Tài liệu Lý thuyết thị trường chứng khoán

  • Số trang: 154 |
  • Loại file: PDF |
  • Lượt xem: 142 |
  • Lượt tải: 0
tranvantruong

Đã đăng 3224 tài liệu

Mô tả:

LÝ THUYẾT THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN
Tr­êng §¹i häc Kinh doanh vµ c«ng nghÖ Hµ néi KHoa tµi chÝnh - ng©n hµng ------------------------------ Gi¸o tr×nh: ThÞ tr­êng chøng kho¸n TS. NguyÔn Vâ Ngo¹n Hµ Néi, 2009 Môc lôc Ch­¬ng 1: ThÞ tr­êng chøng kho¸n 7 1.1- kh¸i niÖm 7 1.2. LÞch sö ra ®êi thÞ tr­êng chøng kho¸n 7 1.3. VÞ trÝ thÞ tr­êng chøng kho¸n 8 1.4. chøc n¨ng cña thÞ tr­êng chøng kho¸n 8 1.5. Ph©n lo¹i thÞ tr­êng chøng kho¸n 9 1.5.1. Ph©n lo¹i theo c«ng cô ho¹t ®éng cña thÞ tr­êng – hµng hãa trªn thÞ tr­êng 9 1.5.2. Ph©n lo¹i theo sù vËn ®éng cña vèn 10 1.5.3. Ph©n lo¹i theo h×nh thøc tæ chøc 10 1.5.4. C¸c chñ thÓ tham gia thÞ tr­êng chøng kho¸n 12 1.5.5. Nguyªn t¾c ho¹t ®éng cña thÞ tr­êng chøng kho¸n 13 1.6. Mét sè thÞ tr­êng chøng kho¸n chñ yÕu trªn thÕ giíi 15 1.6.1. ThÞ tr­êng chøng kho¸n New York (The New York Stock Exchange – NYSE) 15 1.6.2. ThÞ tr­êng OTC Mü (NASDAQ) 16 1.6.3. ThÞ tr­êng chøng kho¸n London (Anh) 16 1.6.4. ThÞ tr­êng chøng kho¸n Tokyo 17 1.6.5. ThÞ tr­êng chøng kho¸n Frankfurt (Céng hoµ Liªn bang §øc) 18 1.6.6. ThÞ tr­êng chøng kho¸n Paris (Bourse De Paris) 18 1.6.7. ThÞ tr­êng chøng kho¸n §µi Loan 19 C©u hái «n tËp ch­¬ng 1 21 Ch­¬ng 2: chøng kho¸n vµ ph¸t hµnh chøng kho¸n 22 2.1. kh¸i niÖm 22 2.2. Ph©n lo¹i chøng kho¸n 22 2.2.1. Ph©n lo¹i theo néi dung kinh tÕ 22 2.2.2. Ph©n lo¹i theo h×nh thøc chøng kho¸n 26 2.2.3. Ph©n lo¹i chøng kho¸n theo thu nhËp 26 2.3. Gi¸ chøng kho¸n 27 2.3.1- MÖnh gi¸ (Face Value) 27 3 2.3.2. Gi¸ b¸n lÇn ®Çu tr¸i phiÕu chiÕt khÊu khèng 27 2.3.3. Gi¸ b¸n cæ phiÕu ph¸t hµnh lÇn ®Çu 2.3.4. Th­ gi¸ (Book value) 28 29 2.3.5. ThÞ gi¸ 29 2.4. C¸c ph­¬ng thøc ph¸t hµnh chøng kho¸n 30 2.4.1. Ph©n lo¹i theo ®ît ph¸t hµnh 30 2.4..2- Ph©n lo¹i theo lo¹i ®èi t­îng mua, b¸n chøng kho¸n 30 2.5. ph¸t hµnh chøng kho¸n 31 2.5.1. Kh¸i niÖm 31 2.5.2. §iÒu kiÖn ph¸t hµnh vµ chµo b¸n chøng kho¸n lÇn ®Çu 32 2.5.3. Niªm yÕt chøng kho¸n 34 2.6. L­u ký, ®¨ng ký 36 2.6.1. Kh¸i niÖm 36 2.6.2. Tæ chøc l­u ký chøng kho¸n 37 2.6.3. C¸c nguyªn t¾c ho¹t ®éng l­u ký chøng kho¸n 37 2.6.4. C¸c h×nh thøc l­u ký chøng kho¸n 37 2.6.5. Më tµi kho¶n l­u ký chøng kho¸n 39 2.6.6. Quy tr×nh l­u ký chøng kho¸n t¹i thÞ tr­êng giao dÞch chøng kho¸n ë ViÖt Nam. 39 2.7. Th«ng tin trªn thÞ tr­êng chøng kho¸n 40 2.7.1. Th«ng tin tõ tæ chøc niªm yÕt (Corporate disclosure), gåm: 40 2.7.2. Th«ng tin tõ Së giao dÞch chøng kho¸n: 40 2.7.3. Th«ng tin tõ c¸c tæ chøc kinh doanh dÞch vô chøng kho¸n gåm t×nh h×nh tµi chÝnh vµ c¸c th«ng tin liªn quan. 2.7.4. Th«ng tin vÒ giao dÞch chøng kho¸n gåm: 2.8. Rñi ro chøng kho¸n 40 40 41 2.8.1 Rñi ro hÖ thèng 41 2.8.3. §¸nh gi¸ rñi ro vµ møc sinh lêi k× väng. 41 2.8.2. Rñi ro kh«ng hÖ thèng 41 C©u hái «n tËp ch­¬ng 2 44 Ch­¬ng 3: Ph©n tÝch chøng kho¸n 45 3.1. môc tiªu ph©n tÝch 45 4 3.2. Quy tr×nh 45 3.3. Ph©n tÝch c¬ b¶n 45 3.3.1. §Þnh gi¸ tr¸i phiÕu 46 3.3.2. §Þnh gi¸ cæ phiÕu 52 3.3.3. Ph©n tÝch tµi chÝnh c«ng ty 56 59 3.4. Ph©n tÝch kü thuËt 3.4.1. C¬ së lý thuyÕt cña ph©n tÝch kü thuËt 59 3.4.2. Vai trß cña ph©n tÝch kü thuËt 60 3.5. chØ sè gi¸ chøng kho¸n 60 3.5.1. ChØ gi¸ cæ phiÕu 60 3.5.2. C«ng thøc tÝnh chØ sè gi¸ cæ phiÕu ë ViÖt nam – VN Index 62 C©u hái «n tËp ch­¬ng 3 64 Ch­¬ng 4: Giao dÞch chøng kho¸n 65 4.1. Së Giao dÞch chøng kho¸n 65 4.1.1. Kh¸i niÖm 65 4.1.2. Tæ chøc ho¹t ®éng cña Së giao dÞch chøng kho¸n (SGDCK) 65 4.1.3. Thµnh viªn Së Giao dÞch chøng kho¸n 66 4.1.4. NhiÖm vô cña Së Giao dÞch chøng kho¸n 66 4.1.5. H×nh thøc së h÷u 67 4.2. C«ng ty chøng kho¸n, c«ng ty qu¶n lý quü ®Çu t­ chøng kho¸n 67 4.2.1. Nguyªn t¾c ho¹t ®éng cña c«ng ty chøng kho¸n 67 4.2.2. §iÒu kiÖn cÊp giÊy phÐp ho¹t ®éng chøng kho¸n 68 4.3. C¸c nghiÖp vô cô thÓ cña c«ng ty chøng kho¸n 69 4.3.1. NhiÖm vô chñ yÕu 69 4.3.2. C¸c nghiÖp vô cô thÓ 69 4.4. c¸c nghiÖp vô cô thÓ cña c«ng ty qu¶n lý quü ®Çu t­ chøng kho¸n 72 4.4.1. NhiÖm vô chñ yÕu 72 4.4.2. NghiÖp vô cô thÓ 72 4.5. giao dÞch chøng kho¸n trªn së giao dÞch 73 4.5.1. C¸c thµnh viªn tham gia 73 5 4.5.2. Ph­¬ng thøc giao dÞch 73 4.6. Quy tr×nh giao dÞch chøng kho¸n 74 4.6.1. Më tµi kho¶n vµ ký hîp ®ång 76 4.6.2. Ra lÖnh giao dÞch 76 4.6.3. C¸c lÖnh giao dÞch 79 4.7. C¸c lo¹i giao dÞch 81 4.7.1. Giao dÞch th«ng th­êng (Regular transaction) 81 4.7.2. Giao dÞch giao ngay (Cash transaction) 81 4.7.3. Giao dÞch kú h¹n (Forward transaction) 81 4.7.4. Giao dÞch t­¬ng lai (futures transaction) 81 4.7.5. Giao dÞch quyÒn chän (Option Transaction) 81 4.7.6. C¸c giao dÞch ®Æc biÖt (Special transactions) 81 4.8. §¬n vÞ giao dÞch 83 4.9. §¬n vÞ yÕt gi¸ 83 4.10. Biªn ®é dao ®éng gi¸ 83 4.11. Gi¸ tham chiÕu 83 4.12. Quy tr×nh kü thuËt giao dÞch 84 4.12.1. Giao dÞch thñ c«ng 84 4.12.2. Giao dÞch qua m¸y tÝnh ®iÖn tö 85 4.13. Khíp lÖnh, gi¸ khíp lÖnh 85 4.13.1. Nguyªn t¾c khíp lÖnh 85 4.13.3. C¸c ph­¬ng thøc khíp lÖnh 86 4.14. Giao dÞch chøng kho¸n trªn thÞ tr­êng otc 88 4.15. Thanh to¸n 88 4.15.1. Nguyªn t¾c thanh to¸n 88 4.15.2. Thanh to¸n chøng kho¸n vµ vèn 88 4.16. chuyÓn quyÒn së h÷u 91 C©u hái «n tËp ch­¬ng 4 92 Phô lôc Tµi liÖu tham kh¶o 93 156 6 1 Ch­¬ng thÞ tr­êng chøng kho¸n 1.1- kh¸i niÖm ThÞ tr­êng chøng kho¸n lµ n¬i giao dÞch mua b¸n, trao ®æi c¸c lo¹i chøng kho¸n. Chøng kho¸n ®­îc hiÓu víi nghÜa lµ c¸c lo¹i giÊy tê cã gi¸ hoÆc c¸c bót to¸n ghi sè x¸c nhËn c¸c quyÒn vµ lîi Ých hîp ph¸p cña ng­êi së h÷u chøng kho¸n. ThÞ tr­êng chøng kho¸n lµ s¶n phÈm cao cÊp cña nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng. Hµng ho¸ cña thÞ tr­êng nµy rÊt kh¸c víi hµng ho¸ th«ng th­êng mÆc dï chóng còng cã gi¸ trÞ vµ gi¸ trÞ sö dông, nh­ng chóng l­u th«ng kh«ng nh­ l­u th«ng tiÒn tÖ. L­u th«ng ë ®©y lµ chuyÓn quyÒn së h÷u t­ b¶n (vèn Capital) chuyÓn tõ t­ b¶n së h÷u sang t­ b¶n kinh doanh. C¸c giao dÞch mua b¸n, trao ®æi chøng kho¸n cã thÓ diÔn ra trªn thÞ tr­êng s¬ cÊp hoÆc thÞ tr­êng thø cÊp; t¹i thÞ tr­êng tËp trung hoÆc phi tËp trung; t¹i thÞ tr­êng giao ngay hoÆc thÞ tr­êng kú h¹n, tuú thuéc vµo tÝnh chÊt sù vËn ®éng cña chóng. 1.2. LÞch sö ra ®êi thÞ tr­êng chøng kho¸n ThÞ tr­êng chøng kho¸n s¬ khai ®· xuÊt hiÖn vµo gi÷a thÕ kû XV. Khi ®ã t¹i nh÷ng thµnh phè th­¬ng m¹i lín cña c¸c n­íc ph­¬ng t©y, t¹i c¸c chî phiªn hoÆc c¸c qu¸n cµ phª c¸c th­¬ng gia th­êng tô tËp ®Ó trao ®æi, bµn b¹c vµ mua b¸n hµng ho¸, ngo¹i tÖ. Nh÷ng cuéc trao ®æi nµy nh»m thèng nhÊt, tho¶ thuËn b»ng miÖng vÒ gi¸ c¶, sè l­îng hµng ho¸ trao ®æi, kÓ c¶ nh÷ng “hîp ®ång t­¬ng lai” thùc hiÖn vµo c¸c th¸ng sau, quý sau. Nh÷ng cuéc trao ®æi ®ã, lóc ®Çu chØ lµ tõng nhãm nhá, vÒ sau sè ng­êi tham gia cµng nhiÒu råi trë thµnh mét khu chî riªng. Phiªn chî riªng ®Çu tiªn ®­îc tô häp t¹i l÷ qu¸n cña gia ®×nh Vanber thµnh phè Bruger (BØ) vµo n¨m 1453. T¹i l÷ qu¸n nµy cã mét b¶ng hiÖu h×nh 3 tói da vµ 1 tõ Ph¸p “Bourse”, nghÜa lµ “ThÞ tr­êng mËu dÞch” tøc lµ “Së Giao dÞch”; 3 tói da t­îng tr­ng cho 3 thÞ tr­êng: thÞ tr­êng hµng ho¸, thÞ tr­êng ngo¹i tÖ vµ thÞ tr­êng chøng kho¸n ®éng s¶n. N¨m 1547, eo biÓn Even bÞ c¸t lÊp c¹n, tµu bÌ kh«ng vµo ®­îc thµnh phè Bruger. Thµnh phè kh«ng cßn phån vinh n÷a, thÞ tr­êng ë ®©y tiªu ®iÒu, v× vËy “thÞ tr­êng mËu dÞch” nµy ®­îc chuyÓn tíi thµnh phè Anvers (BØ). Tõ ®ã thÞ tr­êng nµy ph¸t triÓn rÊt nhanh. 7 Vµo gi÷a thÕ kû XVI mét thÞ tr­êng nh­ vËy còng ®­îc thµnh lËp t¹i Lu«n §«n (V­¬ng quèc Anh). Sau nµy ®­îc gäi lµ Së giao dÞch chøng kho¸n Lu«n §«n. C¸c thÞ tr­êng kh¸c tiÕp ®ã còng ®­îc thµnh lËp ë §øc, Ph¸p, ý vµ c¸c n­íc B¾c ¢u, sau ®ã lµ Mü. Sau mét qu¸ tr×nh ho¹t ®éng vµ ph¸t triÓn “thÞ tr­êng mËu dÞch” ®­îc t¸ch riªng thµnh c¸c thÞ tr­êng hµng ho¸, thÞ tr­êng hèi ®o¸i, thÞ tr­êng chøng kho¸n. Trong qu¸ tr×nh ho¹t ®éng, thÞ tr­êng chøng kho¸n ®· ph¸t triÓn m¹nh mÏ kh«ng ngõng. Thêi kú huy hoµng nhÊt lµ vµo nh÷ng n¨m 1875 – 1913. Tuy nhiªn thÞ tr­êng chøng kho¸n ®· tõng tr¶i qua c¸c b­íc th¨ng trÇm ch×m næi. §ã lµ “ngµy thø n¨m ®en tèi” 29/10/1929, chØ trong vµi giê ®· lµm cho thÞ tr­êng chøng kho¸n New York vµ c¸c thÞ tr­êng chøng kho¸n Mü, T©y ¢u, B¾c ¢u, NhËt b¶n gÇn nh­ suy sôp. Råi cuéc khñng kho¶ng tµi chÝnh tiÒn tÖ vµo “ngµy thø hai ®en tèi” 19/10/1987 mét lÇn n÷a l¹i lµm chao ®¶o c¸c thÞ tr­êng chøng kho¸n hiÖn ®¹i trong thÕ kû XX. TÊt nhiªn sau ®ã thÞ tr­êng chøng kho¸n l¹i ®­îc phôc håi vµ ph¸t triÓn vµ ®ang trë thµnh mét thÓ chÕ tµi chÝnh kh«ng thÓ thiÕu trong nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng hiÖn ®¹i. 1.3. VÞ trÝ thÞ tr­êng chøng kho¸n ThÞ tr­êng chøng kho¸n lµ mét bé phËn cÊu thµnh cña thÞ tr­êng tµi chÝnh vµ ®­îc coi lµ ®Æc tr­ng c¬ b¶n, lµ biÓu t­îng cña nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng hiÖn ®¹i. ThÞ tr­êng chøng kho¸n còng lµ h×nh ¶nh ®Æc tr­ng cña thÞ tr­êng vèn. Tuy nhiªn trªn thÞ tr­êng chøng kho¸n th­êng sö dông c¶ 2 lo¹i c«ng cô ®Ó giao dÞch, ®ã lµ c«ng cô tµi chÝnh trªn thÞ tr­êng vèn vµ c«ng cô tµi chÝnh trªn thÞ tr­êng tiÒn tÖ. VÞ trÝ cña thÞ tr­êng chøng kho¸n ®­îc thÓ hiÖn trong s¬ ®å sau: ThÞ tr­êng Tµi chÝnh ThÞ tr­êng tiÒn tÖ ThÞ tr­êng vèn ThÞ tr­êng chøng kho¸n 1.4. chøc n¨ng cña thÞ tr­êng chøng kho¸n Lµ s¶n phÈm cao cÊp cña nÒn kinh tÕ hiÖn ®¹i, tuy ch­a cã lÞch sö l©u ®êi, nh­ng qua thùc tiÔn ho¹t ®éng, thÞ tr­êng chøng kho¸n ®· kh¼ng ®Þnh vai trß quan träng cña nã trong nÒn kinh tÕ. Vai trß cña thÞ tr­êng chøng kho¸n ®­îc thÓ hiÖn qua c¸c chøc n¨ng sau: 8 - ThÞ tr­êng chøng kho¸n lµm trung gian gi÷a tÝch luü vµ ®Çu t­ thùc hiÖn viÖc tËp trung vµ ph©n phèi vèn trªn c¬ së t¹o ra c¸c c«ng cô tµi chÝnh cã tÝnh thanh kho¶n, tÝnh láng cao chuyÓn ho¸ thêi h¹n nguån vèn phï hîp víi yªu cÇu ®Çu t­ ph¸t triÓn. - ThÞ tr­êng chøng kho¸n t¸c ®éng vµo sù thay ®æi c¬ cÊu nguån vèn cña c¸c Doanh nghiÖp, c¸c c«ng ty theo xu h­íng t¨ng nguån vèn chñ së h÷u, gi¶m c¸c kho¶n vay ng©n hµng vµ vay bªn ngoµi kh¸c t¹o ra viÖc gi¶m chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh cña Doanh nghiÖp. - ThÞ tr­êng chøng kho¸n tù ®éng ®iÒu hoµ c¸c nguèn vèn tõ n¬i thõa ®Õn n¬i thiÕu, gi¶i quyÕt m©u thuÉn cung cÇu vèn gi÷a c¸c thµnh phÇn kinh tÕ; c¸c khu vùc kinh tÕ; ®ång thêi b»ng c¸c c«ng cô ho¹t ®éng cña m×nh gãp phÇn ph©n t¸n sù tËp trung quyÒn lùc cña c¸c tËp ®oµn kinh tÕ lín, t¹o ®iÒu kiÖn ph¸t huy c¹nh tranh hoµn h¶o trong kinh doanh. - ThÞ tr­êng chøng kho¸n t¹o thu hót nguån vèn ®Çu t­ n­íc ngoµi th«ng qua viÖc quèc tÕ ho¸ thÞ tr­êng, ®ång thêi t¹o ®iÒu kiÖn t¨ng c­êng kh¶ n¨ng c¹nh tranh quèc tÕ. - ThÞ tr­êng chøng kho¸n t¹o ra c«ng cô vµ ®iÒu kiÖn cho ChÝnh phñ huy ®éng c¸c nguån tµi chÝnh mµ kh«ng t¸c ®éng tiªu cùc ®Õn l­u th«ng tiÒn tÖ. - ThÞ tr­êng chøng kho¸n cung cÊp th«ng tin kÞp thêi, chÝnh x¸c liªn quan ®Õn t×nh h×nh mua b¸n, kinh doanh chøng kho¸n, t×nh h×nh tµi chÝnh c¸c doanh nghiÖp, ®ång thêi cung cÊp c¸c dù b¸o t­¬ng lai vÒ ph¸t triÓn kinh tÕ, vÒ chu kú ho¹t ®éng kinh doanh cña nÒn kinh tÕ x· héi. 1.5. Ph©n lo¹i thÞ tr­êng chøng kho¸n Cã nhiÒu c¸ch ph©n lo¹i kh¸c nhau theo c¸c tiªu thøc kh¸c nhau, tuú thuéc môc ®Ých nghiªn cøu. 1.5.1. Ph©n lo¹i theo c«ng cô ho¹t ®éng cña thÞ tr­êng – hµng hãa trªn thÞ tr­êng Theo c¸c ph©n lo¹i nµy, ng­êi ta chia ra thÞ tr­êng tr¸i phiÕu, thÞ tr­êng cæ phiÕu vµ thÞ tr­êng chøng kho¸n ph¸i sinh. - ThÞ tr­êng tr¸i phiÕu (Bond Market) lµ n¬i mua b¸n c¸c lo¹i tr¸i phiÕu, tøc lµ mua b¸n c¸c lo¹i chøng kho¸n nî, c¸c chøng chØ hoÆc c¸c bót to¸n x¸c nhËn quyÒn chñ nî. Tr¸i phiÕu th­êng cã thêi h¹n x¸c ®Þnh ë møc trung h¹n hoÆc dµi h¹n. Trµi phiÕu (theo tõ H¸n ViÖt: Tr¸i lµ nî) lµ c«ng cô mµ ng­êi ®i vay vèn theo h×nh thøc cã hoµn tr¶ gèc vµ l·i. Ng­êi cho vay kh«ng chÞu tr¸ch nhiÖm vÒ kÕt qu¶ ho¹t ®éng cña sè vèn ®· cho vay. - ThÞ tr­êng cæ phiÕu (Stock Market) lµ n¬i mua b¸n c¸c chøng chØ hoÆc bót to¸n ghi sæ x¸c nhËn quyÒn së h÷u cæ phÇn trong c«ng ty cña c¸c cæ ®«ng. Cæ phiÕu cã thêi h¹n kh«ng x¸c ®Þnh, th­êng lµ vÜnh viÔn, hay chÝnh x¸c h¬n lµ cho ®Õn khi c«ng ty ph¸t hµnh ra chóng kh«ng tån t¹i n÷a. 9 - ThÞ tr­êng ph¸i sinh (Derivative Market) lµ n¬i mua b¸n c¸c lo¹i giÊy tê cã nguån gèc chøng kho¸n, nh­ hîp ®ång quyÒn chän (Option Contract), hîp ®ång t­¬ng lai (Future Contract) v.v.. 1.5.2. Ph©n lo¹i theo sù vËn ®éng cña vèn Theo ph­¬ng ph¸p ph©n lo¹i nµy, ng­êi ta chia ra thÞ tr­êng s¬ cÊp (Primary Market) vµ thÞ tr­êng thø cÊp (Secondary Market). - ThÞ tr­êng s¬ cÊp cßn gäi lµ thÞ tr­êng cÊp 1, lµ thÞ tr­êng ph¸t hµnh c¸c chøng kho¸n, tøc lµ n¬i mua b¸n c¸c chøng kho¸n lÇn ®Çu tiªn. T¹i thÞ tr­êng nµy gi¸ c¶ cña chøng kho¸n lµ gi¸ ph¸t hµnh. Th«ng qua viÖc ph¸t hµnh chøng kho¸n, c¸c doanh nghiÖp huy ®éng vèn trªn thÞ tr­êng, ChÝnh phñ cã thªm nguån thu ®Ó tiªu dïng theo môc ®Ých. ThÞ tr­êng s¬ cÊp lµ kªnh huy ®éng vèn quan träng, trong nÒn kinh tÕ. NÕu kh«ng cã thÞ tr­êng s¬ cÊp th× toµn bé vèn cÇn thiÕt vµ vèn bæ sung cho c¸c doanh nghiÖp ®Òu ph¶i thùc hiÖn trªn thÞ tr­êng tiÒn tÖ, tøc lµ vèn bæ sung cho ho¹t ®éng cña c¸c doanh nghiÖp ®Òu ph¶i thùc hiÖn qua hÖ thèng c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i. - ThÞ tr­êng thø cÊp cßn gäi lµ thÞ tr­êng cÊp 2 lµ n¬i mua b¸n, giao dÞch nh÷ng chøng kho¸n ®· ®­îc ph¸t hµnh. ViÖc mua b¸n nµy nh»m môc ®Ých kiÕm lêi, di chuyÓn vèn ®Çu t­, di chuyÓn tµi s¶n x· héi. ThÞ tr­êng thø cÊp lµm t¨ng tÝnh thanh kho¶n, tÝnh láng cña c¸c chøng kho¸n ®· ph¸t hµnh, t¹o ®iÒu kiÖn chuyÓn ®æi thêi h¹n cña vèn, ®ång thêi gióp c¸c nhµ ®Çu t­ sµng läc, thay ®æi kÕt cÊu danh môc ®Çu t­. - ThÞ tr­êng thø cÊp th«ng qua viÖc khíp lÖnh, ®Êu gi¸ mµ ®Þnh gi¸ ®­îc c¸c lo¹i chøng kho¸n ®· ph¸t hµnh trªn thÞ tr­êng s¬ cÊp. Gi¸ c¶ c¸c lo¹i chøng kho¸n ®­îc x¸c ®Þnh trªn thÞ tr­êng nµy ®­îc coi lµ th­íc ®o quan träng ®Ó ®¸nh gi¸ c¸c c«ng ty. 1.5.3. Ph©n lo¹i theo h×nh thøc tæ chøc Theo c¸ch nµy, thÞ tr­êng chøng kho¸n ®­îc chia ra thÞ tr­êng tËp trung vµ thÞ tr­êng phi tËp trung. ThÞ tr­êng tËp trung cã trô së, trung t©m giao dÞch hoÆc së giao dÞch (Stock Exchange). Së giao dÞch chøng kho¸n ®­îc tæ chøc hoµn chØnh, cã Héi ®ång qu¶n trÞ, Ban gi¸m ®èc, cã c¸c phßng chøc n¨ng. Së giao dÞch chøng kho¸n ®­îc Uû ban chøng kho¸n Nhµ n­íc qu¶n lý chÆt chÏ d­íi sù ®iÒu tiÕt cña luËt chøng kho¸n vµ thÞ tr­êng chøng kho¸n. T¹i Së giao dÞch chøng kho¸n, ng­êi mua vµ ng­êi b¸n th«ng qua m«i giíi hoÆc ®¹i lý ®Ó mua b¸n, trao ®æi c¸c chøng kho¸n cã niªm yÕt tham gia giao dÞch. ViÖc mua b¸n ®­îc thùc hiÖn theo nguyªn t¾c vµ quy ®Þnh vÒ quy tr×nh ho¹t ®éng cña Së giao dÞch. ThÞ tr­êng chøng kho¸n phi tËp trung (OTC – Over – The Counter Market), lµ thÞ tr­êng thø cÊp, kh«ng cã Së giao dÞch, kh«ng tËp trung ë mét n¬i nhÊt ®Þnh, thÞ tr­êng phi tËp trung ®­îc ho¹t ®éng qua ®iÖn tho¹i hoÆc qua m¹ng vi tÝnh. Qua ®ã c¸c nhµ m«i giíi vµ 10 nh÷ng ng­êi kinh doanh chøng kho¸n mua b¸n víi nhau vµ víi c¸c nhµ ®Çu t­; c¸c ho¹t ®éng giao dÞch ®­îc diÔn ra t¹i c¸c quÇy giao dÞch cña c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i hoÆc c¸c c«ng ty chøng kho¸n. ThÞ tr­êng chøng kho¸n phi tËp trung cã vÞ trÝ quan träng trong hÖ th«ng thÞ tr­êng chøng kho¸n. Cã nh÷ng thÞ tr­êng phi tËp trung tÇm cì quèc tÕ nh­ NASDAQ (National Association Securities Dealers Automatic Quote) cña Mü, hoÆc JASDAQ vµ J-Net cña NhËt lµ nh÷ng thÞ tr­êng cã khèi l­îng mua b¸n chøng kho¸n rÊt lín. Chøng kho¸n giao dÞch trªn thÞ tr­êng OTC chñ yÕu lµ c¸c chøng kho¸n ch­a ®ñ ®iÒu kiÖn niªm yÕt trªn Së giao dÞch chøng kho¸n nh­ng c¸c chøng kho¸n ®Òu ®¸p øng ®­îc c¸c tiªu chuÈn vÒ tÝnh thanh kho¶n vµ c¸c yªu cÇu tµi chÝnh cña ThÞ tr­êng chøng kho¸n. TÊt nhiªn ®èi víi nh÷ng lo¹i chøng kho¸n ®· niªm yÕt trªn Së giao dÞch chøng kho¸n vÉn cã thÓ ®­îc mua b¸n trªn thÞ tr­êng OTC. Trong thÞ tr­êng OTC, c¸c nhµ t¹o lËp thÞ tr­êng (c¸c c«ng ty giao dÞch - m«i giíi) n¾m gi÷ mét l­îng chøng kho¸n nhÊt ®Þnh, s½n sµng ®­a ra mua, b¸n. C¸c c«ng ty m«i giíi ph¶i ®¨ng ký ho¹t ®éng víi c¸c c¬ quan qu¶n lý vµ tu©n thñ c¸c nguyªn t¾c vÒ tµi chÝnh, kü thuËt vµ ®¹o ®øc nghÒ nghiÖp. Gi¸ c¶ mua, b¸n chøng kho¸n trªn thÞ tr­êng OTC ®­îc x¸c ®Þnh chñ yÕu th«ng qua th­¬ng l­îng, tho¶ thuËn gi÷a ng­êi mua vµ ng­êi b¸n. V× vËy gi¸ c¶ cã thÓ nhiÒu lóc kh¸c nhau. Nh­ng do c¸c nhµ t¹o lËp thÞ tr­êng n¾m gi÷ mét l­îng chøng kho¸n nhÊt ®Þnh, hä c«ng bè møc gi¸ cao nhÊt s½n sµng mua vµ møc gi¸ thÊp nhÊt s½n sµng b¸n. Nh­ vËy, sÏ h×nh thµnh mét c¬ chÕ t­¬ng tù ®Êu gi¸. Do ®ã kho¶ng chªnh lÖch gi÷a møc gi¸ còng ®­îc thu hÑp. C¬ chÕ thanh to¸n chøng kho¸n vµ thanh to¸n vèn trªn thÞ tr­êng OTC lµ thanh to¸n song ph­¬ng ®­îc tho¶ thuËn gi÷a ng­êi mua vµ ng­êi b¸n vÒ thêi h¹n còng nh­ ph­¬ng thøc thanh to¸n. H×nh thøc thanh to¸n linh ho¹t, ®a d¹ng, kh«ng thùc hiÖn thanh to¸n bï trõ nh­ thÞ tr­êng tËp trung. Qu¶n lý thÞ tr­êng OTC: lµ thÞ tr­êng kh«ng tËp trung nh­ng ®­îc c¬ quan qu¶n lý Nhµ n­íc vÒ chøng kho¸n (Uû ban chøng kho¸n Nhµ n­íc) qu¶n lý chÆt chÏ theo luËt chøng kho¸n vµ c¸c luËt cã liªn quan, ®ång thêi thÞ tr­êng OTC chÞu sù qu¶n lý cña HiÖp héi c¸c nhµ kinh doanh chøng kho¸n. So s¸nh thÞ tr­êng chøng kho¸n tËp trung vµ thÞ tr­êng phi tËp trung (OTC). - Gièng nhau: + C¶ 2 thÞ tr­êng ®Òu chÞu sù qu¶n lý cña Nhµ n­íc. + Ho¹t ®éng cña c¶ 2 thÞ tr­êng ®Òu chÞu sù chi phèi, ®iÒu chØnh cña luËt ph¸p (luËt chøng kho¸n vµ c¸c luËt kh¸c liªn quan). 11 - Kh¸c nhau: ThÞ tr­êng tËp trung (Së giao dÞch) ThÞ tr­êng OTC - Giao dÞch tËp trung t¹i Së giao dÞch chøng - Giao dÞch ngoµi Së Giao dÞch chøng kho¸n. kho¸n. - Giao dÞch th«ng qua ®Êu gi¸ tËp trung. - Giao dÞch qua th­¬ng l­îng lµ chñ yÕu; khíp lÖnh ®èi víi c¸c lÖnh nhá t¹i c¸c thÞ - ChØ cã 1 møc gi¸ trong cïng thêi ®iÓm cho tr­êng míi h×nh thµnh. - Cïng mét thêi ®iÓm cã nhiÒu møc gi¸. 1 chøng kho¸n. - Giao dÞch c¸c lo¹i chøng kho¸n ®¸p øng yªu cÇu cña Së giao dÞch. - Giao dÞch c¸c lo¹i chøng kho¸n kh«ng ®ñ ®iÒu kiÖn niªm yÕt trªn Së giao dÞch chøng kho¸n, nh­ng ®¸p øng yªu cÇu cña c¬ quan qu¶n lý thÞ tr­êng OTC. - Chøng kho¸n giao dÞch cã ®é rñi ro thÊp. - Chøng kho¸n giao dÞch cã ®é rñi ro cao h¬n. - Tæ chøc qu¶n lý trùc tiÕp lµ Së giao dÞch. - Tæ chøc qu¶n lý trùc tiÕp lµ HiÖp héi c¸c nhµ kinh doanh chøng kho¸n hoÆc Së giao dÞch chøng kho¸n. - Thanh to¸n theo ph­¬ng thøc bï trõ ®a - H×nh thøc thanh to¸n linh ho¹t. ph­¬ng. 1.5.4. C¸c chñ thÓ tham gia thÞ tr­êng chøng kho¸n Tham gia thÞ tr­êng chøng kho¸n gåm cã c¸c chñ thÓ sau ®©y: - Chñ thÓ ph¸t hµnh chøng kho¸n: §©y lµ chñ thÓ quan träng nhÊt, lµ ng­êi cung cÊp hµng ho¸ - chøng kho¸n cho thÞ tr­êng. C¸c chñ thÓ nµy gåm c¸c doanh nghiÖp, c¸c tæ chøc tµi chÝnh trung gian, c¸c tæ chøc ®Çu t­ ChÝnh phñ. C¸c chñ thÓ nµy ph¸t hµnh c¸c lo¹i cæ phiÕu, tr¸i phiÕu, c¸c c«ng cô tµi chÝnh kh¸c. Tøc lµ c¸c lo¹i hµng ho¸ l­u th«ng trªn thÞ tr­êng chøng kho¸n. - C¸c nhµ ®Çu t­: Lµ nh÷ng ng­êi thùc hiÖn mua, b¸n chøng kho¸n ®Ó kiÕm lêi. C¸c nhµ ®Çu t­ cã thÓ lµ c¸c c¸ nh©n hay tæ chøc ®Çu t­. - Së giao dÞch chøng kho¸n lµ tæ chøc ®­îc lËp ra theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt ®Ó thùc hiÖn viÖc ho¹t ®éng cña thÞ tr­êng chøng kho¸n. - Tæ chøc l­u ký vµ thanh to¸n bï trõ chøng kho¸n: Lµ bé m¸y ®­îc thµnh lËp ®Ó l­u gi÷ c¸c chøng kho¸n ®· ph¸t hµnh (®ñ tiªu chuÈn tham gia giao dÞch) vµ thùc hiÖn viÖc thanh to¸n bï trõ c¸c giao dÞch chøng kho¸n. C¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i, c¸c c«ng ty chøng kho¸n cã ®ñ c¸c ®iÒu kiÖn quy ®Þnh còng ®­îc thùc hiÖn l­u gi÷ chøng kho¸n. 12 - HiÖp héi chøng kho¸n: Lµ tæ chøc nghÒ nghiÖp cña c¸c nhµ kinh doanh chøng kho¸n. - C¬ quan qu¶n lý gi¸m s¸t ho¹t ®éng thÞ tr­êng chøng kho¸n: C¬ quan qu¶n lý vµ gi¸m s¸t ho¹t ®éng thÞ tr­êng chøng kho¸n lµ tæ chøc do ChÝnh phñ thµnh lËp ®Ó qu¶n lý theo ph¸p luËt c¸c ho¹t ®éng cña thÞ tr­êng chøng kho¸n nh»m ®¶m b¶o cho ho¹t ®éng thÞ tr­êng chøng kho¸n an toµn, lµnh m¹nh ph¸t triÓn bÒn v÷ng. 1.5.5. Nguyªn t¾c ho¹t ®éng cña thÞ tr­êng chøng kho¸n §Æc ®iÓm c¬ b¶n cña thÞ tr­êng chøng kho¸n lµ tÝnh tù do cao vµ gi¸ c¶ hµng ho¸ lµ kh«ng dÔ dµng nhËn biÕt. Theo luËt ph¸p c¸c n­íc, tæ chøc ho¹t ®éng thÞ tr­êng chøng kho¸n ph¶i tu©n theo nh÷ng nguyªn t¾c c¬ b¶n. - Nguyªn t¾c trung gian: ViÖc mua, b¸n chøng kho¸n kh«ng thùc hiÖn trao ®æi trùc tiÕp gi÷a ng­êi mua vµ ng­êi b¸n theo kiÓu hµng ho¸ trao tay, trao tiÒn, nhËn hµng nh­ mua b¸n c¸c lo¹i hµng ho¸ th«ng th­êng. Mäi viÖc mua b¸n chøng kho¸n ®Òu th«ng qua m«i giíi trung gian. M«i giíi trung gian lµ ng­êi lµm cÇu nèi tiÕp xóc gi÷a ng­êi mua vµ ng­êi b¸n, thùc hiÖn mua, b¸n cho kh¸ch hµng ®Ó h­ëng hoa hång. Ng­êi m«i giíi lµ ng­êi cã kiÕn thøc, rÊt am hiÓu vÒ chøng kho¸n vµ nhiÒu lÜnh vùc kh¸c; cã kh¶ n¨ng ph©n tÝch kinh tÕ tµi chÝnh vµ dù ®o¸n xu h­íng cña nÒn kinh tÕ, khuynh h­íng cña mçi lo¹i chøng kho¸n. Trong ho¹t ®éng m«i giíi h­ëng hoa hång, ng­êi m«i giíi hoµn toµn thùc hiÖn theo lÖnh cña kh¸ch hµng vµ kh«ng chÞu tr¸ch nhiÖm vÒ mäi hËu qu¶, Tuy vËy hä lµm viÖc víi tr¸ch nhiÖm nh­ víi chÝnh b¶n th©n chø kh«ng ph¶I víi tr¸ch nhiÖm cè vÊn. §èi víi ®ång nghiÖp, ng­êi m«i giíi t«n träng tÊt c¶ c¸c cam kÕt b»ng v¨n b¶n hoÆc b»ng lêi. NhiÖm vô cña ng­êi m«i giíi kh«ng ®¬n gi¶n lµ ®ãng vai trß trung gian. Hä ph¶i s­u tÇm, thu thËp c¸c tµi liÖu cÇn thiÕt ®Ó chØ dÉn cho kh¸ch hµng; thay thÕ kh¸ch hµng th­¬ng l­îng mua, b¸n víi gi¸ tèt nhÊt vµ gi¶i quyÕt c¸c vÊn ®Ò liªn quan ®Õn quyÒn lîi vµ nghÜa vô kh¸ch hµng. Tuú theo sù uû nhiÖm, hä cã thÓ l­u gi÷ sè chøng kho¸n ®· mua cho kh¸ch hµng vµ lÜnh l·i cho kh¸ch hµng. Ng­êi m«i giíi còng ®­îc nhËn tiÒn cña c¸c kh¸ch hµng ®Æt mua tr­íc khi thùc hiÖn mua hoÆc më tµi kho¶n cho kh¸ch hµng. VÒ t­ c¸ch, ng­êi m«i giíi ph¶i cã t­ c¸ch ®¹o ®øc nghÒ nghiÖp tèt. Ng­êi m«i giíi còng ph¶i cã kh¶ n¨ng tµi chÝnh ®Ó ®¶m b¶o cho sù tin t­ëng vµ göi g¾m cña kh¸ch hµng. Th«ng th­êng nh÷ng ng­êi m«i giíi kh«ng ho¹t ®éng riªng lÎ theo t­ c¸ch c¸ nh©n mµ hä tæ chøc thµnh c«ng ty m«i giíi ho¹t ®éng theo luËt ph¸p. M«i giíi gåm 2 lo¹i: m«i giíi toµn bé dÞch vô vµ m«i giíi b¸n phÇn (mét nöa). 13 + M«i giíi toµn bé dÞch vô lµ ng­êi cung cÊp ®Çy ®ñ c¸c dÞch vô liªn quan ®Õn chøng kho¸n, gåm ®¹i diÖn cho kh¸ch hµng ®Ó th­¬ng l­îng mua b¸n; thay mÆt kh¸ch hµng gi¶i quyÕt vÊn ®Ò liªn quan ®Õn chøng kho¸n; thu cæ tøc cho kh¸ch hµng; cã thÓ øng vèn cho kh¸ch hµng mua chøng kho¸n, mua tr­íc b¸n sau khi kh¸ch hµng cã nhu cÇu b¸n vµ mua; cung cÊp th«ng tin vµ t­ vÊn ®Ó kh¸ch hµng lùa chän mua, b¸n. + M«i giíi b¸n phÇn lµ m«i giíi chØ cung cÊp mét sè dÞch vô tuú theo uû nhiÖm cña kh¸ch hµng. Th«ng th­êng lo¹i m«i giíi nµy chØ thùc hiÖn viÖc th­¬ng l­îng mua, b¸n chøng kho¸n cho kh¸ch hµng. - Nguyªn t¾c ®Êu gi¸ Gi¸ c¶ chøng kho¸n trªn thÞ tr­êng chøng kho¸n ®­îc h×nh thµnh qua ®Êu gi¸ vµ do cung cÇu quyÕt ®Þnh. Cã 2 h×nh thøc ®Êu gi¸: + §Êu gi¸ trùc tiÕp: C¸c nhµ m«i giíi trùc tiÕp gÆp nhau th«ng qua hÖ thèng trung gian lµ hÖ thèng chuyªn gia chøng kho¸n t¹i quÇy trong sµn giao dÞch. C¸c m«i giíi mua vµ m«i giíi b¸n th­¬ng l­îng gi¸ c¶ vµ ®Êu gi¸ ®Ó quyÕt ®Þnh gi¸ mua, b¸n. §iÓn h×nh cña h×nh thøc ®Êu gi¸ nµy lµ thÞ tr­êng chøng kho¸n New York, Tokyo, Frankfurt. + §Êu gi¸ gi¸n tiÕp: Thùc hiÖn h×nh thøc ®Êu gi¸ nµy, c¸c nhµ m«i giíi kh«ng trùc tiÕp gÆp nhau ®Ó th­¬ng l­îng. Theo h×nh thøc nµy, c¸c nhµ kinh doanh chøng kho¸n ®Æt gi¸ cao nhÊt s½n sµng mua vµ gi¸ thÊp nhÊt s½n sµng b¸n theo mçi lo¹i chøng kho¸n. Së giao dÞch c«ng bè c¸c møc gi¸ trªn. Nh÷ng lÖnh ®Æt mua, ®Æt b¸n cña mçi lo¹i chøng kho¸n sÏ ®­îc khíp lÖnh vÒ gi¸. Nh÷ng lo¹i chøng kho¸n khíp lÖnh vÒ gi¸ sÏ ®­îc thùc hiÖn. Ph­¬ng ph¸p ®Êu gi¸ nµy ngµy nay ®· ®­îc tù ®éng ho¸ qua hÖ thèng m¸y tÝnh. - Nguyªn t¾c c«ng khai C¸c lo¹i chøng kho¸n ®­îc ®­a ra b¸n trªn thÞ tr­êng chøng kho¸n ®Òu ®­îc niªm yÕt c«ng khai; t×nh h×nh tµi chÝnh cña c¸c c«ng ty co chøng kho¸n ®¨ng ký yÕt gi¸ trªn thÞ tr­êng; sè l­îng vµ gi¸ c¶ tõng lo¹i chøng kho¸n; kÕt qu¶ giao dÞch tõng phiªn còng ®­îc c«ng bè c«ng khai trªn c¸c ph­¬ng tiÖn th«ng tin ®¹i chóng. LuËt chøng khãan cña n­íc Céng hßa XHCN ViÖt Nam quy ®Þnh ho¹t ®éng chøng kho¸n vµ thÞ tr­êng chøng kho¸n ph¶I tu©n thñ 5 nguyªn t¾c: + T«n träng quyÒn tù do mua b¸n, kinh doanh vµ dÞch vô chøng kho¸n cña tæ chøc, c¸ nh©n. + C«ng b»ng, c«ng khai, minh b¹ch. + B¶o vÖ quyÒn, lîi Ých hîp ph¸p cña nhµ ®Çu t­. + Tù chÞu tr¸ch nhiÖm vÒ rñi ro. + Tu©n thñ quy ®Þnh cña ph¸p luËt. 14 1.6. Mét sè thÞ tr­êng chøng kho¸n chñ yÕu trªn thÕ giíi 1.6.1. ThÞ tr­êng chøng kho¸n New York (The New York Stock Exchange – NYSE) N­íc Mü cã 14 thÞ tr­êng chøng kho¸n ph©n bæ trªn kh¾p c¶ n­íc, nh­ng quan träng nhÊt lµ thÞ tr­êng chøng kho¸n New York, ®­îc gäi lµ thÞ tr­êng chøng kho¸n Hoa Kú (The American Stock Exchange hay The National Stock Exchange). TÊt c¶ c¸c ho¹t ®éng chøng kho¸n n­íc Mü ®Òu ®­îc tËp trung ë New York. N¨m 1800 ®· cã Së giao dÞch chøng kho¸n ®Çu tiªn ë Mü. N¨m 1817 Héi nh÷ng ng­êi m«i giíi New York thµnh lËp Héi giao dÞch chøng kho¸n New York, ®Õn n¨m 1863 ®æi tªn lµ Së giao dÞch chøng kho¸n New York. N¨m 1830 chØ cã 31 cæ phÇn ®em ra mua, b¸n gåm 5 cæ phÇn cña c«ng ty ng©n hµng (Banking company) vµ 26 cæ phÇn cña ng©n hµng n­íc Mü (The United States Bank). §Õn n¨m 1835, cã thªm nhiÒu cæ phÇn cña 23 c«ng ty ®­êng s¾t vµ sè cæ phÇn ®em ra giao dÞch ngµy mét nhiÒu, ®· t¨ng lªn ®Õn con sè 70.000. Cuéc khñng kho¶ng kinh tÕ 1929 – 1933 ®· lµm cho tæng gi¸ trÞ c¸c cæ phiÕu giao dÞch ë Së giao dÞch chøng kho¸n New York gi¶m m¹nh tõ 89,7 tû USD xuèng cßn 15,6 tû USD. NhiÒu c«ng ty bÞ ph¸ s¶n, c¸c cæ phiÕu cña ng©n hµng kh«ng cßn gi¸ trÞ n÷a. Toµn bé thÞ tr­êng chøng kho¸n tan r·, lµm cho nhiÒu ng©n hµng bÞ ph¸ s¶n vµ ®ãng cöa. Tõ n¨m 1933 ®Õn 1940, Quèc héi Mü liªn tôc th«ng qua luËt chøng kho¸n, luËt giao dÞch chøng kho¸n vµ thµnh lËp nhiÒu c¬ quan qu¶n lý cã liªn quan ®Ó thùc hiÖn qu¶n lý vµ kiÓm so¸t ho¹t ®éng cña c¸c Së giao dÞch chøng kho¸n. ThÞ tr­êng chøng kho¸n tù do, th¶ næi ®· nh­êng ch« cho thÞ tr­êng chøng kho¸n ®­îc Nhµ n­íc qu¶n lý vµ kiÓm so¸t. Nh÷ng hiÖn t­îng ®éc quyÒn ®Çu c¬, lõa ®¶o vµ mäi hµnh ®éng phi ph¸p ®· bÞ h¹n chÕ ®Õn møc tèi ®a. ThÞ tr­êng chøng kho¸n New York kh«ng ph¶i lµ mét c¬ quan Nhµ n­íc, còng kh«ng ph¶i lµ mét c«ng ty chøng kho¸n, mµ lµ mét HiÖp héi cña 1300 héi viªn, chÞu sù qu¶n lý vµ kiÓm so¸t cña Héi ®ång qu¶n trÞ (Board of Governors). Hµng ngµy thÞ tr­êng chøng kho¸n New York më cöa tõ 10 giê ®Õn 16 giê. Gi¸ chøng kho¸n lóc më cöa ë c¸c quÇy, ®Çu tiªn do c¸c chuyªn gia chøng kho¸n cïng nh÷ngng­êi mua, b¸n chøng kho¸n tho¶ thuËn b»ng c¸ch ®Êu gi¸, sau ®ã t¨ng hay gi¶m tuú theo t×nh h×nh cung cÇu cña tõng lo¹i chøng kho¸n quyÕt ®Þnh. Së giao dÞch chøng kho¸n New York sö dông hÖ thèng “®iÒu hµnh khÐp kÝn” (Designed Order Turnarond System – DOT). N¨m 1978 c¸c Së giao dÞch chøng kho¸n New York, Boston, Illinois, Philadelphia… nèi m¹ng th«ng tin ®iÖn tö víi nhau, lµm cho gi¸ c¶ vµ sè l­îng cæ phiÕu ®em ra giao dÞch ë c¸c thÞ tr­êng cã liªn quan hiÖn lªn liªn tiÕp trong mµn h×nh vµ c¸c nhµ ®Çu t­, nh÷ng ng­êi m«i giíi cã thÓ mua, b¸n chøng kho¸n víi nhau trªn bÊt kú thÞ tr­êng nµo. 15 Tõ sau chiÕn tranh thÕ giíi thø 2 ®Õn nay, thÞ tr­êng chøng kho¸n Mü cã nh÷ng biÕn ®æi míi: “§Ò ¸n söa ®æi luËt chøng kho¸n n¨m 1975” b¾t ®Çu x©y dùng hÖ thèng “ThÞ tr­êng chøng kho¸n toµn quèc” ®· cã t¸c dônghoµn thiÖn thÞ tr­êng chøng kho¸n trªn c¬ së cò, ®ång thêi chuyÓn sang hÖ th«ng thÞ tr­êng chøng kho¸n toµn quèc. 1.6.2. ThÞ tr­êng OTC Mü (NASDAQ) ThÞ tr­êng OTC – NASDAQ (National Assosiation Securities Delers Automatic Quote) ®­îc thµnh lËp n¨m 1971 lµ thÞ tr­êng phi tËp trung. Sè l­îng giao dÞch cña thÞ tr­êng nµy lín h¬n rÊt nhiÒu so víi thÞ tr­êng tËp trung NYSE. Cã kho¶ng h¬n 600 nhµ t¹o lËp thÞ tr­êng ho¹t ®éng trªn NASDAQ. ThÞ tr­êng NASDAQ chÞu sù qu¶n lý cña Uû ban chøng kho¸n Mü vµ HiÖp héi c¸c nhµ giao dÞch chøng kho¸n quèc gia Mü (NASD) qu¶n lý trùc tiÕp thÞ tr­êng NASDAQ nèi m¹ng víi nhiÒu thÞ tr­êng OTC trªn thÕ giíi. 1.6.3. ThÞ tr­êng chøng kho¸n London (Anh) ThÞ tr­êng chøng kho¸n London ra ®êi tõ gi÷a thÕ kû XVI. Tr­íc chiÕn tranh thÕ giíi thø nhÊt, thÞ tr­êng chøng kho¸n London ho¹t ®éng rÊt m¹nh vµ lµ thÞ tr­êng hµng ®Çu thÕ giíi. Sau 2 cuéc chiÕn tranh thÕ giíi, vÞ trÝ quèc tÕ cña Së giao dÞch chøng kho¸n London ngµy cµng sót kÐm, tõ chç ®øng ®Çu tôt xuèng hµng thø ba sau Së giao dÞch chøng kho¸n New York vµ Së giao dÞch chøng kho¸n Tokyo. Suèt thËp kû 70 vµ thËp kû 80, nÒn kinh tÕ Anh dÇn dÇn håi phôc vµ ph¸t triÓn, khèi l­îng ®Çu t­ t¨ng dÇn, c¸c xÝ nghiÖp ph¸t hµnh ngµy nhiÒu cæ phiÕu vµ tr¸i phiÕu. CÊu thµnh chøng kho¸n ë Anh còng cã nhiÒu thay ®æi: tr­íc thËp kû 80, cæ phiÕu th­êng chiÕm tû träng kh¸ lín, sau ®ã h¹ xuèng dÇn: tõ 92,5% n¨m 1978 xuèng cßn 61,9% n¨m 1985. Trong khi ®ã tû träng tr¸i phiÕu c«ng ty l¹i t¨ng lªn, tõ 1,3% n¨m 1978 lªn 32,4% n¨m 1985. Së giao dÞch chøng kho¸n London cã 2 ®Æc ®iÓm næi bËt lµ: - NhiÒu xÝ nghiÖp ®¨ng ký giao dÞch cæ phiÕu trªn thÞ tr­êng chøng kho¸n, n¨m 1983 cã 2654 xÝ nghiÖp cã cæ phiÕu ®¨ng ký t¹i Së giao dÞch chøng kho¸n, trong ®ã ë thÞ tr­êng chøng kho¸n New York chØ cã 1550 xÝ nghiÖp, vµ Tokyo chØ cã 1452 xÝ nghiÖp. - Giao dÞch tr¸i phiÕu chiÕm tû träng rÊt cao trong tæng sè giao dÞch, ®Æc biÖt lµ c«ng tr¸i quèc gia. N¨m 1984, trong tæng ng¹ch giao dÞch cña thÞ tr­êng chøng kho¸n London lµ 1437 tû 94 triÖu GDP (B¶ng Anh), tû träng cña c¸c giao dÞch tr¸i phiÕu lµ 80,5% tøc 1154 tû 728 triÖu GDP. Trong thêi gian ®ã, tû träng giao dÞch tr¸i phiÕu ë New York lµ 1%, Tokyo lµ 2%. T×nh h×nh trªn cho thÊy, thÞ tr­êng chøng kho¸n London lµ mét thÞ tr­êng phôc vô cho ChÝnh phñ, lµ n¬i tËp trung vµ ph©n phèi tr¸i phiÕu ChÝnh phñ. Ngoµi thÞ tr­êng chøng kho¸n London, níc Anh cßnnhiÒu thÞ tr­êng chøng kho¸n lín kh¸c ho¹t ®éng m¹nh mÏ nh­: Glasgow, Liverpool, Manchester, Birmingham vµ Edingburgh 16 cïng nhiÒu thÞ tr­êng nhá kh¸c nh­ Bristol, Cardiff, Leeds, New Castle, Seffields vµ t¹i 9 tØnh kh¸c. TÊt c¶ 21 thÞ tr­êng nµy cïng 2 thÞ tr­êng cña Céng hoµ AiLen (Irland) lµ Dublin vµ Cork, liªn kÕt l¹i thµnh Liªn bang thÞ tr­êng chøng kho¸n t¹i Anh vµ AiLen (Federation of Stock Exchange in Breat Britain and Irland), vµo th¸ng 7 n¨m 1965, bèn thÞ tr­êng ë Scottland còng liªn kÕt thµnh c¸c thÞ tr­êng ë miÒn B¾c n­íc Anh. 1.6.4. ThÞ tr­êng chøng kho¸n Tokyo NhËt b¶n cã thÞ tr­êng chøng kho¸n tõ n¨m 1875, sau chiÕn tranh thÕ giíi thø hai cã thêi kú gi¶i t¸n Sµn giao dÞch chøng kho¸n. N¨m 1949 më l¹i Së giao dÞch chøng kho¸n. thÞ tr­êng giao dÞch chøng kho¸n ho¹t ®éng trë l¹i vµ ph¸t triÓn kh¸ m¹nh trong thêi kú NhËt b¶n cã tèc ®é t¨ng tr­ëng kinh tÕ cao. Tõ n¨m 1955 ®Õn n¨m 1961, kinh tÕ NhËt cã hai lÇn t¨ng tr­ëng m¹nh, sè cæ phiÕu Dow Jons cña Së giao dÞch chøng kho¸n Tokyo tõ 874 t¨ng lªn 1549. Tæng sè gi¸ cæ phiÕu giao dÞch n¨m 1955 lµ 3,8 tû, n¨m 1961 ®· lªn tíi 48,3 tû, t¨ng 14 lÇn. Th¸ng 4 n¨m 1966, tr¸i phiÕu c«ng céng vµ tr¸i phiÕu c«ng ty (®· ngõng giao dÞch sau chiÕn tranh thÕ giíi lÇn thø hai) l¹i ®­îc ®­a ra thÞ tr­êng cña hai Sµn giao dÞch chøng kho¸n §«ng b¾c vµ Osaka, chøng tá thÞ tr­êng chøng kho¸n NhËt b¶n ®· ph¸t triÓn sang thêi kú hoµn toµn míi. Sau thËp kû 60, ChÝnh phñ NhËt ph¸t hµnh nhiÒu cong tr¸i, quy m« thÞ tr­êng tr¸i phiÕu ®­îc më réng. NhËt b¶n cã 8 Së giao dÞch chøng kho¸n, gÇn 200 c«ng ty chøng kho¸n ph©n bæ ë c¸c n¬i nh­ Tokyo, Osaka, Nayoga, Së giao dÞch chøng kho¸n Tokyo lµ thÞ tr­êng cæ phiÕu, tr¸i phiÕu lín nhÊt ë NhËt, chiÕm 85% tæng sè giao dÞch cæ phiÕu ë NhËt,còng lµ thÞ tr­êng giao dÞch cæ phiÕu lín thø hai trªn thÕ giíi, sau Së giao dÞch chøng kho¸n New York. Trªn thÞ tr­êng chøng kho¸n NhËt b¶n, cã 5 lo¹i cæ phiÕu ®­îc giao dÞch lµ: cæ phiÕu th­êng, cæ phiÕu ­u ®·i, cæ phiÕu kh«ng cã quyÕt nghÞ, cæ phiÕu ®­îc ph©n phèi sau. Tr¸i phiÕu ë NhËt,c¨n cø vµo chñ thÓ ph¸t hµnh, ®­îc chia thµnh 6 lo¹i lµ: tr¸i phiÕu Nhµ n­íc, tr¸i phiÕu ®Þa ph­¬ng, tr¸i phiÕu ®Æc biÖt, tr¸i phiÕu c«ng ty, tr¸i phiÕu tµi chÝnh, tr¸i phiÕu ngoµi n­íc. Tõ n¨m 1970 Së giao dÞch chøng kho¸n Tokyo ®· cho phÐp c¸c c«ng ty ®Çu t­ NhËt b¶n mua cæ phiÕu n­íc ngoµi, vµ vèn ®Çu t­ n­íc ngoµi mua cæ phiÕu NhËt b¶n ®· t¨ng lªn nhanh chãng, trong mét thêi gian ng¾n sè b¸n ra ®· nhiÒu h¬n sè mua vµo, chøng tá ng­êi n­íc ngoµi ®· t¨ng c­êng ®Çu t­ vµo NhËt b¶n. Nguyªn nh©n cña t×nh h×nh nµy lµ: NÒn kinh tÕ cña NhËt b¶n ph¸t triÓn nhanh, cã nhiÒu hµng xuÊt khÈu ®øng ®Çu thÕ giíi, ChÝnh phñ NhËt b¶n níi réng toµn bé chÕ ®é qu¶n lý ngo¹i tÖ, c¸c xÝ nghiÖp NhËt b¶n cã søc hÊp dÉn lín do thu ®­îc nhiÒu lîi nhuËn, vèn quèc tÕ ®Çu t­ ph©n t¸n ®· thóc ®Èy vèn n­íc ngoµi ch¶y vµo thÞ tr­êng chøng kho¸n NhËt b¶n. ThÞ tr­êng chøng kho¸n NhËt b¶n ph¸t triÓn nhanh v×: TiÒm lùc thÞ tr­êng lín, kinh tÕ ph¸t triÓn nhanh, xuÊt siªu liªn tôc; VÞ trÝ ®ång Yªn NhËt trªn thÞ tr­êng tiÒn tÖ thÕ giíi ngµy cµng cao; L·i suÊt tr¸i phiÕu NhËt b¶n qu¸ thÊp, tiÒn vèn NhËt b¶n qu¸ thõa. 17 1.6.5. ThÞ tr­êng chøng kho¸n Frankfurt (Céng hoµ Liªn bang §øc) ThÞ tr­êng chøng kho¸n Frankfurt lµ thÞ tr­êng ra ®êi vµo lo¹i sím nhÊt trªn thÕ giíi, tõ n¨m 1595. Tõ thêi chiÕn tranh Napoleon ChÝnh phñ §øc ®· ph¸t hµnh rÊt nhiÒu tr¸i phiÕu ®Ó vay vèn trong n­íc vµ ngoµi n­íc nh»m øng phã víi chiÕn tranh. §øc lµ n­íc ph¸t triÓn chËm h¬n Anh, Mü, Ph¸p, cho nªn m·i ®Õn thÕ kû VXIII míi thÊy xuÊt hiÖn c¸c hîp ®ång giao dÞch vay nî. B­íc sang thÕ kû XIX ho¹t ®éng cña ng©n hµng Rosinde ®· lµm cho viÖc mua b¸n chøng kho¸n dÇn dÇn ®­îcmë réng, vµ trªn ®Êt §øc ®· cã nhiÒu thÞ tr­êng chøng kho¸n ra ®êi, trong ®ã ®¸ng kÓ nhÊt lµ thÞ tr­êng chøng kho¸n Berlin, nh­ng Frankfurt vÉn ®ãng vai trß trung t©m tµi chÝnh quèc tÕ. Tõ n¨m 1873 giíi kinh doanh §øc bÞ ph¸ s¶n, nªn thÞ tr­êng chøng kho¸n Frankfurt còng tµn lôi dÇn cuèi cïng ph¶i ®ãng cöa, m·i ®Õn th¸ng 9 n¨m 1945 míi khai tr­¬ng trë l¹i. Sau chiÕn tranh thÕ giíi thø hai, nÒn kinh tÕ §øc ®­îc phôc håi vµ ph¸t triÓn nhanh chãng, ®ång Mark §øc ngµy cµng cã gi¸ trÞ, ®Õn n¨m 1958 trë thµnh ®ång tiÒn m¹nh cña thÕ giíi, cã kh¶ n¨ng chuyÓn ®æi, thÞ tr­êng chøng kho¸n §øc còng ph¸t triÓn vµ më réng, tiªu biÓu lµ c¸c thÞ tr­êng chøng kho¸n Dresden, Leipzig, nh­ng Frankfurt vÉn lµ trung t©m tµi chÝnh quèc tÕ cña n­íc §øc, v× l­îng cæ phÇn vµ chøng kho¸n cña thÞ tr­êng nµy lín nhÊt n­íc §øc. Tõ thËp kû 70, do kinh tÕ t¨ng tr­ëng nhanh chãng, ng©n s¸ch Nhµ n­íc liªn tôc béi thu, l­îng c«ng tr¸i ph¸t hµnh gi¶m, l­îng cæ phiÕu l­u th«ng t¨ng, trong ®ã chñ yÕu lµ cæ phiÕu kh«ng ghi tªn (cæ phiÕu trao tay) Ýt khi dïng ®Õn cæ phiÕu ghi tªn vµ cæ phiÕu ®Æc biÖt. Tiªu biÓu cho chøng kho¸n nÆc danh nµy lµ chøng kho¸n Standardwezf cña 21 c«ng ty cæ phÇn lín. N¨m 1975, doanh thu vÒ lo¹i chøng kho¸n nµy chiÕm 72% tæng ng¹ch giao dÞch chøng kho¸n cña n­íc §øc , phÇnlín chøng kho¸n b¸n ra ®Òu thu tiÒn mÆt. N¨m 1975 thµnh viªn cña thÞ tr­êng chøng kho¸n Frankfurt gåm 92 ng©n hµng, 33 c«ng ty m«i giíi, 25 nhµ m«i giíi ®Þnh gi¸ (kh«ng cã quyÒn mua b¸n chøng kho¸n cho m×nh). N¨m 1989, doanh sè thÞ tr­êng chøng kho¸n Frankfurt ®øng thø t­ thÕ giíi, ngang víi Ph¸p nh­ng còng chØ b»ng 40% cña Anh, 11% cña Mü, 9% cña NhËt. Lîi tøc cæ phÇn cña thÞ tr­êng chøng kho¸n Frankfurt ®­îc tr¶ mçi n¨m mét lÇn, kh¸c víi thÞ tr­êng chøng kho¸n New York tr¶ 6 th¸ng mét lÇn. 1.6.6. ThÞ tr­êng chøng kho¸n Paris (Bourse De Paris) ThÞ tr­êng chøng kho¸n Paris ra ®êi tõ Trung cæ. N¨m 1138 ®· cã cÇu hèi ®o¸i (Point de change – mét chiÕc cÇu b¾c qua s«ng Seine) n¬i c¸c nhµ bu«n gÆp gì nhau ®Ó ®æi ch¸c kim khÝ quý vµ thùc hiÖn c¸c nghiÖp vô giao dÞch chøng tõ hèi ®o¸i. N¨m 1304, vua Ph¸p ®· ra mét ®¹o dô cho phÐp chÝnh thøc më chî, ®Õn thÕ kû XVI trë thµnh chî bu«n b¸n c¸c tr¸i phiÕu. Tõ n¨m 1826 ®Õn nay, chî ®­îc häp trong l©u ®µi chøng kho¸n (Palais de Bourse). Ra ®êi sím nh­ng thÞ tr­êng chøng kho¸n Ph¸p l¹i l¹c hËu h¬n thÞ tr­êng chøng kho¸n c¸c n­íc kh¸c. §Õn gi÷a thÕ kû 80, so s¸nh tæng gi¸ trÞ cæ phiÕu víi GNP cña c¸c n­íc th×: Mü, NhËt, Anh chiÕm 50%, §øc 31%, Ph¸p chØ cã 20%. So s¸nh tû träng sè chøng kho¸n l­u th«ng trªn c¸c thÞ tr­êng chøng kho¸n lín cña thÕ giíi: New York chiÕm 50%, 18 Tokyo 25%, Frankfurt vµ Paris mçi thÞ tr­êng chØ chiÕm tõ 3 ®Õn 5%. Suèt thËp kû 80 tèc ®é t¨ng tr­ëng cña thÞ tr­êng chøng kho¸n New York vµ Tokyo lµ 11 lÇn, Amsterdam 8 lÇn, Paris chØ cã 5,5 lÇn. Tõ n¨m 1983, sau c¶i tæ thÞ tr­êng chøng kho¸n Paris ®· thay ®æi c¨n b¶n nªn míi cã tèc ®é t¨ng tr­ëng cao h¬n Anh mét chót. Do chÝnh phñ Ph¸p tiÕn hµnh mét lo¹t c¶i c¸ch vÒ luËt ph¸p, nªn sè l­îng cæ phiÕu, tr¸i phiÕu ®­îc ph¸t hµnh n¨m 1983 ®· t¨ng tõ 4,5 lÇn ®Õn 5,6 lÇn so víi n¨m 1976. Do th¾ng lîi cña c¶i tæ, nÒn kinh tÕ Ph¸p ®· t¨ng nhanh, l¹m ph¸t gi¶m, ®ång Franc æn ®Þnh, thÞ tr­êng chøng kho¸n Paris ph¸t triÓn nhanh, ®øng hµng thø t­ thÕ giíi sau New York, Tokyo vµ London, trë thµnh mét ®èi thñ c¹nh tranh míi cña thÞ tr­êng chøng kho¸n thÕ giíi. 1.6.7. ThÞ tr­êng chøng kho¸n §µi Loan ThÞ tr­êng chøng kho¸n ë §µi Loan b¾t ®Çu h×nh thµnh tõ khi §µi Loan thùc hiÖn ch­¬ng tr×nh “ruéng ®Êt vÒ tay ng­êi cµy” n¨m 1953. ChÝnh phñ mua l¹i phÇn lín ruéng ®Êt cña ®Þa chñ, b¸n chÞu cho d©n cµy víi gi¸ rÎ. ViÖc thanh to¸n tiÒn mua ruéng kh«ng b»ng tiÒn mÆt mµ b»ng tÝn phiÕu ChÝnh phñ. Nh÷ng tÝn phiÕu vµ cæ phÇn cña 4 c«ng ty Nhµ n­íc ®· ®­îc ph©n bè réng r·i nh»m ®Òn bï cho nh÷ng phÇn ®Êt réng lín mµ ChÝnh phñ ®· mua. Do vËy sù kiÒm chÕ thÞ tr­êng cña c¸c c«ng ty m«i giíi ®­îc cëi bá vµ viÖc bu«n b¸n chøng kho¸n vµ cæ phiÕu ®­îc h×nh thµnh. NÒn kinh tÕ §µi Loan tiÕp tôc ph¸t triÓn m¹nh vµo nh÷ng n¨m 50, §µi Loan thÊy cÇn thiÕt ph¶i thµnh lËp mét thÞ tr­êng chøng kho¸n nh»m huy ®éng c¸c nguån tiÕt kiÖm trong n­íc phôc vô cho s¶n xuÊt. Ban giao dÞch chøng kho¸n ®­îc thµnh lËp vµo n¨m 1960 nh»m kiÒm chÕ vµ kiÓm so¸t toµn bé sù ph¸t hµnh vµ giao dÞch chøng kho¸n t¹i §µi Loan. Mét n¨m sau ®ã, ban giao dÞch chøng kho¸n ®­îc thµnh lËp vµ vµo n¨m 1962 b¾t ®Çu ho¹t ®éng kinh doanh. Vµo n¨m 1968 khi bé luËt vÒ trao ®æi chøng kho¸n ®­îc c«ng bè th× nh÷ng quy chÕ c¬ b¶n cho giao dÞch chøng kho¸n ®­îc ®­a ra. CÊu tróc cña thÞ tr­êng chøng kho¸n ë §µi Loan dùa trªn c¸c c¬ së sau: - Uû ban giao dÞch chøng kho¸n d­íi sù qu¶n lý cña Bé tµi chÝnh. Uû ban giao dÞch chøng kho¸n (SEC) lµ tæ chøc thuéc ChÝnh phñ ®­îc thµnh lËp nh»m gi¸m s¸t vµ kiÓm tra thÞ tr­êng chøng kho¸n. - Së giao dÞch chøng kho¸n §µi Loan. Së giao dÞch chøng kho¸n (TSE) lµ thÞ tr­êng trao ®æi chøng kho¸n duy nhÊt ë §µi Loan, nã ®­îc tæ chøc do sù hîp t¸c vÒ vèn 700 triÖu ®« la §µi Loan (25 triÖu USD) trong ®ã c¸c ng©n hµng vµ xÝ nghiÖp ChÝnh phñ chiÕm 39%, phÇn cßn l¹i 61% thuéc vÒ c¸c tæ chøc tµi chÝnh t­ nh©n vµ xÝ nghiÖp kh¸c. - C¸c c«ng ty b¶o hiÓm chøng kho¸n: Lµ nh÷ng tæ chøc trî gióp vèn §µi Loan cho c¸c c«ng ty. §Õn cuèi n¨m 1990 ®· cã 60 tæ chøc b¶o hiÓm chøng kho¸n. 19 - C¸c nhµ kinh doanh vµ m«i giíi chøng kho¸n: §Õn cuèi n¨m 1990 cã h¬n 370 nhµ m«i giíi vµ 50 nhµ kinh doanh chøng kho¸n. - C¸c tæ chøc tµi chÝnh chøng kho¸n: Hä ho¹t ®éng nh»m cung cÊp c¸c dÞch vô kh¸c nhau vÒ nghiÖp vô chªnh lÖch gi¸. - C¸c c«ng ty tiÒn göi chøng kho¸n. - C¸c c«ng ty t­ vÊn ®Çu t­ chøng kho¸n. §Ó më réng kh¶ n¨ng ®Çu t­ cña c¸c c«ng d©n ra n­íc ngoµi, Uû ban giao dÞch chøng kho¸n ®· khuyÕnh khÝch c¸c tê rít ®Çu t­ chøng kho¸n t¨ng nguån vèn b¶n tÖ ®Ó ®Çu t­ cho c¸c chøng kho¸n quèc tÕ. + Cho phÐp thµnh lËp c¸c chi nh¸nh cña c¸c c«ng ty ®Çu t­ chøng kho¸n quèc tÕ. C¸c chi nh¸nh cña c«ng ty nµy sÏ cung cÊp nh÷ng dÞch vô cho c¸c c«ng d©n §µi Loan muèn ®Çu t­ vµo c¸c chøng kho¸n quèc tÕ. + §Çu t­ n­íc ngoµi vµo thÞ tr­êng chøng kho¸n §µi Loan. KÕ ho¹ch cña ChÝnh phñ lµ më réng thÞ tr­êng cho c¸c nhµ ®Çu t­ n­ícngoµi theo tõng b­íc nh­ sau: §Çu t­ kh«ng trùc tiÕp th«ng qua mua c¸c chøng tõ cã gi¸ trÞ sinh lêi ®­îc ph¸t hµnh bíi c¸c quü ®Çu t­ quèc tÕ. N¨m 1983, quü cña §µi Loan ®­îc thµnh lËp víi sù liªn doanh cña 16 tæ chøc tµi chÝnh n­íc ngoµi vµ §µi Loan: Formosa Taipei vµ quü §µi Loan ®­îc phÐp ho¹t ®éng. §Çu t­ trùc tiÕp vµo thÞ tr­êng b»ng c¸ch cho phÐp c¸c tæ chøc ®Çu t­ n­íc ngoµi ho¹t ®éng. §Çu t­ trùc tiÕp vµo c¸c chøng kho¸n bëi nh÷ng Hoa kiÒu vµ c¸ nh©n ng­êi n­íc ngoµi. ThÞ tr­êng chøng kho¸n ë §µi Loan ®· ®­îc më réng mét c¸ch nhanh chãng trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y. Sù ph©n chia thÞ tr­êng cßn nhá hÑp vµ lÞch sö cßn ng¾n ngñi nªn thÞ tr­êng chøng kho¸n §µi Loan ch­a thÓ lµ mét thÞ tr­êng hoµn h¶o. 20 C©u hái «n tËp: 1. Tr×nh bµy vÞ trÝ, chøc n¨ng cña thÞ tr­êng chøng kho¸n? 2. Ng­êi ta ph©n lo¹i thÞ tr­êng chøng kho¸n dùa trªn nh÷ng c¨n cø nµo? vµ c¸ch ph©n lo¹i nh­ thÕ nµo? 3. Tr×nh bµy c¸c nguyªn t¾c ho¹t ®éng cña thÞ tr­êng chøng kho¸n? 21
- Xem thêm -