Tài liệu Cấu trúc sở hữu trong khu vực ngân hàng thương mại việt nam

  • Số trang: 17 |
  • Loại file: PDF |
  • Lượt xem: 77 |
  • Lượt tải: 0
nhattuvisu

Đã đăng 27125 tài liệu

Mô tả:

CHƯƠNG TRÌNH GIẢNG DẠY KINH TẾ FULBRIGHT CV12-53-72.0 20/07/2012 NGUYỄN ĐỨC MẬU NGUYỄN XUÂN THÀNH CẤU TRÚC SỞ HỮU TRONG KHU VỰC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM Vào năm 1990 khi Pháp lệnh ngân hàng, hợp tác xã tín dụng và công ty tài chính được ban hành, khu vực ngân hàng của Việt Nam chỉ có bốn ngân hàng thương mại nhà nước (NHTMNN) là Ngân hàng Ngoại thương (Vietcombank), Ngân hàng Đầu tư và Phát triển (BIDV), Ngân hàng Công thương (Vietinbank) và Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn (Agribank). Nhưng những năm đầu 90 đã chứng kiến một đợt sóng thành lập ngân hàng thương mại cổ phần (NHTMCP) đô thị và nông thôn. Nhờ vậy, số lượng ngân hàng đã tăng từ 4 vào năm 1990 lên 8 vào năm 1991, rồi 45 vào năm 1993 và đạt định cao là 56 vào năm 19971. Trong giai đoạn từ 1997 đến 2005, nhiều NHTM được tái cấu trúc, đóng của và sáp nhập. Đến năm 2006, khu vực ngân hàng lại chứng kiến một đợt sóng thành lập mới lần thứ hai với 10 NHTMCP nông thông được chuyển đổi thành NHTMCP thành thị và 4 NHTMCP được thành lập mới. Minh họa 1 trình bày danh sách các NHTM Việt Nam2 hiện đang hoạt động. Cùng với sự gia tăng số lượng, vốn của các NHTM cũng đã tăng lên mạnh mẽ, đặc biệt là sau khi Chính phủ ban hành Nghị định số 141/2006/NĐ-CP quy định mức vốn pháp định tối thiểu của NHTMCP là 1.000 tỷ đồng với thời hạn đến cuối năm 2008 và 3.000 tỷ đồng đến cuối năm 2010. Tổng vốn điều lệ của các NHTM Việt Nam đã tăng từ 24.193 tỷ đồng năm 2004 lên 73.029 tỷ đồng năm 2007 và 250.585 tỷ đồng năm 2011 (Minh họa 2). Quá trình tăng vốn nhanh chóng của các NHTMCP trong thời gian ngắn đã hình thành cấu trúc sở hữu chéo và đa phương giữa ngân hàng với doanh nghiệp và ngân hàng với ngân hàng. Rất nhiều doanh nghiệp lớn không nằm trong lĩnh vực tài chính, đặc biệt là các tập đoàn kinh tế nhà nước và các tập đoàn cổ phần, hiện đang đầu tư dài hạn như những nhà sáng lập hoặc nhà đầu tư chiến lược trong các NHTMCP. Các ngân hàng cũng sở hữu cổ phần lẫn nhau. Không kể ngân hàng liên doanh và chi nhánh ngân hàng nước ngoài. NCTH này xem xét các NHTM Việt Nam bao gồm NHTM nhà nước và NHTM cổ phần, và không tính tới các ngân hàng 100% vốn nước ngoài, ngân hàng liên doanh, chi nhánh ngân hàng nước ngoài và các tổ chức tín dụng phi ngân hàng. 1 2 Tình huống này do học viên Nguyễn Đức Mậu, khóa MPP3 và Nguyễn Xuân Thành, giảng viên chính sách công tại Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright soạn. Một phần thông tin trong nghiên cứu tình huống được các tác giả lấy từ bài viết chính sách của Chương trình với tiêu đề “Cải cách cơ cấu vì mục tiêu tăng trưởng, công bằng và chủ quyền quốc gia”, 20/1/2012 và luận văn thạc sĩ đang được Nguyễn Đức Mậu triển khai. Các nghiên cứu tình huống của Chương trình Giảng dạy Fulbright được sử dụng làm tài liệu cho thảo luận trên lớp học, chứ không phải để đưa ra khuyến nghị chính sách. Bản quyền © 2012 Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright Cấu trúc sở hữu trong khu vực ngân hàng thương mại Việt Nam CV12-53-72.0 Xét về lợi ích, sở hữu giữa doanh nghiệp và ngân hàng giúp doanh nghiệp đảm bảo nguồn tài trợ ổn định từ các ngân hàng mà họ nắm giữ cổ phần. Lập luận ủng hộ cho việc sở hữu chéo cho rằng để phát triển kinh tế thì vốn là quan trọng và để có vốn dễ dàng thì cần xây dựng một mối quan hệ bền vững giữa doanh nghiệp với ngân hàng; và không có mối quan hệ nào bền vững hơn là quan hệ sở hữu. Tuy nhiên, sơ hữu chéo có thể giúp các ngân hàng cho vay theo quan hệ mà không đảm nhiệm tốt chức năng thẩm định và giám sát cẩn trọng các khoản vay của các công ty cổ phần này và hệ quả là nảy sinh rất nhiều khoản nợ xấu. Khi các ngân hàng sở hữu lẫn nhau trên cơ sở của các quyết định đầu tư mang tính chiến lược của mình thì lợi ích tạo ra có thể là việc khái thác các lợi thế của nhau về mạng lưới chi nhánh, dịch vụ phi tín dụng, công nghệ, và hỗ trợ nhau về thanh khoản, cho vay hợp vốn, chuyển giao công nghệ. Nhưng cũng như sở hữu liên kết giữa ngân hàng – doanh nghiệp, tình trạng sở hữu chéo giữa các ngân hàng tạo ra những chi phí, đặc biệt là rủi ro mang tính hệ thống vì vấn đề thanh khoản và khả năng trả nợ của một ngân hàng có thể kéo theo những vấn đề tương tự ở rất nhiều các ngân hàng khác. Rủi ro này phát sinh từ hoạt động ủy thác đầu tư vào cho vay liên ngân hàng. Trên thị trường liên ngân hàng, các ngân hàng lớn là nguồn tài trợ thường xuyên cho các ngân hàng nhỏ hơn, đặc biệt là các ngân hàng nhỏ thuộc sở hữu của chính các ngân hàng lớn này. Các ngân hàng nhỏ hơn sử dụng vốn huy động được cho các công ty ủy thác đầu tư vay như là các quỹ đầu tư, các công ty quản lý quỹ đầu tư và các công ty chứng khoán. Đa số các công ty này lại thuộc sở hữu của các ngân hàng. Các nguồn vốn này có thể được đưa vào thị trường bất động sản và thị trường chứng khoán, bao gồm cả các loại hình giao dịch phái sinh. Việc sụt giảm giá trên các thị trường này đã và đang tạo nên những khoản đầu tư thua lỗ đáng kể và những khoản nợ xấu có thể là rất lớn nhưng khó định lượng chính xác ở các ngân hàng. Hiện trạng cấu trúc sở hữu trong khu vực ngân hàng Việt Nam Ngân hàng thương mại nhà nước Ngoại trừ Agribank, cả bốn NHTMNN còn lại đã thực hiện cổ phần hóa với tỷ lệ nắm giữ của Nhà nước lần lượt là 77,1% ở VCB, 80,3% ở Vietinbank và 95,8% ở BIDV. NH Phát triển Nhà Đồng bằng Sông Cửu Long (MHB) do chưa hoàn thành các thủ tục đăng ký sau khi phát hành đại chúng (IPO) nên vẫn chưa thực sự trở thành NHTMCP. Minh họa 3 trình bày cấu trúc sở hữu của các NHTMNN. Là NHTMNN đầu tiên cổ phần hóa, Vietcombank hiện nắm giữ 5,3% cổ phấn của NHTMCP Sài Gòn Công thương (Saigon Bank), 8,2% cổ phần của NHTMCP Xuất Nhập Khẩu VN (Eximbank), 11% cổ phần của NHTMCP Quân Đội (MB) và 5,1% cổ phần của NHTMCP Phương Đông. Trước đó, trong năm 2010, Vietcombank đã bán toàn bộ 50% cổ phần trong NH Liên doanh ShinhanVina. Mizuho, ngân hàng Nhật Bản, hiện đang nắm giữ 15% cổ phần của Vietcombank. Vietinbank nắm giữ 11% cổ phần của NH Sài Gòn Công thương và 50% cổ phần tại NH Liên doanh Indovina. Ngược lại, Công ty Tài chính Quốc tế (IFC), công ty con của Ngân hàng Thế giới, nắm giữ 6,7% cổ phần của Vietinbank. BIDV có cổ phần tại ba NH liên doanh: 50% cổ phần của VID Public, 50% của Việt Lào và 51% của Việt Nga. Agribank nắm giữ 15% cổ phần của NH Hàng Hải thông qua Công ty Chứng khoán Agribank. Đồng thời, Agribank còn có 34% cổ phần tại NH Liên Doanh Việt Thái (Vinasiam). Như vậy, các NHTMNN chỉ sở hữu một số NHTMCP hoặc NH liên doanh và một số NHTMNN được sở hữu bởi các NH nước ngoài. Hơn thế nữa, việc Vietcombank sở hữu Eximbank là do vào cuối Trang 2/17 Cấu trúc sở hữu trong khu vực ngân hàng thương mại Việt Nam CV12-53-72.0 thập niên 90 và đầu 2000, Vietcombank được Chính phủ chỉ định tiếp quản Eximbank khi NHTMCP này gặp khó khăn tài chính. Doanh nghiệp sở hữu các ngân hàng thương mại cổ phần Minh họa 4 trình bày cấu trúc sở hữu giữa doanh nghiệp và ngân hàng. Minh họa cho thấy hầu hết các tập đoàn và tổng công ty nhà nước lớn đều sở hữu ngân hàng. NH Quân Đội được sở hữu bởi các cổ đông nhà nước là Tập đoàn Viễn thông Quân Đội (Viettel) (10%), Tổng công ty Tân Cảng Sài Gòn (5,7%) và Tổng công ty Trực thăng VN (7,2%). NH Hàng hải thuộc sở hữu của Agribank (15%), Tổng công ty Hàng Hải (Vinalines) (5,3%) và Tập đoàn Bưu chính Viễn thông VN (VNPT) (12,5%). Đồng thời VNPT còn sở hữu 6% của NHTMCP Bưu Điện Liên Việt (LVB) thông qua Tổng công ty Bưu điện Việt Nam và 6,1% cổ phần của NH Đông Nam Á (SeABank) thông qua VMS (Mobifone). Tập đoàn Dầu khí (PetroVietnam) nắm giữ 20% cổ phần của NH Đại Dương, 3,2% cổ phần của NH Dầu khí Toàn cầu thông qua Công ty Cổ phần Đầu tư Tài chính Công đoàn Dầu khí Việt Nam (PVFI) và 1,5% của NH Đông Nam Á thông qua Tổng công ty khí Việt Nam (PV Gas). Tập đoàn Than Khoáng sản (TKV) và Tập đoàn Cao su đều sở hữu 9,3% NH Sài Gòn Hà Nội, trong khi Tập đoàn Dệt may sở hữu 13,2% NH Nam Việt. Tập đoàn Điện lực VN nắm giữ 25,4% cổ phần của NH An Bình. Tổng công ty Xăng dầu VN nắm 40% cổ phần của NH Xăng dầu (PG Bank). Các cơ quan Đảng và chính quyền địa phương cũng sở hữu NH dù trực tiếp hay gián tiếp. Minh họa 6 cho thấy bốn NHTM thuộc sở hữu của Thành uỷ TPHCM là Việt Á, Phương Đông, Đông Á và Sài Gòn Công Thương. Minh họa 4 còn cho thấy các tập đoàn tư nhân lớn cũng sở hữu ngân hàng như Him Lam, Kinh Bắc, T&T, Đại Dương, FPT và Masan. Ngân hàng sở hữu ngân hàng Trong Minh họa 6, cấu trúc sở hữu của các NH Eximbank, Á Châu (ACB), Sài Gòn Thương Tín (Sacombank) và nhiều ngân hàng có quy mô nhỏ hơn khác được trình bày một cách chi tiết. ACB, Eximbank và Sacombank là ba NHTMCP hàng đầu, có cổ phiếu đều đã được niêm yết trên sàn giao dịch chứng khoán và được thị trường xem là các trường hợp có thông tin tài chính minh bạch hơn hẳn so với các NHTMCP khác. Trong đợt thâu tóm Eximbank diễn ra vào đầu năm 2012, Eximbank, qua công ty Công ty cổ phần Đầu tư Sài Gòn Exim, sở hữu 5,2% Sacombank. Tương tự là NH Phương Nam thông qua các công ty liên quan là Công ty Chứng khoán Phương Nam và Công ty Vàng bạc Đá quý Phương Nam để sở hữu Sacombank. Công ty cổ phần Đầu tư Tài chính Sài Gòn Á Châu, một cổ đông lớn của ACB, cũng đầu tư 5% cổ phiếu của Sacombank. Ngoài ra, ACB còn sở hữu 20% Eximbank và nhiều NHTMCP khác là Việt Nam Thương tín (10%), Đại Á (10,8%), Kiên Long (6,1%). Trang 3/17 Cấu trúc sở hữu trong khu vực ngân hàng thương mại Việt Nam CV12-53-72.0 Cấu trúc sở hữu và vấn đề tuần thủ các quy định đảm bảo hoạt động an toàn đối với NHTM Quy định đảm bảo hoạt động an toàn Quy định hiện hành của VN về bảo đảm an toàn hoạt động của NHTM gồm các nội dung giám sát về vốn, giới hạn tín dụng và giới hạn đầu tư góp vốn cổ phần, tỷ lệ khả năng chi trả và việc phân loại nợ, trích dự phòng rủi ro. Vốn của NHTM Vốn điều lệ của NHTM do cổ đông đóng góp. Đây chính là phần trách nhiệm hữu hạn của cổ đông nhằm chia sẻ rủi ro trong hoạt động kinh doanh tiền tệ của NH. Do trục trặc lớn nảy sinh từ vấn đề chi phí ủy quyền của nợ trong hoạt động của các NH, nên ở nhiều nước có quy định về mức vốn tối thiểu (vốn pháp định) đối với NHTM, theo đó vốn điều lệ của NHTM phải lớn hơn vốn pháp định. Vốn của NH là nguồn tài chính dự phòng bù đắp rủi ro phát sinh trong hoạt động kinh doanh của NHTM. Từ năm 2011, theo quy định của Chính phủ VN , vốn pháp định của NHTMCP hoặc NHTMNN không được thấp hơn 3000 tỷ đồng. Hướng tới chuẩn mực giám sát quốc tế theo Hiệp ước Basel, bên cạnh quy định về vốn điều lệ tối thiểu, NHNN đã đưa ra quy định mới về tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu (capital adequacy ratio - CAR) gồm CAR riêng lẻ và CAR hợp nhất. Theo quy định hiện hành , tài sản có được chia thành nhiều loại với mức độ rủi ro khác nhau từ 0% đến 250%. Các tài sản đầu tư an toàn có hệ số rủi ro 0% trong khi các khoản đầu tư rủi ro nhất có hệ số 250% gồm các khoản cho vay để đầu tư chứng khoán hoặc kinh doanh bất động sản. Đồng thời vốn tự có cũng được chia thành vốn cấp 1và vốn cấp 2 với các thành phần được định nghĩa cụ thể. Theo quy định này, từ tháng 10 năm 2010, CAR của các NHTM phải đạt 9%. Quy định trước đây là chỉ là 8%, với các phân chia sơ bộ về tài sản và vốn tự có. Nhằm ngăn ngừa ảnh hưởng xấu từ hoạt động của công ty con, NHNN đã quy định về tỷ lệ an toàn vốn hợp nhất đối với các NHTM. Giới hạn tín dụng Tín dụng là hoạt động kinh doanh truyền thống mang lại lợi nhuận chính cho các NHTM. Do NH dùng tiền gửi huy động từ nền kinh tế để cho vay lại các khách hàng, nguyên tắc đầu tiên quan trọng của hoạt động này là vốn vay phải được hoàn trả cả gốc lẫn lãi. Từ nguồn tiền trả nợ của người vay, NH hoàn trả tiền gửi và lãi cho người gửi tiền. Nếu người vay không thực hiện nghĩa vụ trả nợ, NH gặp khó khăn. Do đó, giám sát hoạt động tín dụng là một trong các nội dung chính của cơ quan giám sát NH mà ở VN là NHNN. Một trong những nguyên nhân quan trọng gây nên chất lượng nợ xấu là cho vay theo quan hệ. Quyết định cấp tín dụng không dựa trên tính khả thi của phương án vay vốn mà dựa trên mối quan hệ giữa bên cho vay và đi vay. Khi rủi ro xảy ra, người chịu tổn thất sau cùng là người gửi tiền và cổ đông. Thêm vào đó, trong nhiều trường hợp dù đã rất nỗ lực nhưng do hoạt động sản xuất kinh doanh chịu thiệt hại từ các nguyên nhân khách quan, người vay vốn vẫn không trả nợ được cho NH. Điều này gây rủi ro lớn cho NH vì tổ chức này luôn phải thực hiện nghĩa vụ hoàn trả tiền gốc và lãi đúng hạn cho người gửi tiền. Theo quy định hiện hành NHTM phải xác định rõ một khách hàng và nhóm khách hàng có liên quan, các đối tượng không được cấp tín dụng, những trường hợp không được cấp tín dụng không có bảo đảm, cho vay ưu đãi, các đối tượng hạn chế cấp tín dụng. Cụ thể, tổng dư nợ cho vay một khách Trang 4/17 Cấu trúc sở hữu trong khu vực ngân hàng thương mại Việt Nam CV12-53-72.0 hàng là không quá 15% vốn tự có của NHTM và tổng dư nợ cho vay tối đa với một nhóm khách hàng có liên quan là 25% vốn tự có của NH. Khoản đầu tư trái phiếu do DN phát hành cũng được tính gộp vào dư nợ tín dụng. Các NHTM không được cấp tín dụng cho DN hoạt động trong lĩnh vực kinh doanh chứng khoán mà NHTM nắm quyền kiểm soát. Giới hạn đầu tư, góp vốn cổ phần Hoạt động đầu tư, góp vốn cổ phần thuộc lĩnh vực hoạt động NH đầu tư, không phải là ngành nghề kinh doanh cốt lõi của NHTM. Để hạn chế trục trặc từ vấn đề chi phí ủy quyền của vốn cổ phần, khung giám sát hiện hành quy định NHTM phải thành lập hoặc mua lại công ty con để thực hiện các hoạt động kinh doanh NH đầu tư, cho thuê tài chính và bảo hiểm. Đồng thời Luật các tổ chức tín dụng cũng quy định tỷ lệ góp vốn tối đa vào mỗi công ty và tổng mức góp vốn, mua cổ phần của NHTM . Các NHTM không được góp vốn, mua cổ phần của NHTM là cổ đông, thành viên góp vốn của chính NHTM đó. Các khoản đầu tư, góp vốn cổ phần này của NHTM phải loại ra khỏi vốn tự có khi tính các tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu. Đảm bảo khả năng chi trả NHTM huy động tiền gửi để cho vay. Do sự sai biệt kỳ hạn của tiền gửi và các khoản cho vay, kỳ hạn của tiền gửi thường ngắn hơn kỳ hạn của khoản cho vay, nên NHTM luôn chịu rủi ro thanh khoản. NHTM duy trì thanh khoản nhằm mục đích đảm bảo tiền gửi cho người gửi tiền. Vì vậy, NHNN quy định các NHTM phải luôn đảm bảo khả năng chi trả . Tỷ lệ giữa tổng tài sản có thanh toán ngay và tổng nợ phải trả cho ngày hôm sau tối thiểu bằng 15%. Tỷ lệ giữa tổng tài sản có đến hạn trong 7 ngày tiếp theo và tổng nợ đến hạn thanh toán trong vòng 7 ngày tối thiểu bằng 1. Ngoài ra NHNN cũng quy định tỷ lệ sử dụng nguồn vốn ngắn hạn để cho vay trung dài hạn tối đa là 30% . Cũng từ năm 2010, NHNN quy định tỷ lệ cho vay trên tổng huy động của các NHTM tối đa là 80%. Phân loại nợ, trích dự phòng rủi ro Khi hoạt động kinh doanh gặp rủi ro, quỹ dự phòng rủi ro cùng với vốn tự có là hai lá chắn tài chính của NHTM. NHNN quy định, ít nhất mỗi quý một lần, các NHTM thực hiện phân loại nợ gốc và trích lập dự phòng rủi ro đến thời điểm cuối ngày làm việc cuối cùng của quý (tháng) trước. Theo quy định hiện hành các khoản nợ thuộc nhóm 3, 4 và 5 là nợ xấu của NHTM (chi tiết xem Phụ lục 2.2.5). NHNN quy định và giám sát việc phân loại nợ và trích lập dự phòng nhằm bảo đảm NHTM không bị mất vốn. Đồng thời việc trích lập dự phòng cho các khoản nợ xấu làm tăng chi phí, từ đó làm giảm lợi nhuận của NHTM. Người gửi tiền được bảo vệ quyền lợi tốt hơn vì nếu một NHTM có lượng nợ xấu cao, NH đó không thể chia cổ tức. Ngoài năm nội dung giám sát chính nêu trên, quy định về bảo đảm an toàn hoạt động của NHTM còn một số nội dung khác, trong đó có hạn chế về kinh doanh bất động sản. Khung giám sát của NHNN đã được ban hành và liên tục cập nhật, nâng cao nhằm giám sát tốt hơn nữa hoạt động của các NHTM. Rất nhiều chỉ tiêu giám sát đã gần tiệm cận với tiêu chuẩn giám sát theo khuyến nghị của Hiệp ước Basel. Về mặt lý thuyết, với mức độ phát triển hiện tại, nếu các NHTM tuân thủ tốt các quy định hiện hành của khung giám sát thì an toàn của cả hệ thống NH sẽ được đảm bảo. Tuy nhiên, NHTM phải chịu phí tổn để tuân thủ khung giám sát và họ có thể có động cơ hình thành các cơ chế để không phải tuân thủ. SHC là một trong những cơ chế này. Trang 5/17 Cấu trúc sở hữu trong khu vực ngân hàng thương mại Việt Nam CV12-53-72.0 Tác động của cấu trúc sở hữu tới việc tuần thủ các quy định an toàn Tình huống các ngân hàng thương mại nhà nước Việc Chính phủ vừa là đại diện chủ sở hữu NHTMNN-người phải tuân thủ, đồng thời cũng là người giám sát sẽ dẫn tới việc khung giám sát mất hiệu lực. Quy định về CAR là ví dụ đầu tiên về hiệu lực của khung giám sát đối với NHTMNN. Theo quy định hiện hành, CAR của các NHTM tối thiểu phải đạt 9%. Nhưng tỷ lệ này của Vietinbank chỉ là 8% và của Agribank thậm chí chỉ đạt mức 6,1% tại thời điểm tháng 12 năm 2010. Sang năm 2011, CAR của Vietinbank là 10,6%, CAR của Agribank là 6,8% . Khi một NHTM không đảm bảo được tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu thì NHNN sẽ buộc NH này hoặc phải tăng vốn chủ sở hữu hoặc phải hạn chế tăng trưởng tổng tài sản, thay đổi cơ cấu tài sản theo hướng tăng tỷ trọng tài sản an toàn hoặc kết hợp tất cả các điều chỉnh trên. Tuy nhiên, đối với vi phạm nêu trên của các NHTMNN, NHNN không làm bất cứ điều gì. Do Chính phủ là chủ sở hữu của DNNN đồng thời lại là cổ đông chi phối của các NHTMNN, quy định hiện hành về giới hạn tín dụng với một khách hàng sẽ mất hiệu lực. Khi phải cấp tín dụng cho một khách hàng vượt quá 15% vốn tự có của mình thì NHTMNN sẽ xin phê duyệt của Chính phủ và NHNN để được phép không phải tuân thủ quy định này. Hình 3.5 minh hoạ việc các NHTMNN cấp tín dụng vượt 15% vốn tự có cho Dự án thuỷ điện Huội Quảng (Sơn La) của Tập đoàn điện lực VN (EVN). EVN cùng 3 NHTMNN là Vietcombank, BIDV và Agribank đều thuộc sở hữu nhà nước. Vì vậy, Chính phủ chỉ định các NH này cho vay dự án của EVN. Do quy mô dự án quá lớn nên Chính phủ cho phép các NH cho vay vượt 15% vốn tự có. Để cho vay 1 khách hàng 10.500 tỷ đồng, vốn tự có của NH phải đạt 70.000 tỷ đồng, trong khi tại VN chưa có NHTM nào vốn tự có đạt trên 30.000 tỷ đồng. Việc hạn chế tín dụng cấp cho một khách hàng là một thông lệ giám sát quốc tế nhằm bảo vệ các NH khỏi nguy cơ phá sản do hậu quả của việc cấp tín dụng quá lớn cho một dự án không hiệu quả hoặc một khách hàng vay vốn phá sản. Đây là một khung giám sát quan trọng mà các NHTM luôn phải tuân thủ nghiêm chỉnh. Vi phạm khung giám sát sẽ dẫn đến hậu quả là các khoản nợ xấu về sau mà NH phải gánh chịu. Vinashin là một minh chứng. Với sự cho phép của Chính phủ, riêng BIDV đã cho Vinashin vay tới 6600 tỷ đồng vượt 15% vốn tự có của ngân hàng . Hiện tổng dư nợ của Vinashin tại BIDV là 5000 tỷ (sau khi chuyển qua Vinalines 1600 tỷ). Với tổng dư nợ này, BIDV phải trích dự phòng rủi ro tới 4500 tỷ (dự kiến 1500 tỷ trong năm 2011 và 3000 tỷ trong năm tiếp theo), tương đương 90% tổng giá trị khoản nợ. Hơn thế nữa, NHTMNN được phép “treo” các khoản nợ xấu này thay vì phải công bố chính thức là nợ xấu trong báo cáo tài chính và còn được trích lập dự phòng rủi ro tùy theo khả năng tài chính. Cho vay theo chỉ định của Chính phủ, hình thành một tâm lý ỷ lại tại các NHTMNN. Các NH này nếu có khó khăn về thanh khoản sẽ dễ dàng được NHNN hỗ trợ bằng việc cho vay tái cấp vốn. Như vậy cùng với giới hạn về cấp tín dụng và vốn, khung giám sát về thanh khoản và nợ xấu cũng đã bị vô hiệu hoá do mối quan hệ SHC giữa NHTMNN và DNNN. Điều này cho thấy NHNN, khi ban hành khung giám sát, đã có hướng mở cho một số ngoại lệ không tuân thủ và các giao dịch của NHTMNN chiếm số lượng không nhỏ. Tình huống DNNN và NHTMCP An Bình NH An Bình có hai cổ đông lớn là Tập đoàn điện lực VN (EVN) và Công ty cổ phần xuất nhập khẩu tổng hợp Hà Nội (Geleximco). Theo quy định của Luật các tổ chức tín dụng, NHTM không được cấp tín dụng cho cổ đông là pháp nhân có đại diện góp vốn. Hai cổ đông trên của An Bình đều cử đại Trang 6/17 Cấu trúc sở hữu trong khu vực ngân hàng thương mại Việt Nam CV12-53-72.0 diện tham gia HĐQT của Ngân hàng. Đại diện của Geleximco (Ông Vũ Văn Tiền) là Chủ tịch HĐQT và các đại diện của EVN (Ông Nguyễn Văn Hội và ông Đào Duy Hưng) là thành viên HĐQT của NH An Bình. Thông qua việc đầu tư trái phiếu, NH An Bình đã tài trợ cho cả hai pháp nhân là cổ đông của NH. Trong năm 2010, An Bình đã tài trợ 1000 tỷ VND cho EVN và 500 tỷ cho Geleximco . Tình huống An Bình còn góp phần giải thích một lý do nữa về việc tại sao các DNNN có động cơ tham gia góp vốn vào các NHTMCP. Sau khi tham gia góp vốn vào An Bình, EVN mở tài khoản tiền gửi tại chính NH này. Doanh số tiền gửi của EVN tại An Bình trong năm 2010 và 2011 lần lượt là 24.000 tỷ đồng và 9.500 tỷ đồng. Số dư tiền gửi ngày 31/12/2010 và 31/12/2011 là 1.461 tỷ đồng và 1.758 tỷ đồng. Trong bối cảnh các cuộc chạy đua lãi suất để thu hút tiền gửi các năm qua thì các khoản tiền gửi lớn của tập đoàn EVN được xem một sự hỗ trợ lớn cho An Bình về nguồn vốn và thanh khoản. Tình huống ACB Như đã minh họa, ACB đang nắm giữ cổ phần tại ba NHTMCP: 10,82% của Đại Á, 6,13% của Kiên Long và 10% của Việt Nam Thương Tín (VietBank). Với tỷ lệ nắm giữ tuân thủ đúng quy định hiện hành này, dường như ACB chỉ là cổ đông lớn chứ không phải là cổ đông chi phối tại các NH này. Tuy nhiên, Minh họa 7 đã cho một bức tranh ACB sở hữu các ngân hàng khác một cách gián tiếp thông qua đại diện. Tại NHTMCP Kiên Long, tỷ lệ sở hữu tuy không cao nhưng ACB lại có hai ghế thành viên HĐQT của Kiên Long (một là Kế toán trưởng và một là Phó TGĐ của ACB). Ngoài phần nắm giữ được công bố (10%) thì vợ của một thành viên sáng lập-cổ đông lớn của ACB, là thành viên HĐQT và đang nắm giữ 4,99% cổ phần của NH Việt Nam Thương Tín. Phó Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc của VietBank từng làm việc lâu năm và đã giữ vị trí quan trọng tại ACB. Tại ngân hàng thứ ba, Đại Á, ACB chỉ nắm giữ 10,82% cổ phần. Tuy nhiên ông Đỗ Minh Toàn, Phó Tổng giám đốc ACB, lại sở hữu 4,32% % cổ phần của Đại Á và ông Nguyễn Văn Hòa, kế toán trưởng ACB, thì nắm giữ 4,38% cổ phần của Đại Á. Thực chất ACB nắm giữ 19,52% cổ phần của Đại Á. Đến 2010, ông Toàn vẫn là thành viên HĐQT và ông Hòa là thành viên Ban kiểm soát HĐQT (BKS) của NH Đại Á. Như vậy, ACB thực sự có ảnh hưởng với NH Đại Á bằng việc nắm giữ tỷ lệ cổ phần chi phối (19,52%) và có hai thành viên Ban điều hành (của ACB) tham gia HĐQT và BKS của NH Đại Á. Bằng cấu trúc sơ hữu qua đại diện nhưng không trái quy định hiện hành, ACB có ảnh hưởng lớn đến các NH mà họ đang nắm giữ. Trong năm 2010, ACB đã đầu tư 1000 tỷ đồng trái phiếu của NH Đại Á rồi Đại Á mua 700 tỷ đồng trái phiếu của Công ty chứng khoán ACB (ACBS). Như vậy, thực tế là ACB đã tài trợ 700 tỷ đồng cho ACBS. Về bản chất, các khoản đầu tư trái phiếu này là các khoản tín dụng, vì danh mục trái phiếu này không được niêm yết và giao dịch trên thị trường, đồng thời trái chủ - NH Đại Á cũng trình bày trong báo cáo tài chính của mình rằng sẽ nắm giữ các khoản đầu tư này cho đến khi đáo hạn. Thông qua sự thiếu vắng quy định cụ thể đối với các khoản đầu tư trái phiếu DN của NHTM, ACB đã làm sai tinh thần khung giám sát của NHNN trong việc không cho phép NHTM cấp tín dụng cho công ty con hoạt động kinh doanh chứng khoán. Một điểm khác biệt về Hội đồng quản trị (HĐQT) của ACB so với nhiều HĐQT của các NHTMCP khác là các cổ đông lớn như ông Trần Mộng Hùng và ông Nguyễn Đức Kiên không tham gia HĐQT, dù cả hai đều là cổ đông sáng lập và đang nắm giữ một lượng lớn cổ phiếu ACB. Thay vào đó, các cổ đông này là thành viên Hội đồng sáng lập ACB. Như vậy nếu muốn ACB có thể cho cả hai cổ đông lớn này vay vốn, vì pháp luật hiện hành chỉ quy định NHTM không được cấp tín dụng cho thành viên HĐQT . Trang 7/17 Cấu trúc sở hữu trong khu vực ngân hàng thương mại Việt Nam CV12-53-72.0 Ba ngân hàng hợp nhất3 Ngày 26/12/2011, Thống đốc NHNN đã ban hành Quyết định số 2716/QĐ-NHNN về việc hợp nhất 03 NH thương mại cổ phần (TMCP): NH Thương mại Cổ phần Sài Gòn (Saigon Commercial Bank, SCB), NH Thương mại Cổ phần VN Tín Nghĩa (TinNghiaBank, TNB) và NH Thương mại Cổ phần Đệ Nhất (Ficombank, FCB). Nhưng trước đó, cả ba NH này đều do một nhóm nhà đầu tư và công ty liên kết nắm quyền kiểm soát, mặc dù hầu như không có ai chính thức xuất hiện là cổ đông lớn sở hữu trên 5% tổng giá trị cổ phần. Minh họa 8 trình bày một phần bức tranh cơ cấu sở hữu của ba NH và nhóm các công ty liên kết. Thông qua việc cử đại diện của mình vào hội đồng quản trị của ba ngân hàng, người sở hữu sau cùng (bà Trương Mỹ Lan và Công ty Vạn Thịnh Phát) đã có quyền kiểm soát hoàn toàn. Do thực tế được sở hữu bởi một chủ, cả SCB, TNB và FCB đều tài trợ tài chính cho nhiều hoạt động đầu tư khác nhau của các DN do cùng chủ kiểm soát. Một ví dụ dễ thấy về việc NH cho vay dự án bất động sản do chính chủ NH đầu tư là hai dự án thuộc vào loại lớn nhất tại TP.HCM là Times Square (Quảng trường Thời đại) và Saigon Peninsula (Bán đảo Sài Gòn). Chủ đầu tư dự án Quảng trường Thời đại là Công ty CPĐT Quảng Trường Thời Đại. Còn chủ đầu tư của dự án Saigon Peninsula là Công ty CPĐT Đại Trường Sơn. Tại lễ công bố giới thiệu các dự án bất động sản độc đáo ở TP.HCM, Hiệp hội Bất động sản TP.HCM cho biết SCB, TNB và FCB đều là tổ chức tài trợ lớn nhất cho hai dự án bất động sản này. Ngày 11/9/2010, Công ty CPĐT Vạn Thịnh Phát phát hành trái phiếu DN với tổng giá trị 6.000 tỷ đồng. Căn cứ vào thuyết minh báo cáo tài chính năm 2010 của TNB, NH này nắm giữ toàn bộ giá trị 6.000 tỷ đồng trái phiếu của Vạn Thịnh Phát, trong khi vốn tự có của NH lúc đó là 3.902 tỷ đồng. Cũng như tình huống ACB và ABB, khoản trái phiếu này được xếp vào mục chứng khoán đầu tư giữ đến ngày đáo hạn, chứ không phải dư nợ tín dụng của TNB . Thực tế hoạt động NH cho thấy, các khoản tín dụng dễ dàng cấp cho khách hàng, đặc biệt là cổ đông của chính NH, có nguy cơ cao trở thành các khoản nợ xấu sau một thời gian. Khi các khoản vay không được trả nợ đúng hạn, theo quy định NHTM sẽ phải lập và trích dự phòng đầy đủ. Theo đó dự phòng tài chính tăng lên làm giảm lợi nhuận của NH, đồng thời tỷ lệ nợ xấu sẽ tăng lên. Theo quy định này của NHNN, các NH có tỷ lệ nợ xấu cao có thể dẫn tới thua lỗ. Theo đó vốn chủ sở hữu và CAR của NH sẽ giảm xuống. Khi CAR bị giảm xuống dưới mức pháp định 9% , NHTM sẽ phải giải trình với cổ đông để xin tăng vốn chủ sở hữu nhằm đảm bảo tỷ lệ pháp định. Cách làm này giúp tình hình tài chính của NHTM trở nên lành mạnh nhưng có thể dẫn đến kết cục thay đổi một phần hoặc toàn bộ hội đồng quản trị và ban điều hành của NH. Vì vậy, để tránh các khoản nợ xấu này, các NHTM có thể đảo nợ cho khách hàng bằng việc cấp khoản tín dụng mới nhằm giúp cho người vay trả cả gốc lẫn lãi của khoản nợ đến hạn. Điều này, tuy làm cho tổng dư nợ tăng lên, nhưng giúp che đậy tỷ lệ nợ xấu thực của NH. Thêm vào đó, do không phải trích dự phòng nợ xấu, kết quả kinh doanh của NH vẫn được hạch toán có lãi. Do hoạt động này đã bị NHNN giám sát chặt chẽ bằng việc kiểm soát các hồ sơ vay vốn và quy định tỷ lệ tăng trưởng tín dụng hàng năm, các NHTM đã dùng nhiều cách thức khác để lách. NHTM có thể ủy thác đầu tư cho công ty quản lý tài sản (AMC) của mình để AMC này ký kết hợp tác đầu tư với khách hàng. Như vậy, khoản tài trợ này sẽ được thể hiện thành mục tài sản có khác, thay vì là khoản cho vay khách hàng, trên báo cáo tài chính của NH. Cách thức này giúp cho NH lách qua các quy định về tỷ lệ tăng trưởng tín dụng hàng năm và lập, trích dự phòng nợ xấu. Vì những hành vi này mà có những NH tuy 3 Xem chi tiết tại Nghiên cứu tình huống Hợp nhất ba ngân hàng thương mại của FETP (CV12-31-61.0). Trang 8/17 Cấu trúc sở hữu trong khu vực ngân hàng thương mại Việt Nam CV12-53-72.0 tỷ lệ nợ xấu công bố thấp cùng kết quả kinh doanh có lãi nhưng không muốn, hoặc không thể, chi trả cổ tức bằng tiền mặt, thậm chí thanh khoản gặp khó khăn trong thời gian dài . * * * Những tình huống ở trên, cho dù không toàn diện, đã cho thấy, cấu trúc sở hữu ngân hàng đang giúp các NHTM vô hiệu hóa các quy định đảm bảo an toàn. Vấn đề đặt ra đối với cơ quan hoạch định chính sách là làm thế nào để giảm tình trạng sở hữu chéo trong khu vực ngân hàng và làm thế nào để giảm tác động của các cấu trúc sở hữu chéo đến việc tuần thủ các quy định đảm bảo hoạt động án toàn. . Trang 9/17 Cấu trúc sở hữu trong khu vực ngân hàng thương mại Việt Nam CV12-53-72.0 Minh họa 1: Tỷ lệ tín dụng nội địa so với GDP (%) 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 NHTMCP An Bình NHTMCP Á Châu NH Nông nghiệp và PTNN VN NH Đầu Tư và Phát triển VN NHTMCP Bảo Việt NHTMCP Công Thương VN NHTMCP Đại Á NHTMCP Đông Á NHTMCP Xuất Nhập Khẩu Ngân hàng TMCP Bản Việt NHTMCP Dầu Khí Toàn Cầu NHTMCP Đại Tín NHTMCP Nhà Hà Nội (*) NHTMCP Phát triển TP.HCM NHTMCP Kiên Long NHTMCP Bưu điện Liên Việt NHTMCP Quân đội NHTMCP Phát triển Mê Kông NH Phát triển Nhà ĐBSCL NHTMCP Hàng Hải NHTMCP Nam Á NHTMCP Bắc Á NHTMCP Nam Việt NHTMCP Phương Đông NHTMCP Đại Dương NHTMCP Xăng dầu Petrolimex NHTMCP Phương Nam NHTMCP Đông Nam Á NHTMCP Sài Gòn Công thương NHTMCP Sài Gòn – Hà nội (*) NHTMCP Sài Gòn Thương Tín NHTMCP Kỹ thương NHTMCP Tiên Phong Năm TL 1993 1993 1988 1988 2008 1988 2007 1992 1992 1992 2006 2007 1992 1992 2006 2008 1994 2008 1997 1991 1992 1994 2006 1996 2007 2007 1993 1994 1993 2006 1991 1993 2008 34 NHTMCP Việt Á 2003 35 36 37 38 39 40 NHTMCP Ngoại Thương VN NHTMCP Quốc Tế NHTMCP Việt Nam Thịnh vượng NHTMCP Việt Nam Thương tín NHTMCP Phương Tây NHTMCP Sài Gòn (**) 1988 1996 1993 2006 2007 1992 41 NHTMCP Việt Nam Tín Nghĩa (**) 1992 42 NHTMCP Đệ Nhất 1993 Ngân hàng (**) Tên gọi cũ NH Phát triển Nông nghiệp NH Kiến thiết VN, NH Đầu tư và Xây dựng VN Ngân hàng Công thương VN NHTMCP Nông thôn Đại Á NHTMCP Gia Định NHTMCP Nông thôn Ninh Bình NHTMCP Nông thôn Rạch Kiến NH Phát triển Nhà Hà Nội NHTMCP Phát triển Nhà TP.HCM NHTMCP Nông thôn Kiên Long NHTMCP Nông thôn Mỹ Xuyên NHTMCP Nông thôn Sông Kiên NHTMCP Nông thôn Hải Hưng NHTMCP Nông thôn Đồng Tháp Mười NHTMCP Nông thôn Nhơn Ái Sáp nhập Công ty Tài chính CP Sài Gòn và NHTMCP Nông thôn Đà Nẵng Cục Ngoại hối, NHNN NHTMCP các Doanh nghiệp Ngoài Quốc doanh VN NHTMCP Nông thôn Cờ Đỏ NHTMCP Quế Đô NHTMCP Tân Việt (1992)/NHTMCP Thái Bình Dương (2006) Ghi chú: (*) NHTMCP Nhà Hà Nội sẽ được sáp nhập vào NHTMCP Sài Gòn - Hà Nội. (**) Ba ngân hàng này đã được hợp nhất thành NHTMCP Sài Gòn. NCTH không xem các các ngân hàng 100% vốn nước ngoài, liên doanh và chi nhánh NH nước ngoài không Nguồn: Tác giả tổng hợp từ các giấy phép thành lập ngân hàng do NHNN cấp. Trang 10/17 Cấu trúc sở hữu trong khu vực ngân hàng thương mại Việt Nam CV12-53-72.0 Minh họa 2: Vốn điều lệ của các NHTM trong giai đoạn 2004-2011 (tỷ đồng) 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 Ngân hàng 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 NHTMCP An Bình NHTMCP Á Châu NH Nông nghiệp và PTNN VN NH Đầu Tư và Phát triển VN NHTMCP Bảo Việt NHTMCP Công Thương VN NHTMCP Đại Á NHTMCP Đông Á NHTMCP Xuất Nhập Khẩu Ngân hàng TMCP Bản Việt NHTMCP Dầu Khí Toàn Cầu NHTMCP Đại Tín NHTMCP Nhà Hà Nội (*) NHTMCP Phát triển TP.HCM NHTMCP Kiên Long NHTMCP Bưu điện Liên Việt NHTMCP Quân đội NHTMCP Phát triển Mê Kông NH Phát triển Nhà ĐBSCL NHTMCP Hàng Hải NHTMCP Nam Á NHTMCP Bắc Á NHTMCP Nam Việt NHTMCP Phương Đông NHTMCP Đại Dương NHTMCP Xăng dầu Petrolimex NHTMCP Phương Nam NHTMCP Đông Nam Á NHTMCP Sài Gòn Công thương NHTMCP Sài Gòn – Hà nội (*) NHTMCP Sài Gòn Thương Tín NHTMCP Kỹ thương NHTMCP Tiên Phong NHTMCP Việt Á NHTMCP Ngoại Thương VN NHTMCP Quốc Tế NHTMCP Việt Nam Thịnh vượng NHTMCP Việt Nam Thương tín NHTMCP Phương Tây NHTMCP Sài Gòn (**) NHTMCP Việt Nam Tín Nghĩa (**) NHTMCP Đệ Nhất (**) 70 481 6.114 3.866 165 948 6.382 3.971 1.132 1.100 6.513 4.077 2.300 2.630 10.548 7.699 2.706 6.331 10.924 7.699 3.328 42 350 515 26 85 13 200 150 18 3.406 50 500 715 80 135 70 300 300 28 1.964 500 880 1.673 210 500 203 1.000 500 290 2.846 500 1.600 2.800 445 1.000 504 2.000 500 580 350 16 748 200 112 110 50 200 17 5 322 150 304 450 25 768 320 150 200 100 300 17 90 580 250 400 741 413 1.251 618 1.045 70 774 700 550 400 500 567 170 200 1.291 500 689 500 2.089 1.500 2.000 500 810 1.500 576 940 1.000 1.111 1.000 500 1.434 3.000 1.020 2.000 4.449 2.521 190 4.207 250 198 250 4.279 510 309 500 4.357 1.000 750 30 150 102 70 53 272 189 98 200 600 189 300 750 4.429 2.000 2.000 500 200 1.970 567 300 7.626 500 2.880 7.220 1.000 1.000 504 2.800 1.500 1.000 3.300 3.400 500 817 1.500 1.253 1.016 1.000 1.474 1.000 1.000 2.028 4.069 1.020 2.000 5.116 3.642 1.000 1.105 12.101 2.000 2.117 1.000 1.000 2.181 1.133 610 3.483 7.814 11.284 10.499 1.500 11.253 1.000 3.400 8.800 1.000 2.000 1.500 3.000 1.550 1.000 3.650 5.300 1.000 823 3.000 1.253 2.121 1.000 2.000 2.000 1.000 2.568 5.069 1.500 2.000 6.700 5.400 1.250 1.515 12.101 2.400 2.117 1.000 1.000 3.635 3.399 1.000 3.831 9.377 20.708 14.600 1.500 15.172 3.100 4.500 10.560 2.000 3.018 3.000 3.000 2.000 3.000 3.650 7.300 3.000 3.007 5.000 2.000 3.000 1.820 2.635 3.500 2.000 3.049 5.334 1.800 3.498 9.179 6.932 2.000 2.964 13.223 3.000 2.456 3.000 2.000 4.185 3.399 2.000 4.200 9.377 29.606 12.948 1.500 20.230 3.100 4.500 12.355 3.000 3.018 3.000 4.050 3.000 3.000 6.010 7.300 3.750 3.101 8.000 3.000 3.000 3.010 3.000 4.000 2.000 3.212 5.335 2.960 4.816 10.740 8.788 3.000 3.098 19.698 4.250 5.050 3.000 3.000 4.185(*) 3.399(*) 3.000(*) Ghi chú: (*) Vốn điều lệ 30/9/2011. Nguồn: Tác giả tổng hợp từ các quyết định tăng vốn của NHTM. Trang 11/17 Cấu trúc sở hữu trong khu vực ngân hàng thương mại Việt Nam CV12-53-72.0 Minh họa 3: Cơ cấu sở hữu của các ngân hàng thương mại nhà nước Nhà nước Mizuho IFC 6,7% 95,8% 80,3% NH Công Thương VN (Vietinbank) NH Đầu tư Phát triển VN (BIDV) 100% 100% 77,1% NH NN&PTNT VN (Agribank) NH PT Nhà ĐBSCL (MHB) NH Ngoại thương VN (Vietcombank) 11% 50% 50% 51% 15% 5,3% 15% 50% 8,2% 11% 5,1% NH Eximbank NH Quân Đội NH Phương Đông 34% NH Indovina NH VID Public NH LD Việt-Nga NH Việt-Lào NH Vinasiam NH Hàng Hải (Maritime Bank) NH Sài Gòn Công Thương9 Nguồn: Tác giả tổng hợp từ Báo cáo tài chính, Báo cáo thường niên, Bản cáo bạch, công văn giải trình của các 5 NHTMNN trong những năm 2010 – 2012. Trang 12/17 Cấu trúc sở hữu trong khu vực ngân hàng thương mại Việt Nam CV12-53-72.0 Minh họa 4: Doanh nghiệp sở hữu ngân hàng NH Ngoại thương VN (Vietcombank) Viettel NH No&PTNT VN (Agribank) Vinalines 5,3% 15% 11% 12,5% 10% Tân Cảng SG NH Quân Đội 5,7% 8,9% NH Hàng Hải (Maritime Bank) NH Bưu Điện Liên Việt 7,2% 6% VNPT 16,9% FPT 10,2% 9,9% Trực thăng VN EVN 25,4% NH Phát triển Mê Kông NH An Bình 2,4% 15% 7,1% 8,3% Geleximco Temasek Holdings Gemadept Maybank TKV Him Lam NH Tiên Phong 20% 20% Doji NH Sài Gòn - Hà Nội 9,3% 10% Vinare 9,3% TĐ Cao Su VN TĐ T&T TĐ Dệt May VN 13,2% NH Dầu Khí Toàn Cầu NH Đại Dương 6,9% 20% 8,4% 20% TĐ Đại Dương NH Nam Việt 9,8% 6,1% 3,2% NH Đông Nam Á (SeABank) 1,5% Petro Việt Nam NH Xăng Dầu Petrolimex 40% Petrolimex 20% 11,9% Năng Lượng SGBình Định 5,8% NH Phương Tây Société Générale 10% Tín Nghĩa NH Đại Á 14,4% 10,8% SSI NH ACB 7,2% 5,8% 19,6% HSBC XSKT Đồng Nai Vinamilk NH Kỹ Thương (Techcombank) NH Bảo Việt 9,9% TĐ CMC Eurowindow Holding 19,7% 2,7% 8% 52% VN Airlines TĐ Masan TĐ Bảo Việt Ghi chú: Khung tô đậm là DNNN. Nguồn: Tác giả tổng hợp từ báo cáo tài chính, báo cáo thường niên, bản cáo bạch (IPO, phát hành trái phiếu, tăng vốn), báo cáo đại hội cổ đông (gồm báo cáo của ban điều hành, báo cáo của ban kiểm soát và báo cáo của hội đồng quản trị) và bản bản của chính thức của các ngân hàng giải trình về cơ cấu sở hữu. Trang 13/17 Cấu trúc sở hữu trong khu vực ngân hàng thương mại Việt Nam CV12-53-72.0 Minh họa 5: Các ngân hàng thuộc sở hữu của Thành ủy TP.HCM 2,1% SJC 6,7% NH Việt Á NH Eximbank 9% 12% 7,7% PNJ 8,2% NH Đông Á NH Ngoại thương VN (Vietcombank) 12,8% T.Ủy TPHCM & cty liên quan 15,3% NH Phương Đông 4,7% 20% 63,6% NH Sài Gòn Công Thương9 BNP Paribas 5,3% NH Công Thương VN (Vietinbank) 11% HFIC 4% NH PT Nhà TPHCM (HDBank) 40% Sovico Ghi chú: HIFC là Công ty Đầu tư Tài chính Nhà nước Thành phố Hồ Chí Minh, DNNN trực thuộc UBND TP.HCM. Nguồn: Tác giả tổng hợp từ báo cáo tài chính, báo cáo thường niên, bản cáo bạch (IPO, phát hành trái phiếu, tăng vốn), báo cáo đại hội cổ đông (gồm báo cáo của ban điều hành, báo cáo của ban kiểm soát và báo cáo của hội đồng quản trị) và bản bản của chính thức của các ngân hàng giải trình về cơ cấu sở hữu. Trang 14/17 Hợp nhất ba ngân hàng thương mại CV12-31-62.0 Minh họa 6: Sở hữu chéo giữa các ngân hàng 6,7% NH Việt Á SJC NH Ngoại thương VN (Vietcombank) Sumitomo 15% 5,0% 2,1% Connaught Investors Standard Chartered 8,2% 9% 13,4% Vina Capital 15% Sacombank Eximbank 10,3% Dragon Capital 7,3% 6,8% ACB 20% 10% NH VN Thương Tín 6,1% NH Kiên Long 10,8% NH Đại Á 11% 10% 1.05% GĐ ĐVT và công ty liên quan (SCR, TTC, BTN, NHS) 5,2% CTCP ĐT Sài Gòn Exim Generalexim CTCP ĐT Á Châu 10% CTCP BĐS Exim CTCP ĐT & PT Sài Gòn 14,4% 5,8% Tín Nghĩa XSKT Đồng Nai 100% CTCK ACB CTCK Phương Nam 10,75% NH Phương Nam CT Vàng Bạc ĐQ Phương Nam 20% United Overseas Bank 7% 1,89% Nguồn: Tác giả tổng hợp từ báo cáo tài chính, báo cáo thường niên, bản cáo bạch (IPO, phát hành trái phiếu, tăng vốn), báo cáo đại hội cổ đông (gồm báo cáo của ban điều hành, báo cáo của ban kiểm soát và báo cáo của hội đồng quản trị) và bản bản của chính thức của các ngân hàng giải trình về cơ cấu sở hữu. Trang 15/17 Cấu trúc sở hữu trong khu vực ngân hàng thương mại Việt Nam CV12-53-72.0 Minh họa 7: Sở hữu ngân hàng thông qua đại diện Trần Mộng Hùng Chủ tịch Hội đồng sáng lập Phó chủ tịch Nguyễn Đức Kiên Vợ/Chồng Hội đồng quản trị NHTMCP Á Châu (ACB) P. TGĐ P. TGĐ Kế toán trưởng Đỗ Minh Toàn Nguyễn Văn Hòa 6,13% Bùi Tấn Tài 10% TV. HĐQT TV. HĐQT 4,32% NHTMCP Đại Á (DaiA Bank) Đặng Ngọc Lan TV. HĐQT 4,99% TV. HĐQT 10,82% TV. BKS 4,38% NHTMCP Kiên Long (Kien Long Bank) Nguồn: Tác giả tổng hợp từ: Báo cáo tài chính, Báo cáo thường niên, báo chi và các công bố thông tin của các NH. Trang 16/17 NHTMCP VN-Thương tín (Vietbank) Cấu trúc sở hữu trong khu vực ngân hàng thương mại Việt Nam CV12-53-72.0 Minh họa 8: Cấu trúc sở hữu của ba ngân hàng hợp nhất Trương Mỹ Lan Sở hữu Công ty CPĐT tài chính Việt Vĩnh Phú Công ty TNHH Vạn Thịnh Phát Sở hữu Sở hữu Đầu tư trái phiếu Công ty CPĐT Vạn Thịnh Phát Sở hữu Nguyên P.TGĐ Chủ tịch HĐQT Phạm Thị Thu Thủy Công ty CPĐT An Đông Sở hữu Công ty CPĐT Đại Trường Sơn Dự án Saigon Peninsula Sở hữu Phạm Văn Hùng Sở hữu 13,3% TV HĐQT Vợ/Chồng Nguyên Chủ tịch HĐQT Đặng Thị Xuân Hồng Nguyên Chủ tịch HĐQT & TGĐ Phan Vĩ Dân Nguyên TGĐ Trầm Thích Tồn Chủ tịch HĐQT TV HĐQT TV HĐQT Cho vay Ngân hàng TMCP Sài Gòn (SCB) Công ty CPĐT Quảng Trường Thời Đại Dự án Times Square Công ty TNHH Tân Thuận Nam Dự án Royal Garden Ngân hàng TMCP Việt Nam Tín Nghĩa (TNB) Cho vay Nguyên TGĐ Nguyễn Thị Thu Sương Chủ tịch HĐQT Ngân hàng TMCP Đệ Nhất (FCB) Góp vốn đầu tư Nguồn: Tác giả tổng hợp từ báo cáo tài chính, báo cáo thường niên, bản cáo bạch và thông cáo báo chí của các ngân hàng và doanh nghiệp liên quan. Trang 17/17
- Xem thêm -