Tài liệu Hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ tại ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn việt nam - chi nhánh hà tĩnh

  • Số trang: 104 |
  • Loại file: DOC |
  • Lượt xem: 51 |
  • Lượt tải: 0
nhattuvisu

Đã đăng 27125 tài liệu

Mô tả:

0 DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Kiểm soát nội bộ :KSNB Ngân hàng thương mại :NHTM Ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn : NHNo&PTNT Ngân hàng Nhà nước : NHNN Kiểm toán nội bộ : KTNB MỤC LỤC DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TÓM TẮT LUẬN VĂN CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU HỆ THỐNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ TẠI NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP i 1.1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu...................................................................1 1.2. Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài............................2 1.3. Mục tiêu nghiên cứu đề tài.................................................................................3 1.4. Các câu hỏi đặt ra cho nghiên cứu......................................................................4 1.5. Phạm vi nghiên cứu............................................................................................4 1.6. Phương pháp nghiên cứu....................................................................................4 1.7. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài............................................................4 1.8. Kết cấu của luận văn: Luận văn được chia làm 4 chương:..................................5 CHƯƠNG 2: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ HỆ THỐNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI6 2.1. Khái quát chung về hệ thống kiểm soát tại Ngân hàng Thương mại...................6 2.1.1. Khái niệm, chức năng của Ngân hàng Thương mại.........................................6 2.1.2. Khái niệm về kiểm soát nội bộ........................................................................8 2.1.3. Mô hình tổ chức kiểm soát nội bộ tại Ngân hàng Thương mại......................11 2.1.4. Phân loại kiểm soát trong ngân hàng.............................................................12 2.1.5. Mục tiêu của hệ thống kiểm soát nội bộ:.......................................................18 2.2. Các yếu tố cơ bản cấu thành hệ thống kiểm soát nội bộ...................................19 2.2.1. Môi trường kiểm soát....................................................................................20 2.2.2. Hệ thống kế toán............................................................................................24 2.2.3. Các thủ tục kiểm soát.....................................................................................26 2.2.4. Kiểm toán nội bộ...........................................................................................29 KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 31 CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG HỆ THỐNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ TẠI NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN VIỆT NAM - CHI NHÁNH HÀ TĨNH32 3.1. Đặc điểm hoạt động và tổ chức quản lý ảnh hưởng đến việc thiết kế và vận hành hệ thống kiểm soát nội bộ tại ngân hàng nông nghiệp....................................32 3.1.1. Sơ lược về Ngân hàng nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam.........32 3.1.2. Giới thiệu về Ngân hàng nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Hà Tĩnh.......35 3.1.3. Những đặc điểm nổi bật ảnh hưởng đến hệ thống kiểm soát nội bộ tại Chi nhánh NHNo&PTNT Hà tĩnh..................................................................................47 3.2. Thực trạng hệ thống kiểm soát nội bộ tại Ngân hàng nông nghiệp và Phát triển nông thôn Chi nhánh Hà tĩnh...................................................................................48 3.2.1. Môi trường kiểm soát....................................................................................48 3.2.2 Hệ thống kế toán............................................................................................54 3.2.3. Các thủ tục kiểm soát.....................................................................................58 3.2.4 Kiểm toán nội bộ............................................................................................60 3.3. Đánh giá thực trạng hệ thống kiểm soát nội bộ tại Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển nông thôn Hà tĩnh....................................................................................68 3.3.1. Những ưu điểm..............................................................................................69 3.3.2. Những tồn tại.................................................................................................70 3.3.3.Nguyên nhân của những tồn tại......................................................................73 KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 74 CHƯƠNG 4: HOÀN THIỆN HỆ THỐNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ TẠI NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN VIỆT NAM- CHI NHÁNH HÀ TĨNH75 4.1. Yêu cầu cơ bản, nguyên tắc và mục tiêu hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ tại Ngân hàng nông nghiệp và PTNT Chi nhánh Hà Tĩnh.......................................75 4.1.1. Yêu cầu hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ..............................................75 4.1.2. Nguyên tắc hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ.........................................76 4.1.3. Mục tiêu hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ.............................................78 4.2. Các giải pháp hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ tại Ngân hàng nông nghiệp và PTNT Chi nhánh Hà Tĩnh..................................................................................80 4.2.1. Hoàn thiện môi trường kiểm soát..................................................................80 4.2.3 Hoàn thiện thủ tục kiểm soát..........................................................................84 4.2.4 Hoàn thiện kiểm toán nội bộ...........................................................................85 KẾT LUẬN CHƯƠNG 4 87 KẾT LUẬN CHUNG 88 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO DANH MỤC BẢNG VÀ SƠ ĐỒ Bảng 3.1: Tình hình huy động vốn của NHNo&PTNT Hà Tĩnh.............................41 Bảng 3.2: Tình hình sử dụng vốn của NHNo&PTNT Hà Tĩnh................................44 Sơ đồ 3.1: Sơ đồ tổ chức bộ máy của NHNo&PTNT Hà Tĩnh...........................37 Sơ đồ 3.2: Trình tự ghi sổ kế toán tại Chi nhánh NHNo&PTNT Hà tĩnh................57 i TÓM TẮT LUẬN VĂN Hoạt động kinh doanh của Ngân hàng luôn phải đối mặt với nhiều loại hình rủi ro, đặc biệt là trong xu thế vừa hội nhập sâu rộng vừa cạnh tranh quyết liệt như hiện nay, do đó kiểm soát nội bộ đóng vai trò rất quan trọng đối với sự an toàn và khả năng phát triển trong hoạt động kinh doanh của ngân hàng thương mại. Việc xây dựng và thực hiện được một cơ chế kiểm soát nội bộ phù hợp và hiệu quả sẽ cho phép các ngân hàng thương mại chống đỡ tốt nhất với rủi ro. Ngân hàng No&PTNT chi nhánh Hà tĩnh là chi nhánh thành viên của NHNo&PTNT Việt Nam được thành lập theo quyết định 115/1991/NH-QĐ ngày 24/8/1991 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam thực hiện nghiệp vụ ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khác vì mục tiêu lợi nhuận, góp phần phát triển kinh tế của Tỉnh Hà tĩnh nói riêng và của cả nước nói chung. Do đó để đạt được mục tiêu trên cần phải xây dựng hệ thống kiểm soát nội bộ hoàn thiện để bảo đảm an toàn về vốn, tài sản và đạt hiệu quả trong hoạt động kinh doanh. Xuất phát từ lý luận và thực tiễn đó tôi chọn đề tài: “Hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ tại Ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn Việt Nam - Chi nhánh Hà tĩnh” cho Luận văn Thạc sỹ kinh tế của mình. Xuất phát từ sự cần thiết phải hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ trong các Ngân hàng Thương mại nói chung và Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển nông thôn Hà tĩnh nói riêng, trên cơ sở nghiên cứu một cách khoa học và có hệ thống, luận văn hướng đến những vấn đề lý luận về hệ thống kiểm soát nội bộ tại Ngân hàng Thương Mại, phân tích thực trạng hệ thống kiểm soát nội bộ tại Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển Nông thôn Hà tĩnh để từ đó thấy được những ưu điểm, những tồn tại và nguyên nhân. Từ đó đề xuất một số giải pháp hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ tại Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển nông thôn Hà tĩnh. Kết cấu của luận văn: Luận văn được chia làm 4 chương: Chương 1: Tổng quan nghiên cứu hệ thống kiểm soát nội bộ tại Ngân hàng Nông nghiệp. ii Chương 2 : Những vấn đề lý luận chung về hệ thống kiểm soát nội bộ tại Ngân hàng Thương mại. Chương 3: Thực trạng hệ thống kiểm soát nội bộ tại Ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn Việt Nam- Chi nhánh Hà tĩnh. Chương 4: Hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ tại Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển nông thôn Việt nam- Chi nhánh Hà tĩnh. Trong chương 1, luận văn đã trình bày : Đối tượng và phạm vi nghiên cứu là hệ thống kiểm soát nội bộ tại Chi nhánh NHNo&PTNT Hà tĩnh. Phạm vi nghiên cứu của đề tài là Chi nhánh NHNo&PTNT Hà tĩnh từ năm 2008 đến nay. Và sử dùng đồng thời nhiều phương pháp nghiên, và cuối cùng của chương là kết cấu của luận văn. Trong chương 2: Luận văn đã trình bày và giải quyết một số vấn đề lý luận về hệ thống kiểm soát nội bộ tại Ngân hàng thương mại. Trên cơ sở trình bày và phân tích những quan điểm khác nhau về hệ thống kiểm soát nội bộ rút ra được khái niệm và bốn mục tiêu của hệ thống kiểm soát nội bộ: Bảo vệ tài sản của đơn vị, Bảo đảm độ tin cậy của các thông tin, Bảo đảm việc thực hiện các chế độ pháp lý, Bảo đảm hiệu quả của hoạt động và năng lực quản lý. Bên cạnh đó luận văn cũng đã hệ thống hóa được những yếu tố cơ bản của hệ thống kiểm soát nội bộ gồm: môi trường kiểm soát (Đặc thù về quản lý, cơ cấu tổ chức, chính sách nhân sự, công tác kế hoach, UB kiểm tra, môi trường bên ngoài), hệ thống kế toán (hệ thống chứng từ, hệ thống sổ kế toán, hệ thống tài khoản kế toán và hệ thống bảng tổng hợp, cân đối kế toán), thủ tục kiểm soát và kiểm toán nội bộ. Trong chương này cũng đưa ra các loại kiểm soát theo các nghiệp vụ của ngân hàng như: - Kiểm soát tín dụng: Là hoạt động kiểm soát việc chấp hành các chế độ, thể lệ, các quy trình thủ tục nghiệp vụ về tín dụng. - Kiểm soát nghiệp vụ tiền tệ ngân quỹ: Hoạt động ngân quỹ là một nghiệp vụ rất quan trọng trong hoạt động của hệ thống ngân hàng thương mại vì iii lượng tiền mặt, tài sản dự trữ chiếm một tỷ lệ tương đối lớn trong hoạt động của ngân hàng. Hoạt động ngân quỹ liên quan đến uy tín của ngân hàng và rất nhạy cảm với vấn đề thất thoát tài sản. - Kiểm soát kế toán thanh toán: Là hoạt động nhằm kiểm soát lại toàn bộ công tác hạch toán kế toán và thanh toán của Ngân hàng thương mại - Kiểm soát các hoạt động dịch vụ khác của Ngân hàng: Là hoạt động nhằm kiểm soát lại toàn bộ các hoạt động dịch vụ khác của Ngân hàng thương mại. Qua đó phát hiện những vướng mắc, tồn tại của các hoạt động dịch vụ, chỉ ra những hoạt động dịch vụ cần được tập trung, nên làm ở mức độ nào, những cơ chế cần phải bổ sung, hoàn thiện để thúc đẩy hoạt động dịch vụ có hiệu quả. Với những nội dụng nêu trên, chương này của luận văn sẽ là tiền đề quan trọng giúp chúng ta nghiên cứu, hiểu được và giải quyết những vấn đề thực tế phát sinh để từ đó có thể đưa ra các giải pháp nhằm hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội tại ngân hàng No&PTNT Việt Nam - Chi nhánh Hà tĩnh. Trong chương 3, sau khi khái quát quá trình hình thành, phát triển, cơ cấu tổ chức bộ máy và kết quả hoạt động kinh doanh của Chi nhá NHNo&PTNT Hà tĩnh trong những năm gần đây thì luận văn tập trung vào việc phân tích thực trạng hệ thống kiểm soát nội bộ tại Chi nhánh NHNo&PTNT Hà tĩnh. Xuất phát từ những đặc điểm nổi bật ảnh hưởng đến hệ thống kiểm soát nội bộ tại Chi nhánh NHNo&PTNT Hà tĩnh: Thứ nhất: NHNo&PTNT Hà tĩnh nói riêng và Ngân hàng thương mại (NHTM) nói chung là một loại hình doanh nghiệp kinh doanh trên lĩnh vực tiền tệ và tín dụng. Nếu xét trên phương diện những loại hình dịch vụ mà ngân hàng cung cấp thì ngân hàng được hiểu là: những tổ chức tài chính cung cấp một danh mục các dịch vụ tài chính đa dạng nhất – đặc biệt là tín dụng, tiết kiệm và dịch vụ thanh toán và thực hiện nhiều chức năng tài chính nhất so với bất kỳ một tổ chức kinh doanh nào trong nền kinh tế. Do đó để tăng cường vai trò của các NHTM trong công cuộc phát triển kinh tế đất nước. Trước hết, bản thân các ngân hàng cần lành mạnh hoá iv hoạt động của chính bản thân mình. Trong đó, quan trọng nhất là hệ thống kiểm soát nội bộ ngân hàng. Yêu cầu hội nhập WTO, sự phát triển nhanh chóng của thị trường chứng khoán cũng như các vấn đề trong quản trị cho thấy sự cần thiết của hệ thống kiểm soát nội bộ ở doanh nghiệp, đặc biệt trong lĩnh vực ngân hàng. Thứ hai: Là doanh nghiệp kinh doanh tiền tệ- tín dụng, loại hàng hóa đặc biệt có độ nhạy cảm rất cao với những biến động của thị trường, của tình hình kinh tếxã hội, chi nhánh buộc phải đương đầu với đủ loại rủi ro từ các doanh nghiệp và cá nhân vay tiền. Những rủi ro của Chi nhánh chủ yếu tập trung vào các dạng: Rủi ro tín dụng, rủi ro thanh toán, rủi ro lãi suất, rủi ro hối đoái….trong đó rủi ro tín dụng chiếm tỷ trọng lớn nhất. Có nhiều nhân tố ảnh hưởng trực tiếp đến rủi ro tín dụng như khả năng dự báo, dự đoán tương lai, thông tin về tín dụng, thế chấp tiền vay… Rủi ro làm giảm uy tín của Chi nhánh, làm cho khả năng thanh toán của Chi nhánh giảm sút đồng thời làm giảm lợi nhuận kinh doanh của Ngân hàng. Do đó vấn đề đặt ra là khẩn trương hoàn thiện mô hình tổ chức và cơ chế hoạt động kiểm soát, kiểm toán nội bộ, nâng cao hiệu quả của hoạt động này. Thứ ba: Trong xu thế kinh doanh hiện đại, các NHTM nói chung và chi nhánh nói riêng sẽ giảm dần tỷ trọng tín dụng, tăng tỷ trọng dịch vụ. Như vậy thì sự rủi ro trong hoạt động ngân hàng hầu như có mặt trong từng nghiệp vụ nếu như nghiệp vụ đó không được quản lý theo một quy trình chặt chẽ. Thứ tư: NHNo&PTNT Hà tĩnh nói riêng và NHNo&PTNT Việt Nam nói chung ưu tiền vốn tín dụng để phát triển nông nghiệp, nông thôn và nông dân, phát triển các chương trình kinh tế địa phương. Hà tĩnh lại là một tỉnh thuần nông do vậy ngân hàng chú trọng cho vay họ dẫn đến chi phí kinh doanh cao, lại hoạt động trên địa bàn nhỏ với sự có mặt của nhiều NHTM Cổ phần nên tạo nên sự cạnh tranh gay gắt. Do đó, đòi hỏi hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ tại Chi nhánh. Luận văn tìm hiểu về môi trường kiểm soát, hệ thống kế toán, các thủ tục kiểm soát, kiểm toán nội bộ và quy trình kiểm soát một số phần hành tại chi nhánh, qua đó chỉ ra những mặt đạt được và hạn chế của hệ thống kiểm soát nội bộ tại chi nhánh. v Hệ thống kiểm soát nội bộ tại chi nhánh đã góp phần quan trọng trong việc bảo vệ tài sản, tiền bạc của đơn vị, củng cố một bước nhận thức của lãnh đạo về vai trò công tác kiểm soát cũng như ý thức chấp hành chủ trương chính sách và chế độ nghiệp vụ, đảm bảo hạn chế tình trạng vi phạm pháp luật. Bên cạnh những ưu điểm như đã trình bày ở trên, hệ thống kiểm soát nội bộ tại Chi nhánh còn có những hạn chế cần phải hoàn thiện nhằm phát huy hiệu quả của hệ thống kiểm soát nội bộ. Thứ nhất là về môi trường kiểm soát: Nhận thức của Chi nhánh về hệ thống kiểm soát nội bộ nói chung và môi trường kiểm soát nói riêng chưa thật đầy đủ. Chức năng KSNB bị đồng bộ với chức năng KTNB, chưa phân định rõ trách nhiệm giữa các cấp lãnh đạo đối với hệ thống KSNB, hoạt động của bộ phận này không đảm bảo tính độc lập, khách quan, kết quả hoạt động chủ yếu là “hậu kiểm”, chưa có nhiều phát hiện mang tính ngăn ngừa, dự báo cho việc quản trị điều hành hoạt động của NHTM nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực hiện có của NHTM một cách tốt nhất. Hiệu quả của bộ phận kiểm tra, kiểm soát không cao, còn nhiều bất cập như chưa đánh giá đúng vai trò của công tác kiểm tra, kiểm soát nội bộ; Chưa quan tâm nhiều đến vị trí vai trò của công tác này cũng như nguồn nhân lực (về bố trí nhân sự, về chính sách đãi ngộ, về cơ chế hoạt động…) do vậy có thể đánh giá đội ngũ cán bộ làm công tác kiểm tra, KTNB của Chi nhánh hiện nay nhìn chung vừa thiếu về số lượng vừa yếu về chuyên môn nghiệp vụ và chưa thực sự tâm huyết với nghề nghiệp, kỹ năng dự báo còn kém…(theo quy chế`tổ chức hoạt động của hệ thống kiểm tra, kiểm soát nội bộ NHNo VN: Cán bọ làm công tác kiểm tra. Kiểm soát nội bộ được tiêu chuẩn hóa, có trình độ như quy định tại quyết định 60/2000/QĐ/NHNN9 ngày 23/02/2000 của Thống đốc NHNN Việt Nam, hiểu biết pháp luật, thông thạo nghiệp vụ; có bằng đại học về ngân hàng hoặc kinh tế tài chính; có thời gian công tác ít nhất 3 năm) nên kết quả hoạt động chưa cao, đôi khi hoạt động còn mang tính hình thức, né tránh, ngại va chạm, không phát hiện, ngăn chặn kịp thời các sai sót khi tác nghiệp của các bộ phận nghiệp vụ trong lĩnh vực vi hoạt động của ngân hàng…Một nguyên nhân khác làm cho hiệu quả của các bộ phận này của các NHTM còn nhiều hạn chế bởi chưa được cơ quan quản lý nhà nước (NHNN hoặc cơ quan khác) giao nhiệm vụ đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ KTNB một cách bài bản theo các chuẩn mực nghề nghiệp đã được ban hành, thực tế các NHTM rất lúng túng về xây dựng bộ máy và đào tạo chuyên môn nghiệp vụ cho cán bộ làm công tác kiểm tra, KTNB tại đơn vị mình. Không tham mưu được nhiều cho Ban lãnh đạo trong việc ngăn ngừa ngững sai sót trong hoạt động của NHTM hoặc đề xuất xửa đổi cơ chế hoạt động theo chế độ hiện hành. Tại chi nhánh Giám đốc quản lý về mặt nhân sự và điều hành trực tieps, chỉ chịu sự điều hành của Ban kiểm tra, kiểm soát nội bộ về mặt chuyên môn. Việc thay đổi cán bộ làm công tác kiểm tra, kiểm soát nội bộ do giám đốc chi nhánh quyết định. Vì vậy cán bộ kiểm soát không ổn định, tính chuyên môn hóa chưa cao. Trong công tác kế hoạch, các phòng, ban tại chi nhánh chỉ chi tiết các chương trình, định hướng công tác của NHNo&PTNT Việt Nam và của ban lãnh đạo chi nhánh mà chưa chủ động trong việc xây dựng các kế hoạch tài chính và các kế hoạch huy động và sử dụng nguồn. Thứ hai về hệ thống kế toán: Số lượng giao dịch chứng từ mỗi ngày thực hiện tại Chi nhánh rất lớn nên khâu nhập dữ liệu và xử lý trên máy được chú ý trong khi đó một số hồ sơ chứng từ khi đưa vào kho lưu trữ thiếu chữ ký một trong các thành phần như: Giám đốc, Giao dịch viên, thủ quỹ. Và trong một số chứng từ chi tiêu: thiếu chứng từ gốc, nội dung trên chứng từ ghi không đầy đủ, hóa đơn mua hàng thiếu chữ ký của người mua. Do vậy chưa đảm bảo tính hợp lệ của chứng từ và cũng có thể dẫn đến thực hiện trùng lặp một số nghiệp vụ. Việc sử dụng mật khẩu kiểm soát chứng từ bù trừ chưa thực hiện đúng nguyên tắc bảo mật, một số kiểm soát viên giao đĩa kiểm soát cho giao dịch viên duyệt dẫn đến sai sót trong kiểm soát chứng từ (một người vào 2-3 quyền). Điều này gây khó khăn cho người quản lý khi có sai phạm xảy ra. vii Thứ ba, thủ tục kiểm soát: Các nguyên tắc cơ bản trong thủ tục kiểm soát của Chi nhánh mới chỉ chi tiết cho các cấp lãnh đạo. Còn đối với cán bộ tại các phòng chức năng chưa được thực hiện triệt để. Vì vậy dễ dẫn đến gian lận của các cán bộ nghiệp vụ. Và bên cạnh đó do phải chấp hành quy định về thời gian thực hiện Bù trừ điện tử, ĐT-LNH nên những thời điểm có số lượng giao dịch nhiều thì các chứng từ chủ yếu được kiểm soát về mặt số tiền nên co nhiều trường hợp hạch toán sai. Thứ tư, về kiểm toán nội bộ Cơ chế kiểm soát nội bộ của Chi nhánh mới chỉ chú trọng đến công tác kiểm soát xử lý và kiểm soát bảo vệ tài sản mà chưa chú ý đến công tác kiểm soát quản lý cũng như kiểm soát tổng quát. Nói cách khác, kiểm soát nội bộ chưa làm tốt chức năng ngăn chặn và giám sát mà mới chỉ thực hiện chức năng kiểm tra, phát hiện và xử lý các vấn đề đã phát sinh. Cơ chế kiểm soát quá tập trung vào các cuộc kiểm tra, kiểm toán đột xuất, trong khi đáng ra cơ chế kiểm soát thường xuyên cần được xây dựng và thực hiện. Tại Chi nhánh bộ phận kiểm tra, kiểm soát nội bộ là do giám đốc chi nhánh quản lý vì vậy nội dụng kiểm tra, kiểm soát và chương trình kiểm tra đều do giám đốc chi nhánh quyết định nên không đảm bảo tính thống nhất, có thể dẫn đến phiến diện, các phát hiện trong quá trình kiểm tra, kiểm soát về những sai phạm trong từng nghiệp vụ, trước khi báo cáo về Trụ sở chính đã được giám đốc các chi nhánh xem xét chỉnh sữa lại, thậm chí có những phát hiện đã bị che dấu không bảo cáo, xử lý cán bộ chưa nghiêm minh. Trong chương 4, sau khi đề cập đến yêu cầu, nguyên tắc và mục tiêu hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ tại Chi nhánh NHNo&PTNT Hà tĩnh, Luận văn đã đưa ra những giải pháp nhằm hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ tại Chi nhánh NHNo&PTNT Hà tĩnh. Hoàn thiện môi trường kiểm soát: Môi trường kiểm soát là sự tích hợp các nhân tố bên trong và bên ngoài Ngân hàng liên quan đến quan điểm, nhận thức, thái độ và hành động của nhà quản lý đối viii với việc thiết kế, vận hành có hiệu quả hệ thống kiểm soát nội bộ. Hoàn thiện môi trường kiểm soát nhằm giúp nhà quản lý nhận thức được đầy đủ tầm quan trọng của hệ thống kiểm soát nội bộ từ đó mà họ luôn quan tâm thích đáng đến việc thiết kế, vận hành các quy định, chính sách, các bước và thủ tục kiểm soát ở mọi khâu, mọi cấp, mọi phòng ban trong Chi nhánh. - Cơ cấu tổ chức: Bộ máy tổ chức của Chi nhánh có vai trò vô cùng quan trọng đối với sự phát triển của Chi nhánh. Bộ máy tổ chức của Chi nhánh là một cỗ máy vận hành toàn bộ hoạt động của Chi nhánh. Do đó để công tác điều hành công việc được thuận lợi và phát huy được hết khả năng của Chi nhánh thì bộ máy tổ chức phải được bố trí phù hợp, từng cán bộ đứng ở từng vị trí phải có điều kiện phát huy được hết năng lực của mình, tạo ra sức mạnh tổng hợp cho toàn bộ Bộ máy tổ chức. Cần phải có sự quy định chức năng quyền hạn giữa các phòng để tránh việc chồng chéo về quyền lợi và nghĩa vụ giữa các phòng ban. Tạo ra sự phối hợp giữa các phòng ban trong việc giải quyết các công việc liên quan. Đào tạo cán bộ và công tác tổ chức cán bộ: con người luôn là nhân tố quyết định đến sự thành công hay thất bại của Chi nhánh, quan tâm đến chất lượng cán bộ tại Chi nhánh là một việc mang tính chiến lược của Chi nhánh. Đào tạo cán bộ, nâng cao chất lượng cán bộ ngân hàng: Trong thời gian qua công tác đào tạo cán bộ tại Chi nhánh rất được ban lãnh đạo Chi nhánh quan tâm. Chi nhánh đã có nhiều biện pháp để nâng cao chất lượng cán bộ ngân hàng như thường xuyên tổ chức các lớp học về nghiệp vụ tín dụng, thẩm định, thanh toán quốc tế, kế toán ngân quỹ cuối mỗi khóa học lại tiến hành kiểm tra và lấy kết quả kiểm tra là căn cứ xếp loại lao động cả năm cũng như làm căn cứ để đề bạt chức vụ và tuyển dụng cán bộ. Bên cạnh đó thường xuyên có các buổi học ngoại khóa, tham quan giao lưu học tập với các đơn vị bạn, thuê các Chuyên viên NHTW cũng như các giảng viên của các trường đại học về trò chuyện trao đổi các chuyên đề với các cán bộ Chi nhánh, cử các đi học các lớp đào tạo ngắn hạn, bổ túc kiến thức đại học, tạo điều kiện cho các cán bộ Chi nhánh đi học sau đại học. ix Để làm được điều này, chi nhánh cần xây dựng ‘Bản mô tả công việc’ theo từng vị trí công việc cụ thể: Yêu cầu về trình độ chuyên môn, tiêu chuẩn đạo đức theo vị trí công việc ở từng bộ phận; Quyền hạn, trách nhiệm, quyền lợi, nghĩa vụ của từng vị trí công việc ở từng bộ phận; mối quan hệ hợp tác, phố hợp, kiểm soát giữa các vị trí công việc. Đối với các cán bộ trẻ có năng lực nên tạo điều kiện cho đi học tập trung tại các trường, các trung tâm đào tạo cơ bản. Đối với các cán bộ đã cao tuổi thì đào tạo thông qua các lớp học nghiệp vụ ngắn ngày theo hình thức trao đổi, hội thảo từ thực tiễn công việc đang làm để đúc rút kinh nghiệm. Thực hiện các lớp đào tạo chuyên đề để nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ. Đào tạo các bộ có trình độ tin học, năng lực chuyên môn để có thể tiếp cận và vận hành các phần mềm tin học mới. Biết tận dụng, khai thác các ứng dụng của phần mềm trong kiểm soát. - Hệ thống kế hoạch: Là một trong những ngân hàng hàng đầu của Việt Nam, cùng với sự phát triển của nền kinh tế, chi nhánh đang từng bước xây dựng cho mình một tiền đề vững chắc về cơ sở vật chất, uy tín kinh doanh. Xuất phát từ yêu cầu thực tế của thị trường tài chính tiền tệ, chi nhánh đã đề ra một số phương hướng và mục tiêu tổng quát. 4.2.2 Hoàn thiện hệ thống kế toán Công tác tổ chức kế toán tại chi nhánh thực hiện khá tốt. Tuy nhiên những thời điểm số lượng khách hàng đến giao dịch lớn, số lượng chứng từ nhiều, kế toán viên thường nhập ngay số liệu vào máy, người kiểm soát thực hiện duyệt mà không ký ngay vào chứng từ để kịp thời gian thanh toán. Tất cả chứng từ gốc và chứng từ in từ máy sẽ được ghép, ký và đóng dầu vào cuối ngày. Thực hiện như vậy nhiều khi bỏ sót một số chứng từ không được kỳ và đóng dấu. Phòng kế toán nên thực hiện nghiêm túc, có sự kiểm soát chặt chẽ quy trình luân chuyển chứng từ để đảm bảo tính hợp lệ của chứng từ. Đặc biệt trong việc kiểm soát các đĩa mềm ký điện tử để x tránh một người làm nhiều bước vùa vào chức năng của người giao dịch vừa vào chức năng của người kiểm soát. 4.2.3 Hoàn thiện thủ tục kiểm soát Các thủ tục kiểm soát cần dựa trên các nguyên tắc cơ bản: Không nên để cho một cá nhân nào trong đơn vị được thực hiện từ đầu đến cuối (khép kín) một hoạt động giao dịch nào đó. Thực hiện nguyên tắc kiểm soát kép, tức là phải có người kiểm tra công việ của người khác thực hiện. Đối với các lĩnh lực có rủi ro cao như nghiệp vụ tín dụng, kế toán, nghiệp vụ kho quỹ cần phải thực hiện quy định có người giám sát trực tiếp trong suốt quá trình thực hiện nghiệp vụ. Cụ thể trong từng hoạt động nghiệp vụ của hoạt động ngân hàng, cần phải thực hiện phân công công việc một cách hợp lý. Thực tế cho thấy, mỗi nhân viên chuyên trách một công việc nhất định sẽ càng thành thạo trong công việc, tăng hiệu quả trong công việc, tích lũy được nhiều kinh nghiệm. Tuy nhiên, để một nhân viên làm quá lâu một nghiệp vụ dễ dẫn đến các gian lận tiêu cực của nhân viên. Vì vậy, không nên để cho một cá nhân nào đó thực hiện từ đầu đến cuối một hoạt động giao dịch, đồng thời Chi nhánh nên thực hiện kiểm soát kép tức là phải có người kiểm tra công việc của người khác. Mặt khác để mỗi nghiệp vụ hoàn thành chính xác, mang lại hiệu quả chung cho hoạt động tại Chi nhánh đòi hỏi mỗi các nhân, phòng ban khi thực hiện nhiệm vụ đều phải tự kiểm soát và đánh giá kết quả thực hiện công việc của mình theo trình tự sau: Mỗi Cán bộ phải xác định được kiểm soát là hoạt động hàng ngày, ứng với mỗi nghiệp vụ kinh tế phát sinh, kiểm soát trước, trong và sau khi nghiệp vụ kinh tế phát sinh. Không coi trọng kiểm soát ở khâu nào quan trọng hơn cả. 4.2.4 Hoàn thiện kiểm toán nội bộ Lực lượng làm công tác kiểm toán nội bộ tại Chi nhánh còn một số tồn tại nhất định. Các cuộc kiểm toán hầu hết được thực hiện theo phương pháp kiểm tra truyền xi thống như rà soát đối chiếu mà chưa có được khả năng phân tích đánh giá hiệu quả hoạt động, kỹ năng kinh nghiệm kiểm toán theo phương pháp kiểm toán hiện đại. Vì vậy với cán bộ kiểm toán nội bộ, yêu cầu đặt ra ngoài trình độ chuyên môn nghiệp vụ còn phải nắm chắc các kiến thức về công tác kiểm tra, kiểm soát, pháp luật, thông lệ quốc tế. Ngoài ra kiểm soát viên còn có khả năng phân tích, dự báo…. Do đó để nâng cao trình độ cho cán bộ làm công tác kiểm toán Chi nhánh phải xây dựng kế hoạch đào tạo và đào tạo lại đội ngũ cán bộ làm nhiệm vụ kiểm tra để nâng cao hơn nữa trình độ nghiệp vụ ngân hàng, kiến thức pháp luật, kỹ năng và đạo đức nghề nghiệp làm chuyên nghiệp hóa đội ngũ cán bộ làm công tác này. Về phương pháp kiểm toán, Chi nhánh nên vận dụng tổng hợp các phương pháp kỹ thuật trong thu thập bằng chứng kiểm toán để nâng cao hiệu quả của kiểm toán cụ thể như phương pháp quan sát, phỏng vấn, phân tích.. 1 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU HỆ THỐNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ TẠI NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP 1.1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu Hệ thống ngân hàng thương mại từ khi ra đời và phát triển luôn đóng vai trò quan trọng và là một trong những trung tâm của nền kinh tế. Mọi sự tác động từ kinh tế thế giới, mọi dấu hiện của khủng hoảng, lạm phát, suy thoái,… hầu hết đều có thể nhìn thấy qua hệ thống ngân hàng thương mại, đồng thời cũng có thể thông qua chính hệ thống ngân hàng này mà có những tác động tích cực ngược trở lại nhằm điều chỉnh nền kinh tế vĩ mô. Trong đó Ngân hàng Nông nghiệp là một trong những Ngân hàng thương mại hàng đầu giữ vai trò chủ đạo và chủ lực trong phát triển kinh tế Việt Nam (80% dân số Việt nam làm trong nông nghiệp), đặc biệt là đầu tư cho nông nghiệp, nông dân, nông thôn. Trong điều kiện hội nhập kinh tế khu vực và thế giới, hệ thống Ngân hàng Thương mại Việt Nam đang đứng trước vận hội lớn đi kèm với nó là những thách thức to lớn. Các cơ hội là hội nhập kinh tế quốc tế mở ra cơ hội giao lưu và hợp tác kinh tế, tạo điều kiện để các Ngân hàng có thể nhanh chóng bắt kịp trình độ quản lý cũng như trình độ công nghệ của các Ngân hàng thương mại của các quốc gia phát triển. Ngân hàng Việt nam sẽ hoạt động an toàn hiệu quả hơn thông qua việc cải tổ triệt để để nâng cao khả năng cạnh tranh và tồn tại trong môi trường mới, sự quan tâm và gia tăng giám sát của mọi chủ thể tham gia vào các hoạt động kinh tế, tham gia vào các kênh lưu chuyển tiền tệ sẽ tạo ra môi trường lành mạnh, buộc các nhà kinh doanh tiền tệ phải tính toán đến hiệu quả, sự lành mạnh của các quan hệ tài chính. Bên cạnh đó hoạt động kinh doanh Ngân hàng luôn phải đối mặt với nhiều loại hình rủi ro do đó hoạt động thanh tra, kiểm soát nội bộ của Ngân hàng phải có những thay đổi kịp thời để thích ứng đặc biệt là đối với Ngân hàng nông nghiệp là một trong những ngân hàng thương mại nhà nước với quy mô kinh doanh lớn, thực hiện kinh doanh đa năng, cung cấp sản phẩm dịch vụ tài chính ngân hàng đa dạng 2 với mạng lưới rộng khắp từ trung ương đến xã, phường và sự thay đổi của mô hình tổ chức và hệ thống công nghệ thông tin cũng đòi hỏi, cho phép tạo ra sự thay đổi trong hoạt động kiểm soát nội bộ. Mặc dù Hà tĩnh trong những năm qua công tác quy hoạch, đầu tư xây dựng cơ bản, cùng với việc hoàn thiện và ban hành các cơ chế, chính sách thông thoáng và hấp dẫn. Hà tĩnh đã khởi động và thực hiện các dự án lớn như sắt Thạch khê, khu kinh tế cảng biển Vũng Áng…với chiến lược đẩy nhanh tốc độ phát triển công nghiệp, chuyển dịch cơ cấu kinh tế, kinh tế tỉnh đã có những chuyển biến tích cực nhưng nó vẫn là một địa bàn kinh tế nhỏ, chưa phát triển mạnh, hoạt động của các Ngân hàng còn tiềm ẩn nhiều rủi ro, ảnh hưởng trực tiếp tới sự tồn tại và phát triển của Ngân hàng trong khi đó kiểm soát nội bộ được ví như “thần kinh trung ương” của một ngân hàng thương mại. Xuất phát từ lý luận và thực tiễn của hệ thống kiểm soát nội bộ tại Ngân hàng No&PTNT Hà tĩnh và đứng trên vị trí là Cán Bộ của Ngân hàng nhà nước- Ngân hàng quản lý, tôi chọn đề tài : “Hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ tại Ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn Việt Nam - Chi nhánh Hà tĩnh” cho Luận văn Thạc sỹ kinh tế của mình. 1.2. Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài. Đến nay đã có nhiều đề tài nghiên cứu: thạc sỹ, luận án tiến sỹ và một số bài báo trên các tạp chí kế toán, tạp chí ngân hàng nghiên cứu về hệ thống kiểm soát nội bộ trong doanh nghiệp cũng như trong lĩnh vực ngân hàng. Các công trình nghiên cứu đó đã đóng góp về mặt lý luận và được vận dụng vào thực tiễn góp phần mang lại hiệu quả, phòng ngừa rủi ro trong hoạt động của Doanh nghiệp cũng như trong lĩnh vực ngân hàng. Như đề tài nghiên cứu của tác giả Khúc Thị Huyền Trang, tác giả của đề tài luận văn “Hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ với việc tăng cường quản lý tài chính tại Chi nhánh Ngân hàng No&PTNT Long Biên” đã khái quát về lý hệ thống kiểm soát nội bộ trong quản lý tài chính. Đồng thời tác giả đã mô tả, phân tích thực trạng hệ thống kiểm soát nội bộ tại Chi nhánh NHNo&PTNT Long Biên, từ những 3 hạn chế tác giả đưa ra các ý kiến, giải pháp hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ với việc tăng cường quản lý tài chính tại Chi nhánh NHNo&PTNT Long Biên. Theo bản thân tôi đánh giá mặc dù ở phần giải pháp tác giả đã đề cập đến việc hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ tức là hoàn thiện các yếu tố cơ bản cấu thành hệ thống kiểm soát nội bộ nhưng giải pháp có hướng chung chung chưa cụ thể rõ ràng nguyên nhân như tác giả đề cập là để có những giải pháp thực sự có ý nghĩa phải thực hiện một dự án quy mô hơn, với sự tham gia của một số chuyên gia về lĩnh vực này và một sự đầu tư thích đáng trong một khoảng thời gian nhất định. Đề tài thứ hai của tác giả Trần Thị Phương Loan, tác giả của đề tài luận văn “Giải pháp hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ của Ngân hàng ĐT&PT Việt Nam”. Trên cơ sở lý luận, phân tích đánh giá thực trạng hệ thống kiểm soát nội bộ tại Ngân hàng ĐT&PT Việt Nam luận văn đã đưa ra một giải pháp nhằm hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ có ý nghĩa thực tiễn. Qua các nghiên cứu của các tác giả phần nào định hướng được công tác nghiên cứu của bản thân cũng như việc đưa ra các phương hướng về giải quyết vấn đề thông qua việc khảo sát tại NHNo&PTNT Chi nhánh Hà tĩnh được đề cập trong luận văn này và cũng căn cứ vào đặc điểm riêng, thực trạng của hệ thống kiểm soát nội bộ của Chi nhánh NHNo&PTNT Hà tĩnh mà đưa ra những giải pháp hoàn thiện sát với Chi nhánh hơn . 1.3. Mục tiêu nghiên cứu đề tài Xuất phát từ sự cần thiết phải hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ trong các Ngân hàng Thương mại nói chung và Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển nông thôn Hà tĩnh nói riêng, trên cơ sở nghiên cứu một cách khoa học và có hệ thống, luận văn hướng đến những mục tiêu cụ thể sau: - Làm rõ những vấn đề lý luận về hệ thống kiểm soát nội bộ tại Ngân hàng Thương Mại. - Phân tích thực trạng hệ thống kiểm soát nội bộ tại Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển Nông thôn Hà tĩnh để từ đó thấy được những ưu điểm, những tồn tại và nguyên nhân. 4 - Từ đó đề xuất một số giải pháp hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ tại Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển nông thôn Hà tĩnh. 1.4. Các câu hỏi đặt ra cho nghiên cứu Trên cơ sở đối tượng nghiên cứu của Luận văn là hệ thống kiểm soát nội bộ tại Chi nhánh Ngân hàng No&PTNT Hà tĩnh, câu hỏi đặt ra cho nghiên cứu là: - Những chỉ tiêu nào được sử dụng để đo lường hiệu lực hoạt động kiểm soát nội bộ tại Chi nhánh? - Ngân hàng phải đối mặt với những rủi ro gì? - Làm thế nào có thể tăng cường hiệu lực của hoạt động kiểm soát nội bộ tại Chi nhánh? 1.5. Phạm vi nghiên cứu Với đối tượng nghiên cứu của đề tài là hệ thống kiểm soát nội bộ tại Chi nhánh Ngân hàng No&PTNT Chi nhánh Hà tĩnh , đề tài đi sâu nghiên cứu và hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ tại Ngân hàng No &PTNT cụ thể tại Chi nhánh Hà tĩnh trên cơ sở nghiên cứu lý luận và khảo sát thực tế tại Ngân hàng No&PTNT Chi nhánh Hà tĩnh. 1.6. Phương pháp nghiên cứu Quá trình nghiên cứu đề tài dựa trên phương pháp luận của chủ nghĩa duy vạt biện chứng để xem xét các vấn đề liên quan một cách loogic, cụ thể đồng thời kết hợp giữa lý luận và thực tế, kết hợp các phương pháp diễn giải, qui nạp, phương pháp tổng hợp, phương pháp phân tích, phương pháp thống kê…để phân tích, hệ thống hóa và đưa ra các nhận thức riêng của mình cũng như tìm ra những vấn đề cần phải giải quyết trong thực tiễn. 1.7. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài - Trên phương diện lý luận: Đi sâu nghiên cứu và hệ thống hoá những vấn đề lý luận cơ bản về hệ thống kiểm soát nội bộ tại Ngân hàng Thương mại. - Trên phương diện thực tiễn: Phân tích và nghiên cứu một cách có hệ thống về thực trạng kiểm soát nội bộ tại Ngân hàng No&PTNT chi nhánh Hà tĩnh, nêu 5 những kết quả đạt được, những tồn tại , những nguyên nhân trong hoạt động kiểm soát nội bộ của Ngân hàng No&PTNT trong năm 2009 đến nay. Trên cơ sở nghiên cứu từ đó đưa ra một số giải pháp và kiến nghị để hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ tại Chi nhánh để kiểm soát nội bộ thực sự trở thành công cụ đắc lực của Chi nhánh nhằm đảm bảo phòng ngừa, phát hiện, xử lý kịp thời các rủi ro và đạt được các mục tiêu mà Ngân hàng No đã đặt ra. 1.8. Kết cấu của luận văn: Luận văn được chia làm 4 chương: Chương 1: Tổng quan nghiên cứu hệ thống kiểm soát nội bộ tại Ngân hàng Nông nghiệp. Chương 2 : Những vấn đề lý luận chung về hệ thống kiểm soát nội bộ tại Ngân hàng Thương mại. Chương 3: Thực trạng hệ thống kiểm soát nội bộ tại Ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn Việt Nam- Chi nhánh Hà tĩnh. Chương 4: Hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ tại Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển nông thôn Việt nam- Chi nhánh Hà tĩnh.
- Xem thêm -