Tài liệu Hình tượng người phụ nữ trong phạm tải ngọc hoa

  • Số trang: 73 |
  • Loại file: DOC |
  • Lượt xem: 78 |
  • Lượt tải: 0
tructuyentailieu

Tham gia: 25/05/2016

Mô tả:

H×nh tîng ngêi phô n÷ trong “Ph¹m T¶i – Ngäc Hoa” Lêi nãi ®Çu Chóng t«i ®Õn víi t¸c phÈm “Ph¹m T¶i – Ngäc Hoa” - mét chuyÖn N«m khuyÕt danh cã gi¸ trÞ trong nÒn v¨n häc d©n téc, b»ng ®Ò tµi : “H×nh tîng ngêi phô n÷ trong Ph¹m T¶i – Ngäc Hoa”. Chóng t«i xem ®©y lµ c«ng tr×nh khÐp l¹i c¶ qu¸ tr×nh häc tËp trong suèt n¨m n¨m qua. Vµ ®©y còng lµ bíc tËp dît ®Çu tiªn trªn con ®êng nghiªn cøu vµ t×m hiÓu c¸c hiÖn tîng v¨n häc. Ch¾c ch¾n luËn v¨n cßn nhiÒu h¹n chÕ vµ thiÕu sãt, chóng t«i rÊt mong ®îc sù ®ãng gãp ý kiÕn vµ sù chØ b¶o tËn t×nh cña c¸c thÇy c« gi¸o vµ b¹n bÌ trong khoa. Trong suèt qu¸ tr×nh thùc hiÖn ®Ò tµi, chóng t«i ®· ®îc sù gióp ®ì tËn t×nh cña c¸c thÇy c« gi¸o trong khoa, ®Æc biÖt lµ c« gi¸o Th¹ch Kim H¬ng. Chóng t«i xin ®îc bµy tá lßng biÕt ¬n, xin göi ®Õn c¸c thÇy c« vµ c¸c b¹n lêi c¶m ¬n tr©n träng vµ ch©n thµnh nhÊt ! Trang: 1 H×nh tîng ngêi phô n÷ trong “Ph¹m T¶i – Ngäc Hoa” Vinh. Ngµy 19/ 05/2006 NguyÔn ThÞ Tïng Liªn Trang: 2 H×nh tîng ngêi phô n÷ trong “Ph¹m T¶i – Ngäc Hoa” Môc lôc Tran g Lêi nãi ®Çu Môc lôc PhÇn I: Më ®Çu 1. 2. 3. 4. 5. 6. LÝ do vµ môc ®Ých nghiªn cøu LÞch sö vÊn ®Ò §èi tîng nghiªn cøu Ph¹m vi nghiªn cøu Ph¬ng ph¸p nghiªn cøu CÊu tróc cña luËn v¨n PhÇn II : Néi dung Ch¬ng I: Giíi thuyÕt chung vÒ h×nh tîng ngêi phô 1 2 4 4 4 7 7 7 8 9 9 n÷ trong v¨n häc d©n gian vµ v¨n häc trung ®¹i ViÖt Nam 1.1. Kh¸i niÖm h×nh tîng 1.2. H×nh tîng ngêi phô n÷ trong v¨n häc d©n 9 10 gian 1.2.1. Dòng c¶m, kiªn cêng trong mäi hoµn c¶nh 1.2.2. Thuû chung, son s¾t, mét lßng gi÷ trän 10 11 ®¹o tao khang 1.2.3. ChÞu th¬ng, chÞu khã kh«ng qu¶n nhäc 12 nh»n, hÕt mùc yªu th¬ng vµ ch¨m lo cho chång con 1.2.4. Nh÷ng th©n phËn hÈm hiu, nh÷ng kiÕp ngêi 12 næi nªnh, bÌo bät 1.3. H×nh tîng ngêi phô n÷ trong v¨n häc trung 13 Trang: 3 H×nh tîng ngêi phô n÷ trong “Ph¹m T¶i – Ngäc Hoa” ®¹i ViÖt Nam 1.3.1. Nh÷ng biÓu hiÖn vÒ vÎ ®Ñp cña ngêi phô 14 n÷ trong v¨n häc trung ®¹i ViÖt Nam 1.3.1.1. VÎ ®Ñp tµi n¨ng vµ trÝ tuÖ 1.3.1.2. Vît qua lÔ gi¸o phong kiÕn ®Ó ®Õn víi 14 16 t×nh yªu tù do 1.3.1.3. VÎ ®Ñp h×nh thÓ, mét vÎ ®Ñp mang ®Çy 17 h¬ng s¾c thiªn nhiªn 1.3.2. HiÖn th©n cña mäi nçi thèng khæ díi x· héi 19 phong kiÕn Ch¬ng II. H×nh tîng ngêi phô n÷ trong “Ph¹m T¶i – 22 Ngäc Hoa” 2.1. Vµi nÐt giíi thiÖu vÒ t¸c phÈm “Ph¹m T¶i – 22 Ngäc Hoa” 2.2. H×nh tîng ngêi phô n÷ trong “Ph¹m T¶i – 24 Ngäc Hoa” 2.2.1. VÎ ®Ñp h×nh thÓ – mét trang tuyÖt s¾c 24 thiªn h¬ng 2.2.2. Nh÷ng biÓu hiÖn cña vÎ ®Ñp t©m hån 2.2.2.1. Kh¸t väng tù do b×nh ®¼ng trong t×nh 27 27 yªu 2.2.2.2. Th«ng minh, linh ho¹t trong mäi t×nh 30 huèng khã kh¨n, nguy kÞch 2.2.2.3. HiÖn th©n cña lßng c¨m hên, tinh thÇn ®Êu tranh quyÕt liÖt vµ sù dòng c¶m kiªn cêng Trang: 4 34 H×nh tîng ngêi phô n÷ trong “Ph¹m T¶i – Ngäc Hoa” 2.2.2.4. Mét lßng kiªn trinh, gi÷ trän tiÕt nghÜa trong 39 ®¹o vî chång 2.3. NghÖ thuËt thÓ hiÖn h×nh tîng ngêi phô n÷ 43 trong “Ph¹m T¶i – Ngäc Hoa” 2.3.1. NghÖ thuËt miªu t¶ ngo¹i h×nh nh©n vËt 2.3.2. NghÖ thuËt miªu t¶ diÔn biÕn t©m lý nh©n 43 44 2.3.3. NghÖ thuËt x©y dùng tÝnh c¸ch nh©n vËt 2.3.4. NghÖ thuËt miªu t¶ kÕt hîp gi÷a tr÷ t×nh 46 47 vËt vµ tù sù PhÇn III. KÕt luËn Tµi liÖu tham kh¶o Trang: 5 50 52 H×nh tîng ngêi phô n÷ trong “Ph¹m T¶i – Ngäc Hoa” PhÇn I: Më ®Çu 1.Môc ®Ých vµ lÝ do nghiªn cøu 1.1.Trong nÒn v¨n häc ViÖt Nam, dï nh×n ë gãc ®é nµo th× h×nh tîng ngêi phô n÷ vÉn lu«n lµ mét h×nh tîng ®Ñp. §Æc biÖt trong “Ph¹m T¶i – Ngäc Hoa” h×nh tîng ngêi phô n÷ ®· ®Ó l¹i trong t«i mét dÊu Ên kh¸ s©u ®Ëm. §ã chÝnh lµ sù ®Êu tranh quyÕt liÖt, ®Êu tranh kh«ng mÖt mái vµ kh«ng ngõng nghØ cña nµng Ngäc Hoa. B¶n th©n t«i lµ mét phô n÷ lu«n c¶m thÊy tù hµo vÒ giíi chóng t«i. Bëi ®ã lµ nh÷ng b«ng hoa t¬i th¾m, ng¸t h¬ng, lu«n lµm ®Ñp cho ®êi. ChÝnh v× vËy mµ t«i rÊt t©m ®¾c khi t×m hiÓu ®Ò tµi nµy. 1.2. Ngµy nay nh©n lo¹i ®ang ra søc ®Êu tranh cho vÊn ®Ò “nam n÷ b×nh quyÒn”. V× vËy “H×nh tîng ngêi phô n÷” lu«n lµ mét ®Ò tµi hÊp dÉn ®èi víi c¸c nhµ nghiªn cøu v¨n häc. Song nh×n chung cho ®Õn nay, ®Ò tµi “h×nh tîng ngêi phô n÷ trong Ph¹m T¶i – Ngäc Hoa” vÉn cßn ®ang bá ngá, cha ®îc ai nghiªn cøu . C¸c nhµ nghiªn cøu cha ®îc quan t©m l¾m ®èi víi ®Ò tµi nµy. LuËn v¨n t×m hiÓu vÒ “H×nh tîng ngêi phô n÷ trong Ph¹m T¶i – Ngäc Hoa” nh»m gãp mét phÇn vµo viÖc nghiªn cøu, ®ã lµ t¹o ra mét c¸i nh×n s©u s¾c, toµn diÖn vµ cã hÖ thèng vÒ “H×nh tîng ngêi phô n÷ trong Ph¹m T¶i – Ngäc Hoa” Trang: 6 H×nh tîng ngêi phô n÷ trong “Ph¹m T¶i – Ngäc Hoa” 1.3.Trong ch¬ng tr×nh d¹y häc v¨n hiÖn nay nãi chung vµ trung häc phæ th«ng nãi riªng, ®Ò tµi “ Ngêi phô n÷” lµ mét ®Ò tµi ®îc nh¾c ®Õn kh¸ nhiÒu trong c¸c t¸c phÈm. ChÝnh v× vËy, viÖc t×m hiÓu ®Ò tµi nµy sÏ gióp cho ngêi gi¸o viªn phæ th«ng cã ®îc c¶m quan tèt h¬n vÒ t¸c phÈm cã liªn quan ®Õn ®Ò tµi, nã t¹o ra mét ý nghÜa thiÕt thùc trong viÖc gi¶ng d¹y bé m«n v¨n häc Trung ®¹i ë trêng phæ th«ng trung häc. 2. LÞch sö vÊn ®Ò nghiªn cøu 2.1. LÞch sö cña ®Ò tµi mµ luËn v¨n t×m hiÓu qu¶ thùc lµ rÊt khiªm tèn song nh÷ng vÊn ®Ò cã liªn quan ®Õn ®Ò tµi th× ®· ®îc nghiªn cøu c¸ch ®©y kh¸ l©u. MÊy thËp kØ tríc, cã mét sè c«ng tr×nh nghiªn cøu vÒ t¸c phÈm “Ph¹m T¶i – Ngäc Hoa” vµ thÓ lo¹i truyÖn N«m. - Bïi V¨n Nguyªn cã bµi: “ TruyÖn N«m khuyÕt danh – mét hiÖn tîng ®Æc biÖt cña v¨n häc ViÖt Nam”, ®¨ng trªn “Nghiªn cøu v¨n häc” sè 7/1960. - Lª Hoµi Nam cã bµi viÕt : “Ph¹m T¶i – Ngäc Hoa” – mét truyÖn N«m khuyÕt danh cã gi¸ trÞ” ®¨ng trªn “Nghiªn cøu v¨n häc” sè 8 / 1960 - §Æng Thanh Lª víi bµi: “Nh©n vËt phô n÷ qua mét sè truyÖn N«m”, ®¨ng trªn “T¹p chÝ v¨n häc”, sè 2 – 3 /1968 - Lª Hoµi Nam cã bµi viÕt : “TruyÖn N«m khuyÕt danh” in trong cuèn “ LÞch sö v¨n häc ViÖt Nam”, tËp 3, NXBGD, 1978. Trang: 7 H×nh tîng ngêi phô n÷ trong “Ph¹m T¶i – Ngäc Hoa” - §Æng Thanh Lª cã bµi: “ Tõ nh÷ng chuyÖn N«m ®i ®Õn mét sè ®Æc ®iÓm cña thÓ lo¹i truyÖn N«m”, in trong cuèn “TruyÖn KiÒu vµ thÓ lo¹i truyÖn N«m”, NXBKHXH, 1979. - C¸c t¸c gi¶ V¨n T©n, Vò Ngäc Phan … còng cã bµi viÕt vÒ t¸c phÈm “Ph¹m T¶i – Ngäc Hoa” in trong cuèn “LÞch sö v¨n häc ViÖt Nam”, quyÓn 3, NXBKHXH, 1980. - C¸c t¸c gi¶ V¨n T©n, NguyÔn Hång Phong, NguyÔn §æng Chi cã bµi: “TruyÖn N«m khuyÕt danh”, in trong cuèn “LÞch sö v¨n häc ViÖt Nam”, quyÓn 3, NXBKHXH, 1980. - KiÒu Thu Ho¹ch víi: “TruyÖn n«m - nguån gèc vµ b¶n chÊt thÓ lo¹i” NXBKHXH, 1991. Ngoµi ra cßn cã mét sè c«ng tr×nh nghiªn cøu nh: “V¨n häc ViÖt Nam nöa cuèi thÕ kû XVIII ®Õn hÕt thÕ kû XIX” cña NguyÔn Léc, “MÊy vÊn ®Ò cña thi ph¸p v¨n häc trung ®¹i ViÖt Nam” cña TrÇn §×nh Sö ..v..v.. còng cã ®iÓm qua vÊn ®Ò ngêi phô n÷ trong truyÖn n«m khuyÕt danh. Khi bµn vÒ vÊn ®Ò ngêi phô n÷, c¸c nhµ nghiªn cøu ®· ®a ra mét sè nhËn xÐt nh sau: “Trong viÖc x©y dùng vµ gi÷ g×n h¹nh phóc løa ®«i, vai trß ngêi phô n÷ rÊt ®îc ®Ò cao.Hä ®ãng vai trß chñ ®éng ®Êu tranh cho chÝnh nghÜa, cho t×nh yªu, cho t×nh thñy chung, gi¶i quyÕt nhiÒu khã kh¨n gióp ngêi yªu tho¸t n¹n. Ngêi ta thÊy nhiÒu khi b¶n lÜnh cña ngêi phô n÷ cßn v÷ng vµng h¬n c¶ phÝa ®µn «ng.”[13; 11]. Trang: 8 H×nh tîng ngêi phô n÷ trong “Ph¹m T¶i – Ngäc Hoa” “§Ó x©y dùng t×nh yªu, b¶o vÖ h¹nh phóc c¸c nh©n vËt phô n÷ ®· ph¶i chiÕn ®Êu rÊt dòng c¶m, rÊt bÒn bØ.Hä ph¶i kh¾c phôc c¸i ý thøc ph©n chia giai cÊp, ph¶i vît qua sù rµng buéc kh¾t khe cña lÔ gi¸o, ph¶i chÞu ®ùng tÊt c¶ khæ cùc ®Ó ®Êu tranh chèng l¹i nh÷ng tªn lµm cha chØ biÕt cã tiÒn, nh÷ng tªn lµm vua, lµm quan chØ biÕt cã g¸i ®Ñp…”[19; 242]. “Gi¸ trÞ t tëng ®Æc s¾c cña truyÖn n«m chÝnh lµ ë chç ®· biÓu hiÖn ngêi phô n÷ kh«ng chØ víi t c¸ch lµ nh÷ng n¹n nh©n ch×m ®¾m trong bÓ khæ v« biªn mµ cßn víi t c¸ch lµ nh÷ng con ngêi kiªn cêng chèng l¹i bÊt c«ng vµ ¸p bøc, nh÷ng con ngêi mang trong m×nh dßng m¸u hµo hïng cña mét d©n téc cha bao giê khiÕp nhîc tríc cêng quyÒn vµ b¹o lùc”[8; 9]. “Cïng víi h×nh tîng ngêi n«ng d©n trong v¨n häc d©n gian,h×nh tîng ngêi phô n÷ trong truyÖn n«m lµ mét biÓu hiÖn cña yÕu tè d©n chñ,cña tinh thÇn nh©n ®¹o chñ nghÜa trong lÞch sö t tëng, lÞch sö v¨n hãa, lÞch sö v¨n häc d©n téc”[20; 135]. 2.2. Qua kh¶o s¸t chóng t«i thÊy, nh×n chung c¸c c«ng tr×nh nghiªn cøu tríc ®©y( nh ®· nªu ë trªn), hÇu hÕt chØ míi tËp trung nghiªn cøu vÒ truyÖn n«m khuyÕt danh, vÒ t¸c phÈm “Ph¹m T¶i – Ngäc Hoa” hoÆc còng chØ míi dõng l¹i ë møc ®é chung chung khi nãi vÒ ngêi phô n÷, chø cha ®i s©u vµo nghiªn cøu ®Ò tµi nµy mét c¸ch cô thÓ, cha lµm næi bËt ®îc “H×nh tîng ngêi phô n÷ trong Ph¹m T¶i – Ngäc Hoa” Trang: 9 H×nh tîng ngêi phô n÷ trong “Ph¹m T¶i – Ngäc Hoa” Trong sè c¸c c«ng tr×nh nghiªn cøu trªn th× bµi viÕt “Nh©n vËt phô n÷ qua mét sè truyÖn n«m” ®¨ng trªn “T¹p chÝ v¨n häc” sè 2- 3 /1986 cña §Æng Thanh Lª vµ bµi viÕt “Ph¹m T¶i – Ngäc Hoa, mét truyÖn n«m khuyÕt danh cã gi¸ trÞ”, ®¨ng trªn “ Nghiªn cøu v¨n häc” sè 8/1960 cña Lª Hoµi Nam, ®îc xem lµ gÇn víi ®Ò tµi luËn v¨n nhÊt. Song ë bµi viÕt cña §Æng Thanh Lª th× chØ ®i vµo nh÷ng nÐt chung chung cña c¸c nh©n vËt phô n÷ ë mét sè truyÖn n«m, chø còng cha thËt sù ®i vµo bÊt k× mét h×nh tîng phô n÷ cô thÓ nµo, cßn ë bµi viÕt cña Lª Hoµi Nam th× t¸c gi¶ l¹i chØ ®i vµo nghiªn cøu t¸c phÈm “Ph¹m T¶i – Ngäc Hoa”. T¸c gi¶ tuy cã ®Ò cËp ®Õn h×nh tîng ngêi phô n÷, song chØ míi ë møc ®é chung chung, cha ®ñ ®Ó ngêi ®äc thÊy ®îc mét Ngäc Hoa thËt ®Æc s¾c, thËt næi bËt víi nh÷ng biÓu hiÖn cô thÓ cña nh©n vËt. 2.3. LuËn v¨n trªn c¬ së tiÕp thu ý kiÕn cña c¸c nhµ nghiªn cøu ®i tríc, chóng t«i cã g¾ng ®a ra nh÷ng kiÕn gi¶i cña m×nh ®Ó t¹o ra mét c¸i nh×n s©u s¾c, toµn diÖn vµ cã hÖ thèng vÒ h×nh tîng ngêi phô n÷ trong “Ph¹m T¶i – Ngäc Hoa”. 3. §èi tîng nghiªn cøu §èi tîng nghiªn cøu cña luËn v¨n lµ “H×nh tîng ngêi phô n÷ trong Ph¹m T¶i – Ngäc Hoa” cã më réng sù ®èi chiÕu so s¸nh víi nh÷ng h×nh tîng ngêi phô n÷ kh¸c trong v¨n häc d©n Trang: 10 H×nh tîng ngêi phô n÷ trong “Ph¹m T¶i – Ngäc Hoa” gian vµ v¨n häc trung ®¹i ViÖt Nam. Nh×n h×nh tîng ngêi phô n÷ trong “Ph¹m T¶i – Ngäc Hoa” trªn mét chiÒu dµi xuyªn suèt cña lÞch sö v¨n häc d©n téc ®Ó x¸c ®Þnh nh÷ng nÐt riªng cña h×nh tîng nµy – Ngäc Hoa. 4.Ph¹m vi nghiªn cøu Ph¹m vi kh¶o s¸t cña luËn v¨n lµ truyÖn n«m “Ph¹m T¶i – Ngäc Hoa”, in trong cuèn “Kho tµng truyÖn n«m khuyÕt danh ViÖt Nam”, tËp I, NXBVH, n¨m 2000 do Bïi V¨n Vîng chñ biªn. 5. Ph¬ng ph¸p nghiªn cøu XuÊt ph¸t tõ nhiÖm vô cña ®Ò tµi, luËn v¨n nµy ®· cã sö dông nh÷ng ph¬ng ph¸p sau: - Ph¬ng ph¸p ph©n tÝch - Ph¬ng ph¸p so s¸nh - Ph¬ng ph¸p kh¶o s¸t, thèng kª TÊt c¶ nh÷ng ph¬ng ph¸p trªn ®Òu ®îc chóng t«i sö dông díi gãc nh×n quan ®iÓm cña lÞch sö (v× ®©y lµ t¸c phÈm ®îc s¸ng t¸c ë thêi trung ®¹i). 6. CÊu tróc cña luËn v¨n gåm 3 phÇn PhÇn I : Më ®Çu PhÇn II: Néi dung. §îc chia lµm hai ch¬ng Trang: 11 H×nh tîng ngêi phô n÷ trong “Ph¹m T¶i – Ngäc Hoa” Ch¬ng I. Giíi thuyÕt chung vÒ h×nh tîng ngêi phô n÷ trong v¨n häc d©n gian vµ v¨n häc trung ®¹i ViÖt Nam. Ch¬ng II. H×nh tîng ngêi phô n÷ trong “Ph¹m T¶i – Ngäc Hoa” PhÇn III. KÕt luËn. Trang: 12 H×nh tîng ngêi phô n÷ trong “Ph¹m T¶i – Ngäc Hoa” PhÇn II: Néi dung Ch¬ng I Giíi thuyÕt chung vÒ h×nh tîng ngêi phô n÷ trong v¨n häc d©n gian vµ v¨n häc trung ®¹i ViÖt Nam 1.1. Kh¸i niÖm h×nh tîng Trong c¸c c«ng tr×nh nghiªn cøu v¨n häc tríc ®©y, chóng ta thêng b¾t gÆp nh÷ng thuËt ng÷ nh: h×nh tîng nghÖ thuËt, h×nh tîng t¸c gi¶, h×nh tîng c¸i t«i, h×nh tîng con ngêi, h×nh tîng nh©n vËt … VËy h×nh tîng lµ g×? X. ¢y danh xtanh cho r»ng : “Tríc c¸i nh×n bªn trong, tríc c¶m gi¸c cña t¸c gi¶ hÞªn lªn mét h×nh tîng nµo ®Êy, thÓ hiÖn ®îc mét c¸ch xóc ®éng ®Ò tµi cña anh ta vµ anh ®Æt ra mét nhiÖm vô, ®ã lµ biÕn h×nh tîng Êy thµnh vµi ba h×nh ¶nh riªng biÖt, nh÷ng chi tiÕt mµ trong sù tæng hîp vµ ®èi chiÕu víi nhau, chóng l¹i gîi lªn trong ý thøc vµ t×nh c¶m cña ngêi c¶m thô ®óng c¸i h×nh tîng xuÊt ph¸t ®· ®îc kh¸i qu¸t Êy”(1). Theo “Tõ ®iÓn thuËt ng÷ v¨n häc”, NXB §HQGHN, 2000 cña nhãm Lª B¸ H¸n – TrÇn §×nh Sö – NguyÔn Kh¾c Phi th× : “H×nh tîng lµ s¶n phÈm cña ph¬ng thøc chiÕm lÜnh, thÓ hiÖn vµ t¸i t¹o theo quy luËt cña nghÖ thuËt”. Cßn theo “Tõ ®iÓn tõ H¸n ViÖt”, NXBGD, 1994. Cña Phan V¨n C¸c (chñ biªn) th× “h×nh tîng lµ h×nh ¶nh cña con ngêi 1(1) Ph¬ng Lùu (chñ biªn), Lý luËn v¨n häc, NXB GD, 1997, tr.140. Trang: 13 H×nh tîng ngêi phô n÷ trong “Ph¹m T¶i – Ngäc Hoa” hay ®êi sèng ®îc miªu t¶ trong t¸c phÈm ®Ó ph¶n ¸nh thùc tÕ vµ nãi lªn mét t tëng t×nh c¶m”. Nh vËy nÕu mét nhµ v¨n ®ang tr×nh bµy, thÓ hiÖn cuéc sèng kh¸ch quan, còng nh t©m t, t×nh c¶m, íc muèn chñ quan cña con ngêi mét c¸ch cô thÓ, sinh ®éng, truyÒn c¶m th× cã nghÜa lµ nhµ v¨n ®ã ®ang tiÕn hµnh mét ho¹t ®éng s¸ng t¹o, nh»m ®em l¹i mét vËt phÈm míi, mét hiÖn tîng míi mµ tríc ®ã cha tõng cã, cha tõng biÕt ®Õn vµ ph¶n ¸nh mét hiÖn thùc cña thùc tÕ, in ®Ëm dÊu Ên chñ quan vµ c¸ tÝnh s¸ng t¹o cña nhµ v¨n. ViÖc lµm nµy cña nhµ v¨n chÝnh lµ thÓ hiÖn cuéc sèng b»ng h×nh tîng. VËy nãi tãm l¹i: H×nh tîng chÝnh lµ tÊt c¶ nh÷ng g× cã trong hiÖn thùc cuéc sèng, ®îc t¸c gi¶ t¸i hiÖn l¹i mét c¸ch s¸ng t¹o, cã chän läc, th«ng qua trÝ tëng tîng vµ tµi n¨ng cña chÝnh t¸c gi¶ trong t¸c phÈm cña m×nh. 1.2. H×nh tîng ngêi phô n÷ trong v¨n häc d©n gian Trë vÒ víi v¨n häc d©n gian, n¬i ®îc xem lµ m¶nh ®Êt ®Çu tiªn, réng r·i vµ mµu mì cho sù ph¸t triÓn vÒ ®Ò tµi ngêi phô n÷, ta b¾t gÆp h×nh tîng ngêi phô n÷ víi nhiÒu tÝnh c¸ch kh¸c nhau. Tõ nh÷ng ngêi phô n÷ cã tªn cho ®Õn nh÷ng ngêi phô n÷ kh«ng tªn. TÊt c¶ hä ®Òu ®îc c¸c t¸c gi¶ v¨n häc ghi l¹i vµ kh¾c häa nªn nh÷ng h×nh tîng nghÖ thuËt ®éc ®¸o. Trang: 14 H×nh tîng ngêi phô n÷ trong “Ph¹m T¶i – Ngäc Hoa” 1.2.1. Dòng c¶m kiªn cêng trong mäi hoµn c¶nh Ngay tõ xa xa, tõ khi loµi ngêi cßn ®ang trong t×nh tr¹ng s¬ khai, nh÷ng ngêi phô n÷ ®· tá ra kiªn cêng, dòng c¶m kh«ng kÐm g× c¸c trang anh hïng nam giíi. §ã lµ h×nh ¶nh bµ “N÷ Oa ®éi ®¸ v¸ trêi”. Bµ ®· kh«ng ng¹i khã kh¨n gian khæ, hi sinh th©n m×nh ®Ó cøu nh©n lo¹i. MÆc dï ®©y chØ lµ c©u chuyÖn thÇn tho¹i, kh«ng cã thËt. Song qua c©u chuyÖn, ta thÊy h×nh ¶nh ngêi phô n÷ ®· ®îc ngîi ca, ®îc t«n vinh, ®îc ®Ò cao víi mét hµnh ®éng cao c¶, phi thêng. Trong truyÒn thuyÕt “Bµ chóa kho”, ta thÊy hiÖn lªn mét h×nh ¶nh ngêi phô n÷ dòng c¶m chiÕn ®Êu chèng l¹i kÎ thï ®Ó b¶o vÖ cho nh©n d©n. Bµ thµ hy sinh th©n m×nh chø kh«ng ®Ó kho l¬ng r¬i vµo tay giÆc. Nh©n d©n ta ®· kh«ng quªn c«ng lao vµ lßng dòng c¶m cña bµ, nªn ®· viÕt nªn c©u chuyÖn vÒ bµ víi mét tÊm lßng t«n kÝnh. H×nh ¶nh nµng Tiªn Dung trong truyÒn thuyÕt “Chö §ång Tö” còng lµ mét phô n÷ ®Çy dòng c¶m. Nµng s½n sµng vît qua mäi lÔ gi¸o phong kiÕn, tõ bá mäi ®Þa vÞ cao sang cña mét nµng c«ng chóa ®Ó lÊy mét anh d©n chµi nghÌo ®Õn møc kh«ng cã m¶nh v¶i che th©n. Tiªn Dung ®· bÊt chÊp tÊt c¶ ®Ó ®Õn víi mèi t×nh qu¸ chªnh lÖch vÒ giai cÊp, ®Þa vÞ nµy. §©y qu¶ lµ mét hµnh ®éng c¬ng quyÕt vµ dòng c¶m. Trang: 15 H×nh tîng ngêi phô n÷ trong “Ph¹m T¶i – Ngäc Hoa” Nh vËy, qua nh÷ng c©u chuyÖn cæ, h×nh tîng ngêi phô n÷ ®· hiÖn lªn víi mét vÎ ®Ñp r¹ng ngêi cña nh÷ng phÈm chÊt ®¸ng quý. Sù dòng c¶m, kiªn cêng lµ mét trong nh÷ng phÈm chÊt ®Ñp ®Ï vµ ®¸ng tù hµo cña ngêi phô n÷. PhÈm chÊt Êy ®· gióp cho phô n÷ ViÖt Nam tho¸t ra khái sù rµng buéc cña chÕ ®é phong kiÕn vµ tù kh¼ng ®Þnh vÞ trÝ cña m×nh trong x· héi. 1.2.2. Thñy chung, son s¾t, mét lßng gi÷ trän ®¹o tao khang §©y lµ mét trong nh÷ng phÈm chÊt cao quý cña ngêi phô n÷ ¸ §«ng nãi chung, ngêi phô n÷ ViÖt Nam nãi riªng. PhÈm chÊt Êy ®· ®i vµo v¨n häc. Vµ nã gãp phÇn lµm nªn vÎ ®Ñp cña ngêi phô n÷ ViÖt Nam. NÕu ai ®· tõng ®äc truyÖn cæ tÝch “TrÇu cau” th× sÏ thÊy c©u chuyÖn lµ mét bµi ca tuyÖt ®Ñp vÒ sù thuû chung nh nhÊt cña ngêi vî, mét ngêi phô n÷ lu«n gi÷ trän ®¹o vî chång. Ngay c¶ khi chÕt ®i, bÞ ho¸ kiÕp mµ nµng vÉn muèn lµm mét loµi c©y d©y leo ®Ó ®îc quÊn quýt bªn c¹nh chång. Kh«ng chØ trong truyÓn cæ mµ trong ca dao, chóng ta còng tõng thÊy kh«ng Ýt c©u ca nãi vÒ phÈm chÊt ®¸ng quý nµy cña ngêi phô n÷ ViÖt Nam: “Chång em ¸o r¸ch em th¬ng Chång ngêi ¸o gÊm x«ng h¬ng mÆc ngêi” Cho dï ngêi chång cã nh thÕ nµo ®i ch¨ng n÷a th× ngêi vî vÉn mét mùc yªu th¬ng. Hä kh«ng v× phó quý danh lîi mµ phô nghÜa tao khang, thay lßng ®æi d¹. Ngay c¶ khi gi÷a hä cã sù ng¨n c¸ch vÒ kh«ng gian ph¶i chÞu xa x«i c¸ch trë. Trang: 16 H×nh tîng ngêi phô n÷ trong “Ph¹m T¶i – Ngäc Hoa” Chµng ®i xa c¸ch nói s«ng ThiÕp ®©y c¸ch mÆt mµ kh«ng c¸ch lßng. Th× ngêi phô n÷ vÉn gi÷ nguyªn mét lßng kh«ng thay ®æi. M·i gi÷ trän sù thuû chung ®èi víi ngêi mµ m×nh yªu th¬ng. Phô n÷ ViÖt Nam lµ vËy ®ã. Hä lu«n thuû chung, son s¾t. Dï biÓn cã c¹n, non cã mßn th× t×nh c¶m cña hä vÉn kh«ng hÒ phai nh¹t. 1.2.3. ChÞu th¬ng, chÞu khã, kh«ng qu¶n nhäc nh»n, hÕt mùc yªu th¬ng vµ ch¨m lo cho chång con Mét trong nh÷ng ®Æc trng vÒ phÈm chÊt ®¹o ®øc cña ngêi phô n÷ ViÖt Nam lµ ®øc tÝnh chÞu th¬ng, chÞu khã. Hä lµ nh÷ng ngêi phô n÷ t¶o tÇn, ®¶m ®ang, vÊt v¶ mét n¾ng hai s¬ng, ch¨m lo cho chång con chu ®¸o. Trong ca dao ®· cã kh«ng Ýt nh÷ng c©u cã néi dung nh thÕ: “C¸i cß lÆn léi bê s«ng G¸nh g¹o ®a chång tiÕng khã nØ non Em vÒ nu«i c¸i cïng con §Ó anh ®i trÈy níc non Cao B»ng” Ngêi phô n÷ lu«n vît lªn tÊt c¶ ®Ó dµnh nh÷ng t×nh c¶m yªu th¬ng cho chång con. Hä kh«ng ng¹i khã kh¨n, vÊt v¶, Trang: 17 H×nh tîng ngêi phô n÷ trong “Ph¹m T¶i – Ngäc Hoa” s½n sµng nhËn lÊy nh÷ng phÇn khã nhäc vÒ m×nh, miÔn sao ngêi mµ hä yªu th¬ng ®îc h¹nh phóc: “Chµng ¬i! cho thiÕp theo cïng §ãi no thiÕp chÞu l¹nh lïng thiÕp cam” Hay: “Chµng ¬i! ®a tói thiÕp mang §a kh¨n thiÕp x¸ch cho chµng ®i kh«ng” Nh÷ng ngêi phô n÷ Êy s½n sµng hy sinh tÊt c¶ v× chång v× con. Víi ngêi phô n÷ th× t×nh yªu th¬ng dµnh cho chång, con cña hä lµ v« bê bÕn. Víi phÈm chÊt nµy, nã ®· gãp phÇn lµm cho h×nh tîng ngêi phô n÷ trong v¨n häc d©n gian ViÖt Nam trë nªn t¬i ®Ñp h¬n, cã søc sèng h¬n vµ ®Ó l¹i dÊu Ên s©u ®Ëm trong lßng ®éc gi¶. 1.2.4. Nh÷ng th©n phËn hÈm hiu, nh÷ng kiÕp ngêi næi nªnh, bÌo bät Kh«ng chØ dõng l¹i ë ngîi ca mµ chñ ®Ò b¶o vÖ vµ bªnh vùc ngêi phô n÷ còng ®îc v¨n häc d©n gian ®Ò cËp ®Õn víi nhiÒu néi dung ®Æc s¾c. C¸c t¸c gi¶ d©n gian ®· thÓ hiÖn th¸i ®é chèng ®èi chÕ ®é phong kiÕn bÊt c«ng, ®Èy ngêi phô n÷ vµo cuéc sèng cña mét kiÕp ngêi n« lÖ, nh÷ng con ngêi thÊp cæ bÐ häng, kh«ng cã quyÒn quyÕt ®Þnh cho cuéc ®êi, sè phËn cña chÝnh m×nh b»ng sù c¶m th«ng, chia sÎ víi nh÷ng sè phËm hÈm hiu, nh÷ng kiÕp ngêi næi nªnh, bÌo bät: Trang: 18 H×nh tîng ngêi phô n÷ trong “Ph¹m T¶i – Ngäc Hoa” “Th©n em nh h¹t ma sa H¹t r¬i xuèng giÕng, h¹t ra ngoµi ®ång” Hay: “Th©n em nh tÊm lôa ®µo PhÊt ph¬ gi÷a chî biÕt vµo tay ai” Nh÷ng tiÕng nãi than th©n tr¸ch phËn Êy ®îc cÊt lªn b»ng mét giäng ®iÖu xãt xa, tñi hên, thÊm ®Ëm chÊt nh©n v¨n. Trong ca dao, h×nh ¶nh nh÷ng ngêi phô n÷ bÞ chµ ®¹p bëi thÕ lùc cêng quyÒn, hung b¹o còng ®îc ph¶n ¸nh rÊt m¹nh mÏ, gay g¾t: “Cã con th× mÆc cã con Th¾t lng cho dßn mµ lÊy chång quan!” Hay nh÷ng ngêi phô n÷ bÞ Ðp buéc trong t×nh yªu vµ h«n nh©n: “MÑ t«i tham thóng x«i rÒn Tham con lîn bÐo tham tiÒn c¶nh hng T«i ®· b¶o mÑ r»ng ®õng MÑ hÊm mÑ hø mÑ bng ngay vµo B©y giê chång thÊp vî cao Nh ®«i ®òa lÖch so sao cho võa” Víi sù yªu th¬ng vµ tr©n träng nh÷ng ngêi phô n÷, c¸c t¸c gi¶ d©n gian Trang: 19 H×nh tîng ngêi phô n÷ trong “Ph¹m T¶i – Ngäc Hoa” ®· vÊt lªn nh÷ng tiÕng nãi than th©n, tr¸ch phËn ®Çy ®au th¬ng, c¨m phÉn thay cho ngêi phô n÷. Tríc sù ®èi xö bÊt c«ng cña chÕ ®é phong kiÕn víi ngêi phô n÷, c¸c t¸c gi¶ d©n gian ®· viÕt nªn nh÷ng bµi ca tuyÖt ®Ñp ®Ó kh¼ng ®Þnh nh÷ng phÈm chÊt, gi¸ trÞ ®Ých thùc cña ngêi phô n÷, còng nh nh÷ng bµi ca ai o¸n, xãt xa ®Ó biÓu hiÖn sù c¶m th«ng, chia sÎ ®èi víi nh÷ng sè phËn hÈm hiu Êy. 1.3.H×nh tîng ngêi phô n÷ trong v¨n häc trung ®¹i ViÖt Nam Bªn c¹nh nh÷ng c©u ca dao nh: “Ba ®ång mét mí ®µn «ng…” ®· cã kh«ng Ýt c¸c nho sü, v¨n nh©n phong kiÕn cÊt lªn tiÕng nãi cña m×nh víi mét nh·n quan Ýt nhiÒu cã ý nghÜa tiÕn bé, chèng phong kiÕn b¶o vÖ vµ bªnh vùc ngêi phô n÷ “C¸c nho sü, v¨n nh©n Êy, ngµy ngµy tông kinh Khæng – M¹nh, nghiÒn ngÉm Tr×nh – Chu ®Ó thÊu triÖt hÕt c¸i ®Þa vÞ cao quý vµ quyÒn uy tuyÖt ®èi cña ®Êng trîng phu. Nhng rÊt nhiÒu ngêi trong hä, qua th¬ v¨n ®· bõng lªn mét niÒm tr©n träng, th¬ng yªu ®èi víi ngêi phô n÷”(1). 1.3.1. Nh÷ng biÓu hiÖn vÒ vÎ ®Ñp cña ng êi phô n÷ trong v¨n häc trung ®¹i ViÖt Nam Tõ xa xa, trong buæi b×nh minh cña nh©n lo¹i, ngêi phô n÷ ®· ®îc kh«ng Ýt lêi ngîi ca, ®Ò cao vµ t«n träng. §iÒu ®ã ®· ®îc chøng minh qua c¸c t¸c phÈm v¨n häc næi tiÕng. Cô 1(1) §Æng Thanh Lª, Nh©n vËt phô n÷ qua mét sè truyÖn N«m, T¹p chÝ V¨n häc sè 23/1968. Trang: 20
- Xem thêm -