Tài liệu Công tác kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại công ty tnhh thế anh

  • Số trang: 88 |
  • Loại file: PDF |
  • Lượt xem: 87 |
  • Lượt tải: 0
nganguyen

Đã đăng 34345 tài liệu

Mô tả:

Môc lôc PhÇn më ®Çu Ch-¬ng 1 Lý luËn chung vÒ c«ng t¸c kÕ to¸n tËp hîp CPSX vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm trong c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt 1.1. Sù cÇn thiÕt ph¶i tæ chøc c«ng t¸c kÕ to¸n tËp hîp CPSX vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm ......3 1.1.1. Vai trß cña tËp hîp CPSX vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm trong qu¸ tr×nh t¸i s¶n xu©t s¶n phÈm x· héi nãi chung vµ trong ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh nãi riªng................................3 1.1.2. §Æc ®iÓm vµ yªu cÇu qu¶n lý CPSX vµ Zsp.....................................................................4 1.2. Tæ chøc c«ng t¸c kÕ to¸n tËp hîp CPSX phôc vô cho c«ng t¸c tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm..........................................................................................................................................5 1.2.1. Nguyªn t¾c chung ®Ó tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµo gi¸ thµnh s¶n phÈm .........................5 1.2.2. NhiÖm vô cña kÕ to¸n vµ néi dung tæ chøc kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ gi¸ thµnh trong doanh nghiÖp ...................................................................................................................6 1.3. Tæ chøc c«ng t¸c tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm ...................................................................10 1.3.1. Ph©n lo¹i gi¸ thµnh ........................................................................................................10 1.3.2. §èi t-îng tÝnh gi¸ thµnh vµ kú tÝnh gi¸ thµnh................................................................11 1.3.3. KiÓm kª ®¸nh gi¸ s¶n phÈm dë dang.............................................................................12 1.3.4. C¸c ph-¬ng ph¸p tÝnh gi¸ thµnh....................................................................................15 1.3.5. Sæ s¸ch kÕ to¸n sö dông ...............................................................................................19 Ch-¬ng 2 Thùc tr¹ng tæ chøc c«ng t¸c kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm t¹i c«ng ty TNHH ThÕ Anh. 2.2. §Æc ®iÓm t×nh h×nh chung cña c«ng ty TNHH ThÕ Anh. .................................................21 2.2.1. Qu¸ tr×nh h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn cña c«ng ty..............................................................21 2.2.2. §Æc ®iÓm m¹ng l-íi tæ chøc s¶n xuÊt kinh doanh cña c«ng ty TNHH ThÕ Anh..........21 2.2.3. T×nh h×nh lao ®éng vµ tæ chøc bé m¸y cña c«ng ty TNHH ThÕ Anh............................23 2.2.4. §Æc ®iÓm vÒ vèn kinh doanh.........................................................................................24 2.2.5. Tæ chøc h¹ch to¸n, c«ng t¸c kÕ to¸n vµ bé m¸y kÕ to¸n...............................................25 2.2. Thùc tr¹ng tæ chøc c«ng t¸c kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm t¹i c«ng ty TNHH ThÕ Anh .... ...................................................................................31 2.2.1. C«ng t¸c qu¶n lý chung vÒ s¶n phÈm s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh t¹i c«ng ty TNHH ThÕ Anh...........................................................................................................................................31 2.2.2. C¸c thñ tôc qu¶n lý vµ chÕ ®é h¹ch to¸n kÕ to¸n ban ®Çu..............................................31 1 2.2.3. Tæ chøc c«ng t¸c kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm theo c¸c ®èi t-îng..................................................................................................................................33 2.2.4. C«ng t¸c tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm cña C«ng ty TNHH ThÕ Anh...................................44 2.3- C«ng t¸c ph©n tÝch kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm. ..51 2.3.1. Thùc tr¹ng vÒ c«ng t¸c ph©n tÝch ..................................................................................51 2.3.2. C¨n cø vµo tµi liÖu thùc tÕ ta tiÕn hµnh ph©n tÝch .........................................................52 Ch-¬ng III Mét sè ý kiÕn ®Ò xuÊt nh»m hoµn thiÖn c«ng t¸c kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸thµnh s¶n phÈm t¹i c«ng ty TNHH ThÕ Anh. 3.1. NhËn xÐt, ®¸nh gi¸ chung vÒ thùc tr¹ng tæ chøc c«ng t¸c kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm t¹i c«ng ty TNHH ThÕ Anh. ..........................................54 ..................................................................................................................................................... 3.1.1. Nh÷ng -u ®iÓm c¬ b¶n...................................................................................................54 3.1.2. Nh÷ng h¹n chÕ cÇn hoµn thiÖn.......................................................................................56 3.2. Mét sè ý kiÕn ®Ò xuÊt nh»m hoµn thiÖn c«ng t¸c kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm t¹i c«ng ty TNHH ThÕ Anh. .......................................................59 3.2.1- Mét sè ý kiÕn ®Ò xuÊt ®èi víi nhµ n-íc : 3.2.2- Mét sè ý kiÕn ®Ò xuÊt nh»m hoµn thiÖn c«ng t¸c kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm t¹i C«ng ty TNHH ThÕ Anh: KÕt luËn ...................................................................................................................................69 Tµi liÖu tham kh¶o .................................................................................................................70 2 Lêi nãi ®Çu Ngµy nay, c¸c doanh nghiÖp cã nhiÒu c¬ héi thuËn lîi ®Ó héi nhËp víi nÒn kinh tÕ thÕ giíi nh-ng ®ång thêi còng ph¶i ®-¬ng ®Çu víi kh«ng Ýt nh÷ng khã kh¨n do nÒn kinh tÕ thÞ tr-êng mang l¹i mµ khã kh¨n lín nhÊt cã lÏ lµ sù c¹nh tranh gay g¾t kh«ng nh÷ng cña c¸c doanh nghiÖp trong n-íc mµ cßn cña c¶ c¸c doanh nghiÖp n-íc ngoµi. §Ó tån t¹i vµ ph¸t triÓn, nhiÖm vô cña c¸c doanh nghiÖp lµ ph¶i kh«ng ngõng cè g¾ng nç lùc n©ng cao chÊt l-îng s¶n phÈm, dÞch vô, gi¶m gi¸ thµnh s¶n phÈm. Trong c«ng t¸c qu¶n lý doanh nghiÖp, chi phÝ s¶n xuÊt vµ gi¸ thµnh s¶n phÈm lµ hai chØ tiªu v« cïng quan träng, ®-îc c¸c nhµ qu¶n lý ®Æc biÖt quan t©m v× nã kh«ng chØ lµ c¨n cø lËp gi¸ mµ cßn lµ c¨n cø ®Ó ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña doanh nghiÖp sau mçi chu kú kinh doanh.... ChÝnh v× vËy, tæ chøc tèt c«ng t¸c kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ gi¸ thµnh s¶n phÈm cã ý nghÜa v« cïng to lín ; ®ång thêi lµ kh©u quan träng nhÊt trong toµn bé c«ng t¸c kÕ to¸n v× thùc chÊt cña h¹ch to¸n qu¸ tr×nh s¶n xuÊt chÝnh lµ h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ gi¸ thµnh. MÆt kh¸c , trªn gãc ®é ng-êi sö dông th«ng tin vÒ chi phÝ vµ gi¸ thµnh sÏ gióp cho nhµ qu¶n lý vµ l·nh ®¹o doanh nghiÖp ph©n tÝch ®¸nh gi¸ t×nh h×nh sö dông vËt t-, lao ®éng, tiÒn vèn cã hiÖu qu¶ hay kh«ng, t×nh h×nh thùc hiÖn kÕ ho¹ch gi¸ thµnh.... tõ ®ã, ®Ò ra c¸c biÖn ph¸p h÷u hiÖu h¹ thÊp chi phÝ s¶n xuÊt, gi¶m gi¸ thµnh s¶n phÈm vµ ra c¸c qui ®Þnh phï hîp cho sù ph¸t triÓn s¶n xuÊt kinh doanh. C«ng ty TNHH ThÕ Anh lµ mét doanh nghiÖp s¶n xuÊt lo¹i s¶n phÈm rÊt lín vÒ sè l-îng v« cïng ®a d¹ng vÒ qui c¸ch, chñng lo¹i, mÉu m·... v× vËy, còng nh- c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt kh¸c, viÖc tæ chøc c«ng t¸c kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ gi¸ thµnh s¶n phÈm lµ mét vÊn ®Ò rÊt phøc t¹p . NhËn thøc ®-îc ®iÒu ®ã, trong thêi gian thùc tËp t¹i c«ng ty , sau khi t×m hiÓu thùc tÕ tæ chøc c«ng t¸c kÕ to¸n, ®Æc biÖt lµ kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ gi¸ thµnh s¶n phÈm em ®· quyÕt ®Þnh lùa chän ®Ò tµi: 3 “C«ng t¸c kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm t¹i C«ng ty TNHH ThÕ Anh ” ®Ó ®i s©u nghiªn cøu. Víi môc ®Ých vËn dông lý luËn vÒ h¹ch to¸n kÕ to¸n vµo nhu cÇu thùc tiÔn c«ng t¸c chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm ë c«ng ty TNHH ThÕ Anh, tõ ®ã ph©n tÝch nh÷ng ®iÓm cßn tån t¹i, ®ãng gãp mét sè ý kiÕn nh»m hoµn thiÖn c«ng t¸c kÕ to¸n ®¬n vÞ. KÕt cÊu cña ®Ò tµi ngoµi phÇn më ®Çu vµ kÕt luËn , néi dung ®-îc thÓ hiÖn ë 3 ch-¬ng nh- sau : Ch-¬ng I: Lý luËn chung vÒ c«ng t¸c kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm trong c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt. Ch-¬ng II: Thùc tr¹ng tæ chøc c«ng t¸c kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm t¹i c«ng ty TNHH ThÕ Anh. Ch-¬ng III: Mét sè ý kiÕn ®Ò xuÊt nh»m hoµn thiÖn c«ng t¸c kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm t¹i c«ng ty TNHH ThÕ Anh. 4 Ch-¬ng I Lý luËn chung vÒ c«ng t¸c kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm trong c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt. 1.1. Sù cÇn thiÕt ph¶i tæ chøc c«ng t¸c kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm. 1.1.1.Vai trß cña tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm trong qu¸ tr×nh t¸i s¶n xuÊt s¶n phÈm x· héi nãi chung vµ trong ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh nãi riªng. Sù ph¸t sinh vµ ph¸t triÓn cña x· héi loµi ng-êi g¾n liÒn víi qu¸ tr×nh s¶n xuÊt. NÒn s¶n xuÊt x· héi cña bÊt kú ph-¬ng thøc s¶n xuÊt nµo còng g¾n liÒn víi sù vËn ®éng vµ tiªu hao cña c¸c yÕu tè c¬ b¶n t¹o nªn qu¸ tr×nh s¶n xuÊt: t- liÖu lao ®éng, ®èi t-îng lao ®éng vµ søc lao ®éng. V× thÕ sù h×nh thµnh nªn c¸c chi phÝ s¶n xuÊt ®Ó t¹o ra gi¸ trÞ s¶n phÈm s¶n xuÊt lµ tÊt yÕu kh²ch quan kh«ng phô thuéc v¯o chñ quan cña ng­êi s°n xuÊt. Cã thÓ nãi “ Chi phÝ s¶n xuÊt lµ toµn bé lao ®éng sèng vµ lao ®éng vËt ho¸ cÇn thiÕt mµ doanh nghiÖp ph¶i chi ra trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt trong mét thêi kú nhÊt ®Þnh v¯ biÓu hiÖn b´ng tiÒn ”. Chóng ta biÕt r»ng, kÕt qu¶ cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt lµ t¹o ra s¶n phÈm. S¶n phÈm ®-îc lµm ra ®· kÕt tinh trong nã c¸c kho¶n hao phÝ vËt chÊt, ®Þnh l-îng hao phÝ vËt chÊt ®Ó t¹o nªn mét hoÆc mét sè s¶n phÈm lµ yªu cÇu cÇn thiÕt, lµ c¨n cø quan träng ®Ó ®¸nh gi¸ chÊt l-îng vµ hiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh. VËy chi phÝ s¶n xuÊt tÝnh cho mét khèi l-îng hoÆc mét ®¬n vÞ s¶n phÈm lao vô, dÞch vô c«ng viÖc do doanh nghiÖp s¶n xuÊt ra vµ hoµn thµnh chÝnh lµ gi¸ thµnh s¶n phÈm. Gi¸ thµnh cã hai chøc n¨ng lµ: chøc n¨ng bï ®¾p vµ lËp gi¸. 5 Nãi tãm l³i “ Gi² th¯nh s°n phÈm l¯ mét ®³i l­îng x²c ®Þnh, biÓu hiÖn mèi liªn hÖ t-¬ng quan gi÷a hai ®¹i l-îng: chi phÝ s¶n xuÊt ®· bá ra vµ kÕt qu° s°n xuÊt ®± ®³t ®­îc ”. Tuy nhiªn, chóng ta cÇn ph°i l­u ý r´ng kh«ng ph¶i hÔ cø cã chi phÝ s¶n xuÊt ph¸t sinh lµ ®· x¸c ®Þnh ngay ®-îc gi¸ thµnh mµ cÇn ph¶i thÊy r»ng gi¸ thµnh lµ chi phÝ ®· kÕt tinh trong mét kÕt qu¶ s¶n xuÊt ®-îc x¸c ®Þnh theo nh÷ng tiªu chuÈn nhÊt ®Þnh. 1.1.2. §Æc ®iÓm vµ yªu cÇu qu¶n lý cña c«ng t¸c kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm. Qu¶n lý chi phÝ s¶n xuÊt vµ gi¸ thµnh lµ néi dung quan träng hµng ®Çu trong c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt. NÕu nh- kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt cung cÊp ®Çy ®ñ nh÷ng th«ng tin vÒ c¸c yÕu tè trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt nh»m nªu râ chi phÝ chi cho viÖc g×, hÕt bao nhiªu tõ ®ã gióp doanh nghiÖp biÕt tØ träng tõng lo¹i chi phÝ, gi¸m ®èc dù to¸n chi phÝ lµm c¬ së lËp dù to¸n cho kú sau vµ gióp nhµ n-íc qu¶n lý doanh nghiÖp còng nh- ban hµnh c¸c chÝnh s¸ch, chÕ ®é t¹o ®iÒu kiÖn cho doanh nghiÖp ho¹t ®éng... th× kÕ to¸n tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm l¹i ph¶n ¸nh chÝnh x¸c hiÖu qu¶ chi phÝ ®· bá vµo s¶n xuÊt. ChØ tiªu gi¸ thµnh lµ th-íc ®o møc hao phÝ s¶n xuÊt vµ tiªu thô s¶n phÈm, lµ c¨n cø ®Ó x¸c ®Þnh hiÖu qu¶ ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh, tõ ®ã lùa chän vµ quyÕt ®Þnh khèi l-îng s¶n phÈm s¶n xuÊt ra nh»m ®¹t lîi nhuËn tèi ®a. Gi¸ thµnh còng lµ mét c«ng cô quan träng cña doanh nghiÖp ®Ó kiÓm so¸t t×nh h×nh ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh vµ hiÖu qu¶ cña c¸c biÖn ph¸p tæ chøc kü thuËt. Th«ng qua t×nh h×nh thùc hiÖn gi¸ thµnh, c¸c nhµ l·nh ®¹o qu¶n lý cã ®-îc nh÷ng th«ng tin vÒ t×nh h×nh sö dông vËt t-, lao ®éng, tiÒn vèn, t×nh h×nh s¶n xuÊt vµ chi phÝ bá vµo s¶n xuÊt, t¸c ®éng vµ hiÖu qu¶ thùc hiÖn c¸c biÖn ph¸p kü thuËt ®Õn s¶n xuÊt, ph¸t hiÖn vµ t×m c¸c nguyªn nh©n dÉn ®Õn ph¸t sinh chi phÝ kh«ng hîp lý ®Ó cã biÖn ph¸p lo¹i trõ. Gi¸ thµnh cßn lµ mét c¨n cø quan träng ®Ó doanh nghiÖp x©y dùng chÝnh s¸ch gi¸ c¶ ®èi víi tõng lo¹i s¶n phÈm. 6 Cã thÓ nãi r»ng, muèn h¹ gi¸ thµnh ph¶i qu¶n lý tèt gi¸ thµnh vµ ph¶i g¾n qu¶n lý gi¸ thµnh víi qu¶n lý chi phÝ s¶n xuÊt cÊu thµnh gi¸ thµnh v× chi phÝ s¶n xuÊt vµ gi¸ thµnh cã quan hÖ mËt thiÕt víi nhau, nÕu chi phÝ s¶n xuÊt t¨ng th× gi¸ thµnh t¨ng vµ ng-îc l¹i vµ ®-îc thÓ hiÖn qua c«ng thøc sau: Gi¸ thµnh = Chi phÝ s¶n xuÊt + Chi phÝ s¶n xuÊt - Chi phÝ s¶n xuÊt S¶n phÈm dë dang ®Çu kú ph¸t sinh trong kú dë dang cuèi kú §Ó t×m ra nguyªn nh©n, nh©n tè ¶nh h-ëng lµm t¨ng, gi¶m gi¸ thµnh, ®ßi hái gi¸ thµnh s¶n phÈm ph¶i ®-îc ph¶n ¸nh chÝnh x¸c, trung thùc, kh¸ch quan, râ rµng th«ng qua c¸c kho¶n môc chi phÝ cÊu thµnh nªn gi¸ thµnh s¶n phÈm ®Ó tõ ®ã c¸c nhµ qu¶n lý dÔ dµng ph¸t hiÖn ra vµ lo¹i trõ c¸c chi phÝ bÊt hîp lý, l·ng phÝ (®Æc biÖt lµ c¸c chi phÝ chñ yÕu )... khai th¸c kh¶ n¨ng tiÒm tµng trong qu¶n lý. MÆt kh¸c cÇn qu¶n lý chÆt chÏ ®Þnh møc tiªu hao vµ ®¬n gi¸ cña c¸c chi phÝ ®ã. Bªn c¹nh ®ã, cÇn ph¶i x¸c ®Þnh ®óng néi dung, ph¹m vi chi phÝ cÊu thµnh, thu nhËp th«ng tin theo ®Þa ®iÓm ph¸t sinh còng nh- n¬i g¸nh chÞu chi phÝ. Bëi lÏ th«ng tin chi phÝ theo kho¶n môc chØ x¸c ®Þnh ®-îc chi phÝ l·ng phÝ song nã kh«ng gióp cho chóng ta biÕt cÇn tiÕt kiÖm ë bé phËn nµo, ®Þa ®iÓm cô thÓ nµo... h¬n n÷a, th«ng tin vÒ chi phÝ theo ®Þa ®iÓm ph¸t sinh cßn lµ c¬ së khuyÕn khÝch vËt chÊt thóc ®Èy s¶n xuÊt ph¸t triÓn. §Þnh kú doanh nghiÖp cÇn tiÕn hµnh ph©n tÝch chØ tiªu gi¸ thµnh còng nh- c¸c bé phËn chi phÝ cÊu thµnh ®Ó t×m ra nguyªn nh©n, nh©n tè ¶nh h-ëng ®Ó tõ ®ã ®Ò ra c¸c biÖn ph¸p t¸c ®éng thÝch hîp. Tãm l¹i, tæ chøc tèt c«ng t¸c kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm, ®¶m b¶o x¸c ®Þnh ®óng néi dung, ph¹m vi chi phÝ cÊu thµnh trong gi¸ thµnh s¶n phÈm, l-îng gi¸ trÞ c¸c yÕu tè chi phÝ ®· ®-îc chuyÓn dÞch vµo s¶n phÈm ( c«ng viÖc, lao vô ) ®· hoµn thµnh cã ý nghÜa v« cïng quan träng vµ lµ yªu cÇu cÊp b¸ch cña nÒn kinh tÕ thÞ tr-êng. 1.2. Tæ chøc c«ng t¸c kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt phôc vô cho c«ng t¸c tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm. 7 1.2.1. Nguyªn t¾c chung ®Ó tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµo gi¸ thµnh s¶n phÈm. Theo chÕ ®é kÕ to¸n hiÖn hµnh, ®Ó ®¶m b¶o h¹ch to¸n ®Çy ®ñ, chÝnh x¸c chi phÝ s¶n xuÊt ®Ó tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm, kÕ to¸n cÇn qu¸n triÖt c¸c nguyªn t¾c sau: “ X²c ®Þnh gi² th¯nh s°n phÈm v¯ dÞch vô ”: * Gi¸ thµnh s¶n phÈm cña dÞch vô gåm: - Chi phÝ vËt t- trùc tiÕp : lµ chi phÝ nguyªn liÖu, nhiªn liÖu, vËt liÖu sö dông trùc tiÕp t¹o ra s¶n phÈm dÞch vô. - Chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp : gåm tiÒn l-¬ng, tiÒn c«ng, c¸c kho¶n trÝch nép BHXH, BHYT cña c«ng nh©n trùc tiÕp s¶n xuÊt t¹o ra s¶n phÈm vµ dÞch vô theo qui ®Þnh cña nhµ n-íc. - Chi phÝ s¶n xuÊt chung: lµ c¸c chi phÝ sö dông trong ho¹t ®éng s¶n xuÊt chÕ biÕn cña ph©n x-ëng ( bé phËn kinh doanh ) trùc tiÕp t¹o ra s¶n phÈm vµo dÞch vô nh- chi phÝ vËt liÖu, c«ng cô lao ®éng nhá, khÊu hao tµi s¶n cè ®Þnh thuéc ph©n x-ëng ( bé phËn kinh doanh ), tiÒn l-¬ng, c¸c kho¶n trÝch theo l-¬ng BHXH, BHYT cña nh©n viªn ph©n x-ëng theo qui ®Þnh ( bé phËn kinh doanh ), chi phÝ dÞch vô mua ngoµi, chi phÝ kh¸c b»ng tiÒn ph¸t sinh t¹i ph©n x-ëng. * Gi¸ thµnh toµn bé cña s¶n phÈm vµ dÞch vô ®· tiªu thô gåm: - Gi¸ thµnh s¶n xuÊt cña s¶n phÈm dÞch vô ®· tiªu thô. - Chi phÝ b¸n hµng: lµ toµn bé c¸c chi phÝ liªn quan ®Õn viÖc tiªu thô s¶n phÈm, dÞch vô bao gåm c¶ chi phÝ b¶o hµnh s¶n phÈm. - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp: lµ chi phÝ chi cho bé m¸y qu¶n lý vµ ®iÒu hµnh doanh nghiÖp, c¸c chi phÝ liªn quan ®Õn ho¹t ®éng kinh doanh cña toµn doanh nghiÖp. 1.2.2. NhiÖm vô cña kÕ to¸n vµ néi dung tæ chøc kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ gi¸ thµnh trong doanh nghiÖp. §Ó phôc vô tèt c«ng t¸c qu¶n lý, kÕ to¸n cÇn thùc hiÖn tèt c¸c nhiÖm vô sau ®©y : 8 - C¨n cø vµo ®Æc ®iÓm s¶n xuÊt kinh doanh, qui tr×nh s¶n xuÊt ®Ó x¸c ®Þnh ®èi t-îng kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ ®èi t-îng tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm. - Tæ chøc tËp hîp, kÕt chuyÓn hoÆc ph©n bæ chi phÝ s¶n xuÊt theo ®óng ®èi t-îng kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt b»ng ph-¬ng ph¸p thÝch hîp ®Ó cung cÊp nh÷ng th«ng tin cho viÖc tÝnh gi¸ thµnh theo kho¶n môc chi phÝ vµ x¸c ®Þnh ®óng s¶n phÈm dë dang cuèi kú. - VËn dông ph-¬ng ph¸p thÝch hîp ®Ó tÝnh gi¸ thµnh nh»m ph¶n ¸nh chÝnh x¸c gi¸ thµnh s¶n phÈm s¶n xuÊt ra phôc vô cho viÖc ®Þnh gi¸ b¸n cña s¶n phÈm hµng ho¸ mµ doanh nghiÖp t¹o ra trong mét thêi kú. - LËp c¸c b¸o c¸o vÒ gi¸ thµnh s¶n phÈm còng nh- chi phÝ, tham gia ph©n tÝch t×nh h×nh thùc hiÖn kÕ ho¹ch gi¸ thµnh, ®Ò xuÊt c¸c biÖn ph¸p tiÕt kiÖm chi phÝ s¶n xuÊt, h¹ gi¸ thµnh s¶n phÈm. * §èi t-îng kÕ to¸n tËp hîp CPSX : Tæ chøc kÕ to¸n qu¸ tr×nh s¶n xuÊt gåm cã hai giai ®o¹n kÕ tiÕp nhau vµ cã quan hÖ mËt thiÕt : giai ®o¹n h¹ch to¸n chi tiÕt chi phÝ s¶n xuÊt vµ giai ®o¹n tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm theo ®¬n vÞ tÝnh gi¸ thµnh qui ®Þnh. Cã thÓ nãi, viÖc ph©n chia ®ã lµ do sù kh¸c c¬ b¶n vÒ giíi h¹n tËp hîp chi phÝ trong h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt (®èi t-îng tËp hîp chi phÝ) vµ s¶n phÈm hoµn thµnh cÇn tÝnh gi¸ thµnh mét ®¬n vÞ ( ®èi t-îng tÝnh gi¸ thµnh ). T¹i ®©y, x¸c ®Þnh ®èi t-îng h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt chÝnh lµ x¸c ®Þnh ph¹m vi giíi h¹n ®Ó tËp hîp chi phÝ nh»m ®¸p øng yªu cÇu kiÓm so¸t chi phÝ vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm. Thùc chÊt nã lµ : - N¬i ph¸t sinh chi phÝ : ph©n x-ëng, ®éi tr¹i s¶n xuÊt, bé phËn chøc n¨ng. - N¬i g¸nh chÞu chi phÝ : s¶n phÈm, c«ng viÖc, lao vô do doanh nghiÖp s¶n xuÊt, ®¬n ®Æt hµng, c«ng tr×nh, h¹ng môc c«ng tr×nh. X¸c ®Þnh ®èi t-îng kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt lµ tiÒn ®Ò, ®iÒu kiÖn ®Ó tÝnh gi¸ thµnh theo c¸c ®èi t-îng tÝnh gi¸ thµnh trong doanh nghiÖp. V× trong thùc tÕ, mét ®èi t-îng kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ bao gåm nhiÒu ®èi t-îng tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm vµ ng-îc l¹i mét ®èi t-îng tÝnh gi¸ thµnh cã thÓ bao gåm nhiÒu ®èi t-îng tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt. MÆt kh¸c, mçi quan 9 hÖ gi÷a hai ®èi t-îng sÏ qui ®Þnh viÖc lùa chän ph-¬ng ph¸p vµ kü thuËt tÝnh gi¸ thµnh. * Ph-¬ng ph¸p kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt : Chi phÝ s¶n xuÊt ph¸t sinh ë c¸c ®Þa ®iÓm kh¸c nhau th× cã néi dung kinh tÕ vµ môc ®Ých kh¸c nhau ®èi víi qóa tr×nh s¶n xuÊt chÕ t¹o s¶n phÈm, cã chi phÝ chØ liªn quan ®Õn mét ®èi t-îng, cã chi phÝ l¹i liªn quan ®Õn nhiÒu ®èi t-îng chi phÝ. Do vËy cã hai c¸ch tËp hîp chi phÝ vµo c¸c ®èi t-îng. - TËp hîp trùc tiÕp : ®èi víi chi phÝ chØ liªn quan ®Õn mét ®èi t-îng chÞu chi phÝ ( th-êng lµ chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp, chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp ). - TËp hîp chi phÝ gi¸n tiÕp : ®èi víi chi phÝ liªn quan ®Õn nhiÒu ®èi t-îng chÞu chi phÝ. Tr-íc hÕt kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt theo tõng ®Þa ®iÓm ph¸t sinh chi phÝ tøc lµ theo tæ, ®éi, ph©n x-ëng... Cuèi kú, lùa chän tiªu chuÈn ph©n bæ phï hîp ®Ó x¸c ®Þnh hÖ sè ph©n bæ vµ tÝnh ra chi phÝ ph©n bæ cho tõng ®èi t-îng. Chi phÝ ph©n bæ = cho ®èi t-îng i HÖ sè x Tiªu chuÈn ph©n bæ ph©n bæ cña ®èi t-îng i Chi phÝ cÇn ph©n bæ HÖ sè = ph©n bæ Tæng tiªu chuÈn cÇn ph©n bæ Mçi lo¹i chi phÝ ®-îc lùa chän nh÷ng tiªu chuÈn ph©n bæ kh¸c nhau cho phï hîp. VÝ dô: chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp th-êng chän chi phÝ vËt liÖu trùc tiÕp, giê ch¹y m¸y. * Chøng tõ kÕ to¸n sö dông : Chøng tõ gèc liªn quan ®Õn chi phÝ s¶n xuÊt ph¸t sinh lµ c¸c chøng tõ vÒ c¸c yÕu tè chi phÝ nh- : - VËt t- : phiÕu xuÊt kho, ho¸ ®¬n mua vËt t- ( ho¸ ®¬n mua hµng hay ho¸ ®¬n gi¸ trÞ gia t¨ng ), phiÕu chi, giÊy b¸o Nî ( nÕu mua vÒ dïng ngay ). 10 - TiÒn l-¬ng : B¶ng thanh to¸n l-¬ng, b¶ng thanh to¸n BHXH, phiÕu b¸o lµm thªm giê, phiÕu x¸c nhËn s¶n phÈm hoÆc c«ng viÖc hoµn thµnh. - KhÊu hao tµi s¶n cè ®Þnh : B¶ng tÝnh vµ ph©n bæ khÊu hao. - C¸c kho¶n kh¸c : PhiÕu chi, giÊy b¸o Nî, ho¸ ®¬n ( th«ng th-êng hoÆc gi¸ trÞ gia t¨ng )... * Tµi kho¶n kÕ to¸n sö dông : Tuú theo tõng doanh nghiÖp vËn dông ph-¬ng ph¸p kÕ to¸n hµng tån kho: kiÓm kª ®Þnh kú hay kª khai th-êng xuyªn mµ kÕ to¸n tæ chøc hÖ thèng cho phï hîp. - NÕu doanh nghiÖp ¸p dông ph-¬ng ph¸p kª khai th-êng xuyªn th× tµi kho¶n sö dông lµ: + Tµi kho¶n 621 : "chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp ": ph¶n ¸nh chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp sö dông cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt s¶n phÈm dÞch vô cña c¸c ngµnh. + Tµi kho¶n 622 : "chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp" : ph¶n ¸nh chi phÝ lao ®éng trùc tiÕp tham gia vµo qu¸ tr×nh ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh. + Tµi kho¶n 627: " chi phÝ s¶n xuÊt chung" : ph¶n ¸nh chi phÝ phôc vô s¶n xuÊt kinh doanh chung ph¸t sinh ë c¸c ph©n x-ëng, c«ng tr-êng… phôc vô s¶n xuÊt s¶n phÈm, lao vô, dÞch vô gåm : l-¬ng nh©n viªn qu¶n lý ph©n x-ëng, bé phËn... kho¶n trÝch BHXH, BHYT, KPC§ ®-îc trÝch theo qui ®Þnh ( 19% ), khÊu hao tµi s¶n cè ®Þnh dïng cho ph©n x-ëng, ®éi, chi phÝ dÞch vô mua ngoµi vµ c¸c chi phÝ kh¸c b»ng tiÒn liªn quan ®Õn ho¹t ®éng cña ph©n x-ëng. + Tµi kho¶n 154 : "chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh dë dang ": sö dông ®Ó tËp hîp toµn bé chi phÝ s¶n xuÊt liªn quan ®Õn s¶n xuÊt chÕ t¹o s¶n phÈm vµ cung cÊp sè liÖu tÝnh gi¸ thµnh. - NÕu doanh nghiÖp h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph-¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú. Ngoµi tµi kho¶n 621, 622, 627 cã néi dung gièng tr-êng hîp trªn, kÕ to¸n cßn sö dông c¸c tµi kho¶n sau : 11 + Tµi kho¶n 154 : ph¶n ¸nh chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh dë dang. + Tµi kho¶n 631 : "gi¸ thµnh s¶n xuÊt ": dïng ®Ó tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm. 1.3. Tæ chøc c«ng t¸c tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm. 1.3.1. Ph©n lo¹i gi¸ thµnh. §Ó ®¸p øng yªu cÇu qu¶n lý, h¹ch to¸n vµ kÕ to¸n gi¸ thµnh còng nhyªu cÇu x©y dùng gi¸ c¶ hµng ho¸, gi¸ thµnh ®-îc xem xÐt d-íi nhiÒu gãc ®é, ph¹m vi tÝnh kh¸c nhau. * Ph©n lo¹i theo thêi gian vµ c¬ së sè liÖu tÝnh gi¸ thµnh. - Gi¸ thµnh ®Þnh møc : lµ lo¹i gi¸ thµnh ®-îc tÝnh trªn c¬ së ®Þnh møc c¸c chi phÝ, ®Ó tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm råi nã ®-îc x¸c ®Þnh cho mét ®¬n vÞ s¶n phÈm c¨n cø vµo ®Þnh møc cho mét ®¬n vÞ s¶n phÈm hoµn thµnh. - Gi¸ thµnh kÕ ho¹ch : lµ lo¹i gi¸ thµnh ®-îc tÝnh dùa trªn c¬ së chi phÝ s¶n xuÊt kÕ ho¹ch vµ khèi l-îng s¶n phÈm, khèi l-îng lao vô, dÞch vô kÕ ho¹ch mµ doanh nghiÖp dù kiÕn s¶n xuÊt trong mét thêi kú. - Gi¸ thµnh thùc tÕ : lµ lo¹i gi¸ thµnh ®-îc x¸c ®Þnh thùc tÕ sau khi tËp hîp vµ tÝnh gi¸ thµnh trªn c¬ së chi phÝ thùc tÕ mµ doanh nghiÖp bá ra ®Ó s¶n xuÊt mét khèi l-îng lao vô, dÞch vô hoµn thµnh. Gi¸ thµnh kÕ ho¹ch lµ môc tiªu phÊn ®Êu cña doanh nghiÖp, lµ c¨n cø ®Ó so s¸nh, ph©n tÝch, ®¸nh gi¸ t×nh h×nh thùc hiÖn h¹ gi¸ thµnh s¶n phÈm cña doanh nghiÖp; cßn gi¸ thµnh ®Þnh møc lµ th-íc ®o chuÈn ®Ó x¸c ®Þnh kÕt qu¶ sö dông tµi s¶n, vËt t- lao ®éng, tiÒn vèn trong s¶n xuÊt, gióp ®¸nh gi¸ ®óng ®¾n c¸c gi¶i ph¸p kinh tÕ kü thuËt mµ doanh nghiÖp sö dông trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, kinh doanh. Gi¸ thµnh thùc tÕ l¹i lµ chØ tiªu tæng hîp ph¶n ¸nh kÕt qu¶ phÊn ®Êu cña doanh nghiÖp trong viÖc tæ chøc vµ ¸p dông c¸c gi¶i ph¸p ®ã, vµ còng lµ c¬ së ®Ó x¸c ®Þnh kÕt qu¶ ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh vµ nghÜa vô cña doanh nghiÖp ®èi víi Nhµ n-íc. * C¨n cø vµo ph¹m vi tÝnh to¸n. - Gi¸ thµnh s¶n xuÊt s¶n phÈm ( gi¸ thµnh c«ng x-ëng ) : ®-îc tÝnh to¸n dùa trªn chi phÝ s¶n xuÊt, chÕ t¹o s¶n phÈm tÝnh cho s¶n phÈm lao vô 12 hoµn thµnh. Nã lµ c¨n cø x¸c ®Þnh gi¸ vèn hµng b¸n vµ ®Ó tÝnh lîi nhuËn gép. - Gi¸ thµnh toµn bé ( gi¸ thµnh tiªu thô ): lµ chØ tiªu ph¶n ¸nh toµn bé c¸c kho¶n chi phÝ ph¸t sinh liªn quan ®Õn viÖc s¶n xuÊt, tiªu thô s¶n phÈm. Gi¸ thµnh toµn bé cña s¶n phÈm Gi¸ thµnh = Chi phÝ b¶o s¶n xuÊt Chi phÝ qu¶n lý + hiÓm tÝnh cho s¶n + doanh nghiÖp tÝnh cho cña s¶n phÈm phÈm tiªu thô s¶n phÈm tiªu thô Gi¸ thµnh toµn bé chØ ®-îc tÝnh to¸n x¸c ®Þnh ®èi víi nh÷ng s¶n phÈm ®· tiªu thô vµ lµ c¨n cø ®Ó tÝnh lîi nhuËn tr-íc thuÕ. Ngoµi ra ®Ó phôc vô cho mét quyÕt ®Þnh cô thÓ, còng theo tiªu thøc nµy kÕ to¸n qu¶n trÞ cßn chia gi¸ thµnh chi tiÕt thµnh c¸c lo¹i sau ( chi phÝ th-êng ®-îc chia thµnh biÕn phÝ vµ ®Þnh phÝ ). - Gi¸ thµnh s¶n xuÊt toµn bé. Gi¸ thµnh s¶n xuÊt BiÕn phÝ BiÕn phÝ = trùc tiÕp trong + gi¸n tiÕp trong toµn bé s¶n phÈm s¶n phÈm §Þnh phÝ §Þnh phÝ + trùc tiÕp trong + gi¸n tiÕp trong s¶n phÈm s¶n phÈm - Gi¸ thµnh s¶n xuÊt theo biÕn phÝ : chØ bao gåm c¸c biÕn phÝ s¶n xuÊt, kÓ c¶ biÕn phÝ trùc tiÕp vµ biÕn phÝ gi¸n tiÕp. Cßn ®Þnh phÝ ®-îc tÝnh ngay vµo b¸o c¸o kÕt qu¶ ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh nh- c¸c chi phÝ thêi kú trong niªn ®é. - Gi¸ thµnh s¶n xuÊt cã ph©n bæ hîp lý ®Þnh phÝ. §-îc x¸c ®Þnh b»ng toµn bé biÕn phÝ vµ phÇn ®Þnh phÝ ®-îc ph©n bæ trªn c¬ së møc ho¹t ®éng thùc tÕ so víi møc ho¹t ®éng chuÈn. 1.3.2. §èi t-îng tÝnh gi¸ thµnh vµ kú tÝnh gi¸ thµnh. * §èi t-îng tÝnh gi¸ thµnh. VÒ thùc chÊt, ®èi t-îng tÝnh gi¸ thµnh lµ toµn bé c¸c lo¹i s¶n phÈm, lao vô, dÞch vô doanh nghiÖp s¶n xuÊt chÕ t¹o vµ thùc hiÖn cÇn tÝnh tæng gi¸ thµnh vµ gi¸ thµnh ®¬n vÞ. §Ó x¸c ®Þnh ®èi t-îng tÝnh gi¸ thµnh cÇn dùa vµo ®Æc ®iÓm tæ chøc s¶n xuÊt vµ c¬ cÊu s¶n phÈm, qui tr×nh c«ng nghÖ s¶n xuÊt, chÕ t¹o s¶n 13 phÈm, ®Æc ®iÓm sö dông thµnh phÈm, nöa thµnh phÈm, c¸c yªu cÇu qu¶n lý, cung cÊp th«ng tin cho viÖc ra quyÕt ®Þnh, kh¶ n¨ng vµ tr×nh ®é h¹ch to¸n. NÕu doanh nghiÖp s¶n xuÊt ®¬n chiÕc th× tõng s¶n phÈm, c«ng viÖc lµ ®èi t-îng tÝnh gi¸ thµnh. NÕu doanh nghiÖp tæ chøc s¶n xuÊt hµng lo¹t th× tõng lo¹i s¶n phÈm, tõng ®¬n ®Æt hµng lµ ®èi t-îng tÝnh gi¸ thµnh. NÕu doanh nghiÖp cã qui tr×nh c«ng nghÖ phøc t¹p kiÓu chÕ biÕn liªn tôc th× tuú theo yªu cÇu qu¶n lý, ®Æc ®iÓm sö dông nöa thµnh phÈm(b¸n ra ngoµi, nhËp kho...) vµ kh¶ n¨ng tÝnh to¸n mµ ®èi t-îng tÝnh gi¸ thµnh cã thÓ chØ lµ thµnh phÈm hoµn thµnh ë giai ®o¹n cuèi hoÆc bao gåm c¶ thµnh phÈm, nöa thµnh phÈm ë tõng giai ®o¹n c«ng nghÖ...§èi víi s¶n phÈm cã qui tr×nh c«ng nghÖ phøc t¹p kiÓu song song th× ®èi t-îng tÝnh gi¸ thµnh cã thÓ lµ tõng bé phËn, chi tiÕt hoÆc s¶n phÈm l¾p r¸p hoµn chØnh. * Kú tÝnh gi¸ thµnh. Kú tÝnh gi¸ thµnh lµ thêi kú bé phËn kÕ to¸n gi¸ thµnh cÇn ph¶i tiÕn hµnh c«ng viÖc tÝnh gi¸ thµnh cho c¸c ®èi t-îng ®· x¸c ®Þnh. Gi¸ thµnh s¶n phÈm kh«ng thÓ tÝnh vµo bÊt cø thêi ®iÓm nµo mµ ph¶i dùa vµo kh¶ n¨ng x¸c ®Þnh ®óng ®¾n vÒ sè l-îng còng nh- viÖc x¸c ®Þnh l-îng chi phÝ s¶n xuÊt cã liªn quan ®Õn kÕt qu¶ ®ã. XuÊt ph¸t tõ ®Æc ®iÓm nµy nªn kú tÝnh gi¸ thµnh kh«ng thÓ gièng nhau cho c¸c ngµnh, nghÒ s¶n xuÊt kh¸c nhau.Tuú theo chu kú s¶n xuÊt dµi hay ng¾n còng nh- ®Æc ®iÓm s¶n xuÊt s¶n phÈm mµ x¸c ®Þnh kú tÝnh gi¸ thµnh cho phï hîp ( cuèi th¸ng, cuèi n¨m hoÆc khi ®· thùc hiÖn hoµn thµnh ®¬n ®Æt hµng, hoµn thµnh h¹ng môc c«ng tr×nh... ) cô thÓ : + NÕu doanh nghiÖp tæ chøc s¶n xuÊt nhiÒu chu kú s¶n xuÊt ng¾n xen kÏ liªn tôc th× kú tÝnh gi¸ thµnh thÝch hîp lµ th¸ng ( phï hîp víi kú b¸o c¸o). + NÕu doanh nghiÖp tæ chøc s¶n xuÊt ®¬n chiÕc hoÆc hµng lo¹t theo ®¬n ®Æt hµng cña kh¸ch hµng th× kú tÝnh gi¸ thµnh thÝch hîp lµ thêi ®iÓm kÕt thóc chu kú s¶n xuÊt s¶n phÈm hoÆc lo¹t s¶n phÈm s¶n xuÊt ®· hoµn thµnh ( kh«ng phï hîp víi kú b¸o c¸o ). 1.3.3. KiÓm kª ®¸nh gi¸ s¶n phÈm dë dang. 14 §¸nh gi¸ s¶n phÈm dë dang lµ c«ng viÖc cÇn ph¶i thùc hiÖn tr-íc khi x¸c ®Þnh gi¸ thµnh s¶n phÈm, chi phÝ s¶n xuÊt ph¸t sinh ra trong kú liªn quan ®Õn c¶ s¶n phÈm hoµn thµnh vµ s¶n phÈm lµm dë. S¶n phÈm dë dang lµ khèi l-îng s¶n phÈm, c«ng viÖc cßn ®ang trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, gia c«ng chÕ biÕn trªn c¸c giai ®o¹n cña c«ng tr×nh c«ng nghÖ hoÆc ®· hoµn thµnh mét vµi quy tr×nh chÕ biÕn nh-ng vÉn cßn chÕ biÕn tiÕp míi trë thµnh thµnh phÈm. §¸nh gi¸ s¶n phÈm dë dang lµ tÝnh to¸n x¸c ®Þnh phÇn chi phÝ s¶n xuÊt mµ s¶n phÈm dë dang cuèi kú ph¶i chÞu. Nã cã ý nghÜa quan träng trong viÖc x¸c ®Þnh chÝnh x¸c gi¸ thµnh s¶n phÈm, kh«ng chØ ¶nh h-ëng ®Õn gi¸ trÞ hµng tån kho trªn b¶ng c©n ®èi kÕ to¸n mµ cßn ¶nh h-ëng ®Õn lîi nhuËn trªn b¸o c¸o kÕt qu¶ khi thµnh phÈm xuÊt b¸n trong kú. Tuú thuéc vµo ®Æc ®iÓm tæ chøc s¶n xuÊt kinh doanh, tæ chøc qu¶n lý, tû träng, møc ®é c¸c yÕu tè chi phÝ ®-a vµo qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, chÕ t¹o s¶n phÈm mµ kÕ to¸n cã thÓ chän mét trong c¸c ph-¬ng ph¸p sau: * Ph-¬ng ph¸p ®¸nh gi¸ s¶n phÈm lµm dë theo chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp. Theo ph-¬ng ph¸p nµy s¶n phÈm dë dang cuèi kú chØ ®-îc tÝnh cho chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp cßn hai kho¶n môc lµ chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp vµ chi phÝ s¶n xuÊt chung ®-îc tÝnh toµn bé vµo gi¸ thµnh s¶n phÈm ph¶i chÞu trong kú. Chi phÝ vÒ s¶n phÈm lµm dë cuèi kú ®-îc tÝnh theo c«ng thøc: Gi¸ trÞ Gi¸ trÞ s¶n phÈm s¶n phÈm dë dang cuèi kú + dë dang ®Çu kú Chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp ph¸t sinh trong kú = Khèi l-îng * Khèi l-îng s¶n phÈm + Khèi l-îng s¶n phÈm hoµn thµnh trong kú s¶n phÈm lµm dë cuèi kú lµm dë cuèi kú Tr-êng hîp doanh nghiÖp cã qui tr×nh c«ng nghÖ s¶n xuÊt phøc t¹p, chÕ biÕn kiÓu liªn tôc gåm nhiÒu giai ®o¹n c«ng nghÖ s¶n xuÊt kÕ tiÕp nhau th× s¶n phÈm dë dang ë giai ®o¹n c«ng nghÖ s¶n xuÊt ®Çu tiªn tÝnh theo chi phÝ nguyªn vËt liÖu chÝnh trùc tiÕp cßn s¶n phÈm lµm dë ë c¸c giai ®o¹n 15 c«ng nghÖ sau ph¶i tÝnh theo chi phÝ nöa thµnh phÈm cña giai ®o¹n tr-íc ®ã chuyÓn sang. Ph-¬ngph¸p nµy tuy gi¶n ®¬n nh-ng ®é chÝnh x¸c kh«ng cao, nªn nã chØ thÝch hîp víi nh÷ng doanh nghiÖp cã chi phÝ nguyªn vËt liÖu chiÕm tØ träng lín trong gi¸ thµnh s¶n phÈm ( > 70% ), vµ nguyªn vËt liÖu bá vµo mét lÇn ngay tõ giai ®o¹n c«ng nghÖ ®Çu tiªn. * Ph-¬ng ph¸p ®¸nh gi¸ s¶n phÈm dë dang theo s¶n l-îng hoµn thµnh t-¬ng ®-¬ng. Theo ph-¬ng ph¸p nµy ta chØ cÇn dùa theo møc ®é hoµn thµnh vµ sè l-îng s¶n phÈm dë dang ®Ó qui ®æi s¶n phÈm dë dang thµnh khèi l-îng s¶n phÈm hoµn thµnh t-¬ng ®-¬ng. Tiªu chuÈn qui ®æi th-êng dùa vµo tiÒn l-¬ng hay giê c«ng ®Þnh møc. Sau ®ã, tÝnh to¸n x¸c ®Þnh tõng kho¶n môc chi phÝ cho s¶n phÈm dë dang theo nguyªn t¾c: - §èi víi chi phÝ s¶n xuÊt bá vµo mét lÇn ngay tõ ®Çu d©y chuyÒn c«ng nghÖ ( chi phÝ vËt liÖu chÝnh trùc tiÕp hoÆc chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp ) th× tÝnh cho s¶n phÈm dë dang theo c«ng thøc: Chi phÝ s¶n xuÊt Chi phÝ + dë dang ®Çu kú Chi phÝ s¶n xuÊt Sè l-îng s¶n ph¸t sinh trong kú phÈm dë dang s¶n xuÊt = * cuèi kú qui ®æi dë dang Sè l-îng s¶n + Sè l-îng s¶n phÈm dë dang cuèi thµnh s¶n l-îng cuèi kú phÈm hoµn cuèi kú qui ®æi thµnh KLSP hoµn thµnh chØnh trong kú hoµn thµnh t-¬ng ®-¬ng t-¬ng ®-¬ng - §èi víi c¸c chi phÝ bá dÇn trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt chÕ biÕn nh- chi phÝ s¶n xuÊt chung, chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp tÝnh cho s¶n phÈm dë theo c«ng thøc: S¶n phÈm dë dang cuèi kú qui ®æi thµnh = Sè l-îng s¶n phÈm x Tû lÖ chÕ biÕn hoµn thµnh chi phÝ qu¶n lý doanh s¶n phÈm hoµn dë dang nghiÖp tÝnh cho s¶n phÈm thµnh t-¬ng ®-¬ng cuèi kú tiªu thô Theo ph-¬ng ph¸p nµy tuy nã cã tÝnh chÝnh x¸c, tÝnh hîp lý cao h¬n nh-ng ph-¬ng ph¸p nµy l¹i phô thuéc vµo viÖc ®¸nh gi¸ møc ®é hoµn thµnh 16 cña s¶n phÈm dë dang trªn c¸c c«ng ®o¹n cña d©y chuyÒn s¶n xuÊt phøc t¹p, mang nÆng tÝnh chñ quan ( th-êng víi nh÷ng s¶n phÈm cã khèi l-îng s¶n phÈm lµm dë ë c¸c kh©u trªn d©y chuyÒn s¶n xuÊt t-¬ng ®èi ®Òu nhau, cã thÓ coi møc ®é hoµn thµnh chung lµ 50% - cßn gäi lµ ph-¬ng ph¸p ®¸nh gi¸ s¶n phÈm dë theo møc ®é hoµn thµnh chung 50% ). * Ph-¬ng ph¸p ®¸nh gi¸ s¶n phÈm dë dang theo chi phÝ s¶n xuÊt ®Þnh møc. Ph-¬ng ph¸p nµy ®-îc ¸p dông ®èi víi nh÷ng s¶n phÈm ®· x¸c ®Þnh ®-îc ®Þnh møc chi phÝ s¶n xuÊt hîp lý hoÆc ®· thùc hiÖn theo ph-¬ng ph¸p tÝnh gi¸ thµnh theo ®Þnh møc. Theo ph-¬ng ph¸p nµy, kÕ to¸n c¨n cø vµo khèi l-îng s¶n phÈm dë dang ®· x¸c ®Þnh ë tõng c«ng ®o¹n s¶n xuÊt vµ ®Þnh møc cña tõng kho¶n môc chi phÝ ®Ó tÝnh ra ë tõng c«ng ®o¹n s¶n xuÊt chi phÝ s¶n phÈm dë dang lµ bao nhiªu, tõ ®ã mµ tËp hîp l¹i cho tõng s¶n phÈm dë dang. Gi¸ trÞ s¶n phÈm = Sè l-îng s¶n phÈm x §Þnh møc chi phÝ cho dë dang cuèi kú dë dang cuèi kú mét ®¬n vÞ s¶n phÈm. §Ó ®¶m b¶o møc ®é chÝnh x¸c cao h¬n th× cÇn x¸c ®Þnh møc ®é hoµn thµnh cña c¸c s¶n phÈm dë dang cuåi kú ®Ó tõ ®ã x¸c ®Þnh gi¸ trÞ s¶n phÈm dë dang cuèi kú theo chi phÝ s¶n xuÊt ®Þnh møc nh-ng cã tÝnh ®Õn møc ®é hoµn thµnh. Ph-¬ng ph¸p nµy tÝnh to¸n nhanh, nh-ng kÕt qu¶ cã møc ®é chÝnh x¸c kh«ng cao v× chi phÝ thùc tÕ kh«ng thÓ ®óng nh- chi phÝ ®Þnh møc ®-îc. Ngoµi c¸c ph-¬ng ph¸p nªu trªn, gi¸ trÞ s¶n phÈm dë dang cuèi kú cßn ®-îc tÝnh theo diÖn tÝch hay s¶n l-îng ch-a thu ho¹ch ( trong n«ng nghiÖp ), theo khèi l-îng x©y dùng c¬ b¶n dë dang ( trong x©y dùng ). 1.3.4. C¸c ph-¬ng ph¸p tÝnh gi¸ thµnh. Ph-¬ng ph¸p tÝnh gi¸ thµnh lµ mét ph-¬ng ph¸p hay hÖ thèng ph-¬ng ph¸p ®-îc sö dông ®Ó tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm vµ ®¬n vÞ s¶n phÈm, nã mang tÝnh chÊt thuÇn tuý kinh tÕ kü thuËt tÝnh to¸n chi phÝ cho tõng ®èi t-îng tÝnh gi¸ thµnh. 17 KÕ to¸n trªn c¬ së chi phÝ s¶n xuÊt ®· ®-îc tËp hîp theo c¸c ®èi t-îng tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt ph¶i vËn dông ph-¬ng ph¸p tÝnh gi¸ thµnh hîp lý, phï hîp víi ®Æc ®iÓm tæ chøc s¶n xuÊt kinh doanh , tÝnh chÊt s¶n phÈm, tr×nh ®é qu¶n lý cña doanh nghiÖp....®Ó ®¸p øng nhu cÇu qu¶n trÞ kinh doanh. Kh¸i qu¸t cã hai ph-¬ng ph¸p tÝnh gi¸ thµnh nh- sau: * Ph-¬ng ph¸p tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh c«ng viÖc. ¸p dông ®èi víi c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt c¸c s¶n phÈm ®¬n chiÕc hoÆc theo tõng lo¹i hµng riªng biÖt kh¸c nhau vÒ qui tr×nh, nguyªn liÖu hoÆc kü thuËt, th-êng tiÕn hµnh s¶n xuÊt theo ®¬n ®Æt hµng, mçi ®¬n ®Æt hµng cã thÓ lµ mét s¶n phÈm, mét lo¹i s¶n phÈm, tõng c«ng tr×nh, h¹ng môc c«ng tr×nh hoÆc lo¹i c«ng viÖc.... * Ph-¬ng ph¸p tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh theo qui tr×nh s¶n xuÊt. ¸p dông ®èi víi c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt hµng lo¹i lín, mÆt hµng s¶n xuÊt æn ®Þnh, kÕ to¸n tuú thuéc vµo qui tr×nh c«ng nghÖ ®Ó tÝnh, cô thÓ lµ: - Víi qui tr×nh c«ng nghÖ s¶n xuÊt gi¶n ®¬n, khÐp kÝn, mÆt hµng, s¶n phÈm Ýt, kú tÝnh gi¸ thµnh phï hîp víi kú b¸o c¸o, kÕ to¸n sÏ ¸p dông ph-¬ng ph¸p gi¶n ®¬n ®Ó tÝnh gi¸ thµnh. - Tr-êng hîp qui tr×nh c«ng nghÖ gi¶n ®¬n nh-ng kÕt thóc qui tr×nh võa thu ®-îc s¶n phÈm chÝnh võa thu ®-îc s¶n phÈm phô th× ¸p dông ph-¬ng ph¸p tÝnh gi¸ thµnh cã lo¹t trõ chi phÝ s¶n phÈm phô. - Qui tr×nh c«ng nghÖ s¶n xuÊt gi¶n ®¬n nh-ng kÕt thóc qui tr×nh l¹i t¹o ra nhiÒu lo¹i s¶n phÈm kh¸c nhau th× ¸p dông ph-¬ng ph¸p hÖ sè ®Ó tÝnh gi¸ thµnh. - NÕu qui tr×nh c«ng nghÖ phøc t¹p kiÓu chÕ biÕn liªn tôc, s¶n phÈm ph¶i qua nhiÒu giai ®o¹n chÕ biÕn kÕ tiÕp nhau, nöa thµnh phÈm giai ®o¹n tr-íc l¹i lµ ®èi t-îng tiÕp tôc chÕ biÕn ë giai ®o¹n sau th× ta sÏ tiÕn hµnh tÝnh gi¸ thµnh theo ph-¬ng ph¸p ph©n b-íc, cã tÝnh gi¸ thµnh nöa thµnh phÈm 18 hoÆc kh«ng tÝnh gi¸ thµnh nöa thµnh phÈm ( ph-¬ng ph¸p kÕt chuyÓn tuÇn tù vµ ph-¬ng ph¸p kÕt chuyÓn song song ). Tuy nhiªn trong ph¹m vi hÑp cña chuyªn ®Ò th× em chØ xin tr×nh bµy mét sè ph-¬ng ph¸p chñ yÕu cã liªn quan ®Õn c«ng t¸c tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm t¹i c«ng ty TNHH ThÕ Anh. + Ph-¬ng ph¸p tÝnh gi¸ thµnh gi¶n ®¬n ( ph-¬ng ph¸p trùc tiÕp ). Theo ph-¬ng ph¸p nµy, gi¸ thµnh thùc tÕ s¶n phÈm hoµn thµnh ®-îc tÝnh c¨n cø vµo chi phÝ s¶n xuÊt ®· tËp hîp ®-îc trong kú ( theo tõng ®èi t-îng tËp hîp chi phÝ) vµ gi¸ trÞ s¶n phÈm lµm dë ®Çu kú, gi¸ trÞ s¶n phÈm lµm dë cuèi kú. Tæng gi¸ thµnh = Chi phÝ dë dang + Chi phÝ ph¸t sinh + Chi phÝ dë dang toµn bé ®Çu kú Gi¸ thµnh ®¬n vÞ s¶n phÈm trong kú cuèi kú Tæng gi¸ thµnh toµn bé cña s¶n phÈm Khèi l-îng s¶n phÈm hoµn thµnh Nh÷ng doanh nghiÖp thuéc ngµnh c«ng nghiÖp khai th¸c, doanh nghiÖp ®iÖn n-íc.... th-êng ¸p dông ph-¬ng ph¸p nµy. Trong tr-êng hîp kh«ng cã chi phÝ s¶n xuÊt dë dang th× tæng chi phÝ s¶n xuÊt trong kú = tæng gi¸ thµnh ( Doanh nghiÖp ®iÖn ) ®-îc thÓ hiÖn ë b¶ng 1 "phiÕu tÝnh gi¸ thµnh " + Ph-¬ng ph¸p tÝnh gi¸ thµnh theo hÖ sè. Ph-¬ng ph¸p hÖ sè ®-îc ¸p dông trong tr-êng hîp mét qui tr×nh c«ng nghÖ s¶n xuÊt, cïng sö dông mét lo¹i nguyªn vËt liÖu nh-ng hiÖu qu¶ s¶n xuÊt l¹i thu ®-îc ®ång thêi nhiÒu lo¹i kh¸c nhau nh- c«ng nghiÖp ho¸ chÊt, dÇu má... Toµn bé chi phÝ s¶n xuÊt ®-îc tËp hîp chung cho toµn qui tr×nh c«ng nghÖ. §Ó tÝnh ®-îc gi¸ thµnh tõng lo¹i s¶n phÈm ph¶i c¨n cø vµo hÖ sè tÝnh gi¸ thµnh qui ®Þnh cña tõng lo¹i s¶n phÈm, råi tiÕn hµnh theo c¸c b-íc. Qui ®æi s¶n l-îng thùc tÕ tõng lo¹i s¶n phÈm theo hÖ sè tÝnh gi¸ thµnh ®Ó lµm tiªu thøc ph©n bæ. 19 Tæng s¶n l-îng qui ®æi =  ( Sli * Hi ) S¶n l-îng qui ®æi s¶n phÈm i Hi = Tæng s¶n l-îng qui ®æi Trong ®ã: SLi: lµ s¶n l-îng thùc tÕ s¶n phÈm i Hi: lµ hÖ sè qui ®æi s¶n phÈm i - TÝnh hÖ sè ph©n bæ chi phÝ cña tõng lo¹i s¶n phÈm. TÝnh gi¸ thµnh thùc tÕ cña tõng lo¹i s¶n phÈm ( theo tõng kho¶n môc ) Tæng gi¸ thµnh s¶n phÈm (i) theo kho¶n môc Chi phÝ dë Chi phÝph¸t = dang ®Çu kú + sinh trong kú (kho¶n môc) (kho¶n môc) Chi phÝ dë - dang cuèi kú HÖ sè x (kho¶n môc) ph©n bæ s¶n phÈm i víi i = 1,n : Sè lo¹i s¶n phÈm. + Ph-¬ng ph¸p tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt tÝnh gi¸ thµnh theo ®¬n ®Æt hµng. Ph-¬ng ph¸p nµy ¸p dông thÝch hîp víi nh÷ng s¶n phÈm cã qu¸ tr×nh c«ng nghÖ s¶n xuÊt phøc t¹p, liªn tôc theo kiÓu song song. Theo ph-¬ng ph¸p nµy ®èi t-îng tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt lµ tõng ®¬n ®Æt hµng, ®èi t-îng tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm lµ s¶n phÈm cña tõng ®¬n ®Æt hµng. §èi víi c¸c chi phÝ trùc tiÕp (chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp, chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp) ph¸t sinh trong kú liªn quan trùc tiÕp ®Õn ®¬n ®Æt hµng nµo th× h¹ch to¸n trùc tiÕp cho ®¬n ®Æt hµng ®ã theo c¸c chøng tõ gèc. §èi víi chi phÝ s¶n xuÊt chung, sau khi tËp hîp xong sÏ ph©n bæ cho tõng ®¬n ®Æt hµng theo tiªu chuÈn phï hîp (giê c«ng s¶n xuÊt, chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp). Gi¸ thµnh s¶n phÈm chØ ®-îc tÝnh khi ®¬n ®Æt hµng hoµn thµnh. Nh÷ng ®¬n ®Æt hµng ®Õn thêi kú b¸o c¸o ch-a hoµn thµnh th× toµn bé chi phÝ tËp hîp ®-îc theo ®¬n ®Æt hµng ®ã ®Òu ®-îc coi lµ s¶n phÈm dë dang cuèi kú. Nh÷ng ®¬n ®Æt hµng d· hoµn thµnh th× tæng chi phÝ tËp hîp ®-îc theo ®¬n ®Æt hµng ®ã chÝnh lµ tæng gi¸ thµnh s¶n phÈm cña ®¬n ®Æt hµng vµ gi¸ 20
- Xem thêm -