Tài liệu Hoàn thiện hệ thống xếp hạng tín dụng cá nhân của ngân hàng tmcp á châu

  • Số trang: 121 |
  • Loại file: PDF |
  • Lượt xem: 95 |
  • Lượt tải: 0
bangnguyen-hoai

Đã đăng 3509 tài liệu

Mô tả:

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM  LÊ VĂN TRIẾT HOÀN THIỆN HỆ THỐNG XẾP HẠNG TÍN DỤNG CÁ NHÂN CỦA NGÂN HÀNG TMCP Á CHÂU LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ Tp.HCM – 2010 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM  LÊ VĂN TRIẾT HOÀN THIỆN HỆ THỐNG XẾP HẠNG TÍN DỤNG CÁ NHÂN CỦA NGÂN HÀNG TMCP Á CHÂU LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ Chuyên ngành: Ngân hàng Mã số: 60.31.12 Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Trần Hoàng Ngân Tp.HCM – 2010 LỜI CAM ĐOAN Tác giả cam đoan số liệu trong bài viết này là chính xác, trung thực và đề tài “ HOÀN THIỆN HỆ THỐNG XẾP HẠNG TÍN DỤNG CÁ NHÂN CỦA NH TMCP Á CHÂU” được trình bày là nghiên cứu của tác giả, chưa được ai công bố trong bất cứ công trình nào khác. Đề tài nghiên cứu này được hoàn thành có sự giúp đỡ của các NHTM và tổ chức kiểm toán tại Việt Nam. Tác giả chân thành cám ơn sự tận tình hướng dẫn của PGS.TS Trần Hoàng Ngân, tác giả cũng cám ơn các nhà nghiên cứu, các nhà quản trị của Ngân hàng TMCP Á Châu và các nhà quản trị của các NHTM và các tổ chức kiểm toán trong nước có nêu tên trong đề tài nghiên cứu này đã giúp đỡ tác giả trong việc tiếp cận các số liệu nghiên cứu. Việc công bố một số thông tin mang tính nhạy cảm có thể ảnh hưởng đến hoạt động của các NHTM nên tác giả đã rất cân nhắc khi đưa các số liệu vào đề tài nghiên cứu và mong các tổ chức có liên quan thông cảm để tác giả hoàn thành tốt nghiên cứu này. MỤC LỤC Trang DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT. DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài 01 2. Mục tiêu nghiên cứu đề tài 02 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 03 4. Phương pháp nghiên cứu 03 5. Kết cấu của luận văn. 03 6. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài 04 CHƯƠNG I: TỔNG QUAN VỀ HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG VÀ MỘT SỐ NGHIÊN CỨU, KINH NGHIỆM XẾP HẠNG TÍN DỤNG CÁ NHÂN. 1.1 Hoạt động tín dụng 1.1.1 Khái niệm về tín dụng ngân hàng 06 06 1.1.2 Bản chất của tín dụng 06 1.1.3 Phân loại tín dụng 07 1.1.4 Tín dụng tiêu dùng 10 1.2 11 Xếp hạng tín dụng 1.2.1 Khái niệm về xếp hạng tín dụng 11 1.2.2 Đối tượng xếp hạng tín dụng 12 1.2.3 Tầm quan trọng của xếp hạng tín dụng 12 1.2.4 Nguyên tắc xếp hạng tín dụng 13 1.2.5 Mô hình xếp hạng tín dụng 14 1.2.6 Phương pháp xếp hạng tín dụng theo mô hình điểm số 14 1.2.7 Quy trình xếp hạng tín dụng 15 1.3 16 Một số nghiên cứu và kinh nghiệm xếp hạng tín dụng cá nhân 1.3.1 Nghiên cứu của Stefanie Kleimeier về mô hình điểm số tín dụng cá nhân áp dụng cho các ngân hàng bán lẻ tại Việt Nam 1.3.2 Mô hình điểm số tín dụng cá nhân của FICO 16 19 1.3.3 Kinh nghiệm xếp hạng tín dụng cá nhân của một số ngân hàng Thương mại và tổ chức kiểm toán ở Việt Nam. 21 1.3.3.1 Hệ thống xếp hạng tín dụng cá nhân của BIDV 21 1.3.3.2 Hệ thống xếp hạng tín dụng cá nhân của Vietinbank 27 1.3.3.3 Hệ thống xếp hạng tín dụng cá nhân cuả E&Y. 30 1.3.4 Bài học kinh nghiệm rút ra từ các mô hình XHTD cá nhân 34 CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG VÀ HỆ THỐNG XẾP HẠNG TÍN DỤNG CÁ NHÂN TẠI ACB. 2.1 Giới thiệu chung về NHTMCP Á Châu 37 2.1.1 Quá trình hình thành và phát triển 37 2.1.2 Kết quả hoạt động của ACB 39 2.2 Chính sách tín dụng hiện hành của ACB 42 2.3 Mô hình chấm điểm tín dụng cá nhân của ACB 45 2.3.1 Hướng dẫn chấm điểm hệ thống XHTD cá nhân kinh doanh 45 2.3.2 Hướng dẫn chấm điểm hệ thống XHTD cá nhân tiêu dùng 46 2.3.3 Xếp loại khách hàng 47 2.3.4 Một số trường hợp không áp dụng chấm điểm 48 2.3 Nghiên cứu một số tình huống xếp hạng thử nghiệm 48 thực tế tại ACB 2.3.5 Nghiên cứu trường hợp thứ nhất: Khách hàng A vay tiêu dùng 49 được xếp loại AA và đang có nợ xấu 2.3.6 Nghiên cứu trường hợp thứ hai: Khách hàng B vay kinh doanh 50 được xếp loại A và đang có nợ xấu 2.4 Đánh giá hệ thống xếp hạng tín dụng cá nhân của ACB 52 2.4.1 Những kết quả đạt được 53 2.4.2 Những hạn chế tồn tại cần khắc phục 54 2.4.3 Nguyên nhân của những hạn chế 55 Chương III: HOÀN THIỆN HỆ THỐNG XẾP HẠNG TÍN DỤNG CÁ NHÂN CỦA ACB. 3.1. Định hướng phát triển của ACB trong năm 2010 58 3.2. Mục tiêu hoàn thiện hệ thống XHTD cá nhân của ACB 60 3.3. Đề xuất sửa đổi mô hình chấm điểm XHTD cá nhân của ACB 61 3.4. Kiểm chứng mô hình chấm điểm XHTD cá nhân của ACB sau 70 khi điều chỉnh. 3.5. Các biện pháp hỗ trợ cần thiết để hệ thống XHTD cá nhân 71 của ACB phát huy hiệu quả KẾT LUẬN TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC I: CÁC CHỈ TIÊU CHẤM ĐIỂM KHÁCH HÀNG CÁ NHÂN TẠI ACB. PHỤ LỤC II: CHẤM ĐIỂM XHTD CÁ NHÂN VAY TẠI ACB PHỤ LỤC III: CHẤM ĐIỂM XHTD CÁ NHÂN THEO ĐỀ XUẤT CỦA ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU. 75 DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT Ký hiệu Diễn giải ACB Ngân hàng TMCP Á Châu BIDV Ngân hàng Đầu Tư và Phát Triển Việt Nam CIC Trung tâm thông tin tín dụng của Ngân hàng Nhà nước CBTD Cán bộ tín dụng E&Y Công ty TNHH Ernst & Young Việt Nam FICO Fair Isaac Corp. KH Khách hàng Moody’s Moody’s Investors Service NHNN Ngân hàng Nhà nước Việt nam NHTM Ngân hàng thương mại NH Ngân hàng RRTD Rủi ro tín dụng S&P Standard & Poor’s SXKD Sản xuất kinh doanh TNHH Trách nhiệm hữu hạn TMCP Thương mại cổ phần TCTD Tổ chức tín dụng Vietinbank Ngân hàng Công thương Việt nam XHTD Xếp hạng tín dụng DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU BẢNG TRANG 1.01 Ký hiệu XHTD cá nhân theo Stefanie Kleimeier 17 1.02 Chỉ tiêu chấm điểm XHTD cá nhân theo mô hình Stefanie 18 Kleimeier. 1.03 Tỷ trọng các tiêu chí đánh giá trong mô hình điểm số tín 20 dụng FICO. 1.04 Các chỉ tiêu chấm điểm cá nhân của BIDV 21 1.05 Hệ thống ký hiệu XHTD cá nhân của BIDV 24 1.06 Các chỉ tiêu chấm điểm tài sản đảm bảo của BIDV 25 1.07 Ma trận kết hợp giữa kết quả XHTD với kết quả đánh giá tài 26 sản đảm bảo của BIDV. 1.08 Hệ thống ký hiệu đánh giá tài sản đảm bảo của BIDV 26 1.09 Các chỉ tiêu chấm điểm XHTD cá nhân của Vietinbank 27 1.10 Hệ thống ký hiệu XHTD cá nhân của Vietinbank 29 1.11 Các chỉ tiêu chấm điểm cá nhân của E&Y 30 1.12 Hệ thống ký hiệu XHTD cá nhân của E&Y 33 2.01 Một số chỉ tiêu tài chính cơ bản của ACB 39 2.02 Dư nợ tín dụng của ACB giai đoạn 2007 – 2009 40 2.03 Tình hình kiểm soát nợ quá hạn tại ACB 41 2.04 Tình hình nợ quá hạn tại ACB giai đoạn 2007 – 2009 41 2.05 Bảng xếp loại chấm điểm khách hàng 47 2.06 Tóm tắt sơ lược thông tin cá nhân và khoản vay tiêu dùng 49 của KH A. 2.07 Tóm tắt sơ lược thông tin cá nhân và khoản vay kinh doanh 50 của KH B. 3.01 Chỉ tiêu phát triển của ACB năm 2010 59 3.02 Các chỉ tiêu chấm điểm cá nhân tiêu dùng tại NH ACB 61 3.03 Các chỉ tiêu chấm điểm cá nhân kinh doanh tại NH ACB 64 3.04 Hệ thống ký hiệu XHTD cá nhân 68 3.05 Đánh giá tình hình trả nợ của cá nhân 69 3.06 Ma trận xếp loại khoản vay cá nhân 70 I.01 Các chỉ tiêu chấm điểm cá nhân kinh doanh tại NH ACB Phụ lục I I.02 Các chỉ tiêu chấm điểm cá nhân tiêu dùng tại NH ACB Phụ lục I II.01 Chấm điểm XHTD cá nhân vay tiêu dùng của KH A Phụ lục II II.02 Tổng điểm xếp hạng của KH A Phụ lục II II.03 Chấm điểm XHTD cá nhân vay kinh doanh của KH B Phụ lục II II.04 Tổng điểm xếp hạng của KH B Phụ lục II III.01 Chấm điểm XHTD cá nhân vay tiêu dùng của KH A theo Phụ lục III đề xuất của đề tài nghiên cứu. III.02 Tổng điểm xếp hạng của KH A theo đề xuất của đề tài Phụ lục III nghiên cứu. III.03 Chấm điểm XHTD cá nhân vay kinh doanh của KH B theo Phụ lục III đề xuất của đề tài nghiên cứu. III.04 Tổng điểm xếp hạng của KH B theo đề xuất của đề tài nghiên cứu. Phụ lục III 1 PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài: - Cuối năm 2008 và giữa đầu năm 2009, với cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu đã và còn đang diễn ra đã tác động mạnh đến mọi thành phần kinh tế, mà đặc biệt là lĩnh vực tài chính ngân hàng chịu nhiều ảnh hưởng nhất. Với sự sụp đổ hàng loạt các NH lớn trên thế giới như Lehman Brothers, Fannie Mae, Freddie Mac…đều có bắt nguồn từ cho vay tiêu dùng bất động sản không đủ chuẩn ở Mỹ. - Trong những năm gần đây tín dụng tiêu dùng ngày càng đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế cũng như trong cơ cấu kinh doanh của các NHTM Việt Nam. Tuy nhiên với việc tăng trưởng tín dụng tiêu dùng quá mức như trong năm 2009 vừa qua cũng tạo ra những rủi ro cao phát sinh từ loại hình cho vay này như là: thứ nhất nguồn tiền đổ vào Chứng khoán và bất động sản ngày một gia tăng dẫn đến nguy cơ lạm phát tăng cao trở lại; thứ hai các NHTM với việc đẩy mạnh phát triển tín dụng tiêu dùng mà bỏ qua việc quản lý rủi ro về thanh khoản, nhất là sử dụng các nguồn vốn huy động ngắn hạn để cho vay trung và dài hạn; và thứ ba nợ xấu trong thời gian gần đây có xu hướng tăng trở lại, do tập trung về tăng trưởng tín dụng và lợi nhuận mà bỏ qua một số tiêu chí xét duyệt cho vay, đặc biệt là các tiêu chí đánh giá về khả năng trả nợ của người vay, trong đó ít quan tâm đến hệ thống XHTD làm cơ sở để ra quyết định cho vay, đặt biệt đối với tín dụng tiêu dùng cá nhân lại càng ít hơn. - Hiện tại Ngân hàng TMCP Á Châu cũng đã xây dựng hệ thống XHTD cho đối tượng khách hàng doanh nghiệp, xem như một tiêu chí đánh giá khi xét 2 cấp tín dụng. Tuy nhiên đối với hệ thống XHTD dành cho khách hàng cá nhân vẫn đang trong thời gian thử nghiệm mô hình, trải qua thời gian áp dụng đánh giá và xếp hạng thử thì các thông số của mô hình này vẫn còn nhiều bất cập, chưa thể áp dụng được khi xét cấp tín dụng. Việc áp dụng hệ thống XHTD dành cho khách hàng cá nhân sẽ góp phần làm giảm rủi ro liên quan đánh giá, xét duyệt hồ sơ vay cá nhân mà còn nâng cao khả năng quản trị rủi ro ngân hàng nói chung . Đó là lý do mà tác giả muốn thực hiện đề tài “ Hoàn thiện hệ thống XHTD khách hàng cá nhân tại ngân hàng TMCP Á Châu”. 2. Mục tiêu nghiên cứu đề tài: Đề tài nghiên cứu nhằm giải thích rõ những vấn đề sau: - Làm sáng tỏ thêm xu hướng gia tăng nợ xấu tại ACB trong những năm gần đây, mà chủ yếu tập trung vào đối tượng khách hàng vay cá nhân. - Tiếp cận cơ sở lý luận hiện đại về xếp hạng tín nhiệm, phân tích hiện trạng và kiểm chứng các chỉ tiêu đánh giá trong XHTD cá nhân nội bộ ACB so với hệ thống đánh giá xếp hạng tiên tiến của các tổ chức xếp hạng trên thế giới và các NHTM khác. - Từ kết quả nghiên cứu, đề tài này sẽ cho thấy được những thành tựu cũng như những hạn chế tồn tại trong hệ thống XHTD cá nhân đang được xây dựng tại ACB, qua đó, đề tài nghiên cứu mạnh dạn đề xuất những giải pháp góp phần hoàn thiện hệ thống XHTD cá nhân của ACB bằng cách tiếp thu những tiến bộ trong kinh nghiệm XHTD của các tổ chức tín nhiệm quốc tế, các NHTM trong nước. 3 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu - Đối tượng nghiên cứu: Ngân hàng thương mại cổ phần Á Châu - Phạm vi nghiên cứu: Nghiên cứu mô hình và các chỉ tiêu đánh giá tính điểm XHTD khách hàng cá nhân đã được xây dựng và áp dụng thử nghiệm tại ACB. 4. Phương pháp nghiên cứu - Nghiên cứu này sử dụng thông tin thứ cấp là kết quả thử nghiệm XHTD năm 2009 của một số khách hàng đang có dư nợ tín dụng tại ACB. - Luận văn sử dụng phương pháp phân tích số liệu định tính để làm rõ hiện trạng hệ thống XHTD nội bộ và bằng cách sử dụng phương pháp so sánh với các tiêu chuẩn đánh giá phổ biến trên thị trường xếp hạng tín nhiệm quốc tế và trong nước, qua đó nghiên cứu để đưa ra nhận định, đề xuất giải pháp để hoàn thiện hệ thống XHTD cá nhân của ACB. 5. Kết cấu luận văn. Bố cục của đề tài nghiên cứu “ Hoàn thiện hệ thống XHTD cá nhân của Ngân hàng TMCP Á Châu” được chia thành phần giới thiệu và ba chương với kết cấu chi tiết được xây dựng bao gồm: - Phần giới thiệu: Các nội dung nhằm sơ lược lý do nghiên cứu, đối tượng và mục tiêu của nghiên cứu, các phương pháp được sử dụng trong nghiên cứu, ý nghĩa và tính thực tiễn của đề tài. 4 - Chương I: Các vấn đề về hệ thống XHTD cá nhân bao gồm tổng quan về XHTD, kinh nghiệm XHTD cá nhân ở các nước, thực tiễn XHTD cá nhân tại Việt Nam. - Chương II: Thực trạng hệ thống XHTD cá nhân của ACB, kết quả thực tế của các tình huống nghiên cứu XHTD cá nhân tại ACB. Từ đó luận văn tiến hành phân tích, đánh giá, so sánh và kiểm chứng các chỉ tiêu đánh giá trong mô hình chấm điểm để rút ra những thành tựu cũng như những hạn chế tồn tại cần hoàn thiện, bổ sung nhằm tăng cường hiệu quả ngăn ngừa và giảm thiểu rủi ro tín dụng qua hệ thống sàn lọc khách hàng. - Chương III: Các giải pháp thực tiễn góp phần hoàn thiện hệ thống XHTD cá nhân của ACB. 6. Ý nghĩa khoa và thực tiễn của đề tài - Luận văn trình bày sự cần thiết phải hoàn thiện hệ thống XHTD cá nhân của ACB. Đề tài nghiên cứu tập trung vào phương pháp tính điểm và xếp hạng đưa ra hướng kiểm chứng các chỉ tiêu nhằm nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng bằng công cụ tiên tiến phù hợp với thông lệ quốc tế. - Kết quả của đề tài nghiên cứu này có thể được áp dụng vào công tác thực tiễn vì ACB đang trong quá trình hoàn thiện quy trình tín dụng trong đó có vấn đề liên quan đến XHTD khách hàng cá nhân nhằm phù hợp với chính sách tín dụng và định hướng kinh doanh của ngân hàng. - Xây dựng thành công hệ thống đánh giá, XHTD đối với khách hàng cá nhân không chỉ giúp NHTM có được công cụ giúp cho cấp phê duyệt 5 tín dụng dễ dàng hơn trong việc đánh giá, xét duyệt hồ sơ tín dụng, mà còn là công cụ tư vấn, phân loại nợ trung thực hơn giúp các nhà quản trị NHTM có định hướng chiến lược kinh doanh rõ ràng áp dụng phù hợp cho từng nhóm đối tượng khách hàng. 6 CHƯƠNG I: TỔNG QUAN VỀ HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG VÀ MỘT SỐ NGHIÊN CỨU, KINH NGHIỆM XẾP HẠNG TÍN DỤNG CÁ NHÂN. 1.1 Hoạt động tín dụng 1.1.1 Khái niệm về tín dụng Ngân hàng. Cho vay là một hình thức cấp tín dụng, theo đó TCTD giao cho KH sử dụng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích và thời gian nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi. Tín dụng là quan hệ vay mượn, quan hệ sử dụng vốn lẫn nhau giữa người đi vay và người cho vay dựa trên nguyên tắc hoàn trả, kèm theo lợi tức khi đến hạn. Tín dụng có thể hiểu một cách đơn giản là một quan hệ giao dịch giữa hai chủ thể, trong đó một bên chuyển giao quyền sử dụng tiền hoặc tài sản cho bên kia bằng nhiều hình thức như: cho vay, bán chịu hàng hoá, chiết khấu, bảo lãnh,… được sử dụng trong một thời gian nhất định và theo một số điều kiện nhất định nào đó đã thỏa thuận. Tín dụng ngân hàng (sau đây gọi tắt là tín dụng) là quan hệ chuyển nhượng quyền sử dụng vốn từ NH cho KH trong một thời gian nhất định với một chi phí nhất định. 1.1.2 Bản chất của tín dụng. Tín dụng là quan hệ kinh tế giữa người đi vay và người cho vay, nhờ quan hệ này mà vốn tín dụng (tiền và hiện vật) được vận động từ chủ thể này sang chủ thể khác để sử dụng cho các nhu cầu khác nhau trong nền kinh tế - xã hội. Đi sâu 7 tìm hiểu có thể thấy rõ bản chất tín dụng chính là sự vận động của giá trị vốn tín dụng, lần lượt trải qua 3 giai đoạn: - Giai đoạn cho vay: người cho vay chuyển giao quyền sử dụng giá trị vốn tín dụng cho người vay trong một thời gian nhất định - Giai đoạn sử dụng vốn vay: người vay toàn quyền sử dụng giá trị vốn tín dụng vào những mục đích đã được dự kiến trước - Giai đoạn hoàn trả: sau thời gian sử dụng giá trị vốn tín dụng, người vay phải hoàn trả lại cho người cho vay đầy đủ giá trị ban đầu và một phần phụ thêm (lãi) Như vậy, có thể khẳng định rằng, nét đặc trưng của sự vận động trong quan hệ tín dụng là tính hoàn trả. 1.1.3 Phân loại tín dụng Cùng với sự phát triển của nền kinh tế với xu hướng tự do hóa, các NHTM hiện nay luôn luôn nghiên cứu và đưa ra các hình thức tín dụng khác nhau, để đáp ứng một cách tốt nhất nhu cầu vốn cho quá trình sản xuất và tái sản xuất, từ đó đa dạng hóa các danh mục đầu tư, mở rộng tín dụng, thu hút KH, tăng lợi nhuận và phân tán rủi ro. Phân loại tín dụng là việc sắp xếp các khoản vay theo từng nhóm dựa trên những tiêu thức nhất định. Phân loại tín dụng một cách khoa học là tiền đề để thiết lập các quy trình cho vay thích hợp và nâng cao hiệu quả QTRRTD. Tùy vào cách tiếp cận mà tín dụng NH được chia thành: Căn cứ vào thời hạn cho vay: - Tín dụng ngắn hạn: là loại tín dụng có thời hạn không quá 12 tháng (1 năm). Tín dụng ngắn hạn được sử dụng để bổ sung vốn lưu động và các nhu cầu thiếu hụt tạm thời về vốn của các chủ thể vay vốn.
- Xem thêm -