Tài liệu Hoàn thiện hạch toán tiền lương và các khoản trích theo lương tại công ty máy tính truyền thông cmc

  • Số trang: 62 |
  • Loại file: PDF |
  • Lượt xem: 134 |
  • Lượt tải: 0
nganguyen

Đã đăng 34345 tài liệu

Mô tả:

Chuyên đề thực tập tốt nghiệp MỤC LỤC DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT ...................................................................................... 4 LỜI MỞ ĐẦU ....................................................................................................................... 5 PHẦN I. LÝ LUẬN CHUNG VỀ HẠCH TOÁN TIỀN LƢƠNG VÀ CÁC KHOẢN TRÍCH THEO LƢƠNG TRONG CÁC DOANH NGHIỆP ......................................................... 6 1.1. Bản chất tiền lương và các khoản trích theo lương................................... 6 1.1.1. Tiền lương ................................................................................................................. 6 1.1.1.1. Khái niệm tiền lương ................................................................................ 6 1.1.1.2. Chức năng của tiền lương ........................................................................ 6 1.1.1.3. Nguyên tắc trả lương ................................................................................ 9 1.1.1.4. Các hình thức trả lương .........................................................................10 1.1.2. Các khoản trích theo lương .................................................................................. 12 1.1.2.1. Bảo hiểm xã hội....................................................................................... 12 1.1.2.2. Bảo hiểm y tế ........................................................................................... 12 1.1.2.3. Kinh phí công đoàn................................................................................. 12 1.1.3. Các khoản thu nhập khác của người lao động ................................................. 13 1.1.3.1. Phụ cấp lương ......................................................................................... 13 1.1.3.2. Tiền thưởng.............................................................................................. 13 1.1.4. Vai trò, nhiệm vụ của hạch toán tiền lương và các khoản trích theo lương 14 1.1.4.1. Vai trò của hạch toán tiền lương và các khoản trích theo lương..14 1.1.4.2. Nhiệm vụ của hạch toán tiền lương và các khoản trích theo lương ..15 1.2. Hạch toán lao động, tiền lương và các khoản trích theo lương trong các doanh nghiệp ............................................................................................................. 16 1.2.1. Hạch toán số lượng lao động ............................................................................... 16 1.2.2. Hạch toán thời gian lao động............................................................................... 16 1.2.3. Hạch toán kết quả lao động.................................................................................. 17 1.2.4. Tính lương và các khoản phải trả người lao động ...........................................17 1.2.5. Hạch toán tổng hợp tiền lương và các khoản trích theo lương...................... 18 Sinh viên: Nguyễn Thị Thanh Vân Trang: 1 Chuyên đề thực tập tốt nghiệp 1.2.5.1. Chứng từ kế toán sử dụng ......................................................................18 1.2.5.2. Tài khoản kế toán sử dụng .....................................................................18 1.2.5.3. Phương pháp hạch toán tiền lương và các khoản trích theo lương ..20 PHẦN 2. THỰC TRẠNG HẠCH TOÁN TIỀN LƢƠNG VÀ CÁC KHOẢN TRÍCH THEO LƢƠNG TẠI CÔNG TY MÁY TÍNH TRUYỀN THÔNG CMC .................................. 23 2.1. Những đặc điểm kinh tế – kỹ thuật của Công ty Máy tính truyền thông CMC ảnh hưởng đến hạch toán tiền lương và các khoản trích theo lương ............. 23 2.1.1. Quá trình hình thành và phát triển của Công ty............................................... 23 2.1.2. Đặc điểm tổ chức bộ máy quản lý của Công ty ................................................. 25 2.1.3. Đặc điểm tổ chức hoạt động sản xuất kinh doanh của Công ty ..................... 27 2.2. Đặc điểm tổ chức bộ máy và công tác kế toán của Công ty ................... 27 2.2.1. Đặc điểm tổ chức bộ máy kế toán ........................................................................27 2.2.2. Đặc điểm tổ chức công tác kế toán .....................................................................28 2.2.2.1. Hệ thống chứng từ kế toán .....................................................................28 2.2.2.2. Hệ thống tài khoản kế toán ....................................................................30 2.2.2.3. Hệ thống sổ kế toán................................................................................. 30 2.2.2.4. Báo cáo tài chính..................................................................................... 31 2.3. Thực trạng hạch toán tiền lương và các khoản trích theo lương tại Công ty Máy tính truyền thông CMC .......................................................................... 34 2.3.1. Đặc điểm lao động tại Công ty ............................................................................. 34 2.3.1.1. Lao động ở Công ty................................................................................. 34 2.3.1.2 .Thu nhập của người lao động trong công ty ........................................35 2.3.2. Hạch toán số lượng, thời gian và kết quả lao động tại Công ty ...................... 36 2.3.2.1. Hạch toán số lượng lao động.................................................................36 2.3.2.2. Hạch toán thời gian lao động ................................................................ 36 2.3.3. Tính lương và các khoản trích theo lương tại Công ty ....................................43 2.2.4. Hạch toán tiền lương và các khoản trích theo lương.......................................47 PHẦN 3. HOÀN THIỆN HẠCH TOÁN TIỀN LƢƠNG VÀ CÁC KHOẢN TRÍCH THEO LƢƠNG TẠI CÔNG TY MÁY TÍNH TRUYỀN THÔNG CMC .................................. 55 Sinh viên: Nguyễn Thị Thanh Vân Trang: 2 Chuyên đề thực tập tốt nghiệp 3.1. Đánh giá thực trạng hạch toán tiền lương và các khoản trích theo lương tại Công ty máy tính truyền thông CMC............................................................. 55 3.1.1. Những ưu điểm: .....................................................................................................55 3.1.2. Những tồn tại ..........................................................................................................57 3. 2.Một số ý kiến đề xuất nhằm hoàn thiện hạch toán tiền lương và các khoản trích theo lương tại Công ty Máy tính truyền thông CMC ............................ 58 KẾT LUẬN ......................................................................................................................... 61 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO .......................................................................... 62 Sinh viên: Nguyễn Thị Thanh Vân Trang: 3 Chuyên đề thực tập tốt nghiệp DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT BHXH Bảo hiểm xã hội BHYT Bảo hiểm y tế KPCĐ Kinh phí cong đoàn QLDN Quản lý doanh nghiệp UBND TP Hà Uỷ ban nhân dân thành phố Hà Nội Nội CNTT Công nghệ thông tin CGCN Chuyển giao công nghệ TSLĐ Tài sản lưu động TSCĐ Tài sản cố định Sinh viên: Nguyễn Thị Thanh Vân Trang: 4 Chuyên đề thực tập tốt nghiệp LỜI MỞ ĐẦU --***-Trong nền kinh tế mở hiện nay, bất cứ một doanh nghiệp nào khi tham gia vào hoạt động sản xuất kinh doanh đều mong muốn có được lợi nhuận tối ưu. Điều này đòi hỏi các doanh nghiệp phải có những đối sách phù hợp, tìm mọi cách tiết kiệm chi phí. Một trong những khoản mục chi phí mà doanh nghiệp nào cũng quan tâm đến là chi phí về nhân công – là phần trị giá sức lao động của công nhân viên tiêu hao cho sản xuất. Chi phí này biểu hiện qua tiền lương mà chủ doanh nghiệp phải trả cho công nhân viên của mình. Tiền lương là một phạm trù kinh tế phức tạp và có vai trò quan trọng trong quá trình sản xuất kinh doanh của mỗi doanh nghiệp. Nó là chi phí đối với doanh nghiệp đồng thời là ích lợi kinh tế đối với người lao động. Việc hạch toán chính xác chi phí về tiền lương có ý nghĩa cơ sở cho việc xác định đầy đủ chi phí nhân công của doanh nghiệp, đồng thời tạo nên sự công bằng trong phân phối tiền lương của người lao động. Có thể nói, hạch toán tiền lương là một trong những công cụ quản lý của doanh nghiệp. Tùy theo từng điều kiện hoạt động, đặc điểm sản xuất kinh doanh khác nhau mà doanh nghiệp có phương thức hạch toán khác nhau. Song các doanh nghiệp cần phải thực hiện công tác quản lý, hạch toán tiền lương và các khoản trích theo lương một cách hợp lý, có hiệu quả và phù hợp. Để từ đó có biện pháp tiết kiệm chi phí, nâng cao năng suất lao động nhằm đảm bảo lợi nhuận cho doanh nghiệp và thu nhập ổn định cho người lao động. Qua thời gian thực tập tại Công ty Máy tính truyền thông CMC em đã được tiếp cận với thực tế hạch toán và quản lý tiền lương của công ty. Em đã cố gắng kết hợp giữa những kiến thức được học trong nhà trường với kiến thức thực tế hoàn thành chuyên đề với đề tài: “Hoàn thiện hạch toán tiền lương và các khoản trích theo lương tại Công ty Máy tính truyền thông CMC”. Chuyên đề ngoài lởi mở đầu và kết luận bao gồm 3 phần: Phần 1: Lý luận chung về hạch toán tiền lương và các khoản trích theo lương trong các doanh nghiệp Phần 2: Thực trạng hạch toán tiền lương và các khoản trích theo lương tại công ty máy tính truyền thông CMC Phần 3: Hoàn thiện hạch toán tiền lương và các khoản trích theo lương tại Công ty máy tính truyền thông CMC Sinh viên: Nguyễn Thị Thanh Vân Trang: 5 Chuyên đề thực tập tốt nghiệp PHẦN I. LÝ LUẬN CHUNG VỀ HẠCH TOÁN TIỀN LƢƠNG VÀ CÁC KHOẢN TRÍCH THEO LƢƠNG TRONG CÁC DOANH NGHIỆP 1.1. BẢN CHẤT TIỀN LƢƠNG VÀ CÁC KHOẢN TRÍCH THEO LƢƠNG 1.1.1. Tiền lương 1.1.1.1. Khái niệm tiền lương Tiền lương là biểu hiện bằng tiền của một bộ phận sản phẩm xã hội mà người lao động được sử dụng để bù đắp hao phí lao động mình bỏ ra trong quá trình sản xuất kinh doanh. Tiền lương là nguồn thu nhập chủ yếu của người lao động. Ngoài tiền lương họ còn được hưởng trợ cấp xã hội, bảo hiểm xã hội trong thời gian nghỉ việc do ốm đau, thai sản, tai nạn lao động và các tiền thưởng thi đua, hưởng năng suất lao động..... 1.1.1.2. Chức năng của tiền lương * Đối với doanh nghiệp Trong phạm vi một doanh nghiệp thì công tác tiền lương là một bộ phận rất quan trọng trong công tác quản lý. Nó nhằm khai thác những năng lực tiềm tàng về sức người, về công suất máy móc thiết bị trong doanh nghiệp làm năng suất lao động và giá trị tổng sản lượng, tăng lợi nhuận, từ đó cải thiện mức lương và đời sống của người lao động. Qua tiền lương, người lãnh đạo thấy được những vấn đề nảy sinh trong công tác quản lý doanh nghiệp để kịp thời giải quyết cân đối lao động. Mọi doanh nghiệp trong nền kinh tế thị trường đều có mục tiêu lợi nhuận, một số doanh nghiệp hoạt động công ích không đặt mục tiêu lợi nhuận lên hàng đầu nhưng nhìn chung họ vẫn phấn đấu tự bù đắp chi phí và có lãi. Để tối đa hoá lợi nhuận, các doanh nghiệp cần đồng thời áp dụng nhiều biện pháp, quan trọng nhất là tiết kiệm và tối thiểu hoá chi phí, trong đó có chi phí tiền lương. Nếu doanh nghiệp giảm chi phí bằng cách giảm tiền lương là việc làm không mang lại hiệu quả kinh tế. Vì mục tiêu lợi nhuận không chú ý đúng mức đến lợi ích người Sinh viên: Nguyễn Thị Thanh Vân Trang: 6 Chuyên đề thực tập tốt nghiệp lao động thì nguồn nhân công có thể bị kiệt quệ về thể lực, giảm sút về chất lượng, không có ý thức gắn bó với doanh nghiệp. Biểu hiện rõ nhất là cắt xén giờ làm việc, lãng phí nguyên - nhiên vật liệu và thiết bị, làm dối, làm ẩu, mâu thuẫn giữa người làm công và chủ doanh nghiệp có thể dẫn đến bãi công, đình công... Ngoài ra, tiền lương còn là công cụ để doanh nghiệp quản lý công nhân lao động một cách có hiệu quả. Những người có trình độ chuyên môn và tay nghề cao thường chuyển sang những khu vực và doanh nghiệp có mức lương hấp dẫn hơn, vừa làm mất đi nguồn nhân lực quan trọng, vừa thiếu hụt lao động cục bộ, đình đốn hoặc phá vỡ tiến trình bình thường trong sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Một nhà quản lý đã nhận xét : “Nếu tất cả những gì anh đa ra chỉ là hột lạc thì chẳng có gì đáng ngạc nhiên, kết cục anh chỉ có thể đánh bạn với lũ khỉ” và “Nếu ta cắt xén của những người làm công cho ta, họ sẽ cắt xén lại của ta và khách hàng của ta”. Trên thực tế, doanh nghiệp có thể tiết kiệm chi phí tiền lương thông qua việc tăng năng suất lao động của công nhân. Doanh nghiệp có thể cải tiến thiết bị công nghệ, nâng cao trình độ lành nghề của công nhân, tăng tiền lương cho công nhân. Như vậy cả tiền lương và năng suất lao động đều tăng nhưng tốc độ tăng của năng suất lao động lớn hơn tốc độ tăng của tiền lương. Đây là giới hạn để cải thiện chính sách tiền lương mà không bị sức ép bởi mục tiêu cạnh tranh của doanh nghiệp. * Đối với người lao động Khi người lao động cung ứng sức lao động của mình cho doanh nghiệp, họ sẽ nhận lại phần bù đắp sức lao động đã hao phí từ doanh nghiệp, đó là tiền lương. Tiền lương là bộ phận thu nhập chính của người lao động nhằm thoả mãn phần lớn các nhu cầu về vật chất và văn hoá của người lao động. Mức độ thoả mãn nhu cầu của người lao động tuỳ thuộc vào độ lớn của mức tiền lương. Tiền lương phải đáp ứng các điều kiện cần thiết để bảo đảm tái sản xuất sức lao động giản đơn và mở rộng cho bản thân người lao động và gia đình họ, nghĩa là tiền lương bị chi phối bởi quy luật tái sản xuất sức lao động. Trong một chừng mực nhất định, có thể đảm bảo mức lương tối thiểu cho người lao động mà không phụ thuộc vào hiệu quả lao động của họ. Bên cạnh đó, việc tăng các mức tiền lương sẽ có tác Sinh viên: Nguyễn Thị Thanh Vân Trang: 7 Chuyên đề thực tập tốt nghiệp động nâng cao khả năng tái sản xuất sức lao động và chất lượng lao động. Tiền lương là đòn bẩy kinh tế rất quan trọng để định hướng quan tâm và động cơ trong lao động của người lao động. Độ lớn của tiền lương phụ thuộc vào hiệu quả sản xuất, đồng thời, khối lượng các tư liệu sinh hoạt lại phụ thuộc trực tiếp vào độ lớn của mức tiền lương, thì người lao động sẽ quan tâm trực tiếp đến kết quả lao động của họ. Vì sự cần thiết phải thoả mãn những nhu cầu ngày càng lớn của mình mà người lao động sẽ tích cực lao động, nâng cao tay nghề, phát huy sáng tạo và tận dụng hết khả năng của máy móc thiết bị, để sản xuất ra nhiều sản phẩm hơn, chất lượng cao hơn. Nghĩa là tiền lương bị chi phối bởi quy luật không ngừng thoả mãn nhu cầu vật chất, văn hoá và đời sống tinh thần. Nhưng để cho quá trình đó diễn ra liên tục, thì người lao động phải thu được lợi ích ngày càng lớn, nói khác đi họ phải nhận được tiền lương ngày càng tăng trên cơ sở những nỗ lực của họ có tác động tích cực đến năng suất lao động. Tiền lương phản ánh vai trò, vị trí của người lao động trong doanh nghiệp và trong xã hội, do vậy tiền lương cao vừa là mục tiêu, vừa là sự ghi nhận của xã hội về thành tích phấn đấu của người lao động. Tiền lương có vai trò như đòn bẩy kinh tế, kích thích cả người lao động và chủ doanh nghiệp. Trong quá trình tổ chức quản lý tiền lương, các doanh nghiệp cần phát huy vai trò đòn bẩy kinh tế của tiền lương để thúc đẩy sản xuất, nâng cao hiệu qủa kinh doanh, nâng cao lợi ích của người lao động. * Kích thích kinh tế phát triển và thúc đẩy sự phân công lao động Xét về tầm vĩ mô, tổng mức tiền lương quyết định tổng cầu về hàng hoá và dịch vụ. Do vậy việc tăng các mức tiền lương có tác dụng kích thích tăng sản xuất, yếu tố tăng nhu cầu về lao động. Bên cạnh đó, sự chênh lệch về tiền lương giữa các ngành các nghề thúc đẩy sự phân công và bố trí lao động cũng như các biện pháp nâng cao chất lượng lao động. * Chức năng xã hội của tiền lương Cùng với việc kích thích nâng cao năng suất lao động, tiền lương còn là yếu tố thúc đẩy sự hoàn thiện các mối quan hệ lao động. Việc gắn tiền lương với hiệu quả làm việc của người lao động sẽ góp phần cải thiện các mối quan hệ hợp tác, giúp đỡ lẫn nhau để đạt được mức lương cao nhất, tạo tiền đề cho sự phát triển Sinh viên: Nguyễn Thị Thanh Vân Trang: 8 Chuyên đề thực tập tốt nghiệp toàn diện của doanh nghiệp và thúc đẩy xã hội phát thiển theo hướng dân chủ hoá và văn minh hoá. 1.1.1.3. Nguyên tắc trả lương * Trả công ngang nhau cho lao động như nhau Trả công ngang nhau cho lao động như nhau nghĩa là khi xây dựng chế độ tiền lương không được phân biệt giới tính tuổi tác, dân tộc. Đảng và Nhà nước Việt Nam đã thực hiện nguyên tắc này ngay từ khi giành được độc lập, sắc lệnh số 29/SL của Chủ tịch Hồ Chí Minh ngày 12/3/1947 ghi rõ : “ Công nhân, đàn bà hay trẻ em mà làm cùng một việc như công nhân đàn ông thì được tính tiền công bằng số tiền công của đàn ông “. Sắc lệnh này của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khắc phục được tình trạng phân biệt trong việc trả lương cho công nhân nữ và lao động trẻ em so với lao động nam giới trong thời kỳ thực dân Pháp còn đô hộ ở Việt Nam. * Đảm bảo tốc độ tăng năng suất lao động nhanh hơn tốc độ tăng tiền lương bình quân Tiền lương, năng suất lao động và chi phí tiền lương liên hệ với nhau bởi công thức: ML  tL W Người lao động luôn muốn được tăng lương, tiền lương thực tế của họ được tăng lên là động lực của sự lao động nhiệt tình sáng tạo, tăng năng suất lao động. Ngược lại mục tiêu của doanh nghiệp là thu được nhiều lợi nhuận, vì vậy nếu tiền lương tăng nhanh hơn năng suất lao động thì chi phí tiền lương cho một đơn vị sản phẩm tăng lên và nếu các yếu tố khác không đổi thì lợi nhuận sẽ giảm sút. Để doanh nghiệp thu được lợi nhuận và lợi nhuận ngày càng tăng (điều kiện để doanh nghiệp tái sản xuất mở rộng) và người lao động cũng có thu nhập ngày càng cao thì tốc độ tăng năng suất lao động phải nhanh hơn tốc độ tăng tiền lương. Bởi vì tiền lương bình quân tăng do năng suất lao động tăng còn năng suất lao động tăng do người lao động nâng cao trình độ lành nghề, do doanh nghiệp áp dụng khoa học công nghệ tiên tiến, quản lý sử dụng vật tư, tiền vốn và lao động có hiệu quả. Sinh viên: Nguyễn Thị Thanh Vân Trang: 9 Chuyên đề thực tập tốt nghiệp * Đảm bảo mối quan hệ hợp lý về tiền lương giữa những người lao động làm những nghề khác nhau trong nền kinh tế quốc dân. Trình độ lành nghề bình quân của các ngành nghề khác nhau là khác nhau. Việc trả lương cho lao động ở các ngành khác nhau không thể như nhau, vì làm như vậy là mang tính bình quân, không khuyến khích người lao động nâng cao năng suất lao động, làm chậm lại sự phát triển của nền kinh tế. Cần có chính sách lương bổng, đãi ngộ hợp lý đối với lực lượng lao động trong ngành nghề đó để thu hút được đội ngũ lao động có tay nghề cao, tạo điều kiện cho những ngành quan trọng phát triển. 1.1.1.4. Các hình thức trả lương Tùy từng điều kiện cụ thể và quy mô sản xuất khác nhau mà các chủ doanh nghiệp áp dụng cách trả lương khác nhau. Song hiện nay các doanh nghiệp Việt Nam đều áp dụng hai hình thức trả lương cơ bản: trả lương theo thời gian và trả lương theo sản phẩm hoàn thành * Hình thức trả lương theo thời gian Hình thức trả lương theo thời gian thực hiện việc tính trả lương cho người lao động theo thời gian làm việc thực tế của họ. Hình thức trả lương này áp dụng cho công nhân làm việc văn phòng như nhân viên điều hành hành chính, quản trị, tổ chức lao động, thống kê, tài vụ, kế toán. Theo cách tính lương này thì tiền lương trả cho người lao động được tính theo thời gian làm việc, theo ngành nghề và trình độ thạo nghiệp vụ, kỹ thuật chuyên môn của người lao động. Tùy theo tính chất lao động mà mỗi ngành nghề cụ thể có một thang lương riêng. Trong mỗi thang lương đó lại chia thành nhiều bậc lương. Bậc lương thể hiện trình độ, nghiệp vụ thành thạo, mỗi bậc lương ứng với một hệ số lương nhất định. Trong chế độ tiền lương hiện nay hệ số lương tối thiểu được quy định bằng một ứng với lương cơ bản là 290.000đ/tháng. Chế độ trả lương này chỉ áp dụng cho những lao động không thể định mức và tính toán chặt chẽ khối lượng. Sản phẩm hoặc công việc của lao động chỉ đòi hỏi đảm bảo chất lượng sản phẩm mà không đòi hỏi năng suất lao động. Sinh viên: Nguyễn Thị Thanh Vân Trang: 10 Chuyên đề thực tập tốt nghiệp Hình thức này được chia thành 2 loại: Theo thời gian giản đơn và theo thời gian có thưởng.  Hình thức trả lương theo thời gian giản đơn bao gồm: + Lương tháng: Là tiền lương đã được quy định sẵn đã được quy định từng bậc lương trong các thang lương. Lương tháng được áp dụng để trả cho cán bộ công nhân viên làm công tác quản lý hành chính, quản lý kinh tế. Mức lương tháng = Lương cơ bản x Hệ số lương + Phụ cấp (nếu có) + Lương ngày: Là tiền lương trả cho người lao động theo mức lương ngày và số ngày làm việc thực tế trong tháng. Lương ngày thường được áp dụng để trả lương cho người lao động trực tiếp hưởng lương theo thời gian hoặc lương cho nhân viên trong thời gian thực tập, hội họp hay làm thêm nhiệm vụ khác, cho người lao động theo hợp đồng hoặc ngắn hạn. Mức lương ngày = Mức lương tháng + phụ cấp Số ngày làm việc theo chế độ + Lương giờ: Là tiền lương trả cho người lao động theo mức lương giờ và số giờ làm việc thực tế. Mức lương giờ được tính trên cơ sở mức lương ngày và số giờ làm việc trong ngày theo chế độ. Lương giờ thường được áp dụng cho lao động trực tiếp không hưởng theo sản phẩm hoặc dùng làm cơ sở để tính đơn giá tiền lương theo sản phẩm. Mức lương giờ = Mức lương ngày Số ngày làm việc theo chế độ  Hình thức trả lương theo thời gian có thưởng Người lao động ngoài tiền lương thời gian giản đơn còn nhận được một khoản tiền thưởng do kết quả tăng năng suất lao động, nâng cao chất lượng sản phẩm; tiết kiệm nguyên vật liệu hoặc hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao. Sinh viên: Nguyễn Thị Thanh Vân Trang: 11 Chuyên đề thực tập tốt nghiệp * Hình thức trả lương theo sản phẩm Hình thức trả lương theo sản phẩm là hình thức trả lương theo số lượng, chất lượng công việc đã hoàn thành. Đây là hình thức trả lương phù hợp với nguyên tắc phân phối lao động, gắn chặt với số lượng và chất lượng lao động, và cũng là hình thức trả lương cơ bản đang được áp dụng trong cơ sở sản xuất vật chất. Nó có nhiều ưu điểm hơn so với hình thức trả lương theo thời gian. 1.1.2. Các khoản trích theo lương 1.1.2.1. Bảo hiểm xã hội Là khoản chi phí trợ cấp cho cán bộ, công nhân viên trong trường hợp tạm thời hoặc vĩnh viễn mất sức lao động nhằm giảm bớt những khó khăn trong đời sống của bản thân khi gặp tai nạn, rủi ro, ốm đau, thai sản. Số tiền bảo hiểm xã hội do cơ quan bảo hiểm xã hội quản lý. Nó trích theo một tỷ lệ nhất định trên tổng số lương và các khoản phụ cấp của công nhân viên thực tế phát sinh trong kỳ. Hiện nay tỷ lệ này là 20%. Trong đó 15% doanh nghiệp nộp và 5% còn lại được trừ vào lương theo tháng. 1.1.2.2. Bảo hiểm y tế Được sử dụng để thanh toán về việc khám chữa bệnh. Hiện nay tỷ lệ trích là 3% trong đó 2% tính vào chi phí, 1% trừ vào thu nhập của người lao động và người lao động được hoàn trả thông qua mạng lưới bảo hiểm y tế. 1.1.2.3. Kinh phí công đoàn Là khoản chi phí cho hoạt động công đoàn cấp trên và công đoàn cấp dưới, nhằm phục vụ, thăm quan, nghỉ mát... Khoản này sẽ do doanh nghiệp chịu hoàn toàn và được tính vào chi phí sản xuất kinh doanh theo một tỷ lệ nhất định. Hiện nay là 2%, một phần phải do doanh nghiệp giữ để dùng vào hoạt động công đoàn. Tóm lại các quỹ bảo hiểm được hình thành từ hai nguồn: + Chủ doanh nghiệp: sử dụng lao động phải tính 19% (tính vào chi phí hoạt động sản xuất kinh doanh) Trong đó có: 15% là bảo hiểm xã hội 2% là bảo hiểm y tế 2% là kinh phí công đoàn + Cá nhân lao động: phải đóng góp cho quỹ là 6% Sinh viên: Nguyễn Thị Thanh Vân Trang: 12 Chuyên đề thực tập tốt nghiệp Trong đó có: 5% là bảo hiểm xã hội 1% là bảo hiểm y tế 1.1.3. Các khoản thu nhập khác của người lao động 1.1.3.1. Phụ cấp lương Điều 4 Nghị định 26/CP ngày 23/05/1995 quy định có 7 loại phụ cấp sau: + Phụ cấp khu vực: áp dụng cho nhứng lao động làm việc ở những nơi xa xôi hẻo lánh, điều kiện sống và sinh hoạt gặp nhiều khó khăn. + Phụ cấp ca ba: Là khoản phụ cấp cho những người làm ca ba + Phụ cấp thu hút: Khuyến khích những người chấp nhận đến làm việc trong môi trường làm việc độc hại hoặc nguy hiểm chưa xác định trong mức lương. + Phụ cấp đắt đỏ: áp dụng cho những nơi có chỉ số giá cả sinh hoạt cao hơn chỉ số giá bình quân từ 10% trở lên. + Phụ cấp lưu động: áp dụng đối với một số công việc phải thường xuyên thay đổi địa điểm. + Phụ cấp trách nhiệm: trả cho những người vừa trực tiếp sản xuất vừa kiêm cả chức vụ quản lý nhưng không thuộc chức vụ lãnh đạo bổ nhiệm, hoặc những người làm công việc đòi hỏi trách nhiệm cao nhưng chưa được xác định mức lương. 1.1.3.2. Tiền thưởng Ngoài chế độ tiền thưởng và các khoản trích theo lương, các doanh nghiệp còn xác định chế độ tiền thưởng cho tập thể, cá nhân có thành tích cao trong hoạt đọng sản xuất kinh doanh. Có 2 chế độ thưởng sau: Thưởng thường xuyên: được trích từ quỹ lương để trả cho người lao động theo một tiêu chuẩn nhất định. Đây là một khoản tiền lương bổ sung nhằm quán triệt nguyên tắc phân phối theo lao động, tránh bình quân chủ nghĩa. Tiền thưởng phụ thuộc vào năng lực sản xuất và sáng tạo của người lao động, có tác dụng khuyến khích người lao động hăng say làm việc. Tiền thưởng về chất lượng sản phẩm: áp dụng khi công nhân có sáng kiến làm nâng cao chất lượng sản phẩm. Khoản tiền này tính trên cơ sở tỷ lệ chung Sinh viên: Nguyễn Thị Thanh Vân Trang: 13 Chuyên đề thực tập tốt nghiệp không quá 40% phần chênh lệch giá giữa sản phẩm có phẩm cấp cao với sản phẩm có phẩm cấp thấp. Tiền thưởng về tiết kiệm vật tư: áp dụng khi người lao động có sáng kiến biện pháp làm tiết kiệm được vật tư hàng hóa. Khoản tiền này tính trên cơ sở giá trị vật tư người lao động tiết kiệm được so với định mức và tỷ lệ không quá 40%. Tiền thưởng định kỳ: khoản tiền này không thuộc quỹ lương mà được trích từ quỹ khen thưởng, khoản tiền này thường được trả cho người lao động dưới hình thức phân loại lao động trong một kỳ (quý, năm, nửa năm). Khoản tiền này không thuộc chi phí của doanh nghiệp nhưng thuộc thu nhập của người lao động. Thưởng một cách đúng đắn hợp lý là cần thiết, nó sẽ trở thành một đòn bẩy kinh tế kích thích tăng năng suất và tiết kiệm chi phí. Vì vậy chế độ tiền thưởng cần tôn trọng các nguyên tắc sau: + Phải xuất phát từ đặc điểm, yêu cầu, tầm quan trọng của sản xuất hay công việc mà áp dụng hình thức hay chế độ thưởng thích hợp. + Phải đảm bảo chỉ tiêu số lượng và chất lượng. Đảm bảo mức thưởng hợp lý, công bằng với người lao động Tiền thưởng không vượt quá số tiền làm lợi. 1.1.4. Vai trò, nhiệm vụ của hạch toán tiền lương và các khoản trích theo lương 1.1.4.1. Vai trò của hạch toán tiền lương và các khoản trích theo lương Tiền lương là một phạm trù kinh tế, nó biểu hiện quan hệ xã hội nói chung giữa những người lao động trong các doanh nghiệp cũng như giữa người lao động và các tập thể lao động nói riêng trong việc phân phối một bộ phận chủ yếu của thu nhập quốc dân. Như vậy, mức tiền lương phụ thuộc vào khối lượng thu nhập quốc dân, vào quy mô tiêu dùng cá nhân và sự đóng góp của mỗi người lao động. Tiền lương là một bộ phận của thu nhập quốc dân được biểu hiện bằng tiền bảo đảm thoả mãn nhu cầu vật chất, văn hoá trực tiếp mà nhà nước dùng để phân phối một cách hợp lý và có kế hoạch cho người lao động căn cứ vào số lượng, chất lượng mà người lao động đã cống hiến cho xã hội phù hợp với trình độ phát triển Sinh viên: Nguyễn Thị Thanh Vân Trang: 14 Chuyên đề thực tập tốt nghiệp của kinh tế- xã hội. Nhà nước ta điều chỉnh mức thu nhập của người lao động thông qua mức lương tối thiểu. Trong các đơn vị sản xuất kinh doanh, tiền lương được tính vào giá thành sản phẩm mà người chủ phải bỏ ra để thuê mướn lao động phục vụ cho quá trình sản xuất kinh doanh, điều đó có nghĩa là sức lao động được coi là một yếu tố đầu vào. Các Mác đã phân tích tính phi lý của khái niệm hàng hoá lao động, ông chứng minh rằng : “Lao động không thể mua bán trao đổi được, lao động không là hàng hoá” Cái mà người ta mua bán chính là khả năng lao động, là sức lao động của con người, chính sức lao động mới là hàng hoá. Vì vậy, phạm trù thị trường lao động cũng phi lý như hàng hoá lao động, cái mà người ta muốn đề cập đến ở đây chính là thị trường hàng hoá sức lao động. Giá cả hàng hoá sức lao động biểu hiện thành tiền khi mua bán. Giá cả sức lao động là biểu hiện bằng tiền của tổng giá trị sức lao động nó mang một hình thái đặc biệt, đó là tiền lương (tiền công) . Như vậy tiền lương chính là giá cả sức lao động, tiền lương sẽ phụ thuộc vào các yếu tố cấu thành sức lao động và quan hệ cung - cầu trên thị trường lao động. Trong các điều kiện cụ thể, tiền lương còn phụ thuộc vào một số yếu tố như phong tục tập quán, trình độ văn minh của xã hội. Mặt khác do tiền lương phụ thuộc vào giá tư liệu sinh hoạt, nhu cầu cuộc sống nên tiền lương không cố định giữa các thời kỳ khác nhau. 1.1.4.2. Nhiệm vụ của hạch toán tiền lương và các khoản trích theo lương Kiểm tra tình hình huy động và sử dụng lao động, việc chấp hành chính sách, chế độ lao động, tiền lương, trợ cấp bảo hiểm xã hội và tình hình sử dụng quỹ tiền lương, bảo hiểm xã hội. Hướng dẫn và kiểm tra các bộ phận trong doanh nghiệp thực hiện đầy đủ đúng đắn các chế độ về lao động tiền lương và bảo hiểm xã hội đúng chế độ, đúng phương pháp. Sinh viên: Nguyễn Thị Thanh Vân Trang: 15 Chuyên đề thực tập tốt nghiệp Tính toán và phân bổ chính xác, đúng đối tượng các khoản chi phí, tiền lương, các khoản trích bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, kinh phí công đoàn vào chi phí sản xuất kinh doanh của các bộ phận đơn vị sử dụng lao động. Ngăn chặn những hành vi vô trách nhiệm, vi phạm chính sách lao động tiền lương, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế. 1.2. HẠCH TOÁN LAO ĐỘNG, TIỀN LƢƠNG VÀ CÁC KHOẢN TRÍCH THEO LƢƠNG TRONG CÁC DOANH NGHIỆP Tiền lương là biểu hiện bằng tiền của giá trị sức lao động. Trong các doanh nghiệp, tiền lương phụ thuộc vào vị trí trách nhiệm của người lao động với công việc. Số tiền phải trả cho những cá nhân khác nhau là khác nhau. Vì vậy, nhiệm vụ đặt ra đối với công tác hạch toán tiền lương là phải hạch toán trên nguyên tắc chính xác tuyệt đối, đảm bảo sự công bằng trong doanh nghiệp. Hạch toán chi tiết các nghiệp vụ về tiền lương trong doanh nghiệp là sự quan sát, phản ánh, giám đốc trực tiếp về số lượng lao động, thời gian lao động, và kết quả lao động. Trên cơ sở đó sẽ tính toán và xác định số tiền lương phải trả cho từng lao động trong doanh nghiệp. 1.2.1. Hạch toán số lượng lao động Hạch toán lao động về mặt số lượng từng loại lao động theo ngành nghề, công việc theo trình độ tay nghề (cấp bậc kỹ thuật của công nhân viên) Chỉ tiêu số lao động trong doanh nghiệp phản ánh trên sổ sách lao động của doanh nghiệp phòng tổ chức lao động tiền lương lập căn cứ vào sổ lao động hiện có của doanh nghiệp theo cơ cấu. Sổ sách này được lập chung cho toàn bộ doanh nghiệp và được lập riêng cho từng bộ phận, nhằm nắm chắc tình hình phân bổ và sử dụng lao động hiện có của doanh nghiệp/. Cơ sở để ghi vào sổ sách của doanh nghiệp. Về lao động là các chứng từ ban đầu về tuyển dụng, thuyền chuyển công tác, nâng bậc. Mọi biến động về lao động trong doanh nghiệp đều phải được ghi chép kịp thời vào sổ sách lao động. 1.2.2. Hạch toán thời gian lao động Hạch toán sử dụng thời gian lao động là việc ghi chép phản ánh một cách chính xác kịp thời về số ngày công, giờ công làm việc thực tế hay ngừng việc, Sinh viên: Nguyễn Thị Thanh Vân Trang: 16 Chuyên đề thực tập tốt nghiệp nghỉ việc của từng công nhân, từng đơn vị sản xuất hay từng phòng ban trong doanh nghiệp. Hạch toán sử dụng thời gian lao động có tác dụng trong công tác quản lý và kiểm tra việc chấp hành kỷ luật lao động từ đó làm căn cứ để tính lương, thưởng một cách chính xác. Chứng từ ban đầu là các bảng chấm công. Trong bảng chấm công có ghi rõ ngày đi làm, ngày nghỉ việc ngày vắng mặt của người lao động. Bảng chấm công được lập riêng cho từng bộ phận như tổ chức sản xuất, các phòng ban và được chấm công trong vòng một tháng. Bảng chấm công do tổ trưởng hoặc các thủ trưởng trực tiếp ghi và để công khai cho người lao động giám sát. Cuối tháng bảng chấm công dùng để tổng hợp thời gian lao động đã sử dụng trong doanh nghiệp và làm cơ sở để tính lương, thưởng cho từng tổ, từng người. 1.2.3. Hạch toán kết quả lao động Hạch toán kết quả lao động là việc phản ánh chính xác số lượng và chất lượng sản phẩm hoặc khối lượng công việc hoàn thành của từng người, từng bộ phận. Đây là căn cứ để tính lương, thưởng và kiểm tra sự phù hợp của tiền lương phải trả với kết quả lao động thực tế, chính xác năng suất lao động. Kiểm tra việc thực hiện định mức lao động của từng người, từng bộ phận của cả doanh nghiệp. Để hạch toán kết quả lao động trong doanh nghiệp người ta thường sử dụng các chứng từ ban đầu khác nhau, tùy thuộc vào từng loại hình, đặc điểm sản xuất của từng doanh nghiệp. Các chứng từ ban đầu được sử dụng chủ yếu là: phiếu xác nhận sản phẩm hoặc xác nhận công việc hoàn thành hợp đồng giao khoán. Hạch toán kết quả lao động là cơ sở để tính tiền lương cho người lao động hay theo bộ phận lao động hưởng lương theo sản phẩm. Có thể nói rằng: hạch toán lao động vừa được sử dụng lao động, vừa là cơ sở để tính toán tiền lương phải trả cho người lao động. Vì vậy hạch toán lao động có rõ ràng, chính xác kịp thời mới đáp ứng đúng tiền lương cho người lao động trong doanh nghiệp. 1.2.4. Tính lương và các khoản phải trả người lao động Công việc tính lương tính thưởng và các khoản khác phải trả cho người lao động được thực hiện tập trung tại phòng kế toán doanh nghiệp. Thời gian để tính Sinh viên: Nguyễn Thị Thanh Vân Trang: 17 Chuyên đề thực tập tốt nghiệp lương thưởng và các khoản trả khác cho người lao động là từng tháng. Tất cả các chứng từ làm căn cứ để tính phải được kế toán kiểm tra trước khi tính lương, thưởng và đảm bảo được các yêu cầu của chứng từ kế toán. Sau khi tiến hành kiểm tra các chứng từ để tính lương, tính thưởng, trợ cấp, phụ cấp,... kế toán tiến hành tính toán theo các hình thức chế độ đang áp dụng tại doanh nghiệp. Để thanh toán tiền lương, thưởng và các khoản phụ cấp, trợ cấp cho người lao động, hàng tháng kế toán doanh nghiệp phải lập bảng thanh toán tiền lương cho từng đội tổ sản xuất và các phòng ban căn cứ vào kết quả tính lương cho từng người. Trong bảng thanh toán lương có ghi rõ từng khoản tiền lương gồm lương sản phẩm, lương thời gian, các khoản phụ cấp trợ cấp, các khoản khấu trừ và số tiền người lao động được lĩnh. Các khoản thanh toán trợ cấp bảo hiểm xã hội cũng được thực hiện tương tự. Sau khi kế toán trưởng kiểm tra, xác nhận, ký, giám đốc duyệt “bảng thanh toán lương và bảo hiểm xã hội” sẽ là căn cứ để thanh toán lương, bảo hiểm xã hội cho người lao động. 1.2.5. Hạch toán tổng hợp tiền lương và các khoản trích theo lương 1.2.5.1. Chứng từ kế toán sử dụng Chứng từ kế toán về tiền lương và bảo hiểm xã hội ở các doanh nghiệp được nhà nước quy định sử dụng các chứng từ bắt buộc sau: Bảng chấm công, bảng thanh toán tiền lương, bảng tính lương, phiếu nghỉ hưởng bảo hiểm xã hội, bảng thanh toán tiền thưởng… Các chứng từ trên có thể làm căn cứ để ghi sổ trực tiếp hoặc làm cơ sở tổng hợp mới ghi vào sổ kế toán. Ngoài ra có thể sử dụng các chứng từ hướng dẫn nếu doanh nghiệp thấy cần thiết và có các nghiệp vụ phát sinh thêm và liên quan đến những thong tin bổ xung cho việc tính lương, phụ cấp lương, bảo hiểm xã hội…. Phiếu xác nhận sản phẩm hoặc công việc hoàn thành, phiếu báo làm thêm giờ, hợp đồng giao khoán, biên bản tai nạn lao động. 1.2.5.2. Tài khoản kế toán sử dụng Kế toán tiền lương, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế sử dụng các TK334, TK338 Sinh viên: Nguyễn Thị Thanh Vân Trang: 18 Chuyên đề thực tập tốt nghiệp + TK 334: Phải trả công nhân viên Nội dung: Phản ánh các khoản tiền doanh nghiệp phải trả công nhân viên về tiền lương, tiền thưởng, tiền công lao động, tiền chi trả bảo hiểm xã hội và các khoản khác thuộc thu nhập của từng người lao động. Kết cấu: Nợ TK 334 Có - Các khoản khấu trừ vào tiền công, - Tiền lương, tiền công và các khoản tiền lương của công nhân. phải trả cho công nhân viên. - Tiền lương, tiền công đã trả công nhân viên. - Kết chuyển tiền lương công nhân chưa lĩnh - Số dư: Số trả thừa cho công nhân - Số dư: Tiền lương, tiền công và các viên chức khoản còn phải trả cho công nhân viên. Tài khoản 334 có thể có số dư bên nợ trong trường hợp cá biệt, dùng để phản ánh số tiền đã trả vượt quá số phải trả về tiền lương, tiền công, tiền thưởng và các khoản phụ cấp có tính chất lương, tính vào quỹ của doanh nghiệp. + Tài khoản 338: “ Phải trả nộp khác”: Nội dung: Dùng để phản ánh các khoản phải trả và phải nộp cho cơ quan pháp luật, cho các tổ chức đoàn thể xã hội, BHYT, các khoản khấu trừ vào lương, theo quyết định của tòa án ( tiền nuôi con ly dị, án phí…) Giá trị tài sản thừa chờ xử lý và các khoản vay mượn tạm thời. Nhận ký quỹ ký cược ngắn hạn các khoản giữ hộ và thu hộ. Kết cấu: Nợ TK338 Có - Kết chuyển giá trị tài sản thừa vào - Giá trị tài sản thừa chờ xử lý ( chưa xác các tài khoản liên quan theo quyết định định được nguyên nhân). ghi trong biên bản xử lý. - Trích BHXH, BHYT, kinh phí công - BHXH phải trả cho công nhân viên đoàn, chi phí sản xuất kinh doanh. - BHXH phải trả cho công nhân viên. - Các khoản thanh toán với công nhân Sinh viên: Nguyễn Thị Thanh Vân Trang: 19 Chuyên đề thực tập tốt nghiệp - Sổ BHXH, BHYT, KPCĐ đã nộp viên. cho cơ quan quản lý BHXH, BHYT, - Trích BHXH, BHYT, trừ vào lương KPCĐ. công nhân viên. - Các khoản đã trả. - BHXH, KPCĐ vượt chi được cấp bù. Số dư: Phản ánh số đã trả nhiều hơn Số dư: Số tiền còn phải nộp phải trả. số phải nộp hoặc số BHXH, BHYT, - BHXH, CPCĐ đã trích chưa nộp đủ cho KPCĐ vượt chi chưa được cấp bù. cơ quan quản lý hoặc số quỹ mà chưa chia hết. TK 338 gồm 5 TK cấp 2: TK 3381 “Tài sản thừa chờ giải quyết” Phản ánh giá trị tài sản thừa chưa được xác định rõ nguyên nhân, chờ quyết định xử lý của cấp có thẩm quyền. TK 3382 “Kinh phí công đoàn” phản ánh tình hình trích và tình hình thanh toán KPCĐ ở đơn vị. TK 3883: “BHXH” TK 3384: “BHYT” TK 3388: “Phải trả nộp khác” phản ánh các khoản phải trả khác của đơn vị. Ngoài TK 334, 338 kế toán tiền lương, BHXH, BHYT, KPCĐ còn sử dụng một số TK khác liên quan như: TK 662: “Chi phí nhân công trực tiếp” TK 641: “Chi phí bán hàng” TK 642: “Chi phí quản lý doanh nghệp” TK 111: “Tiền mặt” TK 141: “Tạm ứng” 1.2.5.3. Phương pháp hạch toán tiền lương và các khoản trích theo lương Hàng tháng căn cứ vào bảng chấm công, kế toán thanh toán tiền lương và các khoản thanh toán về trợ cấp BHXH, các chứng từ liên quan đến hoạt động công đoàn kế toán phản ánh vào TK 334 và TK 338 một cách phù hợp và được khái quát qua sơ đồ sau: Trình tự kế toán các nghiệp vụ chính về thanh toán tiền lương được biểu hiện qua sơ đồ sau: SƠ ĐỒ SỐ 1.1: HẠCH TOÁN CÁC THANH TOÁN VỚI CNVC Sinh viên: Nguyễn Thị Thanh Vân Trang: 20
- Xem thêm -