Tài liệu Kế toán thuế gtgt tại công ty cổ phần may sông hồng

  • Số trang: 66 |
  • Loại file: PDF |
  • Lượt xem: 99 |
  • Lượt tải: 0
hoanggiang80

Đã đăng 20010 tài liệu

Mô tả:

A. MỞ ĐẦU 1. Đặt vấn đề nghiên cứu Những năm qua, cùng với sự đổi mới của nền kinh tế đất nước, kế toán cũng không ngừng được đổi mới và hoàn thiện phù hợp với phương thức sản xuất áp dụng trong các doanh nghiệp. Ngày nay, mỗi quốc gia không thể tồn tại biệt lập mà muốn phát triển kinh tế xã hội đòi hỏi phải có hợp tác khu vực, hợp tác quốc tế. Xu hướng đó dẫn đến yêu cầu đối với mỗi nước là phải cải cách cơ chế chính sách của mình, trong đó cải cách thuế là một nội dung quan trọng nhằm phát huy tác dụng của công cụ thuế trong điều tiết vĩ mô nền kinh tế phù hợp với thông lệ khu vực và quốc tế. Đặc biệt đối với những yêu cầu chiến lược trong phát triển kinh tế xã hội ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay- giai đoạn tiếp tục đổi mới, phát triển nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa, mở rộng hợp tác kinh tế với các nước trong khu vực và trên thế giới, đòi hỏi chính sách kinh tế vĩ mô nói chung và chính sách thuế nói riêng phải phù hợp để tạo điều kiện cho nền kinh tế phát triển bền vững. Thực hiện yêu cầu này, trong chương trình cải cách hệ thống thuế bước II của Việt Nam (từ năm 1999), Quốc hội đã phê chuẩn ban hành luật thuế GTGT thay thế luật thuế doanh thu trước đây do thuế doanh thu bộc lộ một số nhược điểm khó có thể khắc phục được. Luật thuế GTGT được áp dụng từ ngày 1/1/1999. Đến nay, sau hơn 13 năm thực hiện luật thuế GTGT đã thực sự đi vào đời sống kinh tế và phát huy nhiều tác dụng như: Khuyến khích phát triển kinh tế sản xuất, kinh doanh trong nước, tạo điều kiện động viên sự đóng góp của đại đa số tầng lớp nhân dân, tăng cường xuất khẩu và đảm bảo nguồn thu cho ngân sách Nhà nước. Đối với Công ty cổ phần may Sông Hồng, bộ máy kế toán với chức năng thực hiện phần hành kế toán theo một chu trình khép kín đã đóng góp cho hệ thống quản lý của doanh nghiệp những thành quả đáng khích lệ. Tuy nhiên, công 1 tác kế toán Thuế nói chung và kế toán thuế GTGT nói riêng tại công ty nếu được khảo sát kỹ lưỡng, đánh giá chính xác thì có thể đưa ra được những giải pháp nhằm hoàn thiện tốt hơn chức năng của mình. Xuất phát từ những lý do trên, em đã lựa chọn đề tài “Kế toán thuế GTGT tại Công ty cổ phần may Sông Hồng” làm đề tài thưc tập. 2. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài 2.1. Mục tiêu chung Trên cơ sở lý luận về kế toán thuế, đề tài tập trung phản ánh và đánh giá thực trạng kế toán thuế GTGT tại Công ty cổ phần may Sông Hồng từ đó đưa ra một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kế toán thuế GTGT tại công ty. 2.2. Mục tiêu cụ thể - Hệ thống những vấn đề lý luận về tổ chức kế toán thuế trong doanh nghiệp - Phản ánh và đánh giá thực trạng công tác kế toán thuế GTGT tại Công ty cổ phần may Sông Hồng. - Đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kế toán thuế GTGT tại Công ty cổ phần may Sông Hồng. 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3.1. Đối tượng nghiên cứu - Khách thể nghiên cứu: Nội dung công tác kế toán thuế GTGT. - Đối tượng khảo sát: Công ty cổ phần may Sông Hồng. 3.2. Phạm vi nghiên cứu - Về nội dung: Thực trạng công tác kế toán thuế GTGT tại Công ty cổ phần may Sông Hồng. - Về không gian: Tại Công ty cổ phần may Sông Hồng. - Về thời gian:  Số liệu nghiên cứu: từ năm 2010 đến năm 2012, tập trung nghiên cứu tháng 12 năm 2012. 2  Thời gian thực tập: 1 tháng (từ 22/04/2012 đến 20/05/2012) 4. Phương pháp nghiên cứu 4.1. Phương pháp thống kê kinh tế 4.1.1 Phương pháp thu thập thông tin số liệu thứ cấp Nguồn thông tin thứ cấp được thu thập từ các tư liệu đã được công bố đó là các báo cáo tài chính của công ty: Báo cáo kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh 3 năm (2010–2012), báo cáo tình hình kê khai và nộp thuế GTGT...Các báo cáo này chủ yếu lấy từ các phòng như: Phòng kinh doanh, phòng kế toán. Bên cạnh đó là các trang web, sách báo, tạp chí liên quan... 4.1.2 Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp Nguồn thông tin sơ cấp thu thập được từ việc phỏng vấn một số cán bộ, nhân viên trong Công ty cổ phần may Sông Hồng về thực trạng thuế GTGT trong 3 năm (2010-2012). Đối tượng phỏng vấn là ban giám đốc, nhân viên phòng kế toán, phòng tài chính, phòng kinh doanh cùng các nhân viên trực tiếp tham gia vào công tác thuế trong công ty. Đây là những người nắm rõ tình hình sản xuất kinh doanh của công ty, việc tiếp xúc với họ sẽ thu được nhiều thông tin dễ dàng và chính xác. 4.1.3. Phương pháp phân tích, xử lý số liệu Trên cơ sở những dữ liệu đã thu thập được sử dụng một số phương pháp để phân tích số liệu đã thu thập như: Phương pháp so sánh, phương pháp thống kê mô tả, phương pháp thống kê so sánh, phương pháp tỷ suất, tỷ lệ... - Phương pháp so sánh trong phân tích giúp đánh giá được khái quát tình hình biến động tăng giảm của các chỉ tiêu phân tích. - Phương pháp thống kê mô tả nhằm tóm tắt, tổng kết về kết quả của dữ liệu để nêu bật những thông tin quan trọng. Nó bao gồm các tính toán cơ bản mang tính chất mô tả như: số bình quân, sự biến động... - Phương pháp thống kê so sánh giúp so sánh những số liệu thu thập được từ 3 công ty qua các năm. Từ các so sánh đó có thể cho ta thấy được xu hướng vận động của các con số cũng như đối tượng nghiên cứu. 4.2. Phương pháp kế toán - Phương pháp chứng từ kế toán: là phương pháp kế toán được sử dụng để phản ánh các nghiệp vụ kinh tế tài chính phát sinh và thực sự hoàn thành theo thời gian và địa điểm phát sinh hoạt động đó vào các bảng chứng từ kế toán, phục vụ công tác kế toán, công tác quản lý. - Phương pháp tài khoản kế toán: là một phương pháp kế toán được sử dụng để phân loại đối tượng kế toán từ đối tượng chung đến đối tượng cụ thể để ghi chép, phản ánh, kiểm tra một cách thường xuyên liên tục và có hệ thống tình hình hiện có và sự vận động của từng đối tượng cụ thể nhằm cung cấp thông tin có hệ thống về các hoạt động kinh tế của đơn vị, phục vụ lãnh đạo trong quản lý kinh tế, tổ chức và lập báo cáo tài chính định kỳ. - Phương pháp tổng hợp và cân đối kế toán: là phương pháp kế toán sử dụng để tổng hợp số liệu từ các sổ kế toán theo các mối quan hệ vốn có của đối tượng nhằm cung cấp các chỉ tiêu kinh tế tài chính cho các đối tượng sử dụng trong và ngoài đơn vị. 5. Kết cấu của đề tài Ngoài phần mở đầu, phần nội dung, phần kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, đề tài nghiên cứu gồm 2 chương: Chương 1: Cơ sở khoa học về kế toán thuế GTGT tại Công ty cổ phần may Sông Hồng. Chương 2: Kết quả nghiên cứu 4 B. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU Chuơng 1 CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ KẾ TOÁN THUẾ GTGT TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN MAY SÔNG HỒNG 1.1. Cơ sở lý luận về kế toán thuế GTGT 1.1.1. Thuế và vai trò của thuế trong nền kinh tế thị trường 1.1.1.1. Nguồn gốc ra đời của thuế Lịch sử phát triển của xã hội loài người đã chứng minh rằng, thuế ra đời là một tất yếu khách quan, gắn liền với sự ra đời, tồn tại và phát triển của nhà nước. Thuế luôn gắn chặt với sự hình thành và tồn tại của hệ thống nhà nước, đồng thời thuế cũng phát triển cùng với sự phát triển của hệ thống nhà nước. Trong nền kinh tế thị trường, tuỳ theo mức độ thị trường hoá các quan hệ kinh tế đặc thù của mỗi quốc gia, mà các chính phủ vận dụng các lý thuyết vào hệ thống chính sách thuế của mình một cách thích hợp. Việc suy tôn học thuyết này hay học thuyết khác chỉ mang tính lịch sử, không mang tính đối kháng và điều quan trọng nhất cho các nhà hoạch định chính sách thuế các quốc gia là tìm ra những ứng dụng hiệu quả nhất, để thực hiện tốt các chức năng và nhiệm vụ của thuế trong cơ chế thị trường mà không quá chú trọng vào trường phái lý thuyết nhất định. 1.1.1.2. Khái niệm, bản chất của thuế Thuế là một khoản phải nộp bằng tiền mà các thể nhân và pháp nhân có nghĩa vụ bắt buộc phải thực hiện theo luật đối với nhà nước, không mang tính chất đối khoản, không hoàn trả trực tiếp cho người nộp thuế và dùng để trang trải cho các nhu cầu tiêu dùng công cộng. Thuế luôn luôn gắn chặt với sự ra đời và phát triển của nhà nước. Bản chất của nhà nước quy định bản chất của thuế. Về mặt lý luận, bản chất của nhà nước vốn mang tính giai cấp. Không có một nhà nước phi giai cấp nào mà chỉ có nhà nước giai cấp nào mà thôi. 5 1.1.1.3. Vai trò của thuế trong nền kinh tế thị trường Thuế là nguồn thu chủ yếu của ngân sách nhà nước. Nền tài chính vững chắc và lành mạnh dựa vào nguồn thu từ nội bộ nền kinh tế quốc dân, trong đó thuế nội địa trở thành nguồn thu chính góp phần tăng thu ngân sách. Thuế là công cụ quan trọng nhất để phân phối điều tiết lợi tức quốc dân, thuế là công cụ quan trọng để góp phần tích cực vào giảm bội chi ngân sách, giảm lạm phát, từng bước góp phần ổn định xã hội và chuẩn bị điều kiện cho phát triển kinh tế lâu dài. Với nền kinh tế nhiều thành phần, hệ thống thuế phải áp dụng thống nhất, không phân biệt giữa các thành phần kinh tế. Bao quát hết hoạt động sản xuất kinh doanh, các nguồn thu nhập, mọi thu nhập chịu thuế. Thuế cần khai thác từ thu nhập quốc dân do sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và thuế phải góp phần tích cực vào việc bồi dưỡng và khai thác nguồn thu thuế ngày càng phát triển. Thuế có vai trò quan trọng trong việc quản lí, hướng dẫn và khuyến khích sản xuất phát triển, nâng đỡ những hoạt động sản xuất kinh doanh có lợi cho quốc kế dân sinh, mọi thành phần kinh tế. Thông qua công tác quản lí các ngành chịu thuế, nhà nước sẽ: - Khuyến khích nâng đỡ hoạt động kinh tế cần thiết, làm ăn có hiệu quả cao. - Thu hẹp, không khuyến khích những mặt hàng xa xỉ, lãng phí. - Góp phần khuyến khích khai thác nguyên vật liệu, vật tư trong nước để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng và xuất khẩu. - Hướng dẫn và khuyến khích hợp tác đầu tư. Góp phần đảm bảo bình đẳng giữa các thành phần kinh tế, thực hiện công bằng xã hội. 1.1.2. Các yếu tố cấu thành một sắc thuế 1.1.2.1. Tên gọi của sắc thuế Tên Luật thuế thường được xác định trên cở sở tên gọi loại thuế được quy định trong nội dung luật thuế. Tên gọi của một loại thuế được xác định theo đối tượng nộp 6 thuế như thuế công ty; hoặc đối tượng tính thuế như thuế thu nhập, thuế nhà đất, thuế GTGT hoặc kết hợp cả đối tượng nộp thuế và đối tượng tính thuế như thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân; hoặc nội dung và tính chất của các hoạt động làm phát sinh điều kiện pháp lý để áp dụng như thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu, thuế môi trường... 1.1.2.2. Đối tượng nộp thuế Theo thuật ngữ chuyên ngành về thuế, chủ thể chịu sự điều chỉnh của một loại thuế thường được gọi là đối tượng nộp thuế. Nó thể hiện phạm vi áp dụng của một luật thuế cụ thể. Là đối tượng nộp thuế của một loại thuế nghĩa là cá nhân, tổ chức đó có nghĩa vụ phải kê khai loại thuế đó để xác định nghĩa vụ nộp thuế của mình, cho dù đối tượng đó sẽ được miễn toàn bộ hoặc cơ sở tính thuế bằng không. Nếu không là đối tượng nộp thuế của một loại thuế thì cá nhân. tổ chức đó không có nghĩa vụ phải kê khai thuế. 1.1.2.3. Đối tượng chịu thuế Luật thuế hiện hành ở Việt Nam, đối tượng chịu thuế là đối tượng đưa ra để tính thuế. Đối tượng chịu thuế thường xác định là thu nhập, hàng hoá hay tài sản. Mỗi sắc thuế có một đối tượng chịu thuế riêng và đối tượng chịu thuế thường được tính trên một đơn vị giá trị hoặc một đơn vị vật lý. 1.1.2.4. Cơ sở tính thuế Quy định thuế phải nộp vào NSNN được xác định trên các căn cứ nhất định. Những căn cứ dùng để xác định số thuế phải nộp của một loại thuế cho từng đối tượng nộp thuế được gọi là cơ sở thuế hoặc căn cứ tính thuế của loại thuế đó. Cơ sở thuế của một loại thuế thường gồm: đối tượng tính thuế và giá tính thuế. Đối tượng tính thuế: Là loại hàng hóa, dịch vụ hoặc một yếu tố khác có thể đo lường được như độ ồn, độ ô nhiễm… Mỗi loại thuế lại có một đối tượng tính thuế riêng. 7 Giá tính thuế: Trong nền kinh tế thị trường, hầu hết các khoản thuế đều được thu bằng tiền. Vì vậy để xác định được số thuế phải nộp, hàng hóa, dịch vụ chịu thuế phải được tính thành tiền. Giá tính thuế được quy định để xác định giá trị tính thuế của hàng hóa, dịch vụ. Thông thường, giá tính thuế được quy định là giá chưa có loại thuế đó của hàng hóa, dịch vụ. Tuy nhiên, tùy theo chất lượng của từng loại thuế mà trong giá tính thuế của loại này có thuế của loại kia hoặc giá tính thuế là giá bán ra hay giá mua vào hoặc có kèm theo các khoản thu phụ được hưởng hay không. 1.1.2.5. Mức thuế Dựa vào quy định của từng loại thuế mà người ta áp dụng các loại thuế suất khác nhau. Thuế suất hay định suất thuế là linh hồn của một loại thuế vì nó thể hiện nhu cầu cần tập trung nguồn tài chính cho ngân sách Nhà nước và biểu hiện chính sách điều chỉnh kinh tế xã hội của Nhà nước, đồng thời cũng là mối quan tâm hàng đầu của người nộp thuế. Tùy theo quy định của từng loại thuế mà người ta áp dụng các loại thuế suất khác nhau. Trong thực tế có nhiều loại thuế suất nhưng nhìn chung có các loại sau: - Thuế suất thống nhất - Thuế suất phân biệt - Thuế suất đơn vị (hay còn gọi là định suất) - Thuế suất theo giá trị bao gồm các loại sau: + Thuế suất theo tỷ lệ + Thuế suất lũy tiến + Thuế suất cố định (hay thuế suất tuyệt đối) 1.1.2.6. Chế độ miễn giảm Là một yếu tố ngoại lệ được quy định trong luật thuế. Một số loại thuế quy định cho phép người nộp thuế không phải thực hiện nghĩa vụ nộp toàn bộ số tiền 8 thuế, mà không phải nộp cho nhà nước, gọi là miễn thuế hoặc nộp một phần số tiền thuế đó gọi là giảm thuế. Thông thường, những lý do để người nộp thuế được Nhà nước cho phép miễn thuế, giảm thuế được quy định trong các luật thuế là: - Do nguyên nhân khách quan mà người nộp thuế gặp khó khăn trong hoạt động sản xuất kinh doanh hoặc bị giảm sút thu nhập. - Thực hiện một số chủ trương chính sách kinh tế của Nhà nước như: khuyến khích xuất khẩu, khuyến khích đầu tư vào các ngành nghề trọng điểm, địa bàn có điều kiện kinh tế xã hội khó khăn. Tuy nhiên, thực hiện việc miễn giảm thuế cũng có tính hai mặt, nó chứa đựng những yếu tố tích cực tạo điều kiện thực hiện các chính sách kinh tế xã hội của Nhà nước nhưng cũng chứa đựng các yếu tố tiêu cực, có thể làm méo mó những ý tưởng ban đầu khi thiết lập các loại thuế, không phù hợp với những tiêu chuẩn của một hệ thống thuế hiện đại. Trong giai đoạn hội nhập kinh tế quốc tế, việc giảm miễn thuế là phương tiện quan trọng để ưu đãi,khuyến khích phát triển sản xuất trong nước khi các rào cản thuế quan bị bãi bỏ. Tuy nhiên việc miễn giảm thuế nếu không đúng thông lệ quốc tế,được các tổ chức kinh tế quốc tế chấp thuận sẽ được xem là một khoản trợ cấp và sẽ bị áp dụng các biện pháp đối kháng hoặc trả đũa. 1.1.2.7 Chế độ trách nhiệm Chế độ kê khai thuế quy định trong luật thuế thể hiện các quyền và nghĩa vụ của đối tượng nộp thuế trong việc chấp hành sổ sách kế toán, hóa đơn chứng từ và cung cấp tài liệu, chứng từ hóa đơn liên quan đến việc tính và thu thuế. Tùy thuộc vào yêu cầu của việc tính thuế đối với từng loại thuế mà luật thuế và các văn bản pháp luật thuế có liên quan quy định nội dung pháp lý về nghĩa vụ kê khai của đối tượng nộp thuế. 9 Chế độ nộp thuế bao gồm các quy định về quyền, nghĩa vụ của đối tượng nộp thuế thực hiện với cơ quan Nhà nước có thẩm quyền. Hành vi hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế của đối tượng nộp thuế được thể hiện ở việc nộp đủ và đúng thời hạn số thuế phải nộp. Thời hạn nộp thuế quy định trong các luật thuế và các văn bản pháp luật thuế được xác định phù hợp với nội dung,tính chất của từng loại thuế. Chế độ thu thuế là hoạt động của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền. Trong luật thuế có các quy định về trách nhiệm, quyền hạn của các cơ quan Nhà nước trong việc thực hiện hoạt động thu thuế như cơ quan thuế, cơ quan hải quan,kho bạc Nhà nước. Ngoài ra, trong các luật thuế còn quy định trách nhiệm, quyền hạn của các cơ quan hành chính Nhà nước các cấp, cơ quan Nhà nước có liên quan trong quá trình thực hiện việc thu thuế hoặc trách nhiệm, quyền hạn của các tổ chức và cá nhân thực hiện ủy nhiệm việc thu thuế. 1.1.2.8 Thời gian thu, thủ tục và các chế tài liên quan Để đảm bảo cho pháp luật thuế được thực hiện một cách triệt để, tập trung đúng, đủ, kịp thời nguồn thu từ thuế vào NSNN, các luật thuế đều có quy định các biện pháp chế tài của nhà nước đối với các thể nhân và pháp nhân vi phạm luật thuế, khen thưởng đối với các thể nhân, pháp nhân hoàn thành tốt nhiệm vụ thuế. Các biện pháp chế tài được áp dụng để đảm bảo sự tuân thủ luật thuế bao gồm các biện pháp cưỡng chế hành chính hoặc cưỡng chế tư pháp. 1.2. Tổng quan về thuế GTGT 1.2.1. Khái niệm, đặc điểm, và vai trò của thuế GTGT 1.2.1.1. Khái niệm về thuế GTGT Thuế GTGT là thuế tính trên khoản giá trị tăng thêm của hàng hoá, dịch vụ phát sinh trong quá trình sản xuất, lưu thông đến tiêu dùng và được thu ở khâu tiêu thụ hàng hoá, dịch vụ. 10 1.2.1.2. Đặc điểm của thuế GTGT - Thuế GTGT được gọi là thuế GTGT vì thuế chỉ đánh trên phần tăng thêm qua mỗi khâu của quá trình SXKD và tổng số thuế thu được qua mỗi khâu bằng chính số thuế tính trên giá bán của người tiêu dùng cuối cùng. - Thuế GTGT là một loại thuế gián thu, tức là người nộp thuế cho NSNN là người SXKD hàng hoá, dịch vụ nhưng bị thuế điều tiết là người tiêu dùng. Đáng lẽ người tiêu dùng phải nộp thuế cho NSNN nhưng vì thuế GTGT đã nằm trong giá bán hàng hoá dịch vụ nên người SXKD hàng hoá dịch vụ sẽ là người nộp thay, nộp hộ vào NSNN cho người tiêu dùng. - Thuế GTGT thu vào tất cả các giai đoạn của quá trình SXKD nhưng chỉ tính trên phần giá trị tăng thêm của mỗi giai đoạn. Điều đó có nghĩa là chỉ người bán hàng (hoặc cung ứng dịch vụ) lần đầu phải nộp thuế GTGT trên toàn bộ doanh thu bán hàng (hoặc cung ứng dịch vụ). Còn người bán hàng (hoặc cung ứng dịch vụ) ở các khâu tiếp sau đối với hàng hoá, dịch vụ đó chỉ phải nộp thuế trên phần giá trị tăng thêm. Ví dụ: Doanh nghiệp sản xuất mua sắt thép hết 1 triệu đồng. Doanh nghiệp này sản xuất và bán ra với giá là 1,5 triệu đồng, phần giá trị tăng thêm là 0,5 triệu đồng và chỉ tính thuế trên phần đó. - Thuế GTGT mang tính trung lập cao vì nó không chịu ảnh hưởng bởi hiệu quả SXKD của cơ sở, không chịu ảnh hưởng bởi sự tổ chức phân chia các chu trình kinh tế có nghĩa sản phẩm dù trải qua nhiều hay ít khâu thì tổng số thuế mà người tiêu dùng phải nộp cũng chỉ = thuế suất x giá mua của người tiêu dùng cuối cùng. - Thuế GTGT có ít thuế suất nên về cơ bản không can thiệp sâu vào mục tiêu khuyến khích hoặc hạn chế SXKD hàng hoá, dịch vụ tiêu dùng theo ngành nghề cụ thể, không gây phức tạp trong việc xem xét mặt hàng, ngành nghề có thuế suất chênh lệch nhau nhiều. 11 - Thuế GTGT có tính chất lãnh thổ rõ rệt bởi vì đối tượng chịu thuế là người tiêu dùng trong phạm vi lãnh thổ quốc gia. Hay nói cách khác thuế GTGT đánh vào các sản phẩm, hàng hoá, dịch vụ tiêu thụ trong nước, kể cả hàng hoá nhập khẩu. Còn hàng hoá, dịch vụ cho mục đích xuất khẩu thường không thuộc diện đánh thuế GTGT. Ví dụ: Một người Nhật mua một chiếc ô tô ở Việt Nam. Khi mua người này phải trả theo giá có thuế GTGT. Nếu người này mang ô tô về Nhật thì khi ra khỏi lãnh thổ Việt Nam, nếu xuất trình đầy đủ chứng từ thì sẽ được hoàn trả một phần thuế GTGT đã nộp khi mua hàng. 1.2.1.3. Vai trò của thuế GTGT - Thuế GTGT không thu trùng lặp nên góp phần khuyến khích chuyên môn hoá, hợp tác hoá để nâng cao năng suất, chất lượng, hạ giá thành sản phẩm phù hợp với nền kinh tế sản xuất hàng hoá theo cơ chế thị trường. - Thuế GTGT thuộc diện đánh vào tiêu dùng, được áp dụng rộng rãi đối với mọi tổ chức, cá nhân có tiêu dùng sản phẩm, hàng hoá hoặc được cung ứng dịch vụ. Vì vậy, có thể tạo ra nguồn thu lớn và có vai trò quan trọng trong NSNN. - Thuế GTGT chỉ tính trên phần giá trị tăng thêm, không tính vào vốn nên góp phần khuyến khích các tổ chức, cá nhân bỏ vốn đầu tư phát triển SXKD phù hợp với định hướng phát triển kinh tế xã hội của nước ta. Thuế tính trên hàng hoá, dịch vụ nên không phải đi sâu xem xét, phân tích về tính hợp lý, hợp lệ của các khoản chi phí, làm cho việc quản lý thu tương đối dễ dàng hơn các loại thuế trực thu. - Thuế GTGT được hoàn đối với hoạt động xuất khẩu nên có tác dụng khuyến khích hoạt động sản xuất hàng xuất khẩu, tạo điều kiện cho hàng xuất khẩu có thế mạnh cạnh tranh thuận lợi trên thị trường quốc tế như giảm chi phí, hạ giá thành sản phẩm (vì hàng hoá xuất khẩu được áp dụng thuế suất 0% và được trả lại toàn bộ số thuế GTGT đã nộp ở khâu trước). 12 1.2.2. Nội dung cơ bản của thuế GTGT 1.2.2.1. Đối tượng chịu thuế, đối tượng không chịu thuế và đối tượng nộp thuế GTGT * Đối tượng chịu thuế GTGT Đối tượng chịu thuế GTGT là các hàng hoá, dịch vụ dùng cho SXKD và tiêu dùng ở Việt Nam trừ các đối tượng không thuộc diện chịu thuế do luật quy định. Như vậy, phạm vi đối tượng chịu thuế GTGT ở Việt Nam rất rộng, bao gồm: hàng hoá, dịch vụ sản xuất và tiêu dùng trong nước, hàng hoá dịch vụ dùng cho SXKD và tiêu dùng nội bộ, hàng hoá nhập khẩu để tiêu dùng trong nước, các hàng hoá, dịch vụ được mua hay trao đổi dưới mọi hình thức. * Đối tượng không chịu thuế GTGT Theo nguyên tắc của thuế GTGT thì mọi hàng hoá dịch vụ tiêu dùng ở Việt Nam đều thuộc đối tượng chịu thuế GTGT. Tuy nhiên trong các quy định của luật thuế GTGT ở nước ta cũng như các nước khác đều có quy định các đối tượng không chịu thuế GTGT. Ở nước ta pháp luật hiện hành quy định có 29 nhóm hàng hoá, dịch vụ thuộc diện không chịu thuế GTGT. Các nhóm hàng hoá này có thể xếp theo tính chất và mục đích kinh tế xã hội sau đây: - Hàng hoá, dịch vụ mang tính chất thiết yếu, phục vụ lợi ích nhu cầu đời sống cộng đồng, không mang tính chất kinh doanh: văn hoá, y tế, giáo dục, dịch vụ công cộng... - Hàng hoá mang tính chất phục vụ nhu cầu đặc biệt của nhà nước hoặc cần bảo mật như: vũ khí, tài nguyên chuyên dùng phục vụ an ninh quốc phòng... - Hàng hoá, dịch vụ của các cá nhân kinh doanh có mức thu nhập thấp. - Hàng hoá, dịch vụ khó xác định thuế GTGT do khó xác định giá trị tăng thêm: dịch vụ tín dụng, quỹ đầu tư, hoạt động kinh doanh chứng khoán... - Hàng hoá, dịch vụ khác như các loại bảo hiểm không nhằm mục đích kinh doanh. 13 * Đối tượng nộp thuế GTGT Theo quy định của pháp luật, đối tượng nộp thuế GTGT là tổ chức, cá nhân SXKD hàng hoá, dịch vụ chịu thuế GTGT ở Việt Nam, không phân biệt ngành nghề, hình thức, tổ chức kinh doanh và tổ chức, cá nhân có nhập khẩu hàng hoá, dịch vụ thuộc diện nộp thuế GTGT đều là đối tượng nộp thuế GTGT. 1.2.2.2. Căn cứ tính thuế * Giá tính thuế: là một căn cứ quan trọng để xác định số thuế GTGT phải nộp. Nguyên tắc chung để xác định giá tính thuế GTGT là giá bán chưa thuế GTGT được ghi trên hoá đơn bán hàng của người bán hàng, người cung cấp dịch vụ hoặc giá chưa thuế GTGT được ghi trên chứng từ của hàng hoá nhập khẩu. Thời điểm để xác định giá tính thuế GTGT là thời điểm cơ sở kinh doanh đã chuyển giao quyền sở hữu, quyền sử dụng hàng hoá, dịch vụ, không phân biệt đã được thu tiền hay chưa thu tiền. * Thuế suất: Thuế suất được xác định là "linh hồn" của mỗi Luật thuế, thể hiện quan điểm mức động viên của Nhà nước với đối tượng chịu thuế. Việc quy định thuế suất hợp lý có ý nghĩa quan trọng. Luật thuế GTGT của Việt Nam có hiệu lực thi hành từ 1/1/1999 quy định bốn mức thuế suất (0%, 5%, 10%, 20%); sau một thời gian áp dụng và để hoàn thiện Luật đã được điều chỉnh nay chỉ còn ba mức thuế suất là 0%, 5% và 10%. 1.2.2.3. Phương pháp tính thuế * Phương pháp khấu trừ thuế - Phương pháp khấu trừ thuế áp dụng đối với cơ sở kinh doanh thực hiện đầy đủ chế độ kế toán, hoá đơn, chứng từ theo quy định của pháp luật về kế toán, hoá đơn, chứng từ và đăng ký nộp thuế theo phương pháp khấu trừ thuế. 14 - Xác định thuế GTGT phải nộp: Số thuế GTGT phải nộp Số thuế GTGT = đầu ra Số thuế GTGT đầu - vào được khấu trừ Trong đó: + Số thuế giá trị gia tăng đầu ra bằng tổng số thuế giá trị gia tăng của hàng hoá, dịch vụ bán ra ghi trên hoá đơn giá trị gia tăng. Thuế GTGT của hàng hóa, dịch vụ Giá tính thuế = của hàng bán gia ghi trên hoá, dịch vụ HĐ GTGT chịu thuế bán Thuế suất thuế X GTGT của hàng hoá, dịch vụ đó. ra + Thuế GTGT đầu vào được khấu trừ bằng (=) tổng số thuế GTGT ghi trên hoá đơn GTGT mua hàng hóa, dịch vụ (bao gồm cả tài sản cố định) dùng cho sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ chịu thuế GTGT, số thuế GTGT ghi trên chứng từ nộp thuế của hàng hoá nhập khẩu hoặc chứng từ nộp thuế GTGT thay cho phía nước ngoài theo hướng dẫn của Bộ Tài chính áp dụng đối với các tổ chức nước ngoài không có tư cách pháp nhân Việt Nam và cá nhân nước ngoài kinh doanh hoặc có thu nhập phát sinh tại Việt Nam. * Phương pháp tính thuế GTGT trực tiếp trên GTGT Phương pháp tính trực tiếp trên GTGT áp dụng đối với các đối tượng sau đây: - Cá nhân, hộ kinh doanh không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ chế độ kế toán, hoá đơn, chứng từ theo quy định của pháp luật. 15 - Tổ chức, cá nhân nước ngoài kinh doanh không theo Luật Đầu tư và các tổ chức khác không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ chế độ kế toán, hoá đơn, để làm căn cứ tính thuế theo phương pháp khấu trừ thuế. - Cơ sở kinh doanh mua, bán vàng, bạc, đá quý, ngoại tệ thuộc đối tượng áp dụng tính thuế GTGT phải nộp theo phương pháp tính trực tiếp trên GTGT. Trường hợp cơ sở kinh doanh thuộc đối tượng nộp thuế theo phương pháp khấu trừ thuế có hoạt động kinh doanh mua, bán vàng, bạc, đá quý thì được tính và kê khai thuế phải nộp riêng đối với hoạt động kinh doanh mua, bán vàng, bạc, đá quý theo phương pháp tính trực tiếp trên GTGT. Xác định thuế GTGT phải nộp: Số thuế GTGT = GTGT của hàng hóa, phải nộp dịch vụ chịu thuế Thuế suất thuế GTGT của hàng hóa, X dịch vụ đó Có 3 cách xác định GTGT của hàng hóa, dịch vụ chịu thuế: - Đối với cơ sở kinh doanh đã thực hiện đầy đủ việc mua, bán hàng hóa, dịch vụ có hóa đơn, chứng từ, ghi chép sổ sách kế toán: GTGT của hàng hóa, dịch vụ bán ra = Doanh số của hàng hóa, dịch vụ bán ra - Giá vốn của hàng hóa, dịch vụ bán ra Doanh số hàng hóa, dịch vụ bán ra bao gồm cả các khoản phụ chi, phí thu thêm mà người mua đã trả và cơ sở kinh doanh được hưởng không phân biệt đã thu tiền hay chưa thu tiền. Giá vốn hàng hóa, dịch vụ bán ra chính là doanh số vật tư, hàng hóa, dịch vụ mua vào dùng cho sản xuất kinh doanh các hàng hóa và dịch vụ bán ra. Trong đó, bao gồm cả các khoản thuế và phí đã trả tính trong giá thanh toán của hàng hóa, dịch vụ mua vào. 16 - Đối với cơ sở kinh doanh đã thực hiện đầy đủ hóa đơn, chứng từ bán hàng hóa, dịch vụ, xác định được đúng doanh số bán hàng hóa, dịch vụ theo hóa đơn bán hàng hóa, dịch vụ nhưng không có đủ hóa đơn mua hàng hóa, dịch vụ: GTGT của = hàng hóa, dịch vụ Doanh số X Tỷ lệ (%) GTGT tính trên doanh số - Đối với cá nhân (hộ) kinh doanh chưa thực hiện hoặc thực hiện chưa đầy đủ hóa đơn mua, bán hàng hóa, dịch vụ thì cơ quan thuế căn cứ vào tình hình kinh doanh của từng hộ ấn định mức doanh số tính thuế: GTGT của hàng hóa, dịch vụ = Doanh số do cơ quan thuế ấn định X Tỷ lệ (%) GTGT tính trên doanh số * Xác định GTGT đối với một số ngành nghề kinh doanh: - Đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh bán hàng là số chênh lệch giữa doanh số bán với doanh số vật tư, hàng hóa, dịch vụ mua vào dùng cho sản xuất, kinh doanh. - Đối với xây dựng, lắp đặt là số chênh lệch giữa tiền thu cước vận tải,bốc xếp trừ (-) chi phí xăng dầu, phụ tùng thay thế và chi phí khác mua ngoài dùng cho hoạt động vận tải. - Đối với hoạt động kinh doanh ăn uống là số chênh lệch giữa tiền thu về bán hàng ăn uống, tiền phục vụ và các khoản thu khác trừ (-) giá vốn hàng hóa,dịch vụ mua ngoài dùng cho kinh doanh ăn uống. - Đối với hoạt động kinh doanh vàng, bạc, đá quý, ngoại tệ thì GTGT là số chênh lệch giữa doanh số bán ra vàng, bạc, đá quý, ngoại tệ trừ (-) giá vốn của vàng, bạc, đá quý, ngoại tệ bán ra. 17 - Đối với cơ sở kinh doanh thuộc đối tượng tính thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ thuế có kinh doanh mua,bán vàng bạc, đá quý, ngoại tệ áp dụng phương pháp tính trực tiếp trên GTGT, cơ sở phải hạch toán riêng thuế GTGT đầu vào để kê khai thuế GTGT phải nộp của hàng hóa, dịch vụ theo từng hoạt động kinh doanh và phương pháp tính thuế riêng. - Đối với các hoạt động kinh doanh khác là số chênh lệch giữa tiền thu về hoạt động kinh doanh trừ (-) giá vốn của hàng hóa, dịch vụ mua ngoài để thực hiện hoạt động kinh doanh đó. 1.2.2.4. Đăng ký, kê khai, nộp thuế và quyết toán thuế * Các cơ sở kinh doanh đăng ký nộp thuế Đối với cơ sở mới thành lập, thời gian đăng ký nộp thuế chậm nhất là mười ngày, kể từ ngày cơ sở được cấp giấy chứng nhận ĐKKD; trường hợp cơ sở chưa được cấp giấy chứng nhận ĐKKD nhưng có hoạt động kinh doanh, phải đăng ký nộp thuế trước khi kinh doanh. Các cơ sở kinh doanh đã đăng ký nộp thuế, nếu có sự thay đổi như sáp nhập, hợp nhất, chia, tách, thay đổi sở hữu loại hình doanh nghiệp, giải thể, phá sản, hoặc thay đổi ngành nghề, nơi kinh doanh, cơ sở kinh doanh cũng phải khai báo với cơ quan Thuế chậm nhất là 05 ngày trước khi có sự thay đổi đó. Cơ sở kinh doanh thuộc đối tượng áp dụng phương pháp tính thuế trực tiếp trên GTGT nếu thực hiện đầy đủ các điều kiện về chế độ hoá đơn, chứng từ, sổ kế toán, kê khai, nộp thuế đúng chế độ và tự nguyện đăng ký áp dụng tính thuế theo phương pháp khấu trừ thuế, được cơ quan Thuế kiểm tra xác định đã thực hiện đúng, đủ các điều kiện thì cơ quan thuế thông báo cho cơ sở thực hiện; nếu trong quá trình thực hiện mà cơ sở không thực hiện đúng các điều kiện quy định thì cơ quan Thuế ra thông báo đình chỉ việc áp dụng tính thuế theo phương pháp khấu trừ thuế. 18 * Nộp thuế: Cơ sở kinh doanh có trách nhiệm nộp thuế GTGT đầy đủ, đúng thời hạn vào NSNN. - Thời hạn nộp hồ sơ khai thuế theo tùng lần phát sinh nghĩa vụ thuế chậm nhất thứ mười kể từ ngày phát sinh nghĩa vụ thuế. - Thời hạn nộp hồ sơ quyết toán thuế năm chậm nhất là ngày thứ chín mươi kể từ ngày kết thúc năm dương lịch hoặc năm tài chính. Trường hợp cơ quan thuế tính thuế hoặc ấn định thuế, thời hạn nộp thuế là thời hạn ghi trên thông báo của cơ quan thuế. Thuế giá trị gia tăng nộp vào ngân sách nhà nước bằng đồng Việt Nam Trường hợp cơ sở kinh doanh có doanh thu bằng ngoại tệ thì phải quy đổi ngoại tệ ra đồng Việt Nam theo tỷ giá hối đoái do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam công bố tại thời điểm phát sinh doanh thu ngoại tệ để xác định số thuế phải nộp. Hoặc chỉ được nộp thuế bằng các ngoại tệ tự do chuyển đổi theo quy định của Ngân hàng Nhà nước. * Quyết toán thuế: Doanh nghiệp phải thực hiện quyết toán thuế GTGT trong các trường hợp sau: Doanh nghiệp áp dụng phương pháp tính thuế trực tiếp trên GTGT. Các trường hợp: sáp nhập, hợp nhất, chia, tách, giải thể, phá sản, chuyển đổi sở hữu; giao, bán, khoán, cho thuê doanh nghiệp Nhà nước, cơ sở kinh doanh phải quyết toán thuế với cơ quan Thuế và gửi báo cáo quyết toán thuế cho cơ quan Thuế trong thời hạn bốn mươi lăm ngày, kể từ ngày phát sinh các trường hợp đó. 1.2.2.5. Chế độ hoàn thuế Hoàn thuế là nguyên lý tất yếu của thuế GTGT khi số thuế đầu vào mà doanh nghiệp đã trả lớn hơn số thuế đầu ra mà doanh nghiệp đã nộp vào ngân sách Nhà nước. 19 * Một số trường hợp được hoàn thuế GTGT: - Cơ sở kinh doanh 3 tháng liên tục trở lên có số thuế đầu vào chưa được khấu trừ hết. - Số thuế được hoàn là số thuế đầu vào chưa được khấu trừ hết của thời gian xin hoàn thuế. * Hồ sơ hoàn thuế: - Văn bản đề nghị hoàn thuế. - Bảng kê tổng hợp số thuế phát sinh đầu vào. - Bảng kê tổng hợp số thuế phát sinh đầu ra. - Số thuế đã nộp. * Thủ tục hoàn thuế GTGT: - Người nộp thuế có giáy chứng nhận đăng kí nộp thuế. - Nộp hồ sơ hoàn thuế tại cơ quan quản lí thuế trực tiếp. 1.3. Kế toán thuế GTGT 1.3.1. Kế toán thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ 1.3.1.1 Kế toán thuế GTGT đầu vào - Chứng từ sử dụng Các cơ sở kinh doanh nộp thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ khi mua hàng hóa dịch vụ phải sử dụng các hóa đơn chứng từ sau: + Hợp đồng kinh tế + Biên bản thanh lý, nghiệm thu hợp đồng kinh tế + Hóa đơn GTGT mẫu số: 01/GTGT-3LL + Tờ khai thuế GTGT mẫu số: 01/GTGT + Bảng kê mẫu số: 02A/GTGT 02B/GTGT 02C/GTGT + Bảng kê hóa đơn, chứng từ hàng hóa dịch vụ mua vào mẫu số: PL01-2GTGT 20
- Xem thêm -