Tài liệu Hải thượng lãn ông lê hữu trác - nhiều tác giả

  • Số trang: 4 |
  • Loại file: PDF |
  • Lượt xem: 154 |
  • Lượt tải: 0
vnthuquan

Đã đăng 1914 tài liệu

Mô tả:

Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác - nhiều tác giả
nhiều tác giả Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác nhiều tác giả Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác Chào mừng các bạn đón đọc đầu sách từ dự án sách cho thiết bị di động Nguồn: http://vnthuquan.net/ Tạo ebook: Nguyễn Kim Vỹ. MỤC LỤC Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác nhiều tác giả Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác Tiểu sử Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác (1720-1791) Lê Hữu Trác hiệu là Hải Thượng Lãn ông. Sinh ngày 12 tháng 11 năm Canh Tư (11-12-1720) tại thôn Văn Xá, làng Liêu Xá, huyện Đường Hào, phủ Thượng Hồng, tỉnh Hải Dương. Nay là xã Hoàng Hữu Nam huyện Yên Mỹ, tỉnh Hải Dương. Tuy nhiên, ông sống nhiều (từ năm 26 tuổi đến lúc mất) ở quê mẹ xứ Bầu Thượng, xã Tĩnh Diệm, huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh, nay là xã Sơn Quang, huyện Hương Sơn và c ng qua đời ở đ y vào ngày r m tháng giêng năm T n Hợi (1791) thọ 71 tuổi. Mộ ông nay c n n m ở he nư c cạn ch n núi Minh Từ thuộc huyện Hương Sơn (cách phố Ch u huyện lỵ Hương Sơn 4 c y số). Lê Hữu Trác là con thứ bảy của Lê Hữu Mưu và bà Bùi Thị Thưởng. D ng họ của ông có truyền thống hoa bảng; ông nội, bác, chú (Lê Hữu iều), anh và em họ đều đ tiến sĩ và làm quan to. Cha Lê Hữu Trác đ đệ tam giáp tiến sĩ làm Thị lang Bộ Công triều Lê Dụ Tông, gia phong chức ngự sử, tư c bá, hi mất được truy tặng Thượng thư. Năm ỷ Mùi (1739) Lê Hữu Trác 20 tuổi thấy cha qua đời, ông rời inh thành về nhà, vừa trông nom gia đình vừa chăm chỉ đèn sách, thi vào tam trường, sau đó hông thi nữa. Năm 1739 c ng là năm mở ra quy mô l n của phong trào nông d n nổi dậy chống phong iến, chỉ Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ Nguồn truyện: vnthuquan.net nhiều tác giả Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác một năm sau (1740) nghĩa qu n của Hoàng Công Chất đánh sát huyện ông. Chàng thư sinh trẻ tuổi Lê Hữu Trác đang mê mải đèn sách phải lánh đi nơi hác đọc sách. Có người thấy thế đă bảo ông "Binh lửa hắp nơi, con trai thời loạn há chịu già đời ở trong ph ng sách mãi sao?" và huyên ông nên theo nghề vợ. Từ đó ông vừa dùi mài inh sử vừa nghiên cứu binh thư. Sau nhờ ẩn sĩ họ V ở Đặng Xá dạy v thuật m dương (phép bói toán độn số), ông "nghiên cứu trong vài năm c ng biết được đại hái, m i đeo gươm t ng qu n đ th nghiệm sức học của mình" (Tựa "T m lĩnh"). Chiến tranh phong iến đă g y đau thương chết chóc cho biết bao nhiêu gia đình làng xóm, nó hông đem lại gì cho nh n d n, cho đất nư c; đã làm cho Lê Hữu Trác chán nản muốn ra hỏi qu n đội, nên ông đã nhiều lần từ chối sự đề bạt của tư ng nhà Trịnh. Ông nhận ra theo Lê hay Trịnh c ng là ch theo đuổi chiến tranh "cốt nhục tương tàn"; cái ch mạnh "xung Ngưu Đẩu" của ông c ng hóa "ngông cuồng" mà thôi. (Đọc bài thơ trong lời tựa bộ "T m lĩnh"). Cho nên năm 1746 hi người anh ở Hương Sơn mất, ông liền viện c về nuôi mẹ già, cháu nhỏ thay anh, đ xin ra hỏi qu n đội, thực sự "bẻ tên cởi giáp" theo đuổi ch hư ng m i. Lê Hữu Trác bị bệnh từ lúc ở trong qu n đội, giải ng về phải gánh vác công việc vất vả "trăm việc đổ dồn vào nh, sức ngày một yếu" (Lời tựa "T m lĩnh"), lại s m huya đèn sách hông chịu nghỉ ngơi, sau mắc cảm nặng, chạy chữa t i hai năm mà hông hỏi. Sau nhờ lương y Trần Độc, người Nghệ An là bậc lão nho, học rộng biết nhiều nhưng thi hông đ , trở về học thuốc, nhiệt tình chữa hỏi. Trong hơn một năm chữa bệnh, nh n hi rảnh r i ông đọc sách thuốc "Phùng thị cẩm nang" hi u được ch s u xa của sách thuốc. Ông Trần Độc thấy lạ, muốn đem hết cái hi u thấu về y học truyền cho ông. Vốn là người thông minh học rộng, ông mau chóng hi u s u y l , tìm thấy sự say mê ở sách y học, nhận ra nghề y hông chỉ lợi ch cho nh mà có th giúp người đời, nên ông quyết ch học thuốc. Ở Hương Sơn, ông làm nhà cạnh rừng đặt tên hiệu Lãn ông (ông lười) nói lười biếng, chán ghét công danh, tự giải phóng mình hỏi sự ràng buộc của danh lợi, của quyền thế, tự do nghiên cứu y học, thực hiện ch hư ng mà mình yêu th ch gắn bó. Giữa cảnh thiên nhiên tĩnh mịch của núi rừng Hương Sơn, s m huya mê mải đọc các sách thuốc: Y học nhập môn, Cảnh nhạc toàn thư, Nam dược thần hiệu (của Tuệ Tĩnh), Bảo sinh diệu toản yếu... thật là: Sá chi vinh nhục việc đời, Đem th n đạo nghĩa vào nơi l m tuyền. (Bất can vinh nhục sự Bảo đao nhập cùng l m. An bần - Y l th u nhàn) Hải Thượng Lãn ông muốn tìm thầy, tìm bạn đ học thêm nhưng nơi núi rừng hẻo lánh "trên hông có thầy giỏi đ học, dư i hông có bạn hiền giúp, chỉ một mình nói v i mình, tự hỏi tự đáp m m m Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ Nguồn truyện: vnthuquan.net nhiều tác giả Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác tưởng tượng đủ thứ" (Lời tựa "T m lĩnh") đ tìm ra ch n l . Sau ông nhờ một ông lang ở làng bên đi lại th n mật, giúp ông giải đáp những mắc m , vài ba năm sau ông đă chữa được một số bệnh thông thường trong gia đình và làng xóm. Mùa thu năm B nh T (1754) Lê Hữu Trác ra inh đô mong tìm thầy đ học thêm vì ông thấy y l mênh mông nhưng hông gặp được thầy giỏi, ông đành bỏ tiền mua một số phương thuốc gia truyền, trở về Hương Sơn "từ hư c sự giao du, đóng cửa đ đọc sách" (Tựa "T m lĩnh"), vừa học tập và chữa bệnh. Mười năm sau tiếng tăm của ông dã nổi ở vùng Hoan Ch u (Nghệ An). Sau mấy chục năm tận tụy v i nghề nghiệp, Hải Thượng Lãn ông dã nghiên cứu rất s u l luận Trung y qua các sách inh đi n: Nội inh, Nam inh, Thương hàn, im quỹ; tìm hi u nền y học cổ truyền của d n tộc; ết hợp v i thực tế chữa bệnh phong phú của mình, ông hệ thống hóa tinh hoa của l luận Đông y cùng v i những sáng tạo đặc biệt qua việc áp dụng l luận cổ đi n vào điều iện Việt Nam, đúc ết nền y học cổ truyền của d n tộc. Sau hơn chục năm viết nên bộ "Lãn ông t m lĩnh" gồm 28 tập, 66 quy n bao gồm đủ các mặt về y học: Y đức - Y l , Y thuật, Dược, Di dưỡng. Phần quan trọng nữa của bộ sách phản ảnh sự nghiệp văn học và tư tưởng của Hải thượng Lãn ông. Ngày 12 tháng giêng năm Cảnh Hưng 43 (1782) Lãn ông nhận được lệnh chúa triệu về inh. Lúc này ông đă 62 tuổi, sức c ng yếu lại là người chăm lo chữa bệnh cho trăm họ, nhất là ông đă quyết ch xa lánh công danh, theo đuổi nghiệp y đă mấy chục năm nên ông nhận chiếu chỉ của chúa Trịnh v i t m trạng vừa lo lắng, vừa chán nản; măi sau nghĩ đến bộ "T m lĩnh" chưa in được, mà ông " hông dám truyền thụ riêng ai, chỉ muốn đem ra công bố cho mọi người cùng biết, nhưng việc thì nặng sức lại mỏng, hó mà làm được" (Thượng inh y sự), nên ông hy vọng lần đi ra inh đô có th thực hiện việc in bộ sách, phần "con cái trong nhà c ng hết sức van nài", ông tạm làm vui từ giă gia đình, học tr rời Hương Sơn lên đường. Ra inh vào phủ chúa xem mạch và ê đơn cho thế tử Trịnh Cán, ông được Trịnh S m hen "hi u s u y l " ban thưởng cho ông 20 xuất l nh hầu, và bổng lộc ngang v i chức quan i m soát bộ Hộ đ giữ ông lại. Nhưng Lãn ông thấy nếu nhận thưởng chịu ơn thì hó l ng rời inh đô trở lại Hương Sơn được, nên ông giả ốm hông vào chầu, sau lại viện c tuổi già mắt hoa, tai điếc thường ốm yếu đ được trọ ở ngoài. Bọn ngự y ghen tỵ v i Lãn ông hông chịu chữa theo đơn của ông, nên thế tử hông hỏi, ông biết thế nhưng hông hề thắc mắc v i bọn thầy thuốc thiếu lương t m này, mặt nữa ông hông thật nhiệt tình chữa, ết quả đ s m thoát hỏi v ng cương tỏa của quyền thần, danh lợi. Thời gian ở inh đô, Lãn ông muốn về thăm cố hương Hải Dương của mình, nhưng mãi đến tháng 9 năm 1782, sau chúa Trịnh m i cho phép ông về. Sau hơn 20 năm xa cách, được trở về mảnh đất "chôn nhau cắt rốn". Đang sống giữa quê hương, ông lại có lệnh triệu về inh vì Trịnh S m ốm nặng. Nhận được lệnh Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ Nguồn truyện: vnthuquan.net nhiều tác giả Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác triệu, ông đành phải rời quê hương. Về inh ông chữa cho Trịnh S m hỏi và c ng miễn cưỡng chữa tiếp cho Trịnh Cán. Trịnh S m lại trọng thưởng cho ông. Ông bắt buộc phải nhận nhưng bụng nghĩ: "Mình tuy hông phải đã bỏ quên việc ẩn cư, nhưng nay hãy tạm nhận phần thưởng rồi sau vứt đi c ng được" (Thượng inh ư sự). Trịnh S m chết vì bệnh l u ngày sức yếu, Trịnh Cán lên thay, nhưng Trịnh Cán c ng ốm dai dẳng nên " h lực hô iệt", hó l ng hỏe được, lại nóng l ng trở về Hương Sơn, Lãn ông đang tìm ế thoái lui, thì may có người tiến cử một lương y m i, ông liền lấy c người nhà ốm nặng rời inh. Hải Thượng Lãn ông trở về Hương Sơn b ng đường thủy, nhưng sợ triều đình bắt trở lại ông phao tin đi đường bộ. Thoát hỏi inh đô ông sung sư ng như "chim sổ lồng, cá thoát lư i", l ng chỉ muốn "bay nhanh" về quê nhà: Lên đường từ giã long l u Gươm đàn nửa gánh ra ngay đô thành, Ngựa quen đường c về nhanh, Quay thuyền hó lúc lênh đênh giữa d ng. M y qua đường đ b t nồng Núi non mở mặt như l ng v i ai Xanh xanh một dải non đoài Giống non ta c chỉ vài n thôi.(Thượng inh ư sự). Ngày 2 tháng 11 (năm 1782) Lãn ông về đến Hương Sơn. Gần một năm sống giữa inh đô phong iến biết bao công danh phú qu lôi éo, nhưng ông "thung dung" ra đi lại "ngất ngưởng" trở về, l ng trong hông hề đục, ch l n hông hề sờn. Năm 1783 ông viết xong tập "Thượng inh sự" ghi lại tỉ mỉ chuyến đi inh, tập ấy là một tác phẩm văn học vô cùng qu giá. Mặc dầu tuổi già, công việc lại nhiều: chữa bệnh, dạy học, nhưng ông v n tiếp tục chỉnh l , bổ sung, viết thêm (tập V n hi b đi n, năm 1786) đ hoàn chỉnh bộ "T m lĩnh". Hải Thượng Lãn ông Lê Hữu Trác hông chỉ là danh y có cống hiến to l n cho nền y học d n tộc, ông c n là một nhà văn, nhà thơ, nhà tư tưởng l n của thời đại. Lời cuối: Cám ơn bạn đã theo dõi hết cuốn truyện. Nguồn: http://vnthuquan.net Phát hành: Nguyễn im Vỹ. Nguồn: www.ugvf.org Được bạn: Thái Nhi đưa lên vào ngày: 24 tháng 9 năm 2004 Tạo Ebook: Nguyễn Kim Vỹ Nguồn truyện: vnthuquan.net
- Xem thêm -