Tài liệu Hai phong cách hồi ký những ngày thơ ấu (nguyên hồng) và cỏ dại (tô hoài)

  • Số trang: 122 |
  • Loại file: DOC |
  • Lượt xem: 30 |
  • Lượt tải: 0
tructuyentailieu

Tham gia: 25/05/2016

Mô tả:

LuËn v¨n th¹c sÜ Ng÷ v¨n 1 Ph¹m ThÞ HiÒn BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH PHẠM THỊ HIỀN HAI PHONG CÁCH HỒI KÝ: NHỮNG NGÀY THƠ ẤU (NGUYÊN HỒNG_ VÀ CỎ DẠI (TÔ HOÀI) CHUYÊN NGÀNH: VĂN HỌC VIỆT NAM Mà SỐ : 60.22.34 NGƯỜI HƯỚNG DẪN: GS. NGUYỄN ĐĂNG MẠNH LuËn v¨n th¹c sÜ Ng÷ v¨n 2 Ph¹m ThÞ HiÒn Më ®Çu 1. Lý do chän ®Ò tµi 1.1. Chóng ta biÕt r»ng, Nguyªn Hång vµ T« Hoµi hai nhµ v¨n lín cña nÒn v¨n häc ViÖt Nam hiÖn ®¹i. Hä ®Òu thµnh danh tõ tríc c¸ch m¹ng Th¸ng 8 (giai ®o¹n 1930 - 1945) vµ ®Ó l¹i sù nghiÖp v¨n häc kh¸ ®å sé víi nhiÒu t¸c phÈm xuÊt s¾c. 1.2. Nguyªn Hång vµ T« Hoµi viÕt theo nhiÒu thÓ lo¹i kh¸c nhau, trong ®ã cã mét thÓ v¨n mµ hä rÊt së trêng: thÓ ký, nhÊt lµ håi ký. ë thÓ lo¹i nµy, hä ®Ó l¹i hai t¸c phÈm xuÊt s¾c: Nh÷ng ngµy th¬ Êu vµ Cá d¹i. 1.3. LuËn v¨n ®Æt vÊn ®Ò so s¸nh hai t¸c phÈm nµy lµ v×, chóng cïng viÕt theo mét thÓ lo¹i, cïng thuËt l¹i thêi th¬ Êu cña m×nh víi nh÷ng kû niÖm buån, cïng cã gi¸ trÞ hiÖn thùc vµ nh©n ®¹o. Tuy nhiªn, chóng ®îc viÕt víi phong c¸ch kh¸c nhau. Do ®ã ®i vµo kh¶o s¸t kü hai t¸c phÈm, ph¸t hiÖn nh÷ng nÐt ®Æc s¾c kh¸c nhau trong phong c¸ch nghÖ thuËt, sÏ gãp mét phÇn nhá vµo viÖc t×m hiÓu thªm sù nghiÖp hai nhµ v¨n. 1.4. Nguyªn Hång vµ T« Hoµi ®Òu cã t¸c phÈm ®îc tuyÓn lùa vµo ch¬ng tr×nh m«n v¨n ë c¸c cÊp phæ th«ng vµ ®¹i häc. V× thÕ, luËn v¨n còng cã thÓ gãp thªm mét tµi liÖu tham kh¶o cho viÖc thùc hiÖn ch¬ng tr×nh. 2. LÞch sö vÊn ®Ò LuËn v¨n th¹c sÜ Ng÷ v¨n 3 Ph¹m ThÞ HiÒn 2.1. Nguyªn Hång lµ c©y bót tá ra kh¸ v÷ng vµng ë nhiÒu thÓ lo¹i: tiÓu thuyÕt, truyÖn ng¾n, bót ký, håi ký vµ ®· ®Ó l¹i sù ghiÖp v¨n häc kh¸ ®å sé. B¶n th©n Nguyªn Hång còng lµ bé s¸ch - bé s¸ch quý hiÕm vÒ con ngêi, vÒ nhµ v¨n. Nguyªn Hång lµ ngêi lu«n hoµ lÉn trong sè nh÷ng ngêi lao ®éng nghÌo khæ, nhng v¨n «ng lÊp l¸nh s¾c mµu huyÒn tho¹i. §ã lµ lý do khiÕn cho kh«ng Ýt c«ng tr×nh, bµi viÕt nghiªn cøu vÒ «ng, vÒ t¸c phÈm cña «ng. Tuy nhiªn, vÒ cuèn Nh÷ng ngµy th¬ Êu cho ®Õn nay còng cha thÊy c«ng tr×nh nµo nghiªn cøu mét c¸ch cô thÓ, toµn diÖn. §Æc biÖt ®i vµo so s¸nh víi Cá d¹i cña T« Hoµi th× hoµn toµn cha cã, mµ chØ cã nghiªn cøu g¾n liÒn víi viÖc nghiªn cøu t¸c gi¶ vµ thÓ håi ký. Vµ nh thÕ, hiÖn ®· cã mét sè bµi viÕt ph©n tÝch, ®¸nh gi¸. Sau ®©y, chóng t«i xin ®îc tãm lîc mét vµi nÐt nh÷ng t×m tßi, ®¸nh gi¸ cña c¸c nhµ nghiªn cøu vÒ cuèn håi ký nµy. Nhµ nghiªn cøu v¨n häc Phan Cù §Ö trong lêi giíi thiÖu TuyÓn tËp Nguyªn Hång, (tËp 1) (Nxb V¨n häc, Hµ Néi, 1995) nhËn xÐt “Nh÷ng ngµy th¬ Êu lµ nh÷ng lêi t©m sù thiÕt tha, thÇm kÝn, nh÷ng håi øc cña mét c¸i “t«i” ®au khæ tù tr×nh bµy cuéc ®êi riªng t cña m×nh lªn trang giÊy mét c¸ch ch©n thµnh, tin cËy (tríc ®ã, trong v¨n häc níc ta cha nhiÒu nh÷ng håi ký nh thÕ)” [9, 35]. Phan Cù §Ö cßn thÊy “trong tËp håi ký xóc ®éng nµy, Nguyªn Hång ®· l¾ng nghe ®îc nh÷ng ©m vang s©u l¾ng LuËn v¨n th¹c sÜ Ng÷ v¨n 4 Ph¹m ThÞ HiÒn cña t©m hån, ghi nhËn ®îc nh÷ng c¶m gi¸c tinh tÕ tõ bªn trong vµ diÔn t¶ chóng qua c¸i nh×n hån nhiªn, t¬i s¸ng cña tuæi th¬, khiÕn cho chóng ta cã c¶m tëng thó vÞ nh ®îc ®a trë vÒ thêi th¬ Êu cña nh©n lo¹i” [9, 35]. Nh vËy, tuy kh«ng cã sù ph©n tÝch cô thÓ, nhng Phan Cù §Ö ®· ®Ò cËp ®Õn mét sè ph¬ng diÖn néi dung còng nh nghÖ thuËt mµ Nguyªn Hång thÓ hiÖn trong cuèn håi ký. §iÒu quan träng lµ «ng nhËn thÊy Nguyªn Hång s¸ng t¹o cuèn håi ký kh«ng ph¶i tõ sù “gia c«ng” nghÖ thuËt mµ tõ “nh÷ng rung ®éng cùc ®iÓm cña mét linh hån trÎ d¹i” (Th¹ch Lam), mét tuæi th¬ ®au khæ cña c¸i “t«i” t¸c gi¶. Trong bµi Nguyªn Hång - nhµ v¨n cña nh÷ng kh¸t väng sèng, Hµ Minh §øc còng ®· nãi ®iÒu nµy “Nh÷ng ngµy th¬ Êu lµ tËp truyÖn ch©n thùc c¶m ®éng cña mét cËu bÐ trong mét gia ®×nh ®¸ng th¬ng, tËp håi ký ghi l¹i “rung ®éng cùc ®iÓm cña mét linh hån trÎ d¹i” (Th¹ch Lam)” [15, 15]. T¸c gi¶ kh¼ng ®Þnh “Nguyªn Hång kh«ng ng¹i ngÇn khi miªu t¶ nh÷ng c¶nh ngé ®¸ng th¬ng thËm chÝ khæ t©m cña b¶n th©n. C¸i chÊt liÖu mµ Nguyªn Hång khai th¸c lµm ngêi ®äc nhí tíi bé ba Tù truyÖn Nh÷ng ngµy th¬ Êu, ë víi ngêi ®êi vµ Nh÷ng trêng ®¹i häc cña t«i cña Gorki vµ V« gia ®×nh cña Hector Malot” [15, 16]. V× thÕ, ë c¶ ba t¸c phÈm cã ®iÓm gÇn gòi t¬ng ®ång “lµ nh÷ng ngµy sèng nhäc nh»n ®au khæ cña tuæi nhá bÞ g¹t ra khái ®êi sèng gia ®×nh” [15, 16]. Râ LuËn v¨n th¹c sÜ Ng÷ v¨n 5 Ph¹m ThÞ HiÒn rµng t¸c gi¶ cã më réng liªn hÖ víi c¸c t¸c phÈm níc ngoµi cïng kiÓu s¸ng t¸c nh Nh÷ng ngµy th¬ Êu, nhng so víi bµi viÕt cña Phan Cù §Ö, bµi viÕt cña Hµ Minh §øc còng ®ang dõng l¹i ë nh÷ng nhËn ®Þnh kh¸i qu¸t vÒ mÆt néi dung, cha ®i vµo cô thÓ, ph©n tÝch mét c¸ch toµn diÖn. Cßn Bïi HiÓn trong bµi Nhí mét ®ång nghiÖp, «ng viÕt “Nh÷ng ngµy th¬ Êu lµ kh¸t khao ghi liÒn mét m¹ch nèi liÒn t©m sù (...), viÕt cho chÝnh m×nh, viÕt ®Ó gi¶i tho¸t m×nh khái tÊt c¶ nh÷ng nçi ¸m ¶nh nÆng nÒ, nh÷ng o¸n hên cay ®¾ng vµ c¶ nh÷ng lêi xãt th¬ng qu»n qu¹i ®ang cøa lßng m×nh nh bÊy nhiªu lìi dao s¾c nhän” [25, 75]. Sau nµy, c¸c t¸c gi¶ NguyÔn §¨ng §iÖp, Huy CËn, khi ®i vµo thÓ håi ký vµ c¸ch viÕt håi ký cña Nguyªn Hång, c¸c t¸c gi¶ ®· cã sù ph©n tÝch cô thÓ h¬n, nhng cuèn håi ký Nh÷ng ngµy th¬ Êu còng míi dõng l¹i ë viÖc ®îc c¸c t¸c gi¶ sö dông lµm dÉn chøng. §¸ng chó ý lµ bµi viÕt §Æc s¾c håi ký Nguyªn Hång cña NguyÔn §¨ng §iÖp. ¤ng nhËn thÊy “Nguyªn Hång cã c¸ch viÕt håi ký cña riªng «ng. Nhµ v¨n kh«ng hÒ t¸i hiÖn sù kiÖn theo kiÓu biªn niªn kh« cøng mµ trªn c¸i nÒn sù kiÖn, biÕn cè, «ng tËp trung vµo nh÷ng ®iÓm chÝnh yÕu, sinh ®éng nhÊt ®Ó dùng l¹i linh khÝ thêi qu¸ v·ng. C¸i mµ Nguyªn Hång quan t©m h¬n c¶ lµ lµm sao ®Ó thÓ hiÖn mét c¸ch thËt chÝnh x¸c t©m tr¹ng m×nh trong nh÷ng thêi kh¾c khã quªn Êy. Håi ký cña «ng, v× thÕ, cã thÓ coi lµ håi ký t©m LuËn v¨n th¹c sÜ Ng÷ v¨n 6 Ph¹m ThÞ HiÒn tr¹ng” [13, 231]. §Æc biÖt «ng ph¸t hiÖn trong håi ký cña Nguyªn Hång “chÊt th¬, chÊt tr÷ t×nh tréi ¸t chÊt ph©n tÝch, tù sù” vµ “c¶m høng l·ng m¹n vèn rÊt m¹nh”. TÊt c¶ nh÷ng ®Æc ®iÓm ®ã còng “®îc thÓ hiÖn mét c¸ch nhuÇn nhuyÔn trong Nh÷ng ngµy th¬ Êu, khiÕn cho t¸c phÈm nµy trë thµnh mét trong nh÷ng t¸c phÈm xuÊt s¾c nhÊt cña Nguyªn Hång gãp vµo nÒn v¨n ViÖt Nam hiÖn ®¹i” [13, 235]. Huy CËn còng thõa nhËn ®iÒu nµy khi «ng viÕt “nhiÒu ®o¹n v¨n trong Nh÷ng ngµy th¬ Êu cã chÊt th¬ kÝn ®¸o” vµ “lµ chÊt th¬ to¸t lªn tõ cuéc ®êi, chø kh«ng ph¶i c¸i lèi “thi vÞ ho¸” c¶nh vËt vµ c¶nh ®êi cña nhiÒu nhµ v¨n håi Êy, nhÊt lµ mét sè nhµ v¨n tiÓu thuyÕt thø b¶y” [4, 245]. Nh vËy, mÆc dï cha ®i s©u vµo nghiªn cøu nhng trong bµi viÕt cña m×nh c¸c nhµ nghiªn cøu Ýt nhiÒu nhËn ®Þnh, kh¸i qu¸t ®Õn néi dung vµ mét sè nÐt nghÖ thuËt cuèn håi ký Nh÷ng ngµy th¬ Êu. TrÇn ThÞ S©m ®Ò cËp ®Õn bót ph¸p thÓ hiÖn. T¸c gi¶ luËn v¨n viÕt “¶o ho¸ vµ siªu thùc - bót ph¸p Êy ë Nh÷ng ngµy th¬ Êu võa mang mµu s¾c l·ng m¹n, võa nh cã mét h×nh ¶nh cña thÕ giíi quan t«n gi¸o” [56, 51]. Vµ theo t¸c gi¶ th× c¶m quan t«n gi¸o lµ c¸i tiÒm Èn, lµ sù v« thøc ngÇm ¶nh hëng ®Õn ngßi bót Nguyªn Hång, thùc ra «ng kh«ng nhiÖt huyÕt víi §¹o C¬ ®èc. §iÒu nµy thÓ hiÖn rÊt râ trong Nh÷ng ngµy th¬ Êu khi “cËu bÐ Hång chØ d¾t tay bµ néi ®Õn nhµ thê nh mét qu¸n tÝnh, cßn lßng tin vµ say mª, cËu dµnh cho c¶ nh÷ng LuËn v¨n th¹c sÜ Ng÷ v¨n 7 Ph¹m ThÞ HiÒn nh©n vËt huyÒn tho¹i vµ cæ tÝch” (dÉn theo TrÇn ThÞ S©m) [56, 51]. Ngoµi ra cßn cã nhiÒu c«ng tr×nh, bµi viÕt cña nhiÒu t¸c gi¶ nh NguyÔn Tu©n, T« Hoµi, Bïi HiÓn, Th¹ch Lam, Kim L©n, Xu©n Giang, NguyÔn §¨ng M¹nh, Vò Tó Nam, Lª Lùu, NguyÔn Minh Ch©u, Phan DiÔm Ph¬ng, Chu Nga, Nh Phong... nghiªn cøu vÒ ®êi vµ v¨n Nguyªn Hång, trong ®ã cã ®Ò cËp ®Õn t¸c phÈm nµy. Nhng do tÝnh chÊt vµ môc ®Ých cña tõng bµi viÕt nªn khi ®Ò cËp ®Õn t¸c phÈm còng chØ dõng l¹i ë nhËn ®Þnh, ®¸nh gi¸ mét c¸ch kh¸i qu¸t, cha cã ®iÒu kiÖn t×m hiÓu s©u. 2.2. VÒ cuèn Cá d¹i cña T« Hoµi còng ®îc nghiªn cøu g¾n liÒn víi viÖc nghiªn cøu t¸c gi¶ vµ thÓ håi ký. Cã nhiÒu bµi viÕt ®îc Phong Lª (giíi thiÖu), V©n Thanh (tuyÓn chän) tËp hîp l¹i trong cuèn T« Hoµi, VÒ t¸c gia vµ t¸c phÈm, do Nhµ xuÊt b¶n Gi¸o dôc Ên hµnh n¨m 2003. §¸ng chó ý lµ c¸c bµi viÕt sau: Bµi viÕt T« Hoµi qua Tù truyÖn cña V©n Thanh. T¸c gi¶ cã ý kiÕn “T«i cho lµ T« Hoµi ®· thËt sù cã ®ãng gãp vµo v¨n häc ta m¶ng sèng buån b·, vËt lén cña mét thÕ hÖ tuæi th¬ hoÆc ®îc nh×n qua c¸ch nh×n trÎ th¬ ®Ó nãi mét c¸i g× b¶n chÊt cña cuéc ®êi cò. M¶ng s¸ng t¸c ®ã rÊt cã nÐt d¸ng, gãc c¹nh, tríc hÕt v× kh¶ n¨ng nhí dai vµ rÊt ®éng ë ký øc cña T« Hoµi” [67, 398]. VÒ cuèn “Cá d¹i víi giäng trÇm buån, ®«i khi pha chót vÞ chua xãt kÓ l¹i qu·ng ®êi th¬ Êu cña th»ng cu Bëi LuËn v¨n th¹c sÜ Ng÷ v¨n 8 Ph¹m ThÞ HiÒn lµ h×nh bãng xa gÇn cña t¸c gi¶ - mét cËu bÐ quª ë ngo¹i thµnh, hiÒn lµnh, nhót nh¸t, giµu t×nh c¶m, ph¶i rêi lµng ra KÎ Chî, gäi lµ ®i häc, nhng thùc chÊt lµ ®i ë chç mét ngêi th©n, cã cöa hiÖu nhá” [67, 399]. Cßn Phong Lª trong bµi T« Hoµi 60 n¨m viÕt..., «ng cho r»ng “ë m¶ng håi øc nµy, bªn c¹nh Nh÷ng ngµy th¬ Êu cña Nguyªn Hång, Sèng nhê cña M¹nh Phó T, T« Hoµi còng ®· gãp ®îc mét ¸ng v¨n hay vµ c¶m ®éng lµ Cá d¹i. Ba m¬i n¨m sau Cá d¹i ®îc gom vµo mét chïm Tù truyÖn - ®Ó trë thµnh mét chØnh thÓ håi øc hiÕm hoi vÒ mét tuæi th¬ vµ tuæi trÎ vÊt vëng trong kiÕm sèng vµ t×m ®êng tríc C¸ch m¹ng” [37, 39]. TrÇn H÷u T¸ trong bµi T« Hoµi th× cho r»ng “Cá d¹i gióp ta hiÓu mét c¸ch sinh ®éng nh÷ng g× ®· t¹o nªn t©m hån còng nh nh÷ng nÐt ®Æc s¾c trong phong c¸ch nhµ v¨n” [62, 147]. Ngoµi nh÷ng bµi viÕt trong cuèn cña Phong Lª vµ V©n Thanh, cã cuèn luËn v¨n cña t¸c gi¶ Hoµng ThÞ Thu An víi nhan ®Ò: S¸ng t¸c cña T« Hoµi thêi kú 1941 - 1945 (Th viÖn §¹i häc Vinh, 2001). Ch¬ng hai cña luËn v¨n, t¸c gi¶ ®Ò cËp ®Õn Cá d¹i vµ cho ®ã lµ “cuèn håi ký vÒ tuæi th¬” [1, 26]. T¸c gi¶ cßn nãi ®Õn bót ph¸p, c©u v¨n, c¸ch kÓ chuyÖn cña nhµ v¨n..., song nh×n chung t¸c gi¶ cha cã ®iÒu kiÖn ph©n tÝch mét c¸ch cô thÓ. T¸c gi¶ viÕt “víi nghÖ thuËt kÓ chuyÖn ®éc ®¸o, sù viÖc bao giê còng ®îc têng thuËt mét c¸ch ng¾n gän nhng l¹i cã søc chøa lín. Bªn c¹nh ®ã, sù viÖc têng thuËt xen lÉn c¶m xóc LuËn v¨n th¹c sÜ Ng÷ v¨n 9 Ph¹m ThÞ HiÒn cho c©u chuyÖn ®îc c¶m nhËn mét c¸ch s©u s¾c, ®Ëm ®µ, cã chÊt th¬” [1, 31]. Mét ®o¹n kh¸c, t¸c gi¶ l¹i viÕt “håi ký Cá d¹i lµ mét t¸c phÈm xuÊt s¾c viÕt vÒ ®êi sèng t©m hån cña trÎ th¬. Víi sù giµ dÆn vÒ bót ph¸p, v¨n phong uyÓn chuyÓn vµ tÕ nhÞ... tÊt c¶ ®· lµm nªn søc hÊp dÉn tuyÖt vêi cña c¶ cuèn s¸ch ®èi víi c¸c thÕ hÖ thiÕu nhi còng nh ngêi lín” [1, 31]. Liªn quan ®Õn håi ký, ®¸ng chó ý lµ bµi viÕt cña t¸c gi¶ Hµ Minh §øc trong Lêi giíi thiÖu tuyÓn tËp T« Hoµi. ¤ng kh¼ng ®Þnh “håi ký cña T« Hoµi lµ dßng håi tëng ch©n thùc víi c¸ch giíi thiÖu ch¾t läc nh÷ng sù viÖc trong qu¸ khø. ¤ng t«n träng vµ t¹o ®îc niÒm tin ë b¹n ®äc. ¤ng kh«ng bÞa ®Æt thªm th¾t vµo nh÷ng sù viÖc ®· x¶y ra trong qu¸ khø vµ biÕt t«n träng tÝnh x¸c thùc cña ngêi vµ viÖc” [14, 131]. Ngoµi ra, trong cuèn Nhµ v¨n hiÖn ®¹i ch©n dung vµ phong c¸ch, NguyÔn §¨ng M¹nh cã nãi ®Õn “thÓ v¨n së trêng nhÊt cña T« Hoµi” ®ã lµ håi ký, tù truyÖn vµ “ë thÓ v¨n nµy nh©n vËt trung t©m chÝnh lµ c¸i t«i cña ngêi viÕt, sù hÊp dÉn ë v¨n T« Hoµi xÐt ®Õn cïng lµ sù hÊp dÉn cña c¸i t«i Êy” [42, 297]. Nh vËy, sù nghiªn cøu vÒ hai t¸c phÈm ph¶i thõa nhËn ®· cã nh÷ng thµnh tùu ®¸ng mõng, song vÉn thiÕu nh÷ng c«ng tr×nh chuyªn s©u, c«ng phu, vµ thùc sù ®ang cÇn nh÷ng nghiªn cøu, bµi viÕt ®i vµo so s¸nh hai phong c¸ch håi ký LuËn v¨n th¹c sÜ Ng÷ v¨n 10 Ph¹m ThÞ HiÒn Nh÷ng ngµy th¬ Êu (Nguyªn Hång) vµ Cá d¹i (T« Hoµi) ®Ó t×m ra sù kh¸c nhau trong phong c¸ch cña hai nhµ v¨n. §©y sÏ lµ m¶nh ®Êt cßn nhiÒu kho¶ng trèng ®Ó chóng t«i tiÕp tôc ®i vµo kh¸m ph¸. Tuy nhiªn, nh÷ng bµi viÕt trªn vµ c¸c bµi viÕt kh¸c liªn quan ®Õn nhµ v¨n vµ thÓ håi ký ®Òu cã ý nghÜa ®èi víi chóng t«i, gióp chóng t«i cã c¬ së ph¸t triÓn s©u h¬n, hÖ thèng h¬n khi ®i vµo so s¸nh phong c¸ch cña hai nhµ v¨n. 3. §èi tîng vµ giíi h¹n cña luËn v¨n §èi tîng nghiªn cøu cña luËn v¨n lµ ®Æc ®iÓm vÒ mÆt phong c¸ch cña hai tËp håi ký: Nh÷ng ngµy th¬ Êu cña Nguyªn Hång (®îc tuyÓn chän vµ giíi thiÖu trong TuyÓn tËp Nguyªn Hång (tËp 2), Nxb V¨n häc, Hµ Néi, 1995) vµ Cá d¹i cña T« Hoµi (in trong cuèn T« Hoµi, håi ký, Nxb Héi Nhµ V¨n, 2005). 4. NhiÖm vô nghiÖn cøu 4.1. Trªn c¬ së so s¸nh hai cuèn håi ký, t×m ra nh÷ng ®iÓm t¬ng ®ång vÒ mÆt néi dung vµ h×nh thøc cña hai t¸c phÈm. 4.2. T×m ra sù kh¸c nhau cña hai t¸c phÈm tõ hoµn c¶nh gia ®×nh, th©n phËn t©m lý LuËn v¨n th¹c sÜ Ng÷ v¨n 11 Ph¹m ThÞ HiÒn nh©n vËt, híng khai th¸c cña nhµ v¨n, cho ®Õn c¶m høng chñ ®¹o, bót ph¸p, giäng ®iÖu vµ ng«n ng÷. 4.3. X¸c ®Þnh “nh÷ng kû niÖm thêi th¬ Êu” dù b¸o vÒ mÆt phong c¸ch nghÖ thuËt cña t¸c gi¶. 5. Ph¬ng ph¸p nghiªn cøu VËn dông vµ kÕt hîp nhiÒu ph¬ng ph¸p: ph¬ng ph¸p kh¶o s¸t - thèng kª, ph¬ng ph¸p miªu t¶ - ph©n tÝch, ph¬ng ph¸p so s¸nh v¨n häc (®Ó lµm râ sù kh¸c nhau trong phong c¸ch håi ký cña hai nhµ v¨n) 6. C¸i míi cña ®Ò tµi LuËn v¨n nghiªn cøu mét c¸ch t¬ng ®èi hÖ thèng, toµn diÖn “hai phong c¸ch håi ký Nh÷ng ngµy th¬ Êu cña Nguyªn Hång vµ Cá d¹i cña T« Hoµi”, lµm s¸ng râ nh÷ng ®iÓm t¬ng ®ång vµ kh¸c biÖt, nh÷ng ®ãng gãp riªng, ®éc ®¸o cña mçi nhµ v¨n trong viÖc thÓ hiÖn phong c¸ch. §Æc biÖt ®Ò xuÊt híng tiÕp cËn t×m hiÓu phong c¸ch cña hai nhµ v¨n thùc sù cã gi¸ trÞ. V× nghiªn cøu cña chóng t«i còng míi chØ lµ nh÷ng thö nghiÖm bíc ®Çu. 7. KÕt cÊu luËn v¨n Ngoµi phÇn Më ®Çu, KÕt luËn, Tµi liÖu tham kh¶o, luËn v¨n gåm cã ba ch¬ng: Ch¬ng 1: Kh¸i niÖm håi ký vµ sù gÆp gì LuËn v¨n th¹c sÜ Ng÷ v¨n 12 Ph¹m ThÞ HiÒn cña hai tËp håi ký Nh÷ng ngµy th¬ Êu (Nguyªn Hång) vµ Cá d¹i (T« Hoµi). Ch¬ng 2: Nh÷ng kh¸c biÖt vÒ hoµn c¶nh gia ®×nh, m«i trêng x· héi, vÒ th©n phËn vµ t©m lý nh©n vËt. Ch¬ng 3: Nh÷ng kh¸c biÖt vÒ c¶m høng chñ ®¹o, bót ph¸p, giäng ®iÖu vµ ng«n ng÷. Ch¬ng 1 Kh¸i niÖm håi ký vµ sù gÆp gì cña hai tËp håi ký Nh÷ng ngµy th¬ Êu (Nguyªn Hång) vµ Cá d¹i (T« Hoµi) 1.1. Kh¸i niÖm håi ký Chóng ta ®Òu biÕt, håi ký lµ thÓ lo¹i ph¸t triÓn sím, cã nguån gèc tõ thêi cæ ®¹i Hy L¹p, b¾t ®Çu tõ nh÷ng ghi chÐp cña Kxªnoph«n vµ Xocr¸t vÒ “c¸c cuéc hµnh qu©n cña ngêi Hy L¹p (thÕ kû V tríc CN)” (dÉn theo Lª B¸ H¸n, TrÇn §×nh Sö). Riªng ë ViÖt Nam, håi ký míi ph¸t triÓn vµ trë thµnh thÓ lo¹i ®îc chó ý trong thêi gian gÇn ®©y. Cïng víi sù ph¸t triÓn thÓ håi ký, kh¸i niÖm håi ký ra ®êi vµ ®îc nhiÒu ngêi bµn ®Õn. Nhãm t¸c gi¶ Lª B¸ H¸n - TrÇn §×nh Sö - NguyÔn Kh¾c Phi trong cuèn Tõ ®iÓn thuËt ng÷ v¨n häc ®a ra kh¸i niÖm: “håi ký lµ mét thÓ lo¹i thuéc lo¹i h×nh ký, kÓ l¹i nh÷ng biÕn cè ®· x¶y ra trong qu¸ khø mµ t¸c gi¶ lµ ngêi tham dù hoÆc LuËn v¨n th¹c sÜ Ng÷ v¨n 13 Ph¹m ThÞ HiÒn chøng kiÕn. XÐt vÒ ph¬ng diÖn quan hÖ gi÷a t¸c gi¶ víi sù kiÖn ®îc ghi l¹i vÒ tÝnh chÝnh x¸c cña sù kiÖn, vÒ gãc ®é vµ ph¬ng thøc diÔn ®¹t, håi ký cã nhiÒu chç gÇn víi nhËt ký. Cßn vÒ ph¬ng diÖn t liÖu, vÒ tÝnh x¸c thùc kh«ng cã h cÊu th× håi ký l¹i gÇn víi v¨n xu«i lÞch sö, tiÓu sö khoa häc” [20, 127]. Nhng kh¸c víi sö gia “ngêi viÕt håi ký quan t©m ®Õn hiÖn thùc trong qu¸ khø vµ b»ng tëng tîng, håi øc riªng, trùc tiÕp cña m×nh” [20, 127]. L¹i Nguyªn ¢n trong 150 thuËt ng÷ V¨n häc x¸c ®Þnh “t¸c phÈm håi ký lµ mét thiªn trÇn thuËt tõ ng«i t¸c gi¶ (“t«i” - t¸c gi¶ - kh«ng - ph¶i “t«i” h cÊu trong tiÓu thuyÕt) kÓ vÒ nh÷ng sù kiÖn cã thùc trong qu¸ khø vµ t¸c gi¶ lµ ngêi tham dù hoÆc chøng kiÕn (...), ngêi viÕt håi ký chØ t¸i hiÖn c¸i phÇn hiÖn thùc thêng n»m trong tÇm nh×n cña m×nh (...) c¨n cø chñ yÕu vµo Ên tîng vµ håi øc cña b¶n th©n m×nh (...) lµ c¸i nh×n cña anh ta vµo tÊt c¶ nh÷ng g× ®îc kÓ l¹i, t¶ l¹i (...) nªn håi ký thêng ®Ëm tÝnh chñ quan” [2, 155]. Trªn c¬ së ®ã, ta cã thÓ ®i ®Õn nhËn ®Þnh c¬ b¶n vµ quan träng: håi ký lµ nh÷ng ghi chÐp dùa trªn sù håi tëng vÒ ngêi thËt, viÖc thËt, vÒ cuéc ®êi cña chÝnh t¸c gi¶ hoÆc con ngêi vµ cuéc sèng cïng thêi víi t¸c gi¶ nay ®· lïi vµo trong qu¸ khø. Ngîc l¹i, trong thÓ ký cã nh÷ng t¸c phÈm còng ghi chÐp vÒ ngêi thËt, viÖc thËt mét c¸ch chÝnh x¸c nhng kh«ng ph¶i x¶y ra trong qu¸ khø vµ kh«ng ghi chÐp b»ng sù håi tëng, tëng t- LuËn v¨n th¹c sÜ Ng÷ v¨n 14 Ph¹m ThÞ HiÒn îng th× kh«ng ph¶i lµ håi ký. Quan ®iÓm nh thÕ vÒ håi ký ®îc nhãm t¸c gi¶ Ph¬ng Lùu - TrÇn §×nh Sö - NguyÔn Xu©n Nam nh¾c l¹i trong cuèn Lý luËn v¨n häc “håi ký víi ®Æc ®iÓm lµ chñ thÓ trÇn thuËt ph¶i lµ ngêi trong cuéc, kÓ l¹i nh÷ng sù viÖc trong qu¸ khø. Håi ký cã thÓ nÆng vÒ ngêi hay viÖc, cã thÓ theo d¹ng kÕt cÊu - cèt truyÖn hoÆc d¹ng kÕt cÊu - liªn tëng” [38, 436]. Vµ còng theo nhãm t¸c gi¶ nµy, th× “cßn nhiÒu thÓ ký kh¸c, vµ trong mçi thÓ cßn cã nhiÒu thÓ nhá n÷a vµ ranh giíi gi÷a c¸c thÓ còng kh«ng tuyÖt ®èi, lu«n lu«n cã t×nh tr¹ng chuyÓn ho¸ th©m nhËp lÉn nhau” [38, 436]. §©y lµ mét gîi ý gióp cho ngêi nghiªn cøu cã thÓ t×m hiÓu thªm vÒ c¸c thÓ kh¸c (nh nhËt ký, bót ký, t¹p ký ... trong thÓ ký) ngoµi thÓ håi ký vµ ph©n biÖt c¸c thÓ nµy víi thÓ håi ký. Nh trªn ®· nãi, ë thÓ håi ký ®Æc trng quan träng nhÊt ®Ó ph©n biÖt víi c¸c thÓ ký kh¸c lµ nh÷ng “sù kiÖn qu¸ khø” tøc lµ nh÷ng sù kiÖn mµ m×nh ®· lµm, ®· gÆp, nay ®îc ghi l¹i b»ng tëng tîng, håi øc riªng cña m×nh. Ngîc l¹i, nhËt ký thêng chØ ghi l¹i nh÷ng sù kiÖn, nh÷ng c¶m nghÜ “võa míi x¶y ra cha l©u”, sù kiÖn cßn míi mÎ. Sù kiÖn vµ con ngêi trong bót ký ®· ®îc chän läc, cã nghÜa nhµ v¨n ®· t×m hiÓu vµ nghiªn cøu cïng víi nh÷ng LuËn v¨n th¹c sÜ Ng÷ v¨n 15 Ph¹m ThÞ HiÒn c¶m nghÜ cña m×nh nh»m thÓ hiÖn mét t tëng nµo ®ã. T¸c gi¶ chän läc kh¸m ph¸ ra nh÷ng khÝa c¹nh “cã vÊn ®Ò” trong hiÖn thùc ®êi sèng ®a d¹ng Êy. Môc ®Ých cña bót ký chó träng ®Õn ®iÓn h×nh ho¸ tÝnh c¸ch nh©n vËt. Cßn t¹p ký “ghi l¹i nh÷ng ®iÒu tai nghe m¾t thÊy” vÒ ph¬ng diÖn nµy t¹p ký gÇn víi nhËt ký. §iÓm kh¸c víi nhËt ký lµ ë tÝnh tr×nh tù s¾p xÕp sù kiÖn. Ngêi viÕt t¹p ký ghi nhanh, ghi véi nh÷ng ®iÒu “tai nghe m¾t thÊy”, do ®ã, sù kiÖn kh«ng ®îc s¾p xÕp theo ý chñ quan, sù kiÖn thêng lén xén kh«ng cã thø tù. Trong c«ng tr×nh cña m×nh, TrÇn §×nh Sö dÉn ra ý kiÕn cña t¸c gi¶ “S¬n c t¹p thuËt (víi s¸ch Ph¹m §×nh Hæ) trong bµi tùa cã ghi “T«i thêng trß chuyÖn, ®äc s¸ch suy nghÜ ..., mét khi thu ho¹ch ®îc ®iÒu g×, lÊy bót ghi l¹i, tuy viÖc nä, viÖc kia, lén xén, kh«ng cã thø tù, mçi ngµy tÝch l¹i hîp thµnh mÊy quyÓn... ®Ó trªn bµn lÊy ®äc tiªu khiÓn” [59, 325], hay nh Phan Huy Chó cã lÇn nãi vÒ “C«ng d t¹p ký lµ s¸ch chÐp nh÷ng chuyÖn lÆt vÆt m¾t thÊy tai nghe xa nay” (dÉn theo TrÇn §×nh Sö ) [59, 325]. Nh vËy, håi ký, nhËt ký, bót ký, t¹p ký... ®Òu thuéc thÓ ký (ghi chÐp nh÷ng sù kiÖn ngêi thËt, viÖc thËt vµ t¸c gi¶ lu«n thÓ hiÖn quan ®iÓm t«n träng sù thËt kh¸ch quan, ®¶m b¶o tÝnh x¸c thùc, kh«ng cã tÝnh h cÊu), nhng ë mçi tiÓu lo¹i l¹i cã nh÷ng ®Æc trng riªng trong c¸ch t¸i hiÖn sù kiÖn ®êi sèng. NhËn diÖn râ ®Æc trng cña mçi lo¹i, (kÓ c¶ cña thÓ LuËn v¨n th¹c sÜ Ng÷ v¨n 16 Ph¹m ThÞ HiÒn n÷a) lµ rÊt cÇn thiÕt, gióp cho chóng ta thÊy ®îc c¸ch chän lùa nh÷ng ph¬ng tiÖn nh»m biÓu hiÖn ý ®å nghÖ thuËt cña nhµ v¨n. §èi víi chóng t«i, nã cã ý nghÜa rÊt lín trong viÖc nhËn diÖn thÓ håi ký. Quay trë l¹i víi thÓ håi ký, trªn c¬ së nh÷ng ®Æc ®iÓm vµ ®Æc trng c¬ b¶n ngêi ta ph©n t¸c phÈm håi ký ra nhiÒu d¹ng. C¸c nhµ nghiªn cøu Ph¬ng T©y chia ra c¸c d¹ng håi ký nh: håi ký cña c¸c nhµ v¨n, håi ký chÝnh kh¸ch kÓ vÒ cuéc ®êi ho¹t ®éng chÝnh trÞ, håi ký c¸c t¸c gi¶ lµ chøng nh©n cho mét sù kiÖn chÝnh trÞ x· héi quan träng. Trong ®ã håi ký cña c¸c nhµ v¨n (håi ký v¨n häc) còng ph©n thµnh nhiÒu tiÓu lo¹i nh: håi ký ch©n dung, håi ký tù truyÖn. §©y lµ mét trong nh÷ng tiÓu lo¹i mµ nh÷ng n¨m gÇn ®©y ph¸t triÓn mét c¸ch m¹nh mÏ ë níc ta. ThÓ håi ký víi u thÕ cña nã cung cÊp cho b¹n ®äc nh÷ng t liÖu quý gi¸ vÒ ®êi t cña nhµ v¨n, vÒ x· héi ë mét thêi kú nhÊt ®Þnh, vÒ c¸c lÜnh vùc v¨n ho¸, t tëng. §ång thêi lµ nh÷ng th«ng tin vÒ qu¸ tr×nh s¸ng t¹o còng nh sù nghiÖp cña nhµ v¨n, phong c¸ch mçi t¸c gi¶. §iÒu nµy cã thÓ thÊy qua hµng lo¹t håi ký xuÊt s¾c nh: Bíc ®êng viÕt v¨n cña Nguyªn Hång, §êi viÕt v¨n cña t«i cña NguyÔn C«ng Hoan, Thêi niªn thiÕu cña §Æng Th¸i Mai, Cá d¹i, C¸t bôi ch©n ai, ChiÒu chiÒu cña T« Hoµi, Nhí l¹i mét thêi cña Tè H÷u. v.v..., sù ph¸t triÓn thÓ ký kh«ng chØ ®em ®Õn cho LuËn v¨n th¹c sÜ Ng÷ v¨n 17 Ph¹m ThÞ HiÒn v¨n häc ViÖt Nam ®¬ng ®¹i mét s¾c diÖn míi mµ cßn x¸c lËp vÞ trÝ xøng ®¸ng cña nã trªn v¨n ®µn. Trªn ®©y lµ mét sè ®Æc ®iÓm nhËn diÖn vÒ håi ký vµ thùc tiÔn ®êi sèng cña thÓ lo¹i, gióp cho chóng t«i tiÕp cËn vµ nghiªn cøu thÓ håi ký trong sù nghiÖp cña Nguyªn Hång vµ T« Hoµi. Tõ ®ã ®i vµo kh¶o s¸t vµ so s¸nh hai cuèn håi ký Nh÷ng ngµy th¬ Êu vµ Cá d¹i ®Ó nhËn diÖn mét c¸ch t¬ng ®èi vÒ phong c¸ch cña hai nhµ v¨n. 1.2. Sù gÆp gì cña hai tËp håi ký Nh÷ng ngµy th¬ Êu (Nguyªn Hång) vµ Cá d¹i (T« Hoµi) Nh÷ng ngµy th¬ Êu cña nguyªn Hång vµ Cá d¹i cña T« Hoµi kh«ng chØ gièng nhau vÒ mÆt thÓ lo¹i, gi÷a hai cuèn håi ký cã nh÷ng ®iÓm gièng nhau vÒ néi dung vµ h×nh thøc thÓ hiÖn 1.2.1. VÒ néi dung Trªn ®¹i thÓ cã thÓ hiÓu néi dung cña t¸c phÈm lµ hiÖn thùc cuéc sèng ®îc ph¶n ¸nh trong t¸c phÈm, ph¶n ¸nh trong sù c¶m nhËn, suy nghÉm vµ ®¸nh gi¸ cña chÝnh t¸c gi¶ “lµ mét hÖ thèng gåm nhiÒu yÕu tè kh¸ch quan vµ chñ quan xuyªn thÊm vµo nhau” [20, 207]. Nãi c¸ch kh¸c “®ã lµ mét quan hÖ nhÊt ®Þnh cña con ngêi víi hiÖn tîng ®êi sèng ®· ®îc ph¶n ¸nh. §ã võa lµ cuéc sèng ®îc ý thøc, võa lµ sù ý thøc c¶m xóc - ®¸nh gi¸ ®èi víi cuéc sèng ®ã” [38, 249]. Soi LuËn v¨n th¹c sÜ Ng÷ v¨n 18 Ph¹m ThÞ HiÒn nh÷ng vÊn ®Ò lý thuyÕt nµy vµo hai cuèn håi ký Nh÷ng ngµy th¬ Êu vµ Cá d¹i ta thÊy, Nguyªn Hång vµ T« Hoµi kh«ng ph¶i viÕt vÒ c¸i h«m nay, mµ viÕt vÒ nh÷ng håi øc, nh÷ng kû niÖm thêi th¬ Êu cña m×nh. Chóng ta ®Òu biÕt, tuæi th¬ lµ qu·ng thêi gian ®Çu ®êi cña mçi mét con ngêi, qu·ng thêi gian nµy trong s¸ng hån nhiªn hay ®au khæ buån b· nhng lµ qu·ng thêi gian ®Ó l¹i Ên tîng s©u s¾c, ®¸ng nhí nhÊt. “Tuæi th¬ lµ v¬ng quèc cña mäi nguyªn nh©n, c¶ qu¸ tr×nh sau nµy cña con ngêi ®· ®îc quyÕt ®Þnh tõ tuæi th¬” [11, 461]. §èi víi nhµ v¨n, tuæi th¬ l¹i cµng quan träng “tuæi th¬ ®Ó l¹i nh÷ng Ên tîng nguyªn uû ¸m ¶nh suèt cuéc ®êi cña nhµ v¨n, tuæi th¬ nh mét sù ®îi chê, mét tiÒn ®Þnh” [11, 461]. Víi vai trß quan träng nh thÕ nªn ta còng thÊy ®îc r»ng, Ýt cã nhµ v¨n nµo viÕt TiÓu thuyÕt - Tù truyÖn l¹i bá qua tuæi Êu th¬. ViÕt håi ký th× l¹i cµng kh«ng thÓ, bëi v× thêng thêng ngêi ta chØ viÕt håi ký lóc nhµ v¨n ®· cã mét vÞ trÝ chÝnh trÞ, x· héi quan träng, c¸i mµ ngêi ta kÓ l¹i ph¶i lµ nh÷ng sù kiÖn ®¸ng ghi nhí, mµ tuæi th¬ lµ ký øc g¾n nhiÒu kû niÖm ®¸ng nhí nhÊt. §iÒu nµy còng kh«ng ph¶i ngÉu nhiªn trªn v¨n ®µn xuÊt hiÖn nhiÒu t¸c phÈm viÕt vÒ tuæi th¬. Tríc C¸ch m¹ng Th¸ng t¸m ngoµi Nh÷ng ngµy th¬ Êu cña Nguyªn Hång, Cá d¹i cña T« Hoµi, cßn cã Sèng nhê cña M¹nh Phó T, ba t¸c phÈm “trë thµnh mét chØnh thÓ håi øc hiÕm hoi vÒ mét tuæi th¬” [37, LuËn v¨n th¹c sÜ Ng÷ v¨n 19 Ph¹m ThÞ HiÒn 39]. GÇn ®©y xuÊt hiÖn Tuæi th¬ im lÆng cña Duy Kh¸n, MiÒn th¬ Êu cña Vò Th Hiªn, c¸c t¸c phÈm ra ®êi lµ mét ®ãng gãp ®¸ng kÓ vµo tñ s¸ch viÕt vÒ tuæi th¬. VÒ mÆt néi dung, mçi t¸c phÈm ph¶n ¸nh mét tuæi th¬ kh¸c nhau, g¾n liÒn víi hoµn c¶nh vµ m«i trêng kh«ng gièng nhau, nhng ta t×m thÊy ®iÓm chung ë hä lµ thÓ hiÖn mét tuæi th¬ g¾n víi nh÷ng kû niÖm buån. Tuæi th¬ im lÆng, Duy Kh¸n kÓ l¹i mét tuæi th¬ rÊt b×nh thêng, mét tuæi th¬ nghÌo khæ g¾n liÒn víi m«i trêng vËt chÊt nghÌo nµn mµ ë ®ã cã nh÷ng sè phËn nh÷ng ngêi nghÌo khæ “hä sèng kh«ng ra sèng, chÕt còng hÕt søc lÆng lÏ” [58, 238]. Cã thÓ nãi, Duy Kh¸n viÕt vÒ mét tuæi th¬ niÒm vui Ýt, mµ nçi buån tñi xãt xa rÊt ®Ëm, rÊt s©u. §iÒu nµy còng cã thÓ nãi víi tuæi th¬ cña Nguyªn Hång vµ T« Hoµi trong hai cuèn håi ký Nh÷ng ngµy th¬ Êu vµ Cá d¹i. Nh÷ng ngµy th¬ Êu, Nguyªn Hång ®· thÓ hiÖn mét tuæi th¬ cay ®¾ng vµ c¬ cùc, mét tuæi th¬ víi bao nçi buån. Nçi buån ¸m ¶nh bÐ Hång lµ nçi buån vÒ mét gia ®×nh bÊt hoµ, mét gia ®×nh trôy l¹c, ph¸ s¶n, ly t¸n. Nguyªn nh©n chÝnh còng b¾t nguån tõ cuéc h«n nh©n “gîng Ðp” gi÷a bè vµ mÑ. Bè vµ mÑ lÊy nhau kh«ng ph¶i v× t×nh yªu th¬ng “chØ v× hai bªn cha mÑ, mét bªn hiÕm hoi muén ch¸u vµ cã cña; mét bªn sî nguy hiÓm gi÷ con g¸i ®Ñp ®Õn th× ë trong nhµ vµ muèn cho ngêi con Êy cã chç n¬ng tùa ch¾c ch¾n, ®îc c¶ LuËn v¨n th¹c sÜ Ng÷ v¨n 20 Ph¹m ThÞ HiÒn mét dßng hä träng ®·i nÕu m¾n con” (Nh÷ng ngµy th¬ Êu). V× thÕ, bÐ Hång ®· bao lÇn chøng kiÕn nçi buån thÊm thÝa cña ngêi mÑ, c¶ sù nhÉn nhôc, chÞu ®ùng bªn ngêi chång giµ m×nh kh«ng yªu, råi ph¶i chøng kiÕn ngêi bè nghiÖn ngËp, bao nhiªu tµi s¶n cña gia ®×nh lÇn lît ra ®i theo khãi thuèc phiÖn. Sau khi bè chÕt, mÑ bá ®i, Hång sèng víi bµ vµ c« C nhng kh«ng ®îc yªu th¬ng. CËu sèng thui thñi c« ®¬n gi÷a sù cay nghiÖt ghÎ l¹nh cña nh÷ng ngêi hä hµng giµu cã, th¸i ®é döng dng mét c¸ch tµn nhÉn cña x· héi. BÐ Hång trë thµnh mét ®øa trÎ ®ãi r¸ch, kh¸t thÌm sù th¬ng yªu, che chë. §Æc biÖt chóng ta cßn nhí mét ®øa trÎ ph¶i sèng nh÷ng ngµy lang thang, lªu læng ngoµi x· héi. Mét cuéc sèng mµ cËu bÐ ph¶i kiÕm ¨n ë “®Çu ®êng, ë vên hoa, cæng chî”, vµ ®· bao lÇn “chung ®ông víi mäi h¹ng trÎ h háng” díi ®¸y x· héi. L¹i cã khi, cuéc sèng ®ãi rÐt, thiÕu c¶ ¸o c¬m vµ t×nh yªu th¬ng ®· khiÕn cËu bÐ ®au khæ ®Õn tª d¹i, “mª man ®i, víi h×nh ¶nh mét ®¸m ma tÎ nh¹t kh«ng kÌn kh«ng trèng” (Nh÷ng ngµy th¬ Êu). Vµ còng cã khi nçi c« ®¬n, buån tñi cña tuæi th¬ ¸m ¶nh cËu bÐ ®a c¶m ®a sÇu tõ n¨m nµy sang n¨m kh¸c, hiÖn lªn trªn trang s¸ch thµnh Ên tîng buån b·, u ¸m vÒ mét mïa ®«ng dµi d»ng dÆc víi ma phïn lª thª, rÐt buèt “T«i cã c¶m tëng nh÷ng mïa ®«ng thuë xa rÐt mít buån tÎ h¬n nh÷ng mïa ®«ng míi ®©y vµ hiÖn nay. V× nh÷ng ngµy ma phïn dµi l¹ lïng víi nh÷ng c¶nh v¾ng vÎ, l¹nh
- Xem thêm -