaøo môùi tranh ñöôïc choã ñöùng xem. Suoát ngaøy, ôû caùc cöûa chôï, caùc ngaõ naêm ngaõ ba beân caùc cöûa ñoàn boát, nhöõng ñoäi xeáp Taây, ñoäi xeáp ta maët röôïu ñoû gaêng, giaøy da cao coå ñaùnh xi gan gaø boùng loän, ñeá ñinh saét caùc oâng ñi coäp coäp ra ñöùng laøm truøm caùc troø chôi. Bao nhieâu troø laï, khaùc haún hoäi laøng. Ñaùm keùo co aên thöôûng, choã oâm löng nhau, choã keùo thöøng, chia hai caùnh. Sôï aùo raùch, ai vaøo keùo cuõng côûi traàn truøng truïc, moà hoâi beâ beát, nheã nhaïi. Coù choã Taây tung tieàn, ngöôøi xoâ nhau cöôùp. Kìa, leo coät môõ giaät giaûi. Caùi coät böông nhaün vaáu, boâi môõ, xoa kem trôn nhaãy. Phaûi côûi traàn, ñoùng khoá moät môùi ñöôïc leo, nhöng nhoaøi leân vaøi caùi ñaõ rôi tuït, tieác reû nhìn leân ngoïn coät treo vuoâng vaûi ñieàu, boïc tieàn vaø nhöõng quaû döøa. Cöù luùc luùc, moät oâng ñoäi xeáp laïi ra ngaû coät xuoáng, ñoå moät löôït môõ môùi. Haêm hôû leo laïi tuït. Coá leân, thoø moät tay giaät, may ra ñöôïc vuoâng vaûi ñieàu hay quaû döøa. Coù ngöôøi ñaõ tôùi quaù nöûa coät, trôn quaù, ñaønh chôùi vôùi huîch xuoáng, boïn ñöùng ngoaøi xuyùt xoa reo. Ñaèng kia, coù ñaùm chaïy bò cho hai chaân vaøo mieäng khoá taûi. Ai veà nhaát ñöôïc ñoàng naêm xu. Maáy chuïc ngöôøi böôùc luïc ñuïc laên chieâng, boø leâ boø caøng, chaúng daäy ñöôïc. AÊn noåi naêm xu khoù laém, tieân sö thaèng Taây chuùng maøy xoû oâng. Ngöôøi ta chöûi toaùng Meï mìn boá mìn 13 leân. Laïi ñaùm lieám chaûo laáy ñoàng vaùn hai möôi xu, ñaùm chôi bòt maét baét deâ. Quaán caùi baêng vaûi nhö chít khaên tang vaøo maét, bò ñaåy ra ñöùng nghe ngoùng giöõa baõi. Chôït coù tieáng deâ be be, chaïy ñeán, con deâ ñaõ teách ñaèng khaùc, keâu be be, laïi quôø quaïng xoâ ñeán... Ngöôøi ñöùng xem cheùp mieäng: Coù maø aên caùm! Buoåi toái caøng vui. Moät ñaùm röôùc ñeøn trong thaønh Cöûa Ñoâng ra. Keøn choang choang, lính keøn ñi ñaàu. Roài ñeán caùc kieåu ñeøn, traêm nghìn ñeøn saùng lung linh haøng möôøi nhòp tieáng keøn buù rích, troáng caø ruøng roàng raén qua heát ñaàu phoá vaãn coøn raàm ró. Ñaùm röôùc ñeøn löôïn quanh moät voøng Bôø Hoà roài laïi theo ñöôøng Cöûa Ñoâng vaøo thaønh. Luùc ra cuõng nhö luùc veà, raàm raäp oai keøn troáng, tieáng giaày ñinh neän maët ñöôøng raøo raïo. Nhöõng ngöôøi ñöùng tuoåi chaúng ai maøng chôi hoäi Taây. Nhöng trai gaùi caùc laøng noâ nöùc ñoå ra Keû Chôï, ngöôøi cuoác boä ñi ñoâng nhö kieán coû. Naêm aáy, Saâm cuõng ñi xem. Ñeán ñeâm khoâng thaáy veà ôû nhaø töôûng noù ñua ñaû ñôïi toái xem röôùc ñeøn. Ranh con, ñeâm hoâm ñi ñaùnh ñó hay sao. Thím toâi ñöùng troâng ra ñaàu laøng, chöûi laåm baåm. Nhöng hoâm sau cuõng khoâng thaáy taêm hôi. Hoûi caùc ñöùa trong xoùm cuõng ra Keû Chôï xem hoäi, khoâng ñöùa naøo bieát. Hoäi Taây raàm raäp phoá xaù, nhöng coù moät ngaøy theá thoâi. Côø quaït caém hai beân ñöôøng, tan röôùc ñeøn, nöûa ñeâm ñaõ caát dôõ heát, thaønh phoá laïi ñaâu vaøo ñaáy, ñoäi xeáp ñi tuaàn, ngöôøi ñi laøm, xe ñieän keng aàm qua Bôø Hoà, taøu hoûa chaïy 14 Toâ Hoaøi treân caàu Ñu Me rít coøi tu tu... Khoâng bieát caùi Saâm ñi ñaâu. Nhieàu ngöôøi laøng thöôøng ñoâi khi ra Keû Chôï, thaät söï cuõng chaúng ai gaëp, nhöng ñoàn ñaïi thì ñuû chuyeän. Naøo caùi Saâm ñaõ nhaäp boïn vôùi naëc noâ chôï Ñoàng Xuaân. Naëc noâ keû caép, naëc noâ ñaùnh nhau thueâ, naëc noâ khoùc möôùn, naëc noâ laøm nhaø thoå. Caùi con beù ôû nhaø ñaõ ñaùo ñeå theá, ñi laøm naëc noâ cuõng phaûi. Moät baø taëc löôõi: “AÁy vaäy môùi ôû döng chaúng laønh...” Coù ngöôøi baûo roõ raèng troâng thaáy noù ôû phoá Môùi, caùi chôï ngöôøi ñöùng ñaáy ñeå ngöôøi ta ñeán thueâ möôïn. Ñeán khi hoûi coù ñích xaùc khoâng, thì laïi uù ôù. Maáy tay thôï may, thôï xeû treân chôï hay chôi bôøi thì taùn: ngöõ aáy, hoâm naøo ñeán nhaø thoå ñeøn ñoû ngoõ Yeân Thaùi, gaëp ngay aáy maø. Coù ngöôøi noùi chaéc chaén noù bò meï mìn loâi ñi xa roài. Chöù laøm naëc noâ hay laøm ñó nhaø thoå maø coøn quanh quaån ôû phoá, theá naøo cuõng coù ngöôøi baét gaëp. Cuõng coù nheõ. Caùi Saâm nhö bieán maát. Coù ñeán möôøi maáy naêm qua. Ñôøi ngöôøi khi boùng xeá, naêm thaùng nhö coù chaân ñi, choùng quaù. Laøng xoùm ñaõ bieát bao nhieâu ñoåi thay. Maáy naêm sau, Haø Noäi toång khôûi nghóa, ngaøy ñeâm soâi noåi. Cuõng khoâng thaáy Saâm. Coù leõ Saâm cheát roài. Chuù thím toâi khoâng noùi gì, nhöng aâm thaàm, cay ñaéng cho ñôøi ngöôøi vaän ruûi ñeán theá laø cuøng. Nuoâi moät ñaàu con gaùi maø noù cuõng boû ñi, cheát raáp ñaâu maát. Chaúng bao laâu, roài cuõng khuaây khoûa daàn, bôûi haøng ngaøy coøn phaûi lo toan mieáng soáng. Ñeán khi khaùng chieán, caùc laøng trong vuøng toâi taûn cö leân mieàn röøng ñoài ôû Phuù Thoï, ôû Thaùi Nguyeân, Meï mìn boá mìn 15 ôû Baéc Giang. Chín naêm sau, nghe noùi Taây thua ta ôû Ñieän Bieân Phuû, tôùi ngaøy hoøa bình laäp laïi, nhieàu nhaø môùi xuoâi veà queâ cuõ. Vôï choàng chuù thím toâi ngoùt ngheùt treân saùu möôi, giaø yeáu nhieàu roài. Thì moät hoâm caùi Saâm luø luø veà. Troâng xa laï nhö ngöôøi ôû ñaâu. Nhöõng ai bieát caùi Saâm ngaøy tröôùc cuõng khoâng coøn nhaän ra ñöôïc. Moät ngöôøi naï doøng gaày guoäc xanh xaùm nhö maéc beänh maát nguû. Beân maét hieáng leùp xuoáng saâu hoaém. Tính ra tuoåi noù cuõng ñaõ naêm möôi. Saâm veà moät mình hoâm tröôùc, thaáy yeân, hoâm sau ñi goïi choàng veà. Boá thaèng Nguõ ñaáy, vôùi caû thaèng Nguõ, boá daét con chaäp chöõng ñi. Chuù thím toâi thaät tình cuõng khoâng coøn bieát theá naøo laø thöông, laø giaän. Thaáy maët Saâm, laïi coù phaàn tuûi thaân, tuûi phaän maø ñoäng loøng. Daãu sao, keà mieäng loã roài, ôû ñaâu noù trôû veà, cuõng laïi laø caùi soá. Vôï choàng ngoài xuoáng ñaát giöõa nhaø, caùi Saâm nöôùc maét raøn ruïa chaép tay leã soáng chuù thím toâi. OÂng baø cuõng chaám nöôùc maét, xua tay noùi “thoâi, thoâi” roài naâng vôï choàng noù ñöùng daäy. Maáy naêm sau, laàn löôït oâng roài ñeán baø ñeàu veà chaàu trôøi caû. Maûnh ñaát ôû nhôø hoï, nhaø doät naùt, khoâng coù ñaâu höông hoûa cuûa aên cuûa ñeå, nhöng vôï choàng Saâm ñaõ ñöùng ra lo lieäu ma chay, chaúng khaùc moïi ñaùm hieáu trong laøng. Laïi xin pheùp hoï: vôï choàng maëc aùo soâ gai, thaèng chaùu Nguõ khaên traéng. Caùc con noù, ôû ñaâu keùo veà haøng chaét chít khaên vaøng. Vôï khaên ñaïi tang, choàng ñöôïc choáng gaäy nhö nhaø con trai ñoäc ñinh. Theá laø oâng baø aáy ñöôïc ngaäm cöôøi chín 16 Toâ Hoaøi suoái. Laøng nöôùc ñeàu khen vaø noùi theá laø ñeán caùi luùc naèm xuoáng, chuù thím toâi hoùa ra ñöôïc phuùc coù haäu. Boá Nguõ ñöùng caét toùc, meï Nguõ ngoài baùn môù rau treân chôï. Laàn böõa, roài cuõng giaø laõo theo nhau ra ñoàng naèm vôùi giun deá. Nhö meï thaèng Nguõ vöøa môùi maát ñaáy. Nguõ ñaõ troøn boán möôi – gaàn baèng tuoåi caùi ngaøy meï noù löu laïc trôû veà. Moät luõ con, naêm ñöùa caû trai caû gaùi. Vôï Nguõ laïi ngoài vaøo choã baø Saâm baùn môù rau treân chôï. Kieám aên laàn hoài theá, nhöng daàn daø con caùi cuõng ñöôïc aên hoïc vaø coâng vieäc khoâng ñeán noãi naøo. Thaèng beù nhaát ñöông lôùp 10. Caùc chò noù ñaõ ñi laøm. Ñöùa baùn phôû maäu dòch ngoaøi Beán Nöùa, ñöùa ñöùng baùch hoùa chôï huyeän, moät con reå giaûng vieân tröôøng Ñaïi hoïc Sö phaïm. Moät, kyõ sö nhaø maùy thuûy ñieän Thaùc Baø. Caùn boä caû roài. Moät con trai ñi xuaát khaåu lao ñoäng sang Ba Lan. Oaùch quaù. So saùnh nhaø naøy nhaø khaùc, nhö nhaø Nguõ theá cuõng ñaõ neân veû phong löu. ÔÛ caùi gia ñình thaèng Nguõ, keå caû ñôøi boá meï ngaøy tröôùc, laøm sao laïi nghó roài ra con caùi ñöôïc nhö theá. Naèm meâ cuõng khoâng töôûng ra. AÁy theá maø ñoâi khi coù cheùn röôïu vaøo, Nguõ hay cöôøi boâng pheøng: “Boá tôù coù hai ngoùn tay cuït. Vôï choàng giaän nhau cheùm theà, hay ñi aên troäm bò ngöôøi ta cheùm, tôù cuõng khoâng bieát. Nhöng giaù khi coøn soáng oâng aáy khai laø thöông binh choáng Phaùp thì nhaø tôù ñöôïc theâm caùi baèng. OÂng cuï theá maø daïi... heà heà...” AÁy theá ñaáy, naêm thaùng truøm laáp leân, cuoán ñi. Cuoäc ñôøi vaø con ngöôøi, chaát phaùc hay gian giaûo, theá naøo chaúng coù Meï mìn boá mìn 17 nhöõng bieán ñoåi khoâng ai gioáng ai. Treân tôø giaáy lyù lòch kia, ñieàn vaøo ñoâi ba chöõ, thaät hay doái, laøm sao noùi ñöôïc heát. ☐ Thaønh phoá ñoâng vaø ñeøn saùng hôn moïi ñeâm. Ngöôøi xem ngöôøi caùc nôi traûy hoäi veà Taây “caùt–toù duy–deâ”, coøn goïi laø hoäi “caùt toù”, hay laø hoäi “caét toùc deâ” ngaøy möôøi boán thaùng baûy taây. Hoâm aáy, Saâm ra Keû Chôï xem hoäi Taây ñi moät mình. Khoâng ruû ñöùa naøo, neân khoâng ñöùa naøo bieát. Chaúng phaûi yù ñònh ra sao, chæ vì khoâng thích. Laâu nay, tính neát Saâm caøng thaát thöôøng. Vöøa cöôøi côït boãng suïp maët, caùu kænh chöûi bôùi lung tung ngay ñaáy. ÔÛ tuoåi ñöông thay ñoåi vaø roái loaïn. Khoâng ai ñeå yù, hôi ñaâu maø daây ñeán con beù ñanh ñaù tai aùc, chaúng khaùc quaân khaùch nôï. Saâm vaån vô töø vöôøn hoa Haøng Ñaäu ra ngoaøi bôø soâng. ÔÛ vöôøn hoa ñoäc coù moät troø chaïy bò nhaït quaù nöôùc oác. Nhöõng ngöôøi cu li gheách caøng xe quanh heø ra xoû hai chaân vaøo khoá taûi, böôùc cheänh choaïng nhö coùc nhaûy. Chæ leøo teøo maáy ñöùa treû con ñöùng nhìn. Saâm laån thaån leân ñeâ caàu Ñaát. Cuõng khoâng phaûi Saâm ngaån ngô laïc ra bôø ñeâ. Khoâng thuoäc ñöôøng, choã naøo cuõng laï maét, nhöng ñaïi khaùi cuõng ñoaùn ñöôïc ñi ñaâu ñeán choã naøo hôïp vôùi mình. Nhöõng phoá daøi roäng, caây coái xum xueâ thaønh haøng, nhaø gaùc cao. Chaúng raùc röôûi tre pheo toå quaï. Nhöõng nôi aáy khoâng coù ngöôøi ta, chæ raët Taây ñaàm vaùy aùo 18 Toâ Hoaøi saëc sôõ ngoài oâ toâ, xe ngöïa song maõ coù oâng xaø ích ngoài gheá cao ñaèng tröôùc, ra roi qua laïi vi vuùt. Khoâng phaûi ngöôøi ta vôùi nhau, gaàn caän nhö caùc phoá quanh chôï Ñoàng Xuaân. ÔÛ Haøng Ngang, Haøng Ñaøo, caùc cöûa haøng tuû kính boùng loän, maáy baø maët hoa da phaán beä veä ngoài saäp guï sau quaày, khoe caùi giaøu sang ñaát phoàn hoa. Cuõng chaùn. Laïi ruû nhau ñeán phoá Haøng Baïc xem con gaø ba chaân, vôï choàng ngöôøi luøn nöôùc chim chích, con khæ ñoû ñít nhaûy nhoùt sau chaán song vöôøn hoa nhaø coâ ba Tyù me Taây. Roài quaù chaân ra caàu Ñaát ngaém caùi coät treân coù chieác ñoàng hoà hai maët to baèng caùi nia caém maët ñeâ giöõa ngaõ naêm ñöôøng. Nhöõng ngöôøi lam luõ ôû döôùi baõi xoáng aùo naâu soàng keùo leân ñaây nhieàu. Ñaáy môùi thaät hôïp, nhöõng keû cuøng cöïc chui ruùc trong caùc leàu laù doïc baõi soâng Caùi töø treân Nghóa Duõng sang Cô Xaù, xuoáng Phaø Ñen. Ngöôøi ta leân phoá xem hoäi Taây. Moãi naêm chæ moät ngaøy hoäi aáy. Cöù keå, raèm thaùng taùm coù hoäi ñaùm muùa sö töû tröôùc caùc nhaø buoân baùn to treân haøng Boà, haøng Gai. Nhöng du coân hay ñaùnh nhau cöôùp giaûi, coù khi cheùm cheát ngöôøi. Ñi xem hoäi Taây yeân hôn. Cuõng nghe nhieàu keû caép, troâng thaáy noù thaùo caùi khuyeân vaøng ôû tai ngöôøi ñi tröôùc maø ñaønh im thít. Hoâ hoaùn leân, nhôõ thaèng keû caép thieán cho moät nhaùt thì toi maïng. Thoâi traùnh ñi, chaúng phaûi ñaàu phaûi tai. Nhöng maø troâng thaáy treân ñeâ bôø soâng choã naøo cuõng ñoâng ñuùc, loâi thoâi nhö ta ôû queâ ra thì laïi nhaõng caùi sôï. Ngaøy hoäi Taây treân caàu Ñaát quanh coät Ñoàng Hoà ñoâng vui ngöôøi ñaâu ñaâu keùo tôùi nhieàu. Vaû laïi coù Meï mìn boá mìn 19 gì maø lo troäm caép, ôû laøng queâ xa kia, ñeâm naøo chaúng nghe tuø vaø, tieáng nguõ lieân ñuoåi cöôùp rôïn toùc gaùy. Treân baõi coû bôø ñeâ troâng sang coät Ñoàng Hoà laïi ñaùm leo coät môõ. Nhöõng caây vaàu cao cao nhaày nhuïa môõ. Trong caùi khua noùn ñaàu coät buoäc vuoâng vaûi ñieàu, maáy quaû döøa, tuùm tieàn ñoàng. Ngöôøi xuùm ñoâng voøng trong voøng ngoaøi. Coät môõ laéc lö, tieáng reo aàm ó. Caïnh ñaáy, moät ñaùm troø ñaäp noài. Chuïc chieác nieâu ñaát môùi ñoû nhö ngoùi treo luûng laúng moät daõy doïc caây nöùa ngoä. Ai ñoaùn ñöôïc nieâu naøo ñöïng cöùt, nieâu naøo nöôùc ñaùi hay nieâu ñöïng tieàn haøo, xu ñoàng. Moät ngöôøi ñöùng ngaém moät luùc, ngaån maët ra, boãng vô laáy caùi gaäy tre giô leân ñaäp boáp moät caùi. Chieác nieâu cöùt tung toùe vôõ ra. Ngöôøi xem ñaõ bieát chöøng, khoâng daùm ñöùng gaàn, laïi phaûi raït xa nöõa. Hai caùi nieâu khaùc laïi bò ñaäp toaùc toaùc. Nöôùc ñaùi khai khaém baén nhö möa. Nhieàu ngöôøi heùt: maû boá thaèng Taây ñeåu, ngaøy gioã boá noù maø noù cho ngöôøi ta aên cöùt, uoáng nöôùc ñaùi! Cöùt nöôùc ñaùi lung tung xuoáng ñaàu, xuoáng vai. Maáy ngöôøi soá raùch vöøa ñaäp phaûi nhöõng caùi noài voâ phuùc quaùng quaøng bieán ñi. Troø ñaäp noài baån khieáp. Chöa ai daùm sôø vaøo caùi gaäy tìm vaän may ñaäp tieáp. Saâm ra ñaèng kia ñöùng xem ñaùm lieám chaûo. Troø naøy cuõng baån nhöng coøn hieàn laønh. Ñoâi khi Saâm laêm le muoán vaøo thöû, roài laïi ruït chaân. Ba chieác chaûo gang cuõ, nhoï noài ñen kòt, treo moät beân quai leân ngang taàm ñaàu ngöôøi. Giöõa loøng chaûo, nhöõng oâng ñoäi xeáp canh troø chôi ñaõ mieát moät lôùp nhôøn khoâng bieát môõ ñaëc, xaø phoøng ñen hay saùp Coâ 20 Toâ Hoaøi ba boâi ñaàu. Döôùi lôùp môõ ñaët boán ñoàng hai haøo. Nhìn qua môø môø, nhöng roõ raøng traêng traéng ñuùng ñoàng “vaùn” hai haøo. Troâng thaáy maø ñaõ nghó nhö saép baét ñöôïc tieàn thaät chöù chaúng chôi. Chòu khoù chuùi ñaàu vaøo loøng chaûo, theø thaät daøi löôõi lieám mieát cho ñeán khi moûng heát môõ, caén ñöôïc ñoàng haøo ra. Leä chôi caám raêng haèn vaøo môõ. Luùc ñoàng haøo ñaõ roõ hình, oâng ñoäi xeáp ñeán canh taän nôi. Thaáy veát raêng, laäp töùc keùo tai loâi ra. Chen chuùc, ngöôøi chòu khoù lieám caû giôø, coá maõi, coá maõi. Coù ngöôøi theø löôõi naâng ñöôïc ñoàng haøo, coù ngöôøi saùi quai haøm moûi quaù ñaønh boû, maët ñoû phöøng, choûm muõi nhoï noài nhoe nhoeùt nhö thaèng heà raïp Saùn Nhieân Ñaøi. Boán beân noåi traän cöôøi vôõ chôï. Nhöng vaãn nhieàu ngöôøi haùm vaøo lieám chaûo. Caû Saâm cuõng chaàu chöïc, saép söûa. Khoán khoå, ñi hoäi ra taän Keû Chôï, trong tuùi khoâng coù noåi ñoàng keõm uoáng nöôùc, sao laïi khoâng theøm caùi cuûa giôøi ôi. Ñöôïc haøo vaùn ñoåi ra nhöõng hai möôi xu ñoàng, boán möôi chinh Khaûi Ñònh, söôùng chöa. Khaùc nhöõng chieác nieâu ñöïng caùi thôm caùi thoái, ñaèng naøy troâng roõ ñoàng tieàn kia maø. Ngôù ngaån, khoâng maáy ngöôøi döùt ñi ñöôïc. Coù luùc xoâ vaøo vaãn khoâng laùch ñöôïc chaân. Roài xeá chieàu luùc naøo khoâng hay. Moät luùc, nhö buïng coàn caøo, hai ñaàu goái rôøi raõ. Saâm nhôù ra töø saùng chöa ñöôïc moät haït côm vaøo buïng. Quanh ñaùm ñaäp noài lieám chaûo, môùi theâm maáy haøng maûnh vaàu uùp laøm gheá, moät beân noài rôm uû can nöôùc cheø töôi. Ñoám ñeøn hoa kyø lom ñom, boù ñoùm vaø chieác chieáu ñieáu caøy oáng nöùa ngoâ daøi baèng saûi tay döïng caïnh hai choàng
- Xem thêm -