Tài liệu Dai ho xây dựng chiến lược kinh doanh tại công ty cổ phần sách và thiết bị trường học thành phố hồ chí minh le huu dung

  • Số trang: 104 |
  • Loại file: PDF |
  • Lượt xem: 53 |
  • Lượt tải: 0
nhattuvisu

Đã đăng 27125 tài liệu

Mô tả:

1 CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LUẬN CHUNG VỀ CHIẾN LƯỢC VÀ XÂY DỰNG CHIẾN LƯỢC CHO MỘT DOANH NGHIỆP 2 1.1- ĐẠI CƯƠNG VỀ CHIẾN LƯỢC VÀ CHÍNH SÁCH KINH DOANH TRONG MỘT DOANH NGHIỆP 1.1.1. Quá trình hình thành các quan điểm về chiến lược và chính sách kinh doanh Sự phát triển của các quan niệm về chiến lược phát triển theo thời gian. Vào đầu thế kỷ XX, mục tiêu và chính sách điển hình của các tổ chức kinh doanh chỉ là một số ý kiến về thị trường và làm sao để cạnh tranh trong môi trường đó. Khi các thị trường địa phương đã bảo hoà, các xí nghiệp này đã thấy rằng cần phải mở rộng phạm vi địa lý hoạt động để đảm bảo cho xí nghiệp ngày càng lớn mạnh. Từ những năm 60 của thế kỷ XX, bắt đầu từ một số doanh nghiệp lớn ở Nhật, Mỹ rồi phổ biến rộng khắp các nước công nghiệp và có xu hướng chuyển từ việc lập các kế hoạch dài hạn xác định với những nhiệm vụ, chỉ tiêu cụ thể cho từng năm cho công ty, cho từng bộ phận, sang việc lập các kế hoạch chiến lược với những phương châm chỉ đạo các hoạt động của doanh nghiệp. Lý do của sự chuyển đổi này xuất phát từ bối cảnh của môi trường kinh doanh của các doanh nghiệp ngày càng thay đổi về công nghệ, chính trị, khách hàng, đối thủ cạnh tranh, sản phẩm thay thế…đã làm cho nhiệm vụ, mục tiêu được xác định trong các kế hoạch dài hạn 5 – 7 năm thường xuyên phải tính lại . Sự cần thiết phải thích ứng với sự thay đổi của môi trường đã đưa các doanh nghiệp đến với những vấn đề then chốt trong quá trình hình thành các chiến lược mới. Các doanh nghiệp phải đứng trước và phải trả lời những câu hỏi như: Loại hình kinh doanh nào chúng ta sẽ thực hiện? Chúng ta có nên định hình lại hoạt động kinh doanh không? Những đối thủ nào đang thâm nhập vào ngành? Chúng ta phải làm những gì để củng cố và phát triển thị phần? Khách hàng của chúng ta đang cần những gì?...Những câu hỏi đó đều sẽ được giải đáp thông qua các chiến lược chung của các doanh nghiệp. Nguyên nhân thứ hai của việc chuyển đổi là ngày nay do các tập đoàn, công ty lớn có xu hướng phát triển các hoạt động trên toàn cầu. Do điều kiện một trường hoạt động ở mỗi nước, mỗi vùng có những thay đổi khác nhau nên việc quản lý của các công ty bằng các kế hoạch chiến lược cho phép các chi nhánh chủ động phản ứng tích cực hơn với điều kiện đặc thù và những thay đổi của vùng. 3 Quan niệm Quản trị chiến lược KH chiến lược 1960 1980 1990 Năm Sơ đồ 1 : Nguồn gốc và sự phát triển quan niệm chiến lược kinh doanh 1.1.2. Chiến lược kinh doanh Chúng ta đã nhắc đến chiến lược kinh doanh. Vậy chiến lược là gì ? Làm thế nào để có được những chiến lược có hiệu quả để các doanh nghiệp đạt được những thành công trong điều kiện cạnh tranh khốc liệt như hiện nay ? Chiến lược là những phương thức hành động tổng quát (phương châm) để doanh nghiệp đạt tới mục tiêu dài hạn, tăng sức mạnh của doanh nghiệp so với các đối thủ cạnh tranh bằng cách phối hợp có hiệu quả nỗ lực của các bộ phận trong doanh ngiệp, tranh thủ được các cơ hội, né tránh hoặc giảm thiểu các nguy cơ, các mối đe dọa từ bên ngoài. Chiến lược không đồng nghĩa với các giải pháp tình huống nhằm ứng phó với các khó khăn mà doanh nghiệp đang gặp phải. Ngày nay, có rất nhiều tác giả đề cập đến chiến lược với nhiều định nghĩa khác nhau. Theo từ điển Webster’s New World thì : “Chiến lược là khoa học về hoạch định và điều chỉnh các chiến lược quân sự ”. Còn theo William Gluck trong cuốn ( Business Policy & Strategy Management ) thì ông cho rằng: “ Chiến lược là một kế hoạch mang tính thống nhất, tính toàn diện và tính phối hợp, được thiết kế để đảm bảo rằng 4 các mục tiêu cơ bản của doanh nghiệp sẽ được thực hiện ”. Theo Alfred Chandelr (Professor of Harvard University) cho rằng : “Chiến lược là việc ổn định các mục tiêu cơ bản và dài hạn của doanh nghiệp, đồng thời lựa chọn cách thức hoặc tiến trình hành động và phân bổ các nguồn tài nguyên thiết yếu để đạt được mục tiêu đó ”. Cho dù định nghĩa như thế nào đi chăng nữa thì chung qui lại “ Chiến lược kinh doanh là các kế hoạch lớn, kế hoạch dài hạn ; được khởi thảo trên cơ sở tin chắc cái gì đối phương có thể làm hoặc không thể làm để phản ánh những lĩnh vực rộng lớn trong hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp ”. Chiến lược kinh doanh là quá trình nghiên cứu các các tác động của các yếu tố của môi trường hiện tại cũng như trong tương lai. 1.1.3. Chính sách kinh doanh Nếu như chiến lược là phương châm để đạt được những mục tiêu dài hạn thì chính sách kinh doanh được xem như là một phương tiện để đạt được những mục tiêu đó. Chính sách là lời hướng dẫn, quy tắc, thủ tục được thiết lập để hậu thuẫn cho các nỗ lực nhằm đạt tới mục têu đề ra. Đó là những chỉ đẫn cho người quản lý nhân viên thừa hành ra các quyết định trong các tình huống có tính lặp lại hoặc có tính chu kỳ. 1.2- VỊ TRÍ, VAI TRÒ CỦA VIỆC XÂY DỰNG CHIẾN LƯỢC TRONG CÔNG TÁC QUẢN TRỊ 1.2.1 Vị trí Công tác xây dựng hoạch định chiến lược là một trong những công tác của hoạt động quản trị chiến lược : Hoạch định - Tổ chức thực hiện - Kiểm tra - Kiểm soát. 1.2.2 Vai trò Trong kinh doanh có những tổ chức doanh nghiệp rất thành công, thành công ít và đôi khi một số khác lại thất bại hoàn toàn. Câu trả lời cho những điều trên là : “ Trong dài hạn, chỉ những cơ cấu nào đáp ứng được nhu cầu xã hội một cách hiệu quả và hiệu năng mới sống còn ; nghĩa là cung cấp cho xã hội những tiện ích với giá đủ để trả những phí tổn sản xuất ra tiện ích đó ”. Những tổ chức kinh tế, nhất là các doanh nghiệp phản ánh ý này rất rõ ràng. Các doanh nghiệp chỉ sống còn khi chúng sản xuất ra hàng hoá, dịch vụ đem lại thu nhập cao hơn giá sản xuất, có nghĩa là đạt được một mức lợi nhuận nhất định. Trong điều kiện ngày nay, các doanh nghiệp đang dần trở nên 5 lớn hơn về quy mô và phạm vi hoạt động. Các doanh nghiệp đó càng phải đối phó với sự phức tạp gia tăng không ngừng của môi trường cùng với sự cạnh tranh ngày càng gay gắt giữa các tổ chức vì chính sự tồn tại của họ. Chính trong môi trường biến động này, các tổ chức ngày càng quan tâm hơn trong việc hoạch định chiến lược kinh doanh nhằm tạo ra cho mình một lợi thế cạnh tranh so với các đối thủ khác, nhằm hướng tới mục tiêu cho sự tồn tại của họ. Chính vì vậy việc xây dựng chiến lược kinh doanh có vai trò hết sức quan trọng. Nó có thể giúp cho doanh nghiệp nhanh chóng thành đạt, đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác, thu được những kết quả tốt nhất trong hoạt động kinh doanh của mình. Nhưng mà cũng với những chiến lược nó cũng đã ngốn mất tài sản, vốn liếng của rất nhiều tổ chức do chiến lược kinh doanh sai lầm. Vì thế, chẳng lạ gì khi người ta bảo trong nền kinh tế thị trường, nếu doanh nghiệp nào không có chiến lược kinh doanh hoặc chiến lược kinh doanh sai lầm thì cái nhận được chỉ là sự thất bại trong cay đắng. Việc hoạch định chiến lược và chính sách kinh doanh luôn là một công việc rất hữu ích đối với bất kỳ các doanh nghiệp nào muốn làm ăn có hiệu quả và muốn luôn đạt được những mục tiêu đã đề ra. Cụ thể là việc xây dựng chiến lược sẽ : + Giúp cho doanh nghiệp luôn thấy rõ hướng đi của mình trong tương lai để các nhà quản trị xem xét và quyết định tổ chức sẽ đi theo hướng nào và khi nào thì sẽ đạt tới mục tiêu cụ thể nhất định. + Giúp nhà quản trị thấy rõ cơ hội và nguy cơ xảy ra trong kinh doanh ở thời điểm hiện tại và trong tương lai, để phân tích, đánh giá và dự báo các điều kiện môi trường trong tương lai, tận dụng cơ hội, giảm thiểu các nguy cơ, đưa doanh nghiệp vượt qua những cản trở khốc liệt trong cạnh tranh và giành thắng lợi. + Giúp nhà quản trị đưa ra các quyết định để đối phó với những biến đổi không ngừng của môi trường kinh doanh trong những tình huống cụ thể, nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh, đưa doanh nghiệp đi lên. + Giúp các doanh nghiệp tạo ra những chiến lược kinh doanh tốt hơn thông qua việc sử dụng phương pháp tiếp cận có hệ thống, tạo cơ sở để nâng cao khả năng liên kết và làm gia tăng sự gắn bó của các nhân viên, quản trị viên trong việc thực hiện các mục tiêu của doanh nghiệp. 6 + Giúp giúp tăng doanh số bán ra, tăng năng suất lao động và tăng hiệu quả của quá trình quản trị, tránh được các rủi ro về tài chính, tăng khả năng phòng ngừa, ngăn chặn các vấn đề khó khăn của công ty. + Giúp cho nhà quản trị có được cái nhìn khách quan hơn về công tác quản trị. Nó cho thấy thứ tự ưu tiên và vận dụng các cơ hội như thế nào.Từ đó giúp cho nhà quản trị có những quyết định chính yếu trong việc hỗ trợ các mục tiêu đã thiết lập. 1.3- QUY TRÌNH XÂY DỰNG CHIẾN LƯỢC TẠI MỘT DOANH NGHIỆP 1.3.1 Hoạch định chiến lược Là một qui trình có hệ thống nhằm đưa đến việc xác định các chiến lược kinh doanh sử dụng để tăng cường vị thế cạnh tranh của công ty. Việc xây dựng chiến lược cho một công ty là một nội dung rất quan trọng để cải thiện tình hình hoạt động của một công ty nói chung. Trong thực tiễn hoạt động, nhiều chuyên gia đã tổng kết và cho rằng một chiến lược thành công phải đảm bảo 9 khía cạnh sau đây : 1. Chiến lược phải có khả năng nhận dạng các cưỡng chế xảy ra trong quá trình hoạt động. 2. Có khả năng đáp ứng với những thay đổi tình thế ở bên ngoài, đặc biệt là với tình hình thị trường. 3. Phải bao gồm phân tích rủi ro. 4.Được truyền đạt và thông suốt trong toàn bộ tổ chức. 5.Điều hoà được tài nguyên với các cơ hội kinh doanh. 6. Có khả năng diễn dịch được chính xác môi trường. 7. Có khả năng thừa nhận phong cách văn hoá của công ty. 8. Được sự hỗ trợ hoàn toàn của tổ chức. 9. Phải có tính khả thi. 1.3.2 Quy trình xây dựng chiến lược Quy trình xây dựng chiến lược có thể được coi như là một quy trình giải quyết những vấn đề liên quan tới việc hoạch định chiến lược của công ty. Xét mô hình hình thành chiến lược phải liên quan đến 7 nội dung cơ bản sau : 7 - Xác định mục tiêu : nghĩa là đánh giá chiến lược hiện hành và các yếu tố chiến lược của công ty đề ra trong tương lai. - Nghiên cứu môi trường : tức là lượng giá tính cạnh tranh của công ty và nghiên cứu môi trường rộng hơn để xác định những cơ hội cũng như nhưng đe dọa, rủi ro mà công ty gặp phải. - Nghiên cứu tài nguyên : Đánh giá được những tài nguyên trong công ty có thể huy động vào việc thực thi các chiến lược. - Phân tích các khoảng trống : đó là việc đối chiếu các mục tiêu, các chiến lược và nguồn tài nguyên với những cơ may, đe dọa trong môi trường hoạt động để xác định phạm vi thay đổi trong các chiến lược hiện hành. - Xây dựng chiến lược để lựa chọn :đó là việc xác định những khả năng mà có thể được lựa chọn để xây dựng chiến lược mới. - Đánh giá chiến lược : đó là sự lượng giá các dự phòng chiến lược theo những giá trị mục tiêu của công ty, nguồn tài nguyên khả dụng, những cơ may do môi trường mang lại, những thách thức hiện có để xác định những phương tiện tốt nhất đối phó lại với những yếu tố này. Ngày nay quy trình hình thành chiến lược thường được sử dụng trong các công ty thường được vận hành theo sơ đồ sau : 8 Phân tích môi trường Xác định chức năng, nhiệm vụ và mục tiêu Xác định chiến lược Đánh giá và lựa chọn chiến lược Thực hiện chiến lược Kiểm tra và kiểm soát Sơ đồ 2 : Quy trình hình thành chiến lược 1.3.2.1. Phân tích các yếu tố môi trường để nhận biết cơ hội, nguy cơ, điểm mạnh và điểm yếu của doanh nghiệp Môi trường bao gồm các yếu tố : kinh tế, chính trị, pháp luật, đối thủ cạnh tranh, khách hàng, văn hoá doanh nghiệp…luôn luôn tác động đến doanh nghiệp, ảnh hưởng tích cực hoặc tiêu cực đến hoạt động sản xuất kinh doanh, đến chiến lược kinh doanh trong một doanh nghiệp. Nhà quản trị phải nhận thức đầy đủ, chính xác các yếu tố môi trường để đề ra các chiến lược kinh doanh cho phù hợp. Môi trường của một công ty không phải là bất biến mà nó luôn có sự vận động biến đổi không ngừng. Một số yếu tố thay đổi từ môi trường có thể dự báo trước được, chúng ta có thể kịp thời sửa đổi cho phù hợp. Tuy nhiên, có một số những yếu tố luôn tiềm ẩn những thách thức khôn lường do quá trình vận động của nó. Điều này luôn tạo thành những thách thức không nhỏ đối với bất kỳ một doanh nghiệp nào trong việc thực hiện các mục tiêu chiến lược mà doanh nghiệp đã đề ra. Có những yếu tố trong 9 một thời gian dài mới thay đổi ( ví dụ như sự thay đổi về dân số, phong tục tập quán…), nhưng cũng có một số yếu tố thay đổi rất nhanh chỉ trong một thời gian ngắn ( ví dụ như những sáng kiến về công nghệ, sự thay đổi về chính sách, pháp luật…). Tình hình chiến lược của công ty cũng như các đối thủ cạnh tranh luôn bị ảnh hưởng của môi trường, và chính bản thân các chiến lược của các đối thủ cạnh tranh hoặc chiến lược của công ty cũng gây ra sự thay đổi từ môi trường. Trong trường hợp đó thì những thay đổi của môi trường đó chính là kết quả của sự tác động từ chiến lược của công ty, hay nói cách khác là công ty đã kiểm soát một bộ phận của môi trường. Môi trường thường được chung quy lại thành 3 nhóm : - Môi trường vĩ mô. - Môi trường vi mô. - Môi trường nội bộ. MÔI TRƯỜNG KINH DOANH MÔI TRƯỜNG VĨ MÔ KINH TẾ MÔI TRƯỜNG VI MÔ ĐỐI THỦ TIỀM ẨN CHÍNH TRỊ & PHÁP LUẬT NHÀ CUNG ỨNG MÔI TRƯỜNG NỘI BỘ SẢN PHẨM THAY THẾ KHOA HỌC CÔNG NGHỆ VĂN HOÁXÃ HỘI KHÁCH HÀNG ĐỐI THỦ HIỆN TAI TỰ NHIÊN Sơ đồ 3 : Môi trường kinh doanh của doanh nghiệp 10 1.3.2.1.1 Môi trường vĩ mô : Môi trường kinh doanh vĩ mô bao gồm các yếu tố nằm ngoài doanh nghiệp mà nhà quản trị không thể kiểm soát được nhưng chúng lại có ảnh hưởng đến môi trường tác nghiệp, môi trường nội bộ có thể tạo cợ hội cũng như nguy cơ cho doanh nghiệp. Các yếu tố của môi trường vĩ mô gồm :  Yếu tố kinh tế Đây là yếu tố thuộc môi trường vĩ mô, có tác dụng rất lớn và khá nhạy cảm đối với bất kì một doanh nghiệp nào trong tiến trình sản xuất kinh doanh. Mỗi nội dung, mỗi sự thay đổi, mỗi sự điều chỉnh của yếu tố này đều có thể tạo ra cơ hội hoặc nguy cơ cho chính doanh nghiệp. GDP tác động đến nhu cầu của gia đình, doanh nghiệp, Nhà nước. Vì vậy, khi một quốc gia có thu nhập bình quân đầu người tăng lên sẽ léo theo sự tăng lên về nhu cầu, về số lượng sản phẩm hàng hoá, dịch vụ, tăng lên về chủng loại sản phẩm, chất lượng, thị hiếu của người tiêu dùng làm cho qui mô của thị trường tăng lên. Chính vì lẽ đó đòi hỏi các doanh nghiệp phải có sự chuẩn bị kỹ lưỡng để đáp ứng tốt các nhu cầu trong từng thời kỳ. Nghĩa là doanh nghiệp phải thực sự nhạy đối với yếu tố này, mỗi một doanh nghiệp phải tự trả lời 3 câu hỏi : Sản xuất cho ai ? ( WHO ?) ; Sản xuất cái gì ? (WHAT ?) ; và Sản xuất như thế nào ? ( HOW ?). Cho nên chiến lược kinh doanh thực sự quan trọng và cần thiết. Ví dụ như trong những năm gần đây với tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân 8%/năm, đồng thời với sự kiện Việt Nam trở thành thành viên chính thức của Tổ chức Thương mại thế giới (WTO), đó được xem như là một cơ hội đê các doanh nghiệp có những chiến lược mới sao cho có thể đáp ứng được tốt nhất những đòi hỏi khắc khe từ môi trường. Ngoài ra yếu tố lạm phát cũng ảnh hưởng rất lớn đến chiến lược kinh doanh của nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là đối với những doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xuất nhập khẩu. Nếu lạm phát gia tăng nhanh hơn dự đoán trong chiến lược sẽ làm cho giá cả các yếu tố đầu vào tăng, sẽ dẫn đến giá thành sản phẩm tăng làm cho khả năng cạnh tranh của sản phẩm trên thị trường bị hạn chế, làm cho luồng tài chính của doanh nghiệp bị thiếu hụt, chiến lược thực thi trong việc sản xuất kinh doanh sẽ gặp nhiều 11 khó khăn. Cho nên việc dự đoán chính xác yếu tố lạm phát là cực kỳ quan trọng, giúp cho doanh nghiệp có thể hạn chế, khắc phục được những rủi ro trong kinh doanh. Yếu tố lãi suất cho vay của các Ngân hàng cũng ảnh hưởng đáng kể đến chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp. Bởi vì lãi suất cho vay cao hay thấp sẽ có tác động đến chi phí tài chính, sẽ làm ảnh hưởng đến giá thành sản xuất và giá bán của doanh nghiệp, làm tác động đến sức mua thực tế hàng hoá, dịch vụ của người tiêu dùng, nghĩa là sẽ ảnh hưởng đến việc điều chỉnh chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp. Bên cạnh đó, chính sách tài chính tiền tệ của Chính phủ cũng có tác động đến chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp. Chẳng hạn như chính sách quản lý và thắt chặt nguồn ngoại tệ để đảm bảo cán cân thanh toán quốc gia sẽ làm cản trở không ít cho hoạt động buôn bán xuất nhập khẩu. Tóm lại : Các yếu tố kinh tế luôn tác động đến quá trình soạn thảo và thực thi chiến lược kinh doanh trong một doanh nghiệp. Xem xét và co những dự đoán chính xác về yếu tố kinh tế sẽ góp một phần thành công cho chính doanh nghiệp đó.  Yếu tố về chính trị - pháp luật Yếu tố này bao gồm các quan điểm, chính sách, luật lệ quy định, định chế, chế độ đãi ngộ của Đảng và Nhà nước nhằm đòi hỏi và ràng buộc các doanh nghiệp phải tuân thủ. Trên thực tế, ảnh hưởng của chính trị và pháp luật cũng có thể được coi là cơ hội hoặc nguy cơ đối với từng ngành, từng doanh nghiệp. Vì vậy, để tận dụng được cơ hội, giảm thiểu nguy cơ thì doanh nghiệp cần phải nắm cho được các quan điểm, những qui định, những chương trình của Chính phủ đề ra và cũng cần phải thiết lập mối liên hệ tốt đẹp với các cấp chính quyền để tạo một hành lang tốt cho môi trường của doanh nghiệp. Các chính sách thuế để doanh nghiệp biết được sản xuất kinh doanh những loại hàng hoá và dịch vụ gì nằm trong quy định áp thuế của Chính phủ ra sao. Đồng thời chính sách thuế còn liên quan đến giá thành, giá bán và lợi nhuận cuối cùng của doanh nghiệp… Các chính sách về xuất nhập khẩu cũng tác động đến chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp, chẳng hạn như quy định được xuất nhập loại hàng hoá gì, thuế xuất nhập ưu đãi hay không, cách thức lấy giấy phép và phương thức thanh toán như thế nào… 12 Các chính sách bảo vệ môi trường tại nơi tạo lập doanh nghiệp, các hàng hoá được sản xuất, công nghệ trang thiết bị được sử dụng, nguồn tài trợ cho vấn đề bảo vệ môi trường như thế nào… Mức độ ổn định các chính sách kinh tế - xã hội luôn tác động tích cực đến tiến trình xây dựng chiến lược kinh doanh cho doanh nghiệp.  Yếu tố về văn hoá – xã hội Yếu tố về văn hoá xã hội bao gồm : tốc độ tăng trưởng dân số phong cách sống, tín ngưỡng, tôn giáo, sự dịch chuyển dân số, kết cấu dân số, tuổi thọ…có ảnh hưởng tích cực đến công tác xây dựng chiến lược. Quan điểm tiêu dùng hàng hoá, dịch vụ của dân cư các vùng địa phương, các dân tộc, quan điểm tiêu dùng trong mỗi giới tính, ở những mức tuổi tác …đều khác nhau. Cho nên kinh doanh ở một thị trường có quan điểm tiêu dùng ổn định sẽ là điều kiện thuận lợi cho chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp được phát huy. Phong cách sống cũng tác động đến chiến lược kinh doanh vì nó tác động đến nhu cầu hàng hoá, dịch vụ, bao gồm chủng loại,chất lượng, số lượng, hình dáng, mẫu mã. Bên cạnh đó, tốc độ tăng dân số cũng góp phần tác động tích cực đến nội dung chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp, làm tăng qui mô thị trường, tăng số lượng và chủng loại sản phẩm hàng hoá và dịch vụ. Thị trường = Sức mua + dân số + Động cơ mua. Sự chuyển dịch dân số từ vùng này sang vùng khác, từ địa phương này sang địa phương khác cũng là yếu tố làm tác động đến chiến lược kinh doanh. Bởi vì điều này sẽ làm phát sinh những khúc thị trường khác nhau với những qui mô khác nhau và tương ứng với từng chiến lược khác nhau. Ví dụ như sự di chuyển của dân cư từ nông thôn vào thành thị, sẽ kéo theo việc bùng nổ về nhu cầu nhà ở và hàng tiêu dùng, phương tiện đi lại… Tâm lý dân tộc cũng sẽ làm ảnh hưởng đến phong cách tiêu dùng, cũng sẽ làm ảnh hưởng đến việc phân chia các phân khúc trong chiến lược tạo lập và phát triển thị trường. Đồng thời chính yếu tố văn hoá cũng tác động đến hành vi ứng xử và chi phối hành vi tiêu dùng của các nhóm khách hàng.  Yếu tố tự nhiên 13 Yếu tố tự nhiên cũng ảnh hưởng không nhỏ đến tiến trình xây dựng chiến lược kinh doanh cho doanh nghiệp. Bởi vì, ngày nay môi trường sống của con người đang dần bị ô nhiễm, tài nguyên thiên nhiên dần bị cạn kiệt, do đó các nhà sản xuất kinh doanh phải làm sao vừa đảm bảo nhu cầu phát triển cho chính doanh nghiệp mà cũng phải vừa sử dụng hợp lý nhất các nguồn tài nguyên. Bên cạnh đó các yếu tố khác như : khí hậu, địa hình (vị trí địa lý, thổ nhưỡng…) cũng là một trong những yếu tố quan trọng trong việc hoạch định chiến lược kinh doanh. Chính vì những yếu tố này có thể ảnh hưởng đến giá thành của chính sản phẩm sản xuất ra.  Yếu tố công nghệ Bởi vì chiến lược kinh doanh là tìm cách thỏa mãn thị trường để doanh nghiệp tăng vị thế cạnh tranh, tăng trưởng và phát triển. Để có được điều đó, thì yếu tố công nghệ sẽ giải quyết triệt để vấn đề trên. Đây cũng là lời giải cho câu hỏi : Sản xuất bằng cách nào ? Người ta chỉ có thể sản xuất ra hàng hoá khi có công nghệ tương ứng tạo ra hàng hoá đó. Cùng với sự phát triển không ngừng của thị trường, các nhà doanh nghiệp đã thấy rằng không có doanh nghiệp nào sản xuất mà không phụ thuộc vào công nghệ. Công nghệ càng tinh vi thì càng cho phép sản xuất với nhu cầu hiện đại, có thể làm giảm chi phí sản xuất nhờ vào tính qui mô. Công nghệ thường xuyên biến đổi, công nghệ tiên tiến thường xuyên ra đời sẽ tạo ra những thuận lợi và nguy cơ đối với các doanh nghiệp. Về mặt cơ hội, công nghệ mới sẽ góp phần tạo ra những sản phẩm mới có sức cạnh tranh cao cố thể làm xiêu lòng những khách hàng khó tính nhờ vào chất lượng của sản phẩm. Nhưng mặt khác, công nghệ mới sẽ tạo nguy cơ làm cho vòng đời sản phẩm của doanh nghiệp bị suy thoái một cách trực tiếp hoặc gián tiếp. Nếu trong chiến lược kinh doanh không thể hiện được chiến lược công nghệ trong từng thời kỳ để sản xuất ra các loại sản phẩm tương ứng với từng thị trường thì đó quả là một sai lầm lớn trong chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp. Vì vậy, Việt Nam đã là thành viên của WTO sẽ tạo điều kiện để chúng ta học hỏi những kinh nghêm từ các nước có nền công nghệ tiên tiến nhưng cũng sẽ là hết sức khó khăn nếu bản thân các doanh nghiệp không nhận thức được vấn đề này. 14 1.3.2.1.2 Môi trường vi mô Môi trường vi mô ( môi trường tác nghiệp) là các yếu tố xuất hiện trong một ngành sản xuất kinh doanh, quyết định mức độ và tính chất cạnh tranh trong ngành kinh doanh đó, tác động đến mức độ hoạch định xây dựng chiến lược kinh doanh cho doanh nghiệp. Môi trường vi mô có 5 yếu tố cơ bản : Doanh nghiệp và đối thủ cạnh tranh, khách hàng, nhà cung cấp, đối thủ tiềm ẩn và sản phẩm thay thế. Giữa các yếu tố này có mối quan hệ với nhau. Mô hình 5 lực lượng cạnh tranh của M. Porter Đối thủ tiềm ẩn Quyền lực của nhà cung cấp DN và các đối thủ cạnh tranh hiện tại Sức ép của khách hàng Sản phẩm, dịch vụ thay thế Sơ đồ 4 : Mô hình 5 lực lượng cạnh tranh  Đối thủ tiềm ẩn Đối thủ tiềm ẩn là đối thủ mới tham gia hoặc có xu hướng tham gia vào kinh doanh trong ngành nghề.  Khách hàng Sự tín nhiệm của khách hàng đối với doanh nghiệp là một tải sản có giá trị nhất của doanh nghiệp. Sự tín nhiệm đó đạt được do nhà doanh nghiệp biết thoả mãn tốt hơn nhu cầu thị hiếu của khách hàng so với các doanh nghiệp khác. 15 Trong mối quan hệ với khách hàng doanh nghiệp thường phải đối phó với những áp lực mặc cả từ phía khách hàng. Đó là việc khi khách hàng của doanh nghiệp đòi hỏi phải giảm giá bán sản phẩm, yêu cầu chất lượng phải cao, yêu cầu dịch vụ hậu mãi phải hoàn hảo. Vì vậy, trong mối quan hệ tương quan với khách hàng, nếu họ mạnh hơn doanh nghiệp thì sẽ tạo ra nguy cơ cho doanh nghiệp và ngược lại sẽ là cơ hội cho doanh nghiệp. Tuy nhiên trong nền kinh tế thị trường, thì sự phụ thuộc của doanh nghiệp vào khách hàng là khá lớn. Do vậy sẽ rất khó khăn trong việc tạo ra ưu thế lớn trước khách hàng. Doanh nghiệp cần phải xây dựng một chính sách dành cho khách hàng cân đối và phù hợp với chiến lược phát triển của cả doanh nghiệp đó.  Nhà cung cấp Nhà cung cấp là những người cung ứng các yếu tố đầu vào cho quá trình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Ví dụ như : nhà cung ứng nguyên vật liệu, sức lao động, cung ứng vốn…Trong quá trình xây dựng chiến lược của mình các nhà quản trị chiến lược cần phải nghiên cứu kỹ các nhà cung ứng để tìm ra cơ hội và phát hiện các nguy cơ mà doanh nghiệp sẽ gặp phải, từ đó để xây dựng chiến lược kinh doanh cho phù hợp.  Đối thủ cạnh tranh Hoạt động sản xuất kinh doanh trong nền kinh tế thị trường tất yếu phải xuất hiện những đối thủ cạnh tranh. Trong có doanh nghiệp thắng vì có lợi thế so sánh hơn các đối thủ khác về giá cả, về mẫu mã, chủng loại, chất lượng…Tuy nhiên có những doanh nghiệp sẽ bán được ít hoặc thậm chí không bán được hàng do cạnh tranh không lại, rủi ro sẽ xảy ra, khả năng hoạt động bị thu hẹp và có thể dẫn tới phá sản. Vì vậy trong chiến lược kinh doanh cần phải có sự phân tích các đổi thủ cạnh tranh trong hiện tại và cả trong tương lai để đưa ra các phản ứng kịp thời trước đối thủ. Sự am hiểu về các đối thủ cạnh tranh có tầm quan trọng đến mức có thể cho phép các nhà quản trị đưa ra các chiến thuật, chiến lược cạnh tranh phù hợp nhằm tiếp tục và giữ vững thế mạnh của doanh nghiệp trên thị trường.  Sản phẩm thay thế Sức ép do có sản phẩm thay thế làm hạn chế tiềm năng lợi nhuận của ngành. Nếu không chú ý đến sản phẩm thay thế hiện tại và sản phẩm thay thế tiềm ẩn, công ty 16 có thể sẽ bị tụt lại với thị trường nhỏ bé của mình. Phần lớn các sản phẩm thay thế mới là kết quả của sự tác động do yếu tố công nghệ mang lại. Do vậy chú ý đến các sản phẩm thay thế sẽ làm cho doanh nghiệp thêm chủ động ứng phó trong chiến lược sản xuất kinh doanh của mình. 1.3.2.1.3 Môi trường nội bộ Nếu như môi trường vi mô và môi trường vĩ mô sẽ là điều kiện tốt nhất cho việc nhìn nhận ra các cơ hội và nguy cơ mà doanh nghiệp đã và đang gặp phải, thì môi trường nội bộ doanh nghiệp sẽ giúp các doanh nghiệp tự nhìn nhận lại chính mình, thấy được điểm mạnh và điểm yếu để tự vươn lên hoặc cải thiện tốt hơn. Một chiến lược kinh doanh được xây dựng nếu không phân tích kỹ những yếu tố như: văn hoá doanh nghiệp, vốn, công nghệ, nhân lực, marketing…thì cũng sẽ đi vào bế tắt. Bởi vì, chiến lược xây dựng không biết phải dựa trên những yếu tố nào để khắc phục hay tận dụng nhưng thách thức và nguy cơ từ môi trường kinh doanh. Tóm lại: Chiến lược kinh doanh là kế hoạch sản xuất kinh doanh dài hạn của doanh nghiệp nhằm xác định mục tiêu mà doanh nghiệp phải đạt được trong tương lai, xác định con đường con đường phải đi tới mục tiêu đó và các phương tiện để đạt được mục tiêu đó. Để xác định được các nội dung trên đòi hỏi nhà quản trị phải thấu hiểu môi trường kinh doanh tác động đến doanh nghiệp mình. Đó là môi trường vĩ mô, môi trường vi mô và môi trường nội bộ của doanh nghiệp.Việc phân tích kỹ lưỡng các tác nhân của từng môi trường sẽ giúp cho doanh nghiệp biết cách tận dụng cơ hội, giảm thiểu nguy cơ trên cơ sở phát huy điểm mạnh và khắc phục điểm yếu của mình. 1.3.2.2. Xác định nhiệm vụ và mục tiêu của chiến lược Sau khi phân tích đánh giá môi trường để tìm cơ hội và nguy cơ đối với doanh nghiệp, nhà quản trị cần phải xác định nhiệm vụ và mục tiêu chiến lược để từ đó xác định chiến lược kinh doanh trong thực tiễn và đưa ra các chiến lược đặc thù trong kinh doanh. Điều hết sức quan trọng cho một doanh nghiệp là phương hướng hoạt động. Phương hướng này thiết lập thông qua các mục tiêu có thể làm gia tăng khả năng thích ứng của doanh nghiệp vào những hoàn cảnh thích ứng của môi trường. Các mục tiêu 17 cũng có thể là những mục tiêu được hoạch định từ trước và được khẳng định lại. Việc xác định các nhiệm vụ và mục tiêu chiến lược, có ý nghĩa quyết định về sự thành công đến việc xây dựng chiến lược cho cả doanh nghiệp. 1.3.2.2.1 Xác định nhiệm vụ của chiến lược Xác định nhiệm vụ chiến lược chính là trả lời câu hỏi công việc kinh doanh của doanh nghiệp chúng ta là gì? Đôi khi người ta người ta gọi nhiệm vụ kinh doanh là các nguyên tắc kinh doanh, mục đích kinh doanh, triết lý kinh doanh, từ đó xác định lĩnh vực kinh doanh của doanh nghiệp. Thông thường đó là loại sản phẩm cơ bản hoặc loại hình dịch vụ chính, các nhóm đối tượng khách hàng hàng đầu, nhu cầu thị trường, tình hình công nghệ hoặc một số các yếu tố khác. Khi xác định nhiệm vụ kinh doanh hay nhiệm vụ chiến lược còn phải giải quyết các ý kiến khác nhau để từ đó tìm một sự thống nhất về nhiệm vụ. Sự thay đổi về nhiệm vụ sẽ kéo theo sự thay đổi về mục tiêu chiến lược, tổ chức việc thực hiện…Vì vậy, quyết định về nhiệm vụ là điều rất quan trọng, cần phải được xem xét kỹ lưỡng. Việc phát triển nhiệm vụ kinh doanh là điều rất quan trọng để tiến đến hiệu quả quản trị. Một doanh nghiệp không phát triển được bản báo cáo nhiệm vụ bao quát và gợi cảm sẽ tự đánh mất đi cơ hội tự giới thiệu chính mình đối với khách hàng. Báo cáo nhiệm vụ kinh doanh chính là một phương tiện có hiệu quả để truyền đạt với nhà đầu tư, với khách hàng và với các doanh nghiệp xung quanh về chính mình. Xác định nhiệm vụ chiến lược sẽ sẽ cung cấp cho các nhà quản trị sự thống nhất về hướng phát triển, vượt qua khỏi các nhu cầu riêng lẻ bị hạn chế và có tính nhất thời. Nó thúc đẩy cảm giác sự mong đợi chung ở các cấp và nhân viên. Nhiệm vụ của doanh nghiệp thể hiện sự cam kết của doanh nghiệp đối với hành động có trách nhiệm trong những mối quan hệ lâu dài với các đối tác chiến lược. Đôi khi nhiệm vụ cũng chính là sứ mạng mà doanh nghiệp phải cam kết thực hiện trong chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp mình. Sứ mạng được hiểu là một phát biểu có giá trị lâu dài về mục đích của doanh nghiệp. Nó nhằm phân biệt giữa doanh nghiệp này với doanh nghiệp khác. Những tuyên bố như vậy được hiểu là tyên bố về triết lý kinh doanh, nguyên tắc kinh doanh, 18 quan điểm, giá trị và niềm tin cốt lõi của doanh nghiệp. Đây là định hướng cơ bản để xác định lĩnh vực kinh doanh của doanh nghiệp. Việc lập bảng nhiệm vụ chiến lược hay bảng tuyên bố về sứ mạng đối với doanh nghiệp là một bước quan trọng không chỉ xay ra một lần rồi kết thúc mà là một quy trình phải được tiến hành một cách thường xuyên liên tục trong suốt quá trình quản trị chiến lược doanh nghiệp. 1.3.2.2.2 Xác định mục tiêu chiến lược Nếu như nhiệm vụ là cái trục xuyên suốt trong quá trình phát triển của doanh nghiệp, là cái đích lâu dài của doanh nghiệp thì mục tiêu chiến lược là sự cụ thể hoá nội dung, là phương tiện để thực hiện thành công bảng tuyên bố sứ mạng.  Khái niệm và vai trò của mục tiêu chiến lược Mục tiêu chiến lược được hiểu là đích đến hay kết quả mà doanh nghiệp mong muốn đạt được trong từng thời kỳ. Mục tiêu chiến lược là sự cụ thể hóa mục đích của doanh nghiệp về hướng, quy mô, cơ cấu và tiến trình triển khai theo thời gian. Đối với công tác xây dựng chiến lược nói riêng và việc quản trị chiến lược nói chung thì việc xác định đúng đắn hệ thống mục tiêu có vai trò đặc biệt quan trọng, bởi vì: - Mục tiêu là phương tiện để thực hiện mục đích của doanh nghiệp.Thông qua việc xác định và thực hiện có hiệu quả mục tiêu trong từng giai đoạn sẽ giúp cho nhà quản trị nhận ra các ưu tiên trong tiến trình thực hiện công việc. - Mục tiêu đóng vai trò là tiêun chuẩn cho việc thực hiện, là cơ sở cho việc lập kế hoạch hoạt động, thực hiện và kiểm tra đánh giá kết quả hoạt động. - Mục tiêu được thiết lập hợp lý sẽ làm hấp dẫn các đối tượng hữu quan.  Phân loại của mục tiêu chiến lược + Theo theo thời gian: mục tiêu ngắn hạn, trung hạn, dài hạn. + Theo vị trí thứ bậc: mục tiêu hàng đầu, thứ cấp. + Theo chiến lược kinh doanh: mục tiêu toàn công ty, SBU, bộ phận. + Theo tốc độ tăng trưởng: mục tiêu tăng trưởng nhanh, ổn định, suy giảm. Bên cạnh đó còn nhiều chỉ tiêu mục tiêu khác mà doanh nghiệp muốn theo đuổi như: theo nhóm bộ phận, theo tính chất… 19 1.3.2.3 Xác định và lựa chọn chiến lược 1.3.2.3.1 Các loại chiến lược thường được sử dụng trong thực tiễn Chiến lược cấp công ty Chiến lược cấp SBU Chiến lược cấp đơn vị chức năng Sơ đồ 5: Các cấp chiến lược  Chiến lược cấp công ty  Các chiến lược tăng trưởng tập trung + Chiến lược thâm nhập thị trường: Chiến lược thâm nhập thị trường là tìm cách tăng trưởng các sản phẩm hiện đang sản xuất trong khi vẫn giữ nguyên thị trường vẫn đang tiêu thụ. + Chiến lược phát triển thị trường: Chiến lược phát triển thị trường là chiến lược tìm cách thâm nhập vào các thị trường khác nhau trên cơ sở thị trường hiện tại. + Chiến lược phát triển sản phẩm mới: Chiến lược phát triển sản phẩm mới là chiến lược nhằm tăng doanh số bán hàng thông qua việc cải thiện sản phẩm hiện có hoặc phát triển các sản phẩm dịch vụ mới cho khách hàng hiện tại.  Các chiến lược đa dạng hóa  Các chiến lược đa dạng hóa theo kiểu hội nhập dọc + Chiến lược hội nhập dọc, ngược chiều: là chiến lược mà doanh nghiệp tìm kiếm sự tăng trưởng về doanh số và qui mô bằng cách gia tăng sự ảnh hưởng hay quyền kiểm soát lên nhà cung cấp. + Hai hình thức hội nhập dọc ngược chiều: - Hội nhập dọc ngược chiều, nội bộ: là hình thức mà doanh nghiệp tự bỏ vốn, nhân lực đi thành lập cung cấp cơ sở đầu vào. - Hội nhập dọc ngược chiều, bên ngoài: là hình thức mà doanh nghiệp đi bỏ vốn lôi kéo các nhà cung cấp. 20 + Chiến lược hội nhập dọc, thuận chiều: là chiến lược mà doanh nghiệp mà doanh nghiệp tìm kiếm sự tăng trưởng về doanh số và qui mô bằng cách gia tăng sự ảnh hưởng hay quyền kiểm soát lên các nhà phân phối. + Hai hình thức hội nhập dọc, thuận chiều: - Hội nhập dọc thuận chiều, nội bộ: là hình thức mà doanh nghiệp tự bỏ vốn, nhân lực đi thành lập cơ sở phân phối. - Hội nhập dọc thuận chiều, bên ngoài: là hình thức mà các doanh nghiệp bỏ vốn để lôi kéo các nhà phân phối.  Các chiến lược đa dạng hóa hàng ngang + Chiến lược đa dạng hóa đồng tâm: là chiến lược mà doanh nghiệp tìm kiếm sự tăng trưởng về doanh số và quy mô bằng cách đa dạng hóa sang sản phẩm mới, bán trên thị trường mới hoặc hiện tại nhưng có liên quan đến sản phẩm đang sản xuất. ĐA DẠNG HÓA ĐỒNG TÂM Chi phí Đường cong kinh nghiệm L1 L2 Thời gian Sơ đồ 6 : Đường cong kinh nghiệm + Chiến lược đa dạng hóa tổng hợp: là chiến lược tìm kiếm sự tăng trưởng về doanh thu và quy mô bằng cách đa dạng hóa sang sản phẩm mới, bán trên thị trường mới không liên quan đến sản phẩm đang sản xuất.  Các chiến lược tăng trưởng bằng con đường hướng ngoại  Chiến lược hợp nhất: là chiến lược tìm kiếm sự tăng trưởng về doanh số và qui mô bằng cách hợp nhất hai doanh nghiệp một cách tự nguyện thành một doanh nghiệp mới duy nhất.
- Xem thêm -