Tài liệu Dạy học một số yếu tố hình học cho học sinh tiểu học vùng khó khăn tỉnh lào cai

  • Số trang: 91 |
  • Loại file: PDF |
  • Lượt xem: 64 |
  • Lượt tải: 0
nguyetha

Đã đăng 8490 tài liệu

Mô tả:

Lêi c¶m ¬n Trong qu¸ tr×nh lµm c«ng t¸c qu¶n lÝ chuyªn m«n cÊp häc tiÓu häc tØnh Lµo Cai t«i nhËn thÊy m×nh cßn lóng tóng trong chØ ®¹o d¹y häc h×nh häc cho häc sinh vïng khã kh¨n. §­îc sù ®éng viªn, khuyÕn khÝch cña thÇy gi¸o NguyÔn N¨ng T©m t«i ®· chän nghiªn cøu ®Ò tµi “D¹y häc h×nh häc cho häc sinh tiÓu häc vïng khã kh¨n tØnh Lµo Cai”. T«i xin c¶m ¬n Ban Gi¸m hiÖu, Héi ®ång khoa häc, Phßng Sau §¹i häc, tËp thÓ c¸c thÇy c« gi¸o vµ c¸n bé c«ng nh©n viªn Tr­êng §¹i häc S­ ph¹m Hµ Néi 2, ®· t¹o mäi ®iÒu kiÖn tèt nhÊt cho t«i trong qu¸ tr×nh häc tËp vµ nghiªn cøu t¹i tr­êng, ®· cho t«i ®­îc häc tËp trong m«i tr­êng th©n thiÖn, ®­îc tiÕp cËn víi nh÷ng tri thøc khoa häc míi, ®­îc lµm quen víi øng dông c«ng nghÖ th«ng tin vµo qu¸ tr×nh d¹y häc vµ ®­îc häc c¸ch nghiªn cøu khoa häc. Víi t×nh c¶m ch©n thµnh, t«i bµy tá lßng biÕt ¬n s©u s¾c tíi thÇy gi¸o NguyÔn N¨ng T©m ®· gióp ®ì t«i rÊt tËn t×nh trong qu¸ tr×nh nghiªn cøu lµm luËn v¨n. T«i còng xin c¶m ¬n Ban Gi¸m ®èc Së Gi¸o dôc vµ §µo t¹o tØnh Lµo Cai, c¸c thÇy c« gi¸o cña c¸c tr­êng tiÓu häc A Mó Sung, Xu©n Giao, T©n TiÕn, B¶n Phè, T¶ Gia Kh©u, Trung Ch¶i, S¸n Ch¶i, ChiÒng Ken sè 2 ®· gióp t«i thùc hiÖn thö nghiÖm thµnh c«ng ®Ò tµi nµy. T«i còng xin göi lêi c¶m ¬n tíi b¹n bÌ ®ång nghiÖp ®· ®éng viªn, gióp ®ì t«i hoµn thµnh luËn v¨n nµy. 1 Lêi cam ®oan T«i xin cam ®oan luËn v¨n nµy lµ c«ng tr×nh nghiªn cøu cña riªng t«i. C¸c sè liÖu, kÕt qu¶ ®­îc tr×nh bµy trong luËn v¨n lµ hoµn toµn trung thùc vµ ch­a ®­îc c«ng bè trong bÊt cø c«ng tr×nh khoa häc nµo kh¸c. T¸c gi¶ NguyÔn ThÞ Thóy 2 Môc lôc PhÇn më ®Çu 1. Lý do chän ®Ò tµi 5 2. Môc ®Ých nghiªn cøu 7 3. §èi t­îng nghiªn cøu 7 4. Ph­¬ng ph¸p nghiªn cøu 7 5. Nh÷ng vÊn ®Ò chÝnh ®­îc nghiªn cøu 8 6. CÊu tróc cña luËn v¨n 8 PhÇn néi dung 10 Ch­¬ng 1. C¬ së lý luËn vµ thùc tiÔn 10 1. C¬ së lý luËn 10 2. C¬ së thùc tiÔn 13 2.1. Ch­¬ng tr×nh vµ néi dung d¹y häc h×nh häc ë tiÓu häc 13 2.2. Thùc tr¹ng viÖc d¹y häc h×nh häc cho häc sinh tiÓu häc vïng khã kh¨n tØnh Lµo Cai 16 3. KÕt luËn ch­¬ng 1 23 Ch­¬ng 2. D¹y häc h×nh häc cho häc sinh tiÓu häc vïng khã kh¨n 24 1. H×nh thµnh mét sè biÓu t­îng, kh¸i niÖm ban ®Çu vÒ mét sè h×nh h×nh häc 24 cho häc sinh tiÓu häc 3 2. RÌn luyÖn mét sè kÜ n¨ng thùc hµnh: vÏ, ®o l­êng vµ tÝnh to¸n h×nh häc 33 3. D¹y häc c¸c ®¹i l­îng h×nh häc 45 4. D¹y häc c¸c bµi to¸n cã néi dung h×nh häc 49 5. HÖ thèng bµi tËp phï hîp víi häc sinh vïng khã kh¨n nh»m ph¸t triÓn trÝ t­ëng t­îng kh«ng gian, ph¸t triÓn vèn tõ vùng vÒ h×nh häc, t­ duy logic, g¾n 57 kiÕn thøc víi ®êi sèng thùc tÕ 6. KÕt luËn ch­¬ng 2 63 Ch­¬ng 3. Thö nghiÖm s­ ph¹m 64 1. Môc ®Ých thö nghiÖm 64 2. §èi t­îng thö nghiÖm 64 3. Néi dung thö nghiÖm 66 4. Tæ chøc thùc nghiÖm 68 5. KÕt qu¶ thö nghiÖm 69 6. KÕt luËn ch­¬ng 3 73 PhÇn kÕt luËn 74 Tµi liÖu tham kh¶o 76 phô lôc 78 4 Më §Çu 1. Lý do chän ®Ò tµi Trong thêi kú c«ng nghiÖp ho¸ vµ hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n­íc, nhµ tr­êng cÇn ph¶i ®µo t¹o ra nh÷ng con ng­êi lao ®éng tù chñ, n¨ng ®éng, s¸ng t¹o, cã n¨ng lùc gi¶i quyÕt vÊn ®Ò thùc tÕ, gãp phÇn x©y dùng ®Êt n­íc giµu m¹nh vÒ kinh tÕ, chÝnh trÞ vµ mét x· héi c«ng b»ng d©n chñ v¨n minh. V× vËy, nhiÖm vô hµng ®Çu cña gi¸o dôc vµ ®µo t¹o lµ n©ng cao chÊt l­îng gi¸o dôc toµn diÖn, trong ®ã gi¸o dôc tiÓu häc gi÷ vai trß quan träng, lµ cÊp häc nÒn mãng v÷ng ch¾c cho gi¸o dôc phæ th«ng. Gi¸o dôc tiÓu häc gióp häc sinh h×nh thµnh nh÷ng c¬ së ban ®Çu cho viÖc h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn toµn diÖn nh©n c¸ch con ng­êi. Trong ch­¬ng tr×nh tiÓu häc hiÖn hµnh, m«n To¸n lµ m«n häc chiÕm mét vÞ trÝ quan träng. M«n häc nµy gióp häc sinh cã ®­îc nh÷ng biÓu t­îng vµ kh¸i niÖm c¬ b¶n, s¬ ®¼ng vÒ to¸n häc. H¬n thÕ, nã cßn gióp häc sinh h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn n¨ng lùc trõu t­îng hãa, kh¸i qu¸t hãa vµ suy luËn l«gic. C¸c m¹ch kiÕn thøc chñ yÕu trong ch­¬ng tr×nh m«n To¸n lµ sè häc, h×nh häc, ®¹i l­îng vµ ®o ®¹i l­îng, gi¶i to¸n cã lêi v¨n ®­îc s¾p xÕp ®an xen nh­ng còng ®­îc h×nh thµnh t­¬ng ®èi râ rµng theo kiÓu ®ång t©m më réng vµ cã quan hÖ g¾n bã, hç trî lÉn nhau trªn c¬ së sè häc lµm h¹t nh©n. C¸c yÕu tè h×nh häc lµ mét m¹ch kiÕn thøc trong ch­¬ng tr×nh to¸n ë TiÓu häc nh»m cung cÊp mét sè kiÕn thøc g¾n víi thùc hµnh trong ®êi sèng thùc tÕ vµ ®­îc ®­a vµo tõ líp 1. Do ®Æc ®iÓm ph¸t triÓn trÝ tuÖ cña häc sinh tiÓu häc, viÖc d¹y häc c¸c yÕu tè h×nh häc ch­a thÓ dùa trªn phÐp suy diÔn, mµ chñ yÕu dùa trªn sù quan s¸t, thùc hµnh, gióp häc sinh b­íc ®Çu tiÕp xóc víi c¸c biÓu t­îng h×nh häc c¬ b¶n, mét sè tÝnh chÊt cña c¸c h×nh h×nh häc. M¶ng kiÕn thøc nµy t­¬ng ®èi 5 trõu t­îng, trong khi ®ã nhËn thøc cña häc sinh tiÓu häc vïng khã kh¨n mang ®Ëm tÝnh trùc quan, c¶m tÝnh vµ cô thÓ nªn häc sinh gÆp kh«ng Ýt khã kh¨n trong qu¸ tr×nh nhËn thøc. V× vËy, vÊn ®Ò ®Æt ra lµ ph¶i d¹y yÕu tè h×nh häc cho häc sinh tiÓu häc vïng khã nh­ thÕ nµo ®Ó ®¹t ®­îc hiÖu qu¶ cao. D¹y häc yÕu tè h×nh häc ë tiÓu häc vïng khã kh¨n cã vai trß rÊt quan träng, lµ c¬ së gióp häc sinh tiÕp thu ®­îc nh÷ng kiÕn thøc h×nh häc ë nh÷ng bËc häc tiÕp theo. §ång thêi nã gióp häc sinh tiÓu häc rÌn luyÖn kü vÏ, c¾t, ghÐp h×nh, cñng cè kiÕn thøc to¸n häc kh¸c cã liªn quan nh­ sè häc, gi¶i to¸n cã lêi v¨n... Trªn c¬ së ®ã, trÎ cã kh¶ n¨ng ph¸t triÓn s¸ng t¹o, n¨ng ®éng, biÕt vËn dông nh÷ng kiÕn thøc ®· häc vµo trong ®êi sèng thùc tiÔn cña c¸c em. MÆc dÇu ®· ®­îc nhiÒu t¸c gi¶ quan t©m nghiªn cøu song cho ®Õn nay vÉn cßn nhiÒu vÊn ®Ò khã kh¨n trong d¹y häc c¸c yÕu tè h×nh häc cho häc sinh tiÓu häc, nhÊt lµ häc sinh vïng khã kh¨n trong c¶ n­íc nãi chung vµ vïng khã kh¨n tØnh Lµo Cai nãi riªng. Thùc tiÔn trong nhµ tr­êng tiÓu häc vïng khã kh¨n tØnh Lµo Cai, néi dung vµ ph­¬ng ph¸p d¹y häc h×nh häc lµ vÊn ®Ò nhiÒu gi¸o viªn cßn lóng tóng trong viÖc lùa chän néi dung vµ ph­¬ng ph¸p d¹y häc phï hîp víi ®èi t­îng häc sinh; nhiÒu gi¸o viªn chØ tró träng ®Õn môc tiªu cung cÊp kiÕn thøc, d¹y cho hÕt bµi, hÕt giê häc mµ ch­a ph¸t huy ®­îc tÝnh tÝch cùc trong ho¹t ®éng häc tËp cña häc sinh. §iÒu ®ã chøng tá ph­¬ng ph¸p d¹y häc h×nh häc ë tiÓu häc vïng khã kh¨n tØnh Lµo Cai cÇn ®­îc nghiªn cøu. XuÊt ph¸t tõ nh÷ng lÝ do trªn vµ ®­îc sù ®éng viªn khuyÕn khÝch cña PGS. TS. NguyÔn N¨ng T©m, t«i ®· chän nghiªn cøu ®Ò tµi “ D¹y häc mét sè yÕu tè h×nh häc cho häc sinh tiÓu häc vïng khã kh¨n tØnh Lµo Cai” nh»m gãp phÇn n©ng cao chÊt l­îng d¹y häc m«n To¸n vïng khã kh¨n. 6 2. Môc ®Ých nghiªn cøu X¸c ®Þnh mét sè biÖn ph¸p kh¶ thi nh»m chñ ®éng gãp phÇn n©ng cao chÊt l­îng d¹y häc mét sè yÕu tè h×nh häc ë tiÓu häc vïng khã kh¨n tØnh Lµo Cai nãi riªng vµ nh»m gãp phÇn ®æi míi ph­¬ng ph¸p d¹y häc, gióp häc sinh thao t¸c trªn ®å dïng, biÕt c¸ch tù häc vµ hîp t¸c trong häc tËp, tÝch cùc, chñ ®éng, s¸ng t¹o trong ph¸t hiÖn vµ gi¶i quyÕt vÊn ®Ò ®Ó tù chiÕm lÜnh tri thøc míi, t¨ng c­êng c¸c ho¹t ®éng trß ch¬i häc tËp gióp häc sinh tù ®¸nh gi¸ nh÷ng n¨ng lùc häc tËp m«n To¸n cña b¶n th©n. 3. §èi t­îng nghiªn cøu D¹y häc mét sè yÕu tè h×nh häc ë tiÓu häc. 4. Ph­¬ng ph¸p nghiªn cøu * Nghiªn cøu lÝ luËn Nghiªn cøu c¸c tµi liÖu liªn quan ®Õn ®Ò tµi vµ cÊp häc nh­: Tµi liÖu vÒ lÝ luËn d¹y häc, nghiªn cøu s¸ch gi¸o khoa, s¸ch gi¸o viªn, v¨n b¶n chØ ®¹o cña Bé Gi¸o Dôc vµ §µo t¹o, s¸ch tham kh¶o ë tiÓu häc, T¹p chÝ tiÓu häc. * §iÒu tra, quan s¸t Th«ng qua kiÓm tra, dù giê vµ kh¶o s¸t chÊt l­îng häc sinh ®Çu n¨m häc vµ kiÓm tra ®Þnh k× vµ héi th¶o chia sÎ kinh nghiÖm d¹y häc to¸n vïng khã kh¨n cña 162 tr­êng tiÓu häc tØnh Lµo Cai; T×m hiÓu thùc tr¹ng d¹y häc h×nh häc ë 9 tr­êng tiÓu häc víi 28 ®iÓm tr­êng cña 9 huyÖn, thµnh phè vµ th«ng qua 1800 phiÕu ®iÒu tra häc sinh tõ líp 1 ®Õn líp 5. * Tæng kÕt kinh nghiÖm: §óc rót kinh nghiÖm cña b¶n th©n vµ cña nh÷ng nhµ gi¸o giái trong vïng khã kh¨n. 7 * Thùc nghiÖm s­ ph¹m: KiÓm nghiÖm tÝnh kh¶ thi vµ hiÖu qu¶ b­íc ®Çu cña nh÷ng biÖn ph¸p ®Ò xuÊt. 5. Nh÷ng vÊn ®Ò chÝnh ®­îc nghiªn cøu Nghiªn cøu thùc tr¹ng d¹y häc mét sè yÕu tè h×nh häc ë vïng khã kh¨n tØnh Lµo Cai vµ x¸c ®Þnh mét sè biÖn ph¸p kh¶ thi gióp gi¸o viªn d¹y häc h×nh häc ë vïng khã kh¨n cã quy tr×nh d¹y häc thèng nhÊt tõ líp 1 ®Õn líp 5 trong ch­¬ng tr×nh m«n To¸n. 6. CÊu tróc luËn v¨n Ngoµi phÇn më ®Çu, kÕt luËn, danh môc c¸c tµi liÖu tham kh¶o, luËn v¨n ®­îc cÊu tróc thµnh 3 ch­¬ng. Ch­¬ng 1. C¬ së lÝ luËn vµ thùc tiÔn 1. C¬ së lÝ luËn Mét sè ®Æc ®iÓm t©m lÝ cña häc sinh tiÓu häc 2. C¬ së thùc tiÔn 2.1. Ch­¬ng tr×nh vµ néi dung d¹y häc h×nh häc ë tiÓu häc 2.2. Thùc tr¹ng viÖc d¹y häc h×nh häc cho häc sinh tiÓu häc vïng khã kh¨n tØnh Lµo Cai 3. KÕt luËn ch­¬ng 1 Ch­¬ng 2. D¹y häc h×nh häc cho häc sinh tiÓu häc vïng khã kh¨n 1. H×nh thµnh mét sè biÓu t­îng, kh¸i niÖm ban ®Çu vÒ mét sè h×nh h×nh häc cho häc sinh tiÓu häc. 2. RÌn luyÖn mét sè kÜ n¨ng thùc hµnh: vÏ, ®o l­êng vµ tÝnh to¸n h×nh häc 3. D¹y häc c¸c ®¹i l­îng h×nh häc 4. D¹y häc c¸c bµi to¸n cã néi dung h×nh häc 8 5. HÖ thèng bµi tËp phï hîp víi häc sinh vïng khã kh¨n nh»m ph¸t triÓn trÝ t­ëng t­îng kh«ng gian, ph¸t triÓn vèn tõ vùng vÒ h×nh häc, t­ duy logic, g¾n kiÕn thøc víi ®êi sèng thùc tÕ. 6. KÕt luËn ch­¬ng 2 Ch­¬ng 3. Thö nghiÖm s­ ph¹m 1. Môc ®Ých thö nghiÖm 2. §èi t­îng thö nghiÖm 3. Néi dung thö nghiÖm 4. Tæ chøc thö nghiÖm 5. KÕt qu¶ thö nghiÖm 6. KÕt luËn ch­¬ng 3 9 PhÇn néi dung Ch­¬ng 1. C¬ së lÝ luËn vµ thùc tiÔn 1. C¬ së lÝ luËn CÊp tiÓu häc cã tõ líp 1 ®Õn líp 5 dµnh cho trÎ em tõ 6 ®Õn 11 tuæi (®èi víi mét sè trÎ em kh«ng cã ®iÒu kiÖn b×nh th­êng ®Ó ®i häc ®óng tuæi cã thÓ cã trÎ em ë ®é tuæi 13 ®Õn 14 tuæi). Nh×n tæng thÓ häc sinh tiÓu häc cã 3 ®Æc tr­ng sau: Thø nhÊt, lµ thùc thÓ hån nhiªn tiÒm tµng kh¶ n¨ng ph¸t triÓn ( kh¶ n¨ng hiÖn thùc vµ kh¶ n¨ng tiÒm Èn). Lµ thùc thÓ hån nhiªn nªn trÎ em ng©y th¬ trong s¸ng. B¶n tÝnh cña trÎ em lu«n ®­îc thÓ hiÖn ra bªn ngoµi kh«ng cã sù che giÊu, kh«ng hÒ ®ãng kÞch. V× vËy cÇn t¹o cho c¸c em mét m«i tr­êng gi¸o dôc ®Ó gi÷ g×n vµ t«n träng b¶n tÝnh hån nhiªn vµ kh¬i d¹y kh¶ n¨ng ph¸t triÓn tiÒm tµng ë mçi trÎ em. Tuy nhiªn, kh«ng v× thÕ mµ nhµ tr­êng ®em ®Õn cho trÎ ch­¬ng tr×nh häc qu¸ t¶i, kh«ng phï hîp víi ®Æc ®iÓm t©m sinh lÝ cña c¸c em. Thø 2, lµ nh©n c¸ch ®ang h×nh thµnh: ë løa tuæi nµy häc sinh ®ang ph¸t triÓn vµ hoµn thiÖn vÒ c¬ thÓ (sinh lÝ) vµ ®ang ph¸t triÓn vÒ t©m hån (t©m lÝ), ch­a ®ñ ý thøc, ch­a ®ñ phÈm chÊt vµ n¨ng lùc ®Ó tån t¹i nh­ mét c«ng d©n trong x· héi, mµ c¸c em lu«n cÇn sù b¶o trî, gióp ®ì cña ng­êi lín, cña nhµ tr­êng, gia ®×nh vµ x· héi. Thø 3, ho¹t ®éng häc lµ ho¹t ®éng chñ ®¹o: Häc sinh tiÓu häc chuyÓn tõ ho¹t ®éng vui ch¬i lµ ho¹t ®éng chñ ®¹o sang ho¹t ®éng häc lµ ho¹t ®éng chñ ®¹o. Ho¹t ®éng häc cã vai trß vµ ý nghÜa ®Æc biÖt quan träng víi sù ph¸t triÓn t©m lÝ cña häc sinh tiÓu häc. V× vËy, häc sinh tiÓu häc mang mét sè ®Æc ®iÓm t©m lÝ sau: 10 Tri gi¸c: Häc sinh tiÓu häc th­êng tri gi¸c trªn tæng thÓ. Häc sinh c¸c líp ®Çu cÊp tiÓu häc khi tri gi¸c th­êng g¾n víi hµnh ®éng, víi ho¹t ®éng thùc tiÔn cña b¶n th©n. VÒ sau, c¸c ho¹t ®éng tri gi¸c ph¸t triÓn vµ ®­îc h­íng dÉn bëi c¸c ho¹t ®éng nhËn thøc kh¸c nªn chÝnh x¸c h¬n. Tuy nhiªn, mét sè c«ng tr×nh nghiªn cøu chuyªn biÖt ®· kÕt luËn: Tri gi¸c vÒ thêi gian vµ kh«ng gian còng nh­ ­íc l­îng vÒ thêi gian vµ kh«ng gian cña häc sinh tiÓu häc cßn h¹n chÕ. V× vËy, gi¸o viªn cÇn d¹y häc sinh c¸ch nh×n, h­íng dÉn häc sinh c¸ch xem xÐt, nghe vµ l¾ng nghe, chó ý tæ chøc mét c¸ch ®Æc biÖt ho¹t ®éng cña häc sinh ®Ó tri gi¸c mét ®èi t­îng nµo ®ã, nh»m ph¸t hiÖn nh÷ng dÊu hiÖu b¶n chÊt cña sù vËt vµ hiÖn t­îng. Chó ý: Chó ý cã chñ ®Þnh ë häc sinh tiÓu häc cßn yÕu, kh¶ n¨ng ®iÒu chØnh chó ý mét c¸ch cã ý chÝ ch­a m¹nh. Chó ý kh«ng chñ ®Þnh ph¸t triÓn m¹nh khi gi¸o viªn sö dông ®å dïng ®Ñp, míi l¹ gîi cho c¸c em c¶m xóc tÝch cùc. Sù chó ý cña häc sinh tiÓu häc cßn ph©n t¸n, dÔ bÞ l«i cuèn vµo c¸c trùc quan, gîi c¶m, th­êng h­íng ra bªn ngoµi hµnh ®éng, ch­a cã kh¶ n¨ng h­íng vµo bªn trong, vµo t­ duy. TrÝ nhí: TrÝ nhí trùc quan - h×nh t­îng vµ trÝ nhí m¸y mãc ph¸t triÓn h¬n trÝ nhí logic, hiÖn t­îng h×nh ¶nh cô thÓ dÔ nhí h¬n c¸c c¸c c©u ch÷ trõu t­îng. T­ëng t­îng: Lµ mét trong nh÷ng qu¸ tr×nh nhËn thøc quan träng cña häc sinh tiÓu häc, nã ®­îc h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn trong ho¹t ®éng häc vµ c¸c ho¹t ®éng kh¸c. TrÝ t­ëng t­îng cßn chÞu t¸c ®éng nhiÒu cña høng thó, kinh nghiÖm sèng, mÉu vËt ®· biÕt. Cuèi cÊp tiÓu häc, t­ëng t­îng cña häc sinh cµng hiÖn thùc h¬n, bëi c¸c em cã nhiÒu kinh nghiÖm phong phó h¬n, lÜnh héi ®­îc nhiÒu kiÕn thøc khoa häc h¬n, c¸c em biÕt dùa vµo ng«n ng÷ ®Ó x©y dùng h×nh t­îng mang tÝnh kh¸i qu¸t vµ trõu t­îng h¬n. T­ duy: Løa tuæi tiÓu häc (6 ®Õn 11-12 tuæi) lµ giai ®o¹n míi cña ph¸t triÓn t­ duy - giai ®o¹n t­ duy cô thÓ. Trong mét chõng mùc nµo ®ã, hµnh ®éng trªn c¸c ®å vËt, sù kiÖn bªn ngoµi cßn lµ chç dùa hay ®iÓm xuÊt ph¸t cho t­ duy. 11 C¸c thao t¸c t­ duy ®· liªn kÕt víi nhau thµnh tæng thÓ nh­ng sù liªn kÕt ®ã ch­a hoµn toµn tæng qu¸t. Häc sinh cã kh¶ n¨ng nhËn thøc vÒ c¸i bÊt biÕn vµ h×nh thµnh kh¸i niÖm b¶o toµn, t­ duy cã b­íc tiÕn rÊt quan träng ph©n biÖt ®­îc ph­¬ng diÖn ®Þnh tÝnh víi ®Þnh l­îng - ®iÒu kiÖn ban ®Çu cÇn thiÕt ®Ó h×nh thµnh kh¸i niÖm "sè". Häc sinh cuèi cÊp häc cã nh÷ng tiÕn bé vÒ nhËn thøc kh«ng gian nh­ phèi hîp c¸ch nh×n mét h×nh hép tõ c¸c phÝa kh¸c nhau, nhËn thøc ®­îc c¸c quan hÖ gi÷a c¸c h×nh víi nhau ngoµi c¸c quan hÖ trong néi bé mét h×nh. Häc sinh tiÓu häc b­íc ®Çu cã kh¶ n¨ng thùc hiÖn viÖc ph©n tÝch tæng hîp, trõu t­îng ho¸ - kh¸i qu¸t ho¸ vµ nh÷ng h×nh thøc ®¬n gi¶n cña sù suy luËn, ph¸n ®o¸n. ë häc sinh tiÓu häc, ph©n tÝch vµ tæng hîp kh«ng ph¸t triÓn ®ång ®Òu, tæng hîp cã khi kh«ng ®óng hoÆc kh«ng ®Çy ®ñ dÉn ®Õn kh¸i qu¸t sai trong qu¸ tr×nh h×nh thµnh kh¸i niÖm. C¸c kh¸i niÖm to¸n häc ®­îc h×nh thµnh qua trõu t­îng ho¸ vµ kh¸i qu¸t ho¸ nh­ng thÕ chØ dùa vµo tri gi¸c bëi kh¸i niÖm to¸n häc cßn lµ kÕt qu¶ cña c¸c thao t¸c t­ duy ®Æc thï. Cã hai d¹ng trõu t­îng ho¸: sù trùu t­îng ho¸ tõ c¸c ®å vËt, hiÖn t­îng c¶m tÝnh vµ sù tr­îng ho¸ tõ c¸c hµnh ®éng. Khi thùc hiÖn trõu t­îng ho¸ nh»m rót ra nh÷ng dÊu hiÖu b¶n chÊt. Häc sinh tiÓu häc, nhÊt lµ c¸c líp ®Çu cÊp th­êng ph¸n ®o¸n theo c¶m nhËn riªng nªn suy luËn th­êng mang tÝnh tuyÖt ®èi. Trong häc to¸n häc sinh khã nhËn thøc vÒ quan hÖ kÐo theo trong suy diÔn. 12 2. C¬ së thùc tiÔn 2.1. Ch­¬ng tr×nh vµ néi dung d¹y häc h×nh häc ë tiÓu häc 2.1.1. Ch­¬ng tr×nh vµ néi dung m«n To¸n ë tiÓu häc To¸n häc hiÖn ®¹i gièng nh­ mét tßa l©u ®µi ®­îc x©y dùng ë trªn ba cét trô lµ ba cÊu tróc lín lµ: CÊu tróc ®¹i sè (cÊu tróc cña quan hÖ hîp thµnh), cÊu tróc thø tù (cÊu tróc cña quan hÖ tr­íc sau), cÊu tróc cña t«-p« (cÊu tróc cña quan hÖ gÇn, xa). Trong ch­¬ng tr×nh to¸n tiÓu häc, c¸c vÊn ®Ò vÒ 4 phÐp tÝnh (céng, trõ, nh©n, chia) liªn quan ®Õn cÊu tróc ®¹i sè; c¸c vÊn ®Ò vÒ so s¸nh (<, >, =) liªn quan ®Õn cÊu tróc s¾p thø tù; mét vµi nÐt chÊm ph¸ cña cÊu tróc t« p« liªn quan ®Õn d¹y vÒ ®iÓm ë trong vµ ngoµi mét h×nh vµ hÖ tiªn ®Ò Euclide (m«n h×nh häc trong kh«ng gian th«ng th­êng ë tiÓu häc) liªn quan ®Õn viÖc d¹y ®iÓm ë gi÷a hai ®iÓm. ViÖc d¹y vµ häc m«n To¸n lµ mét trong nh÷ng nhiÖm vô hµng ®Çu ë tiÓu häc, nã mang l¹i nh÷ng kiÕn thøc to¸n häc s¬ ®¼ng cÇn thiÕt, lµ b­íc chuÈn bÞ quan träng cho qu¸ tr×nh d¹y häc to¸n häc ë c¸c cÊp häc tiÕp theo. G24 Môc tiªu chñ yÕu lµ rÌn luyÖn kÜ n¨ng tÝnh to¸n, ph¸t triÓn t­ duy khoa häc cho häc sinh tiÓu häc. To¸n häc lµ m«n häc bæ trî rÊt cÇn thiÕt ®Ó tiÕp thu c¸c m«n häc kh¸c, gióp häc sinh øng dông khoa häc c¬ b¶n vµo cuéc sèng th­êng ngµy. M«n To¸n ë tiÓu häc lµ m«n häc thèng nhÊt, cÊu tróc theo kiÓu ®ång t©m víi h¹t nh©n cña m«n To¸n lµ sè häc (sè tù nhiªn, ph©n sè, sè thËp ph©n), ®¹i l­îng vµ ®o ®¹i l­îng, c¸c yÕu tè thèng kª, c¸c yÕu tè h×nh häc, gi¶i c¸c bµi to¸n cã lêi v¨n ®­îc s¾p xÕp g¾n bã víi h¹t nh©n sè häc t¹o ra sù hç trî lÉn nhau gi÷a c¸c néi dung ®ã cña m«n To¸n. 13 2.1.2. Ch­¬ng tr×nh vµ néi dung d¹y häc h×nh häc ë tiÓu häc KiÕn thøc h×nh häc trong ch­¬ng tr×nh tiÓu häc ®­îc s¾p xÕp xen kÏ víi c¸c néi dung vÒ sè häc, ®¹i l­îng vµ ®o ®¹i l­îng, mét sè yÕu tè ®¹i sè vµ gi¶i to¸n cã lêi v¨n nh»m t¹o ra mèi quan hÖ g¾n bã, hç trî gi÷a c¸c tuyÕn kiÕn thøc víi nhau, thÓ hiÖn quan ®iÓm thèng nhÊt, tÝch hîp víi c¸c m«n häc kh¸c. Sù lùa chän néi dung yÕu tè h×nh häc lµ c¬ b¶n, thiÕt thùc, phï hîp víi tõng giai ®o¹n ph¸t triÓn t­ duy h×nh häc cña häc sinh tiÓu häc. C¸ch thÓ hiÖn néi dung c¸c yÕu tè h×nh häc ®a d¹ng, phong phó hç trî ®èi víi ®æi míi ph­¬ng ph¸p d¹y häc, gióp häc sinh ph¸t triÓn tèt nhÊt n¨ng lùc c¸ nh©n. §iÒu nµy phï hîp víi tÝnh thèng nhÊt cña to¸n häc hiÖn ®¹i. Ch¼ng h¹n, ë líp 3 cïng víi viÖc häc sinh häc b¶ng nh©n, b¶ng chia th× vÊn ®Ò diÖn tÝch b¾t ®Çu ®­îc ®­a vµo gióp c¸c em vËn dông kiÕn thøc kÜ n¨ng võa häc cña bµi phÐp nh©n vµ phÐp chia ®Ó tÝnh to¸n trªn sè ®o diÖn tÝch. Néi dung h×nh häc ë tiÓu häc còng ®­îc cÊu tróc theo kiÓu ®ång t©m, ®­îc ph©n chia thµnh 2 giai ®o¹n. Giai ®o¹n ®Çu chñ yÕu d¹y häc sinh nhËn d¹ng ®óng c¸c h×nh vµ giai ®o¹n sau d¹y häc sinh c¸ch nhËn biÕt h×nh th«ng qua ®o ®¹c, tÝnh to¸n, nhËn biÕt h×nh th«ng qua ®Æc ®iÓm vÒ c¹nh vµ gãc cña h×nh ®ã. Giai ®o¹n 1: Gåm c¸c líp 1, 2, 3 chñ yÕu d¹y nh÷ng kiÕn thøc gÇn gòi víi trÎ em, sö dông kinh nghiÖm sèng cña c¸c em, chuÈn bÞ nh÷ng ph­¬ng tiÖn trùc quan, cô thÓ ch­a t­êng minh ®Ó nhËn thøc nh÷ng tri thøc to¸n häc ë d¹ng tæng thÓ. KÕt thóc giai ®o¹n häc to¸n nµy, häc sinh ®· cã nh÷ng kÜ n¨ng c¬ b¶n nhÊt. Giai ®o¹n 2: Néi dung d¹y häc c¸c yÕu tè h×nh häc ë líp 4, 5 kÕ thõa vµ ph¸t triÓn néi dung d¹y häc c¸c yÕu tè h×nh häc ë giai ®o¹n c¸c líp 1, 2, 3 nh­ng ë møc s©u h¬n, kh¸i qu¸t h¬n, t­êng minh h¬n. Ch¼ng h¹n, ë líp 3 chØ yªu cÇu häc sinh nhËn biÕt vÒ gãc, ph©n biÖt gãc vu«ng vµ gãc kh«ng vu«ng. Nh­ng ë líp 4 dùa trªn c¬ së so s¸nh trùc quan víi gãc vu«ng, häc sinh nhËn 14 biÕt thªm vÒ gãc nhän, gãc tï, gãc bÑt. KÐo dµi hai c¹nh cña h×nh ch÷ nhËt sÏ ®­îc h×nh ¶nh vÒ hai ®­êng th¼ng vu«ng gãc hoÆc song song víi nhau, ®ång thêi qua ®ã häc sinh hiÓu s©u h¬n vÒ ®Æc ®iÓm cña h×nh ch÷ nhËt. Ngoµi ra, häc sinh cßn ®­îc giíi thiÖu vÒ h×nh b×nh hµnh, h×nh thoi vµ ®Æc ®iÓm cña c¸c h×nh ®ã. C¸c yÕu tè h×nh häc ë líp 4, 5 kh«ng bè trÝ thµnh ch­¬ng riªng mµ ®­îc bè trÝ xen kÏ víi viÖc d¹y sè häc vµ c¸c m¹ch kiÕn thøc kh¸c. Ch¼ng h¹n, diÖn tÝch c¸c h×nh liªn quan mËt thiÕt víi phÐp nh©n vµ phÐp chia víi (cho) sè cã mét hoÆc hai ch÷ sè. ViÖc h×nh thµnh c¸c c«ng thøc tæng qu¸t tÝnh chu vi h×nh vu«ng, h×nh ch÷ nhËt, h×nh b×nh hµnh, h×nh tam gi¸c; c«ng thøc tÝnh diÖn tÝch h×nh b×nh hµnh, h×nh thoi ®Òu dùa trªn hiÓu biÕt vÒ c¸c biÓu thøc cã chøa mét ch÷, hai ch÷ hoÆc ba ch÷. ViÖc d¹y häc c¸c ®¹i l­îng h×nh häc vµ c¸c bµi to¸n cã néi dung h×nh häc g¾n víi c¸c h×nh cô thÓ. Ch¼ng h¹n, häc vÒ c¸c ®¬n vÞ ®o diÖn tÝch g¾n víi viÖc tÝnh diÖn tÝch c¸c h×nh ch÷ nhËt, h×nh vu«ng, h×nh b×nh hµnh hoÆc h×nh thoi. T¨ng c­êng rÌn luyÖn c¸c kÜ n¨ng thùc hµnh nh­: NhËn d¹ng h×nh; VÏ h×nh; GÊp h×nh; §o ®¹c vµ tÝnh to¸n víi c¸c ®¹i l­îng h×nh häc; Gi¶i c¸c d¹ng bµi tËp, luyÖn tËp thùc hµnh... ®­îc t¨ng c­êng nh»m rÌn luyÖn, ph¸t triÓn t­ duy, trÝ t­ëng t­îng cho häc sinh. Ch­¬ng tr×nh vµ néi dung d¹y häc h×nh häc ë tõng líp nh­ sau: Líp 1: NhËn biÕt b­íc ®Çu vÒ h×nh vu«ng, h×nh tam gi¸c, h×nh trßn; Giíi thiÖu vÒ ®iÓm, ®iÓm ë trong, ®iÓm ë ngoµi mét h×nh; §o¹n th¼ng, thùc hµnh vÏ ®o¹n th¼ng, vÏ h×nh trªn giÊy kÎ « vu«ng; gÊp, c¾t h×nh. Líp 2: Giíi thiÖu vÒ ®­êng th¼ng; Ba ®iÓm th¼ng hµng; Giíi thiÖu vÒ ®­êng gÊp khóc; TÝnh ®é dµi ®­êng gÊp khóc; Giíi thiÖu h×nh tø gi¸c, h×nh ch÷ nhËt; VÏ h×nh trªn giÊy « vu«ng; Giíi thiÖu vÒ kh¸i niÖm ban ®Çu vÒ chu vi cña mét h×nh ®¬n gi¶n; TÝnh chu vi h×nh tam gi¸c, h×nh tø gi¸c. 15 Líp 3: Giíi thiÖu vÒ gãc vu«ng vµ gãc kh«ng vu«ng; Giíi thiÖu eke; VÏ gãc b»ng th­íc th¼ng vµ eke; Giíi thiÖu ®Ønh, gãc, c¹nh cña c¸c h×nh ®· häc; TÝnh chu vi h×nh ch÷ nhËt, h×nh vu«ng; Giíi thiÖu compa; Giíi thiÖu t©m vµ b¸n kÝnh, ®­êng kÝnh cña h×nh trßn; VÏ ®­êng trßn b»ng compa; Thùc hµnh vÏ trang trÝ h×nh trßn; Giíi thiÖu diÖn tÝch cña mét h×nh; TÝnh diÖn tÝch h×nh ch÷ nhËt vµ diÖn tÝch h×nh vu«ng. Líp 4: Gãc nhän, gãc tï, gãc bÑt; NhËn d¹ng gãc trong c¸c h×nh ®· häc; Giíi thiÖu hai ®­êng th¼ng c¾t nhau, vu«ng gãc víi nhau, song song víi nhau; Giíi thiÖu vÒ h×nh b×nh hµnh vµ h×nh thoi; Giíi thiÖu c«ng thøc tÝnh diÖn tÝch h×nh b×nh hµnh (®¸y, chiÒu cao) h×nh thoi; Thùc hµnh vÏ h×nh b»ng th­íc vµ eke; c¾t, ghÐp, gÊp h×nh. Líp 5: TÝnh diÖn tÝch tam gi¸c, h×nh thoi, h×nh thang; TÝnh chu vi vµ diÖn tÝch h×nh trßn; Giíi thiÖu h×nh hép ch÷ nhËt, h×nh lËp ph­¬ng, h×nh trô, h×nh cÇu; TÝnh diÖn tÝch xung quanh, diÖn tÝch toµn phÇn, thÓ tÝch h×nh hép ch÷ nhËt, h×nh lËp ph­¬ng; Giíi thiÖu c«ng thøc tÝnh diÖn tÝch xung quanh, diÖn tÝch toµn phÇn vµ thÓ tÝch h×nh trô, h×nh cÇu. 2.2. Thùc tr¹ng d¹y häc h×nh häc cho häc sinh tiÓu häc vïng khã kh¨n tØnh Lµo Cai 2.2.1. §Æc ®iÓm tù nhiªn, kinh tÕ, v¨n hãa vµ x· héi cña tØnh Lµo Cai §Æc ®iÓm tù nhiªn: Lµo Cai lµ mét tØnh miÒn nói n»m chÝnh gi÷a vïng §«ng B¾c vµ vïng T©y B¾c cña ViÖt Nam, c¸ch Hµ Néi 350 km, diÖn tÝch tù nhiªn 6.357,08 km2, lµ tØnh cã diÖn tÝch ®øng thø 19/63 tØnh, thµnh phè c¶ n­íc, cã 203 km ®­êng biªn giíi víi n­íc l¸ng giÒng Trung Quèc. §Þa h×nh cña tØnh ph©n tÇng ®é cao lín, s«ng vµ nói chia c¾t ®Þa h×nh. Do ®Þa h×nh phøc t¹p nªn khÝ hËu cã phÇn thay ®æi, kh¾c nghiÖt víi mïa ®«ng l¹nh gi¸: NhiÖt ®é trung b×nh n¨m thÊp, mét sè vïng nhiÖt ®é trung b×nh phæ biÕn kho¶ng 15-200 C; cã n¬i 16 d­íi 100C, s­¬ng mï dµy ®Æc, ë nh÷ng vïng nói cao rÐt ®Ëm, kÌm theo s­¬ng muèi, thËm chÝ n­íc ®ãng b¨ng, cã tuyÕt r¬i vµo mïa ®«ng. Víi gÇn 60 v¹n ng­êi (sè liÖu tæng hîp s¬ bé tæng ®iÒu tra d©n sè th¸ng 5/2005), gåm 25 nhãm ngµnh d©n téc (64,09% d©n sè toµn tØnh, trong ®ã d©n téc M«ng chiÕm ®a sè, tiÕp ®Õn lµ d©n téc Tµy, Dao, Th¸i…), d©n c­ sèng th­a thít, mËt ®é d©n c­: 91 ng­êi/km2. TØnh Lµo Cai gåm 8 huyÖn vµ 01 thµnh phè víi 164 x·, ph­êng, thÞ trÊn. §Æc ®iÓm chung vÒ kinh tÕ, v¨n hãa, x· héi: Thiªn nhiªn ­u ®·i cho Lµo Cai cã nhiÒu nhiÒu rõng ®Ó trång vµ khai th¸c l©m nghiÖp; Cã phï sa båi ®¾p tõ c¸c con s«ng ®Ó s¶n xuÊt n«ng nghiÖp; Tµi nguyªn kho¸ng s¶n víi tr÷ l­îng lín ®¶m b¶o cho sù ph¸t triÓn c«ng nghiÖp (Má quÆng Apatit, má ®ång Sin QuyÒn…), hÖ thèng s«ng ngßi dµy ®Æc phï hîp ph¸t triÓn ®iÖn n¨ng (Nhµ m¸y thñy ®iÖn Cèc Ly, nhµ m¸y thñy ®iÖn Minh L­¬ng…); Vïng kinh tÕ cöa khÈu còng kh¸ ph¸t triÓn, n¬i giao th­¬ng víi n­íc l¸ng giÒng Trung Quèc, lµ nguån thu chñ yÕu cña tØnh; Du lÞch b­íc ®Çu còng thu hót ®­îc kh¸ch trong n­íc vµ n­íc ngoµi ®Õn tham quan; giao th«ng ®­êng bé, ®­êng s¾t vµ ®­êng thñy ph¸t triÓn trªn nh÷ng tuyÕn chÝnh. Thùc hiÖn c«ng cuéc ®æi míi cña §¶ng, §¶ng bé vµ ñy ban nh©n nh©n c¸c cÊp, nh©n d©n c¸c d©n téc cña Lµo Cai ®· vµ ®ang thùc hiÖn 5 ch­¬ng tr×nh ph¸t triÓn kinh tÕ, x· héi h­íng vÒ c¬ së cña tØnh, ®Èy m¹nh xãa ®ãi, gi¶m nghÌo. HiÖn t¹i tØnh cã nhiÒu khã kh¨n, ng©n s¸ch Trung ­¬ng cßn ph¶i trî cÊp cho tØnh míi ®¶m b¶o tèi thiÓu chi cho c¸c ho¹t ®éng. §èi víi sù nghiÖp gi¸o dôc vµ ®µo t¹o, b­íc vµo thêi k× ®æi míi vµ ph¸t triÓn c¶ vÒ quy m« tr­êng, líp vµ chÊt l­îng gi¸o dôc. Toµn tØnh ®· ®¹t chuÈn phæ cËp gi¸o dôc tiÓu häc ®óng ®é tuæi th¸ng 12/2005, ®¹t chuÈn phæ cËp trung häc c¬ së th¸ng 6/2007. ChÊt l­îng gi¸o dôc ngµy cµng ®­îc n©ng lªn ë vïng thuËn lîi, ë vïng khã kh¨n chuyÓn biÕn chËm, sè häc sinh giái thi cÊp tØnh, cÊp quèc gia ®­îc t¨ng lªn; ChÊt l­îng ®µo t¹o cña c¸c tr­êng trung häc 17 chuyªn nghiÖp còng cã chuyÓn biÕn tÝch cùc, ®¸p øng c¬ b¶n vÒ nh©n lùc, phôc vô cho c¸c ch­¬ng tr×nh ph¸t triÓn kinh tÕ, x· héi cña tØnh. Bªn c¹nh nh÷ng thuËn lîi, tØnh Lµo Cai vÉn cßn nhiÒu khã kh¨n, th¸ch thøc: §êi sèng kinh tÕ - x· héi cña ®ång bµo c¸c d©n téc trong tØnh hÕt søc khã kh¨n, s¶n xuÊt n«ng nghiÖp vµ l©m nghiÖp lµ chñ yÕu víi ph­¬ng thøc canh t¸c truyÒn thèng, t×nh tr¹ng thiÕu ®ãi khi gi¸p vô kh¸ phæ biÕn. Giao th«ng ®i l¹i trong x· cßn nhiÒu khã kh¨n, cã x· cã th«n xa nhÊt ph¶i ®i bé 10 tiÕng míi vÒ ®­îc trung t©m x·, nh÷ng ngµy m­a lò s¹t lë ®åi nói th× giao th«ng cßn khã kh¨n gÊp béi gi÷a c¸c th«n b¶n, gi÷a c¸c x·, gi÷a c¸c huyÖn vµ víi tØnh b¹n. C¸c dÞch vô x· héi cßn nhiÒu h¹n chÕ… nªn c¸c gia ®×nh sèng ë vïng khã kh¨n nµy kh«ng cã kh¶ n¨ng tµi chÝnh ®Ó chi phÝ cho gi¸o dôc nh­: b¶o d­ìng vµ tu söa nhµ tr­êng, ch¨m sãc dinh d­ìng cho con em hä, thiÕu quÇn ¸o Êm vÒ mïa ®«ng…; mét sè phong tôc, tËp qu¸n l¹c hËu ch­a xãa bá ®­îc nªn ¶nh h­ëng kh«ng nhá ®Õn gi¸o dôc nh­: tËp tôc kiªng giã, xuèng ®ång... Cã nhiÒu th«n b¶n chØ cã 7 ®Õn 10 hé d©n sèng r¶i r¸c nªn ®ång bµo d©n téc Ýt cã sù giao l­u kinh tÕ víi c¸c d©n téc kh¸c trªn cïng ®Þa bµn. Nh÷ng khã kh¨n trong lÜnh vùc ph¸t triÓn kinh tÕ, x· héi vµ gi¸o dôc dùa vµo chØ sè ph¸t triÓn con ng­êi (HDI) ®­îc tÝnh b»ng c¸ch tæng hîp c¸c møc thu nhËp, søc kháe vµ gi¸o dôc cña mçi ®Þa ph­¬ng. TØnh Lµo Cai xÕp vµo nhãm c¸c tØnh cã chØ sè thÊp nhÊt trong c¶ n­íc (®øng thø 6), n¨m 2007 cã 146 x· thuéc vïng khã kh¨n vµ ®Æc biÖt khã kh¨n (Theo QuyÕt ®Þnh sè 30/2007/Q§-TTg ngµy 05/03/2007 cña Thñ t­íng ChÝnh phñ ban hµnh danh môc c¸c ®¬n vÞ hµnh chÝnh thuéc vïng khã kh¨n). 2.2.2. Thùc tr¹ng gi¸o dôc tiÓu häc vïng khã kh¨n tØnh Lµo Cai * ThuËn lîi Lµo Cai ®· chó träng më réng m¹ng l­íi tr­êng, líp cÊp gi¸o dôc tiÓu häc, x©y dùng ®Ò ¸n phæ cËp gi¸o dôc tiÓu häc vµ phæ cËp gi¸o dôc tiÓu häc ®óng ®é tuæi. TÊt c¶ c¸c x·, ph­êng cña Lµo Cai cã tr­êng líp tõ mÇm non ®Õn trung häc c¬ së, c¸c ®iÓm tr­êng lÎ cã líp mÇm non, líp tiÓu häc; hÖ thèng 18 tr­êng líp ®· b¸m chÆt vµo c¸c khu d©n c­ ®Ó ®¸p øng nhu cÇu häc tËp cña nh©n d©n; t¹o c¬ héi cho ng­êi d©n téc thiÓu sè ®­îc häc tËp, giao l­u v¨n hãa. N¨m häc 2007 -2008, toµn tØnh cã 236 tr­êng tiÓu häc; Tæng sè 491 c¸n bé qu¶n lÝ, n÷: 273, d©n téc: 62 chiÕm tØ lÖ 24,2%, n÷ d©n téc: 24; tr×nh ®é ®¹i häc: 88 chiÕm 18,3%, tr×nh ®é chuÈn chiÕm: 398 chiÕm 81%, ch­a chuÈn chiÕm 0,7%; Tæng sè 3956 gi¸o viªn, n÷: 3052, d©n téc: 955 chiÕm tØ lÖ 24,2%, n÷ d©n téc: 542; tr×nh ®é ®¹i häc chiÕm 30%, tr×nh ®é chuÈn chiÕm 60%, ch­a chuÈn chiÕm 10%; Víi tæng sè 62790 häc sinh, trong ®ã häc sinh d©n téc lµ 48113, tû lÖ 76,62%, häc sinh n÷ d©n téc 23198, tû lÖ 48,2%. ë vïng khã kh¨n, c¸c tr­êng tæ chøc ë néi tró d©n nu«i ®Ó ®¶m b¶o häc 2 buæi/ ngµy, 6 ®Õn 9 buæi/tuÇn, gi¸o viªn t×nh nguyÖn d¹y buæi thø 2 kh«ng thu tiÒn cña häc sinh, víi tæng sè 100 tr­êng, 1332 líp, 26245 häc sinh, häc sinh n÷ d©n téc lµ 7530 häc sinh. Sè tr­êng cã lo¹i h×nh líp ghÐp phæ biÕn réng r·i nh»m t¹o c¬ héi häc tËp cho tÊt c¶ trÎ em ë c¸c th«n b¶n vïng ®Æc biÖt khã kh¨n lµ 160 tr­êng, 807 líp víi 12730 häc sinh. Nh­ vËy, tÊt c¶ c¸c th«n b¶n ®Òu cã ®iÓm tr­êng lÎ ®Ó trÎ em ®i häc kh«ng ph¶i ®i bé qu¸ 3 km (702 ®iÓm tr­êng lÎ) nh»m ®¶m b¶o ®óng quyÒn lîi häc tËp cña c¸c em. N¨m 2005, Lµo Cai ®­îc c«ng nhËn ®¹t chuÈn Quèc gia phæ cËp gi¸o dôc tiÓu häc ®óng ®é tuæi ®Õn nay toµn tØnh cã 164/164 x·, ph­êng duy tr× ®¹t chuÈn phæ cËp gi¸o dôc tiÓu häc chèng mï ch÷; 164/164 x·, ph­êng duy tr× ®¹t chuÈn phæ cËp gi¸o dôc tiÓu häc ®óng ®é tuæi. Cã ®­îc nh÷ng kÕt qu¶ trªn, Lµo Cai ®· x©y dùng kÕ ho¹ch ph¸t triÓn gi¸o dôc tiÓu häc bÒn v÷ng cho tõng giai ®o¹n vµ chØ sè cô thÓ cho tõng n¨m. T¨ng c­êng c¬ së vËt chÊt; ®µo t¹o c¸n bé qu¶n lÝ, gi¸o viªn cã chÊt l­îng; ph¸t triÓn m« h×nh tr­êng líp néi tró d©n nu«i, ®a d¹ng c¸c lo¹i h×nh tr­êng líp (tr­êng chuÈn Quèc gia, tr­êng ®¹t møc chÊt l­îng tèi thiÓu, tr­êng tiÓu häc th©n thiÖn, …), ®a d¹ng c¸c lo¹i h×nh líp häc (líp ®¬n, líp ghÐp 2 tr×nh ®é, líp häc hßa nhËp, líp häc th©n thiÖn…); Bªn c¹nh ®ã, Së gi¸o dôc vµ ®µo t¹o Lµo Cai thùc hiÖn c¸c biÖn ph¸p gi¸o dôc triÖt ®Ó vµ cã hiÖu qu¶ nh­: x©y 19 dùng ®­îc ®éi ngò cèt c¸n tiÓu häc gåm 104 ng­êi, phô tr¸ch c¸c m«n häc; lµm tèt c«ng t¸c chØ ®¹o, thanh tra, kiÓm tra; c«ng t¸c x· héi hãa gi¸o dôc; d¹y häc t¨ng c­êng tiÕng ViÖt, líp häc tiÕng d©n téc, häc 2 buæi/ngµy… * Khã kh¨n Trong thùc tÕ, bªn c¹nh nh÷ng kÕt qu¶ ®¹t ®­îc vÉn cßn nhiÒu khã kh¨n tham gia vµo gi¸o dôc tiÓu häc nh­: Tr­êng cã nhiÒu ®iÓm lÎ, c¬ së vËt chÊt thiÕu thèn, ®éi ngò c¸n bé qu¶n lÝ vµ gi¸o viªn Ýt cã kinh nghiÖm trong c«ng t¸c gi¸o dôc vïng khã kh¨n… Nh÷ng ngµy m­a rÐt ë vïng khã kh¨n th× tØ lÖ chuyªn cÇn chØ ®¹t 40-50%; tØ lÖ l­u ban, bá häc còng ¶nh h­ëng kh«ng nhá tíi sù duy tr× v÷ng ch¾c cña c«ng t¸c phæ cËp gi¸o dôc tiÓu häc, mét sè x· vïng khã kh¨n tØ lÖ l­u ban chiÕm 7%, bá häc 3%. Sau 5 n¨m thùc hiÖn ch­¬ng tr×nh thay s¸ch gi¸o khoa tiÓu häc (20022007), nh÷ng bÊt cËp chung vÒ néi dung s¸ch gi¸o khoa m«n To¸n ®èi víi c¸c vïng miÒn trong c¶ n­íc rÊt khã thèng nhÊt vÒ môc tiªu ch­¬ng tr×nh m«n To¸n cÇn ®¹t sau 5 n¨m hoµn thµnh ch­¬ng tr×nh tiÓu häc. Hay mét ch­¬ng tr×nh mét bé s¸ch gi¸o khoa chung cho toµn quèc lµ nguyªn nh©n dÉn ®Õn sù kh«ng ®ång ®Òu vÒ chÊt l­îng häc tËp cña häc sinh c¸c d©n téc sinh sèng ë c¸c vïng miÒn kh¸c nhau. V× theo c«ng v¨n sè 9890/BGD§T - GDTH ngµy 17/9/2007 cña Bé tr­ëng Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o vÒ viÖc h­íng dÉn néi dung, ph­¬ng ph¸p gi¸o dôc cho häc sinh cã hoµn c¶nh khã kh¨n cho c¸c tØnh, thµnh phè trong c¶ n­íc viÕt: "§èi víi häc sinh khã kh¨n cÇn tËp trung gi¶ng d¹y vµo 2 m«n tiÕng ViÖt vµ To¸n. ViÖc lùa chän néi dung chÝnh trong mét tiÕt d¹y ®Ó d¹y cho tõng ®èi t­îng häc sinh trong mét líp do gi¸o viªn quyÕt ®Þnh". NhiÒu hiÖu tr­ëng cßn lóng tóng trong qu¸ tr×nh chØ ®¹o chuyªn m«n vµ h­íng dÉn gi¸o viªn thùc hiÖn ®óng quy tr×nh ®æi míi ph­¬ng ph¸p d¹y häc phï hîp víi ®èi t­îng häc sinh, lùa chän néi dung tõng tiÕt d¹y, tõng m«n häc ®Ó ®¶m b¶o tÝnh võa søc víi häc sinh. Tr×nh ®é gi¸o viªn kh«ng ®ång ®Òu, ®a sè gi¸o viªn cã ®ñ tr×nh ®é häc vÊn, gi¸o viªn ®­îc tËp huÊn thay s¸ch nh­ng ch­a thùc sù ®æi míi ph­¬ng ph¸p d¹y häc lÊy häc sinh lµm trung t©m. Khi d¹y häc sinh vïng khã kh¨n, vïng 20
- Xem thêm -