Tài liệu Chế tạo máy chụp x quang dùng cho các cơ sở y tế tuyến huyện

  • Số trang: 179 |
  • Loại file: PDF |
  • Lượt xem: 92 |
  • Lượt tải: 0
nguyetha

Đã đăng 8489 tài liệu

Mô tả:

BỘ CÔNG THƯƠNG VIỆN NGHIÊN CỨU ĐIỆN TỬ, TIN HỌC, TỰ ĐỘNG HÓA  BÁO CÁO KẾT QUẢ THỰC HIỆN DỰ ÁN SXTN CẤP BỘ Tên dự án: CHẾ TẠO MÁY CHỤP X-QUANG DÙNG CHO CÁC CƠ SỞ Y TẾ TUYẾN HUYỆN Cơ quan chủ trì: VIỆN NGHIÊN CỨU ĐIỆN TỬ, TIN HỌC, TỰ ĐỘNG HÓA Chủ nhiệm Dự án: NGUYỄN THẾ TRUYỆN HÀ NỘI – 2009 1 BỘ CÔNG THƯƠNG VIỆN NGHIÊN CỨU ĐIỆN TỬ, TIN HỌC, TỰ ĐỘNG HÓA  BÁO CÁO KẾT QUẢ THỰC HIỆN DỰ ÁN SXTN CẤP BỘ Tên dự án: CHẾ TẠO MÁY CHỤP X-QUANG DÙNG CHO CÁC CƠ SỞ Y TẾ TUYẾN HUYỆN CƠ QUAN CHỦ TRÌ VIỆN TRƯỞNG CHỦ NHIỆM DỰ ÁN 2 DANH MỤC TÀI LIỆU ĐÓNG KÈM THEO BÁO CÁO 1. Hợp đồng Nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ, số 01.07/DABS/HĐKHCN 2. Phụ lục 1: Nội dung, tiến độ và kết quả thực hiện dự án 3. Phụ lục 2: Dự toán kinh phí dự án 4. Phụ lục 3: Các hình ảnh, bản vẽ bổ sung 5. Phụ lục 4: Danh mục vật tư linh kiện 3 MỤC LỤC Trang bìa………………………………………………………………………………….. Mục lục…………………………………………………………………………………….. Danh mục các bảng biểu………………………………………………………………..... Danh mục các hình vẽ…………………………………………………………………….. Mở đầu…………………………………………………………………………..….…...11 CHƯƠNG I CÁC VẤN ĐỀ CHUNG 1.1 Thông tin chung về dự án…………………………………………….……………..12 1.2 Tổng quan…………………………………………………………………………...13 1.2.1 Tình hình nghiên cứu và triển khai ở nước ngoài………….………………13 1.2.2 Tình hình nghiên cứu và triển khai ở trong nước………………….………13 1.2.3 Luận cứ về xuất xứ và tính cấp thiết của dự án……………………..……..14 1.2.4 Mục tiêu của dự án…………………………………………………………15 1.3 Khảo sát thực trạng và nhu cầu sử dụng máy X-quang của các cơ sở y tế………….15 1.3.1 Máy X-quang chẩn đoán D36, D37……………………………...………...17 1.3.2 Máy Neodiagnomax……………………………………………………..…18 1.3.3 Máy X-quang Genius 65HF………………………………………………..19 1.3.4 Máy X-quang tăng sáng truyền hình XUD 150L/RS50A……………..…..21 1.3.5 Máy chụp cắt lớp CT scanner Hispeed Dx/i…………………………….…22 1.3.6 Nhận xét chung về các máy X-quang đang sử dụng tại Việt Nam….……..23 1.4 Một số tiêu chuẩn về an toàn bức xạ đối với thiết bị chụp X-quang………………..24 1.4.1 Tiêu chuẩn TCVN……………………………………….……..………….24 1.4.2 Tiêu chuẩn IEC…………….……………………………….……..……….25 4 CHƯƠNG II GIỚI THIỆU MỘT SỐ KỸ THUẬT PHÁT TIA X 2.1 Bóng phát tia X……………………………………………………….…………….26 2.1.1 Nhóm bóng X-quang nha khoa…………………………………………….26 2.1.2 Nhóm bóng X-quang dùng trong công nghiệp………………….…………27 2.1.3 Nhóm bóng đa dụng…………………………………………….……..…..27 2.1.4 Bóng X-quang chụp mạch máu…………………...…………...…………..28 2.1.5 Bóng chụp X-quang tuyến vú……………………………….………….….29 2.1.6 Chụp cắt lớp vi tính (CT-Computerized Tomography)………...……….…29 2.2 Thiết bị điều khiển phát tia X………………………………………………………30 2.3 Hiện tượng gợn sóng……………………………………………….……………….31 2.4 Thiết bị phát tia độ gợn sóng thấp………………………….………………………33 2.5 Thiết bị phát tia 3 pha……………………………………..………………..………35 2.6 Thiết bị phát tia trung tần………………………………..………………………….36 CHƯƠNG III THIẾT KẾ CHẾ TẠO MÁY CHỤP X-QUANG THƯỜNG QUY MODEL EVX-LF3509 3.1 Cơ sở và nguyên tắc thiết kế…………………………………………..…………….39 3.1.1 Cơ sở thiết kế……………………………………………………………….39 3.1.2 Nguyên tắc thiết kế………………………………………………………....39 3.2 Sơ đồ khối tổng quát máy chụp X-quang thường quy EVX-LF3509…..…………..39 3.3 Lựa chọn linh kiện thiết kế các thành phần máy EVX-LF3509……….…….….…..44 3.3.1 Bóng phát tia………………………………………………….…….……..44 3.3.2 Thiết kế bộ phận tạo cao thế………………………………………...……..53 3.3.3 Thiết kế bộ phận điều khiển cường độ tia……………………..….………..56 3.3.4 Thiết kế bộ phận điều khiển Rotor Anode………………...………………59 3.3.5 Thiết kế bộ phận xử lý trung tâm………………………………………….60 3.3.5.1 Vi xử lý PIC18F4620……………………………….……………61 5 3.3.5.2 Khối hiển thị……………………………………………..………62 3.3.5.3 Khối bàn phím………………………………………………..…..63 3.3.5.4 Giao diện điều khiển cách ly quang................................................64 3.3.5.5 Xây dựng chương trình mã nguồn..................................................65 3.3.5.6 Thiết kế phần mềm máy tính (EVXpro).........................................68 3.4 Thiết kế chế tạo các Module máy X-quang cao tần……………….….…………….70 3.4.1 Module cấp nguồn chính……………………………………...…….......….70 3.4.2 Module điều khiển công suất…………………………………..…………..73 3.5 Thử nghiệm máy chụp X-quang EVX-LF3509…………………….…....…………75 3.5.1 Mục đích và quy trình thử nghiệm………………………..….…...………..75 3.5.2 Phương tiện kiểm tra……………………………………….…..…...….…..76 3.5.3 Kiểm tra cao áp đỉnh……………………………………………..………..78 3.5.4 Kiểm tra suất liều chiếu...............................................................................79 3.5.5 Kiểm tra độ lọc tia và HVL của bóng X quang...........................................80 3.5.6 Kiểm tra chất lượng hình ảnh......................................................................80 3.5.6.1 Kiểm tra độ méo vặn ảnh...............................................................80 3.5.6.2 Kiểm tra độ phân giải tương phản cao...........................................81 3.5.6.3 Kiểm tra độ phân giải tương phản thấp..........................................81 3.5.6.4 Kiểm tra ngưỡng tương phản.........................................................82 3.5.7 Kết quả thử nghiệm........................................................................................82 3.6 Thử nghiệm Module nguồn và Module công suất cho máy cao tần ..........................85 3.7 Quy trình công nghệ thiết kế, chế tạo Máy chụp X-quang thường quy……..………87 3.7.1 Quy trình thiết kế, chế tạo thử nghiệm………………………………...…..87 3.7.2 Quy trình công nghệ chế tạo hàng loạt sản phẩm………………………….93 3.7.3 Quy trình hoàn thiện công nghệ chế tạo sản phẩm……………...…………94 6 CHƯƠNG IV KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 4.1 Kết luận………………………………………………………………….…………..96 4.1.1 Kết quả thực hiện dự án…………………………………………………….96 4.1.2 Một số hoàn thiện của sản phẩm dự án so với sản phẩm đề tài………...…101 4.1.3 Đánh giá hiệu quả của dự án…………………………………………....…108 4.1.4 Đánh giá mức độ hoàn thành của dự án…………………………..………108 4.2 Kiến nghị…………………………………………………………………….……..109 TÀI LIỆU THAM KHẢO……………………….……………………...………..…..111 HỢP ĐỒNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC VÀ PHÁT TRIỂN CÔNG NGHỆ, SỐ 01.07/DABS/HĐ-KHCN PHỤ LỤC 1. NỘI DUNG, TIẾN ĐỘ VÀ KẾT QUẢ THỰC HIỆN DỰ ÁN PHỤ LỤC 2. DỰ TOÁN KINH PHÍ DỰ ÁN PHỤ LỤC 3. CÁC HÌNH ẢNH, BẢN VẼ BỔ SUNG PHỤ LỤC 4. DANH MỤC VẬT TƯ LINH KIỆN 7 DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU trang Bảng 2.1 Một số bóng X-quang nha khoa 26 Bảng 2.2 Một số bóng X-quang công nghiệp 27 Bảng 2.3 Một số bóng X-qang đa dụng 28 Bảng 2.4 Một số bóng X-quang chụp mạch 29 Bảng 2.5 Một số bóng X-quang tuyến vú 29 Bảng 2.6 Một số bóng X-quang CT 30 Bảng 3.1 Phân loại một số bóng phát tia X theo hãng sản xuất 44 Bảng 3.2 Các chỉ tiêu kỹ thuật chính của bóng phát tia X trong máy EVX-LF3509 47 Bảng 3.3 Tham khảo giá một số loại bóng phát tia X 47 Bảng 3.4 Thông số kỹ thuật của Mô-tơ bóng phát tia Toshiba E7239X 49 Bảng 3.5 Các phương tiện để kiểm tra máy chụp X-quang thường quy 76 Bảng 3.6 Số liệu kiểm tra thông số tia X máy EVX-LF3509 82 Bảng 3.7 Kết quả kiểm tra an toàn bức xạ máy EVX-LF3509 84 Bảng 3.8 Diễn giải quy trình thiết kế, chế tạo thử nghiệm 88 Bảng 4.1 Một số nội dung chính của dự án đã thực hiện 96 Bảng 4.2 Các thiết bị cấu thành sản phẩm của dự án 100 Bảng 4.3 Các chi tiết sản phẩm của dự án được cải tiến so với sản phẩm đề tài 101 Bảng 4.4 Máy EVX-LF3509 và một số thiết bị tương đương 103 8 DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ trang Hình 1.1 Bàn bệnh nhân máy Neodiagnomax 19 Hình 1.2 Tủ điều khiển máy Neodiagnomax 19 Hình 1.3 Máy X-quang chẩn đoán Genius 65HF 20 Hình 1.4 Máy X-quang tăng sáng truyền hình XUD 150L/RS50A 22 Hình 1.5 Máy chụp cắt lớp CT scanner Hispeed Dx/i 23 Hình 2.1 Bóng X-quang nha khoa 26 Hình 2.2 Bóng X-quang công nghiệp 27 Hình 2.3 Bóng X-quang đa dụng 27 Hình 2.4 Bóng X-quang chụp mạch 28 Hình 2.5 Bóng X-quang tuyến vú 29 Hình 2.6 Bóng X-quang CT 29 Hình 2.7 Mô tả một số dạng sóng điện áp của thiết bị điều khiển phát tia X 30 Hình 2.8 Dạng sóng điện áp một pha sau chỉnh lưu nửa sóng 32 Hình 2.9 Sơ đồ nguyên lý thiết bị phát tia một pha chỉnh lưu toàn sóng 32 Hình 2.10 Dạng sóng điện áp một pha sau chỉnh lưu toàn sóng 33 Hình 2.11 Sơ đồ khối và dạng sóng điện áp của thiết bị phát tia độ gợn sóng thấp 34 Hình 2.12 Mô tả dạng sóng cao áp đỉnh của thiết bị phát tia ba pha 35 Hình 2.13 Sơ đồ nguyên lý thiết bị phát tia trung tần 36 Hình 2.14 Dạng sóng điện áp của thiết bị phát tia trung tần 37 Hình 3.1 Sơ đồ khối bộ phận điều khiển phát tia máy EVX-LF3509 40 Hình 3.2 Bóng phát tia Toshiba E7239X 48 Hình 3.3 Đặc tuyến làm việc bóng phát tia Toshiba E7239X 50 Hình 3.4 Đặc tuyến làm việc của sợi đốt bóng phát tia Toshiba E7239X 51 Hình 3.5 Cấu tạo ngoài bóng phát tia Toshiba E7239X 52 Hình 3.6 Sơ đồ mạch điều khiển tạo cao thế kiểu cũ 53 Hình 3.7 Hình ảnh tiếp điểm cơ bị ăn mòn bởi tia lửa điện 54 Hình 3.8 Sơ đồ mạch tạo cao thế trong máy EVX-LF3509 55 9 Hình 3.9 Sơ đồ mạch điều khiển cường độ tia kiểu cũ không sử dụng chiết áp 56 Hình 3.10 Sơ đồ mạch điều khiển cường độ tia kiểu cũ sử dụng chiết áp 57 Hình 3.11 Chiết áp sử dụng trong máy X-quang thông thường 58 Hình 3.12 Sơ đồ mạch điều khiển cường độ tia của máy EVX-LF3509 58 Hình 3.13 Sơ đồ mạch điều khiển Rotor Anode của máy EVX-LF3509 59 Hình 3.14 Cấu trúc trở kháng của các cực Rotor Anode 60 Hình 3.15 Sơ đồ chân của vi xử lý PIC 18F4620 61 Hình 3.16 Sơ đồ điện của vi mạch MAX7219 63 Hình 3.17 Giao diện Panel điều khiển, hiển thị 64 Hình 3.18 Sơ đồ mạch cách ly quang-điện của máy EVX-LF3509 65 Hình 3.19 Lưu đồ hoạt động của bộ phận điều khiển trung tâm (CPU) 67 Hình 3.20 Giao diện phần mềm chụp X-quang EVXpro 69 Hình 3.21 Sơ đồ khối Module nguồn máy EVA-HF325 71 Hình 3.22 Chuyển mạch công suất IGBT trong máy X-quang cao tần 73 Hình 3.23 Sơ đồ khối Module công suất máy EVA-HF325 74 Hình 3.24 Ampe kìm Hioki HiTESTER 3208-10; Gammex 330; Fluke Dual-range 77 07-487 Hình 3.25 Gammex Collimator and Beam alignment test tools; Focal spot test tool 77 Hình 3.26 Quy trình thiết kế chế tạo thử nghiệm máy X-Quang thường quy 87 Hình 3.27 Quy trình công nghệ chế tạo hàng loạt 93 Hình 3.28 Quy trình hoàn thiện công nghệ chế tạo sản phẩm 94 10 MỞ ĐẦU Chính sách Quốc gia về trang thiết bị Y tế giai đoạn 2002-2010 đã được Chính phủ phê duyệt theo quyết định số 130/QĐ-TTg ngày 04/10/2002, nội dung chính của chính sách này là: “Đảm bảo đủ trang thiết bị cho các tuyến theo quy định của Bộ Y tế. Từng bước hiện đại hoá trang thiết bị cho các cơ sở Y tế nhằm nâng cao chất lưởng chăm sóc, bảo vệ sức khoẻ của nhân dân. Phấn đấu đến năm 2010 đạt trình độ kỹ thuật vế trang thiết bị Y tế (TTBYT) ngang tầm các nước tiên tiến trong khu vực. Đào tạo đội ngũ cán bộ chuyên ngành để khai thác sử dụng, bảo hành, sửa chữa và kiểm chuẩn TTBYT. Phát triển công nghiệp TTBYT nhằm nâng cao dần tỷ trọng hàng hoá sản xuất trong nước và tiến tới tham gia xuất khẩu”. Để triển khai chính sách Quốc gia này Bộ Y tế đã kết hợp với Bộ Công nghiệp và các Bộ ngành khác đã xây dựng các đề án, tiểu đề án hiện thực hoá từng bước nội dung chính sách. Trong đó có đề án: Nghiên cứu, chế tạo và sản xuất trang thiết bị Y tế đến năm 2010, đề án này được Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 18/2005/QĐ-TTg ngày 21/1/2005. Mục tiêu chung của đề án là: “Tập trung tiềm lực Khoa học công nghệ trong cả nước nhằm hình thành và phát triển ngành công nghiệp sản xuất TTBYT của Việt Nam với mục tiêu đến năm 2010 có thể sản xuất, cung ứng các TTBYT thiết yếu, thông dụng và một số TTBYT công nghệ cao cho các tuyến Y tế; đảm bảo thực hiện được mục tiêu của chính sách Quốc gia về TTBYT giai đoạn 2002-2010”. Để góp phần thực hiện chính sách Quốc gia về TTBYT, được sự đồng ý của Bộ Công nghiệp, Viện NC Điện tử, Tin học, Tự động hoá đã triển khai thực hiện dự án: Chế tạo máy chụp X-quang dùng cho các cơ sở Y tế tuyến huyện. T/M nhóm thực hiện dự án T.S Nguyễn Thế Truyện 11 CHƯƠNG I CÁC VẤN ĐỀ CHUNG 1.1 Thông tin chung về dự án - Tên Dự án: Chế tạo máy chụp X-quang dùng cho các cơ sở y tế tuyến huyện. - Mã số: ........................... - Cấp quản lý: Cấp Bộ - Thời gian thực hiện: 24 tháng, từ tháng 4/2007 đến tháng 4/2009 - Kinh phí thực hiện: 4.150 triệu đồng Trong đó, từ Ngân sách sự nghiệp khoa học: 1.500 triệu đồng - Thu hồi: 70% kinh phí hỗ trợ từ ngân sách SNKH là 1050 triệu đồng Thời gian đề nghị thu hồi (sau thời gian thực hiện): 12 tháng - Cơ quan trì thực hiện Dự án: Viện NC Điện tử, Tin học, Tự động hoá (VIELINA) Địa chỉ: 156A Quán Thánh, Hà Nội Điện thoại: 04.7164855 - Chủ nhiệm Dự án: TS. Nguyễn Thế Truyện Học vị: Tiến sĩ Chức vụ: Viện trưởng Địa chỉ: 156A Quán Thánh, Hà Nội Điện thoại: 04.7140150; 0912095442 Email: truyennt@hn.vnn.vn; truyennt@vielina.com - Cơ quan phối hợp chính: Vụ Trang thiết bị và các công trình Y tế Bệnh Viện Đa khoa tỉnh Bắc Ninh Công ty cổ phần phòng khám Tuyết Thái - Xuất xứ: Từ kết quả thực hiện đề tài nghiên cứu khoa học và phát triển khoa học công nghệ cấp Bộ năm 2006: Nghiên cứu thiết kế, chế tạo máy chụp X-quang thông thường dùng cho các cơ sở Y tế, đã được hội đồng KHCN cấp Bộ đánh giá, nghiệm thu ngày 12 tháng 01 năm 2007 (xem biên bản đánh giá nghiệm thu kèm theo). 12 1.2 Tổng quan 1.2.1 Tình hình nghiên cứu và triển khai ở nước ngoài. Ở nước ngoài người ta nghiên cứu về máy X-quang nói riêng, các trang thiết bị y tế nói chung, rất nhiều và đã tạo ra được rất nhiều sản phẩm ứng dụng thực tế từ những năm 50 - 60 của thế kỷ XX. Một số sản phẩm của họ đã trở thành các thương phẩm nổi tiếng và được sử dụng rộng rãi trên thế giới. Hiện nay hầu như các nước đều đã tự chế tạo được máy chụp X-quang thông thường, chụp CT, chụp EMR, … (trừ các nước lạc hậu). Các nước trong khu vực Đông nam Á như Thái Lan, Malaysia, Singapore, … đều đã chế tạo được các máy chụp X-quang dùng trong nước và xuất khẩu. Tuy nhiên các thiết bị y tế nhập ngoại đều rất đắt, đặc biệt khi có sự cố thì hoàn toàn phụ thuộc vào bản hãng hoặc chuyên gia nước ngoài. Về các máy chụp X-quang do nước ngoài chế tạo có rất nhiều chủng loại và mức độ công nghệ khác nhau, do đó ở đây chúng tôi không trình bày sâu về các loại máy mà sẽ thể hiện ở phần về thực trạng các máy đang sử dụng ở Việt Nam. 1.2.2 Tình hình nghiên cứu và triển khai ở trong nước. Có thể nói ở Việt Nam các thiết bị chẩn đoán hình ảnh bằng X-quang đã được quan tâm từ rất sớm. Ngay từ những năm 90, nhằm phục vụ công tác chăm sóc sức khỏe và phòng chữa bệnh cho toàn dân, ngành y tế đã có rất nhiều nỗ lực trong việc đầu tư trang thiết bị, trong đó có các thiết bị X-quang y tế. Tuy nhiên, do đây là các thiết bị đặc biệt, phức tạp về kỹ thuật và có giá trị kinh tế lớn, nên hầu như chỉ được đầu tư vào việc nghiên cứu tìm hiểu và khai thác là chính. Bên cạnh các kênh chính thức của nhà nước, đã ra đời và phát triển một số công ty, tổ chức tư nhân như Công ty thiết bị y tế Việt Nhật, Công ty lắp đặt và chuyển giao thiết bị y tế,… cùng tham gia vào cung ứng, dịch vụ sau bán hàng như bảo trì, bảo hành thiết bị. Những năm gần đây, do nhu cầu thị trường ngày một cấp bách, đã có những dấu hiệu khả quan trong lĩnh vực trang thiết bị y tế nói chung, trong đó có các thiết bị X-quang... Về các sản phẩm của máy chụp X-quang, Viện khoa học Việt Nam đã chế tạo được một số sản phẩm như: tấm tăng quang chứa đất hiếm dùng trong X-quang; Vữa cảm xạ dùng trong X-quang; Bột cản X-quang y tế dùng cho chụp dạ dày và một số dụng cụ như găng tay, bình phong, ủng, … Trong vài năm gần đây, với mục tiêu thực hiện các chiến lược về phát triển và chế tạo trang thiết bị y tế, 13 nhiều đơn vị, tổ chức nghiên cứu trong nước đã và đang tập trung nghiên cứu chế tạo các thiết bị chẩn đoán hình ảnh bằng X-quang, cụ thể là : Đề tài cấp bộ “Nghiên cứu thiết kế, chế tạo máy chụp X-quang thông thường dùng cho các cơ sở Y tế” năm 2007 của Viện Nghiên cứu điện tử, Tin học, Tự động hóa (đã nghiệm thu). Đề tài độc lập cấp nhà nước “Nghiên cứu thiết kế, chế tạo máy chụp X-quang cao tần sử dụng trong y tế” của Viện máy và dụng cụ công nghiệp đang thực hiện từ năm 2009. Đề tài độc lập cấp nhà nước: Nghiên cứu thiết kế chế tạo máy X-quang cao tần kỹ thuật số di động sử dụng trong y tế do Viện trang thiết bị và các công trình y tế chủ trì sẽ được thực hiện từ năm 2010. Một loạt các nghiên cứu, chế thử đó cho thấy các vấn đề liên quan đến thiết bị Xquang y tế ngày càng được quan tâm hơn. Tuy vậy, nhìn chung các nghiên cứu, chế thử đó chưa đáp ứng được nhu cầu lớn, đa dạng và phong phú của ngành y tế nước ta. Các nghiên cứu, chế thử đó chủ yếu mới là những kết quả bước đầu (tuy khá quan trọng), và mới chỉ được sử dụng cho một số ít cơ sở y tế trong nước, chưa tiếp cận được với sự phát triển của thế giới. 1.2.3 Luận cứ về xuất xứ và tính cấp thiết của dự án. Chính sách quốc gia về trang thiết bị y tế giai đoạn 2002-2010 đã được Chính phủ phê duyệt theo quyết định số 130/QĐ-TTg ngày 04/10/2002, nội dung chính của chính sách này là: “Đảm bảo đủ trang thiết bị cho các tuyến theo quy định của Bộ y tế. Từng bước hiện đại hoá trang thiết bị cho các cơ sở y tế nhằm nâng cao chất lưởng chăm sóc, bảo vệ sức khoẻ của nhân dân. Phấn đấu đến năm 2010 đạt trình độ kỹ thuật vế trang thiết bị y tế (TTBYT) ngang tầm các nước tiên tiến trong khu vực. Đào tạo đội ngũ cán bộ chuyên ngành để khai thác sử dụng, bảo hành, sửa chữa và kiểm chuẩn TTBYT. Phát triển công nghiệp TTBYT nhằm nâng cao dần tỷ trọng hàng hoá sản xuất trong nước và tiến tới tham gia xuất khẩu”. Do đó việc nghiên cứu, chế tạo các thiết bị y tế là đúng mục tiêu đường lối phát triển của Đảng và Nhà nước. Hiện nay nước ta có khoảng 600 huyện, thị với nhiều Trung tâm y tế và các phòng khám tư nhân nên cần rất nhiều thiết bị y tế nói chung và máy chụp X-quang nói riêng. 14 Các Trung tâm y tế tuyến huyện và các phòng khám tư nhân thường có kinh phí eo hẹp nên việc mua các trang thiết bị y tế cao cấp rất khó khăn. Vì vậy việc nghiên cứu chế tạo máy chụp X-quang có giá thành hạ phù hợp với điều kiện kinh tế tuyến huyện là rất cần thiết và có nhiều ý nghĩa. Nghiên cứu, chế tạo thành công thiết bị này hứa hẹn thị trường rất rộng lớn và có ý nghĩa thiết thực trong việc chăm sóc và bảo vệ sức khoẻ nhân dân. 1.2.4 Mục tiêu của dự án - Mục tiêu trước mắt: + Chế tạo thành công máy chụp X-quang thông thường (máy chụp toàn sóng, 50 Hz) làm việc an toàn, ổn định trong điều kiện khí hậu Việt Nam và có giá thành thấp phù hợp với các cơ sở y tế tuyến huyện còn khó khăn về kinh phí. + Xây dựng và hoàn thiện quy trình công nghệ chế tạo máy chụp X-quang thông thường để có thể chuyển giao được cho cơ sở sản xuất lắp ráp nào đó. + Nghiên cứu, thiết kế và chế tạo thử nghiệm một số module quan trọng của máy chụp X-quang cao tần. - Mục tiêu lâu dài: + Làm chủ công nghệ và chế tạo được phần điện tử, điều khiển của máy chụp Xquang cao tần. + Triển khai nghiên cứu, chế tạo được các thiết bị y tế công nghệ cao khác phục vụ sự nghiệp bảo vệ và chăm sóc sức khoẻ nhân dân của Đảng và Nhà nước. + Đào tạo được đội ngũ cán bộ kỹ thuật có trình độ chuyên môn vững về chế tạo, vận hành các thiết bị X-quang nói riêng và các thiết bị điện tử y tế nói chung. 1.3 Khảo sát thực trạng và nhu cầu sử dụng máy X-quang của các cơ sở Y tế Theo Ông Nguyễn Minh Tuấn - Vụ phó Vụ Trang thiết bị và Công trình y tế, đối với các máy X-quang hiện đang sử dụng tại thị trường Việt Nam hầu hết đều được nhập khẩu từ nhiều hãng, nước sản xuất khác nhau trên thế giới như: GE, Dell (Mỹ), Siemens (Đức), Philips (Hà Lan), Toshiba, Hitachi, Shimadzu (Nhật), Vila (Ý)… với nhiều chủng loại, tính năng tác dụng khác nhau như: máy X-quang thường quy, máy X-quang cao tần, X-quang số hoá, X-quang răng, X-quang vú, X-quang di động… 15 Theo thống kê y tế năm 2007, cả nước có 953 bệnh viện các loại, 801 phòng khám đa khoa khu vực và khối y tế tư nhân cũng đang dần phát triển tham gia phục vụ chăm sóc sức khoẻ, khám chữa bệnh. Để đáp ứng nhu cầu khám chữa bệnh của nhân dân, Bộ y tế đã ban hành danh mục trang thiết bị thiết yếu cho bệnh viện các tuyến, các trung tâm y tế, phòng khám đa khoa khu vực… để các đơn vị có căn cứ đầu tư, bổ sung nâng cấp trang thiết bị y tế nói chung, trong đó định hướng ưu tiên đầu tư khoa chẩn đoán hình ảnh và máy X-quang nói riêng để đáp ứng nhu cầu chuyên môn, phù hợp với quy mô và khả năng khai thác sử dụng của cán bộ đơn vị. Theo số liệu báo cáo và qua những đợt kiểm tra bệnh viện, nhiều máy X-quang đã được quan tâm đầu tư bằng các nguồn vốn: ngân sách đầu tư phát triển, vốn ODA, các dự án chương trình mục tiêu, trái phiếu Chính phủ…, tuy nhiên vẫn còn nhiều cơ sở y tế thiếu máy X-quang do chưa được đầu tư, nâng cấp hoặc máy đã quá cũ hiện đang hỏng chờ sửa chữa. Các cơ sở y tế công lập sau khi được đầu tư nâng cấp máy mới đã thanh lý máy cũ cho các cơ sở lắp ráp tư nhân và các cơ sở này đã “dựng” thành những máy chụp Xquang từ những vật tư linh kiện không rõ nguồn gốc, xuất xứ để tiêu thụ mà không tuân theo bất kỳ quy trình kỹ thuật hay tiêu chuẩn nào. Trên thực tế, ngoài các đơn vị y tế công lập tuyến tỉnh, thành phố và trung ương cùng các cơ sở y tế tư nhân có tiềm lực tài chính mạnh có điều kiện trang bị các máy móc hiện đại, trong đó có máy chụp X-quang, còn rất nhiều cơ sở y tế khác, đặc biệt là tuyến huyện và các cơ sở y tế tại các tỉnh miền núi chưa thể có điều kiện trang bị các loại máy đắt tiền này vì lý do thiếu vốn đầu tư cũng như khả năng chi trả của người bệnh đối với các dịch vụ y tế. Tại Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh, hai trung tâm có nhiều Bệnh viện, Phòng khám cũng như thiết bị chiếu chụp X-quang nhất ở nước ta, vẫn còn nhiều thiết bị chụp Xquang đã được sử dụng từ những thập kỷ 80 của thế kỷ trước và các thiết bị được “dựng” lại từ linh kiện của các máy mua thanh lý do cũ hỏng. Trong điều kiện nhận thức và ý thức về an toàn bức xạ của các kỹ thuật viên chụp X-quang cũng như của người bệnh còn hạn chế, các phòng đặt máy chưa tuân thủ đúng tiêu chuẩn an toàn bức xạ, thì việc sử dụng các máy cũ, máy không rõ nguồn gốc xuất xứ như vậy có thể gia tăng nguy cơ gây tổn hại tới sức khỏe của người bệnh cũng như người vận hành máy. 16 Hiện nay, sự cạnh tranh thu hút người bệnh giữa các phòng khám tư nhân rất quyết liệt, ngoài các hoạt động về quảng cáo, tiếp thị,… các phòng khám cũng có nhu cầu trang bị các máy móc có hình thức hiện đại, tin cậy để tạo dựng lòng tin của người bệnh, vì vậy các máy chụp X-quang đã cũ hoặc công nghệ lạc hậu cũng không còn được ưa chuộng (vì giá rẻ) tại các phòng khám ở thành phố, các cơ sở này thường tìm cách bán lại các máy này cho các phòng khám ở khu vực nông thôn với điều kiện tài chính hạn chế, vì vậy cần cải tiến, nâng cấp và chế tạo máy chụp X-quang thông thường theo hướng áp dụng công nghệ điều khiển hiện đại để thay thế các máy nhập từ nước ngoài đã cũ hỏng cũng như các máy do cơ sở tư nhân dựng lại từ linh kiện của các máy mua thanh lý. Theo đó, nhu cầu về máy chụp X-quang thông thường tại các cơ sở y tế ở nước ta còn rất lớn. Sau đây chúng tôi xin trình bày một số loại máy chụp X-quang còn dùng trong các cơ sở y tế hiện nay. 1.3.1 Máy X-quang chẩn đoán D36, D37 - Hãng sản xuất: TUR, Cộng hòa dân chủ Đức - Loại máy này có ở Việt Nam từ những năm 1970. * Tính năng kỹ thuật: - Là loại máy nửa sóng (điện áp cao áp chỉnh lưu nửa chu kỳ) - Chụp: dòng chụp tối đa: 36, 37 mA. - Các thông số điều chỉnh được: - Điện áp cao áp (kV): 40 - 100 - Dòng (mA): 36 (hoặc 37 mA) - Thời gian chụp (giây): 0,1 - 5 - Bộ thời gian dùng đèn điện tử hoặc tranzitor. - Các rơle chủ yếu là loại điện từ (tiếp điểm cơ khí). - Điều chỉnh hội tụ chùm tia: Diaphram đóng mở cơ khí. - Bàn bệnh nhân không điều chỉnh được chiều cao. - Điện áp sử dụng: 220 VAC, 50 Hz * Cấu hình: - Một bàn, một bóng, cột bóng, giá chụp phổi. - Không có thùng cao áp riêng, cuộn cao áp đặt trong bóng phát tia. 17 Loại máy này trước kia phù hợp với bệnh viện tuyến huyện, hiện nay nhu cầu chụp phim của bệnh viện huyện đã tăng lên, công suất của máy nhỏ không đáp ứng được tuy nhiên, hiện nó vẫn đang được sử dụng tại một số phòng khám khu vực tại các huyện, các phòng khám tư nhân. Ưu điểm của loại máy này là gọn nhẹ, dễ sửa chữa. 1.3.2 Máy Neodiagnomax • Máy do Hungary sản xuất. • Loại máy này có ở Việt Nam từ những năm 1980 * Tính năng kỹ thuật: • Loại máy X-quang cả sóng, công suất 50 kW. • Điện áp sử dụng: 380 VAC ÷ 50 Hz. • Máy có thể soi, chụp • Dòng chụp tối đa: 500 mA • Tủ điều khiển chung cho cả 2 bàn • Bàn 1 có thể soi (có màn soi), chụp. • Bàn có thể dựng đứng: 90 độ. • Bàn 2: 1 bàn, 1 bóng, có giá chụp phổi. • Chỉ có chụp, dòng chụp tối đa 500 mA. Bàn cố định chiều cao • Bóng X-quang: (tóc lớn/tóc bé: 50kW/30kW). • Các thông số điều chỉnh được: o Điện áp cao thế (Kilovolt): 40 – 110 o Dòng (mA): 100 – 500 Điều chỉnh theo mức, mỗi mức 20 mA o Thời gian chụp (giây): 0,1 – 5,0 (Bộ thời gian dùng đèn điện tử) o Ngoài ra còn điều chỉnh được điện áp cao thế soi, dòng soi (1 - 5 mA) • Máy có mạch bảo vệ đốt tóc, bảo vệ quá tải, chuẩn bị chụp, mạch anốt quay. * Cấu hình: 2 bàn, 2 bóng, tủ điều khiển, thùng cao thế, cáp cao thế, màn soi, cột bóng, bộ chuẩn tia Diaphram, giá chụp phổi, bàn bệnh nhân. Máy hoạt động ổn định, công suất phù hợp với bệnh viện tuyến tỉnh. Linh kiện thay thế dễ dàng. Nhược điểm của loại máy này là các chuyển mạch của các mạch trung gian là các tiếp điểm cơ khí nên tiếp xúc không tốt, hay phải bảo dưỡng tiếp điểm. 18 Hình 1.1 Bàn bệnh nhân máy Neodiagnomax Hình 1.2 Tủ điều khiển máy Neodiagnomax Hiện nay máy Neodiagomax vẫn còn đang hoạt động tại các bệnh viện. 1.3.3 Máy X-quang Genius 65HF Hãng sản xuất Villa - Italia * Đặc tính kỹ thuật: • Đây là loại máy sử dụng điện áp cao áp tần số cao (trên 30 KHz) • Một bàn, 1 bóng, bóng có hai tóc: Tóc lớn 65 kW, tóc bé 30 kW • Tự động căn chỉnh Cassette. • Mạch chuẩn tia tự động tắt sau 20 giây hoạt động. • Dòng chụp tối đa: 650 mA 19 • Các thông số điều chỉnh được: • Điện áp cao thế (kV): 40 ÷ 125 • Dòng điện (mA): 50 ÷ 650 • Thời gian chụp (giây): 0,01 đến 5,0 • Máy sử dụng kỹ thuật vi tính: hiển thị các mô hình giải phẫu, nhớ được hàng trăm chương trình chụp phim, thông báo lỗi, hiển thị các thông số: điện áp cao thế, dòng điện, thời gian, ... • Bàn cố định chiều cao, sử dụng phanh bàn điều chỉnh quang học. Mặt bàn điều chỉnh theo 4 hướng: dọc, ngang. • Máy sử dụng nhiều chuyển mạch bán dẫn, các mạch điều khiển sử dụng kỹ thuật mạch vi điện tử nên hoạt động ổn định. Có mạch phát hiện điểm không khi đóng điện áp cao áp. Chuyển mạch cao áp sử dụng bộ tranzitor hiệu ứng trường. • Các mạch bảo vệ quá tải, chuấn bị chụp, mạch anốt quay hoạt động ổn định. * Cấu hình: Một bàn, 1 bóng có giá chụp phổi. Loại máy này công suất lớn, phù hợp với điều kiện tuyến trên. Máy này hiện đang sử dụng rộng rãi tại các bệnh viện cấp tỉnh trở lên. Hình 1.3 Máy X-quang chẩn đoán Genius 65HF 20
- Xem thêm -