Tài liệu Các dạng giao tiếp sư phạm của giáo viên tiểu học

  • Số trang: 109 |
  • Loại file: DOC |
  • Lượt xem: 32 |
  • Lượt tải: 0
tructuyentailieu

Tham gia: 25/05/2016

Mô tả:

Trêng ®¹i häc vinh Khoa gi¸o dôc tiÓu häc ===  === nguyÔn thÞ quúnh c¸c d¹ng giao tiÕp s ph¹m cña gi¸o viªn tiÓu häc khãa luËn tèt nghiÖp ®¹i häc Vinh, 5/2007 =  = 0 Trêng ®¹i häc vinh Khoa gi¸o dôc tiÓu häc ===  === c¸c d¹ng giao tiÕp s ph¹m cña gi¸o viªn tiÓu häc khãa luËn tèt nghiÖp ®¹i häc chuyªn ngµnh: T©m lý häc GV híng dÉn: ts. nguyÔn b¸ minh SV thùc hiÖn: nguyÔn thÞ quúnh Líp: 44A2 - TiÓu häc Vinh, 5/2007 =  = 1 Lêi c¶m ¬n §Ò tµi “C¸c d¹ng giao tiÕp s ph¹m cña gi¸o viªn tiÓu häc” nh»m t¹o c¬ së cho viÖc n©ng cao chÊt lîng rÌn luyÖn nghiÖp vô s ph¹m cho sinh viªn ngµnh gi¸o dôc tiÓu häc. Tõ ®ã x¸c lËp c¸c d¹ng giao tiÕp s ph¹m c¬ b¶n cña gi¸o viªn tiÓu häc vµ c¸ch thøc tiÕn hµnh tõng d¹ng giao tiÕp ®ã. §Ó hoµn thµnh ®Ò tµi nµy, chóng t«i ®· khÈn tr¬ng thu thËp vµ chän läc c¸c tµi liÖu, thùc hiÖn c¸c nhiÖm vô nghiªn cøu ®· ®Æt ra. Ngoµi sù cè g¾ng cña b¶n th©n, t«i ®· ®îc sù gióp ®ì tËn t×nh cña c¸c thÇy c« gi¸o trong khoa Gi¸o dôc TiÓu häc vµ sù ®éng viªn cña b¹n bÌ. Qua ®©y, t«i xin bµy tá lßng biÕt ¬n s©u s¾c tíi thÇy gi¸o NguyÔn B¸ Minh, ngêi ®· tËn t×nh trùc tiÕp híng dÉn t«i trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn ®Ò tµi. T«i còng xin ch©n thµnh c¶m ¬n c¸c thÇy c« gi¸o trong khoa Gi¸o dôc TiÓu häc - trêng §¹i häc Vinh, tËp thÓ gi¸o viªn trêng TiÓu häc Lª Lîi ®· cho t«i nh÷ng ý kiÕn ®ãng gãp quý b¸u. Do thêi gian nghiªn cøu ng¾n nªn ch¾c ch¾n t«i kh«ng thÓ tr¸nh khái nh÷ng sai sãt trong qu¸ tr×nh tiÕn hµnh nghiªn cøu. T«i rÊt mong nhËn ®îc nh÷ng ý kiÕn ®ãng gãp ch©n thµnh cña c¸c thÇy c« gi¸o cïng c¸c b¹n. Vinh, th¸ng 5 n¨m 2007. Sinh viªn NguyÔn ThÞ Quúnh 1 Môc lôc Trang Më ®Çu.........................................................................1 Ch¬ng 1: C¬ së lý luËn cña vÊn ®Ò nghiªn cøu..........4 1.1. LÞch sö nghiªn cøu...............................................4 1.2. Giao tiÕp s ph¹m..................................................6 1.2.1. Kh¸i niÖm giao tiÕp s ph¹m............................6 1.2.2. Nh÷ng ®Æc trng c¬ b¶n cña giao tiÕp s ph¹m...........................................................................12 1.2.3. Nguyªn t¾c giao tiÕp s ph¹m........................14 1.2.4. C¸c h×nh thøc giao tiÕp s ph¹m....................17 1.2.5. Vai trß cña giao tiÕp s ph¹m trong ho¹t ®éng s ph¹m...............................................................19 1.2.6. CÊu tróc cña giao tiÕp s ph¹m.......................20 1.2.6.1. CÊu tróc t©m lý....................................20 1.2.6.2. CÊu tróc theo giai ®o¹n.........................22 1.3. Giao tiÕp s ph¹m cña gi¸o viªn tiÓu häc................28 1.3.1. §Æc ®iÓm lao ®éng s ph¹m cña ngêi gi¸o viªn tiÓu häc................................................................28 1.3.2. Yªu cÇu vÒ phÈm chÊt, n¨ng lùc ngêi gi¸o viªn tiÓu häc................................................................32 1.3.2.1. Mét sè phÈm chÊt cña ngêi gi¸o viªn tiÓu häc.......................................................................32 1.3.2.2. N¨ng lùc s ph¹m cña ngêi gi¸o viªn tiÓu häc.............................................................................35 1.3.3. Vai trß cña giao tiÕp s ph¹m trong ho¹t ®éng s ph¹m cña gi¸o viªn tiÓu häc................39 1.4. C¸c d¹ng giao tiÕp s ph¹m cña gi¸o viªn tiÓu häc ..................................................................................41 Ch¬ng 2: Nghiªn cøu thùc tiÔn.................................43 2.1. Thùc tr¹ng nhËn thøc cña gi¸o viªn tiÓu häc vÒ giao tiÕp s ph¹m..................................................43 2.2. Thùc tr¹ng nhËn thøc cña gi¸o viªn tiÓu häc vÒ vai trß cña giao tiÕp s ph¹m.................................44 2.3. Thùc tr¹ng nhËn thøc cña gi¸o viªn vÒ c¸c d¹ng giao tiÕp s ph¹m .................................................45 2.4. Thùc tr¹ng nhËn thøc cña gi¸o viªn tiÓu häc vÒ c¸c bíc tiÕn hµnh giao tiÕp s ph¹m .......................46 1 2.5. ........Thùc tr¹ng nhËn thøc cña gi¸o viªn tiÓu häc vÒ c¸ch thøc tiÕn hµnh c¸c bíc ®Ó ®¶m b¶o thµnh c«ng cña giao tiÕp s ph¹m....................................46 Ch¬ng 3: C¸ch thøc tiÕn hµnh c¸c d¹ng giao tiÕp s ph¹m cña gi¸o viªn tiÓu häc.....................49 3.1. Nguyªn t¾c x©y dùng quy tr×nh.........................49 3.2. C¸ch thøc tiÕn hµnh c¸c d¹ng giao tiÕp s ph¹m.....49 3.2.1. Giao tiÕp gi÷a gi¸o viªn víi ®ång nghiÖp.......50 3.2.1.1. C¸c bíc tiÕn hµnh mét buæi sinh ho¹t tæ chuyªn m«n .................................................................50 3.2.1.2. YÕu tè ®¶m b¶o hiÖu qu¶ sinh ho¹t tæ chuyªn m«n.................................................................51 3.2.2. Giao tiÕp gi÷a gi¸o viªn vµ phô huynh häc sinh .............................................................52 3.2.2.1. C¸c bíc tiÕn hµnh mét cuéc häp phô huynh häc sinh ............................................................52 3.2.2.2. Nh÷ng yÕu tè ®¶m b¶o cuéc häp phô huynh cã hiÖu qu¶........................................................53 3.2.2.3. Nguyªn nh©n dÉn ®Õn viÖc tiÕn hµnh mét cuéc häp phô huynh kh«ng thµnh c«ng.......................................................54 3.2.3. Giao tiÕp gi÷a gi¸o viªn vµ häc sinh .............54 3.2.3.1. Giao tiÕp gi÷a gi¸o viªn vµ häc sinh ngoµi giê lªn líp........................................54 3.2.3.2. Giao tiÕp gi÷a gi¸o viªn víi häc sinh trong giê lªn líp........................................57 3.3. C¸c trë ng¹i trong giao tiÕp s ph¹m .....................63 KÕt luËn......................................................................65 Tµi liÖu tham kh¶o.......................................................66 Phô lôc nghiªn cøu.......................................................67 1 A. PhÇn më ®Çu 1. Lý do chän ®Ò tµi “Giao tiÕp víi mäi ngêi lµ mét nghÖ thuËt mµ kh«ng ph¶i ai còng n¾m ®îc. BÊt k× ai còng ph¶i häc ®iÒu ®ã” (Ivanpilic). Mçi chóng ta ai còng muèn thµnh ®¹t trong cuéc ®êi, ®ã lµ mét nguyÖn väng chÝnh ®¸ng cña mçi ngêi trong c¶ céng ®ång.Tuy vËy, ®Ó ®¹t ®îc thµnh c«ng ngoµi nh÷ng yÕu tè vÒ n¨ng lùc tæ chøc vµ tri thøc khoa häc kÜ thuËt cßn cã mét yÕu tè kh«ng thÓ thiÕu ®ã lµ kü n¨ng giao tiÕp, n¨ng lùc g©y thiÖn c¶m víi mäi ngêi. Do vËy, vÊn ®Ò giao tiÕp gi÷a con ngêi víi con ngêi nãi chung, giao tiÕp s ph¹m nãi riªng ®ang ®îc nghiªn cøu nh mét vÊn ®Ò thêi sù. §èi tîng ho¹t ®éng nghÒ nghiÖp cña gi¸o viªn lµ con ngêi, do ®ã giao tiÕp lµ mét kü n¨ng quan träng, kh«ng thÓ thiÕu, kh«ng thÓ xem nhÑ. Gi¸o viªn nhÊt thiÕt ph¶i cã kh¶ n¨ng giao tiÕp s ph¹m. §©y còng chÝnh lµ mét c«ng cô lao ®éng ®Æc trng cña nhµ gi¸o. §Æc biÖt, bËc häc tiÓu häc lµ bËc häc nÒn t¶ng trong hÖ thèng gi¸o dôc quèc d©n. §©y lµ bËc häc ®ßi hái n¨ng lùc s ph¹m cña ngêi gi¸o viªn tiÓu häc cao h¬n nhiÒu so víi bËc häc trªn. Trong viÖc n©ng cao chÊt lîng gi¸o dôc tiÓu häc, vai trß cña gi¸o viªn ®Æc biÖt quan träng. Khoa häc t©m lý ®· kh¼ng ®Þnh r»ng ®Ó qu¸ tr×nh gi¸o dôc ®¹t hiÖu qu¶, ngêi gi¸o viªn ph¶i biÕt tæ chøc ®óng ®¾n qu¸ tr×nh giao tiÕp víi häc sinh cña m×nh, phô huynh häc sinh vµ ®ång nghiÖp. V× vËy, n©ng cao tr×nh ®é n¨ng lùc s ph¹m cho 2 ®éi ngò gi¸o viªn tiÓu häc lµ mét nhiÖm vô quan träng cña ngµnh gi¸o dôc vµ ®µo t¹o. Muèn n©ng cao tr×nh ®é n¨ng lùc s ph¹m cho gi¸o viªn tiÓu häc th× nhÊt thiÕt ph¶i n¾m ®îc c¸c d¹ng giao tiÕp cña gi¸o viªn cho phï hîp. §ã lµ lý do chóng t«i chän ®Ò tµi “C¸c d¹ng giao tiÕp s ph¹m cña gi¸o viªn tiÓu häc”. Lµ gi¸o viªn tiÓu häc t¬ng lai, khi nghiªn cøu ®Ò tµi nµy chóng t«i sÏ häc hái ®îc nhiÒu kinh nghiÖm vµ qua ®©y chóng t«i sÏ cã biÖn ph¸p häc tËp, rÌn luyÖn ®Ó n©ng cao hiÖu qu¶ giao tiÕp ®Ó trë thµnh “«ng thÇy tæng thÓ”. 2. Môc ®Ých nghiªn cøu T¹o c¬ së cho viÖc n©ng cao chÊt lîng rÌn luyÖn nghiÖp vô s ph¹m cho sinh viªn ngµnh gi¸o dôc tiÓu häc. 3. §èi tîng nghiªn cøu, kh¸ch thÓ nghiªn cøu 3.1. §èi tîng nghiªn cøu: c¸c d¹ng giao tiÕp s ph¹m vµ qu¸ tr×nh h×nh thµnh giao tiÕp s ph¹m cña gi¸o viªn tiÓu häc. 3.2. Kh¸ch thÓ nghiªn cøu: qu¸ tr×nh giao tiÕp s ph¹m cña gi¸o viªn trêng tiÓu häc Lª Lîi - thµnh phè Vinh - NghÖ An. 4. Gi¶ thuyÕt khoa häc Ta cã thÓ n©ng cao hiÖu qu¶ d¹y häc vµ gi¸o dôc cho gi¸o viªn tiÓu häc nÕu x¸c ®Þnh ®óng c¸c d¹ng giao tiÕp s ph¹m vµ chØ ra c¸ch thøc tiÕn hµnh c¸c d¹ng giao tiÕp s ph¹m c¬ b¶n cña ngêi gi¸o viªn tiÓu häc. 3 5. NhiÖm vô nghiªn cøu 5.1. T×m hiÓu c¬ së lý luËn cña vÊn ®Ò cÇn nghiªn cøu. 5.2. T×m hiÓu c¬ së thùc tiÔn cña vÊn ®Ò nghiªn cøu: 5.2.1. T×m hiÓu thùc tr¹ng nhËn thøc cña gi¸o viªn vÒ vai trß giao tiÕp s ph¹m trong ho¹t ®éng s ph¹m 5.2.2. T×m hiÓu thùc tr¹ng nhËn thøc cña gi¸o viªn tiÓu häc vÒ c¸c d¹ng giao tiÕp s ph¹m 5.2.3. T×m hiÓu thùc tr¹ng nhËn thøc cña gi¸o viªn tiÓu häc vÒ c¸c bíc tiÕn hµnh giao tiÕp s ph¹m 5.2.4. T×m hiÓu thùc tr¹ng nhËn thøc cña gi¸o viªn tiÓu häc vÒ c¸ch thøc tiÕn hµnh c¸c bíc ®Ó ®¶m b¶o sù thµnh c«ng cña giao tiÕp s ph¹m 5.3. X¸c lËp c¸c d¹ng giao tiÕp s ph¹m c¬ b¶n cña gi¸o viªn tiÓu häc. 6. Ph¬ng ph¸p nghiªn cøu 6.1. Ph¬ng ph¸p nghiªn cøu tµi liÖu: dïng ®Ó lÊy kiÕn thøc x©y dùng c¬ së lý luËn. 6.2. Ph¬ng ph¸p AnkÐt, pháng vÊn gi¸o viªn vµ ph¬ng ph¸p quan s¸t nh»m ®Ó ®¸nh gi¸ møc ®é nhËn thøc cña gi¸o viªn vÒ vÊn ®Ò giao tiÕp s ph¹m. 6.3. Ph¬ng ph¸p ph©n tÝch thèng kª: xö lý c¸c sè liÖu thu ®îc b»ng nh÷ng ph¬ng ph¸p thèng kª to¸n häc cã liªn quan ®Õn ®èi tîng nghiªn cøu, trªn c¬ së ®ã ph©n tÝch vµ rót ra kÕt luËn. 7. C¸i míi cña ®Ò tµi 4 - ChØ ra ®îc c¸c d¹ng giao tiÕp s ph¹m cña gi¸o viªn tiÓu häc. - ChØ ra c¸ch thøc tiÕn hµnh c¸c d¹ng giao tiÕp s ph¹m ®ã cña ngêi gi¸o viªn tiÓu häc. 8. CÊu tróc cña ®Ò tµi Ngoµi phÇn më ®Çu, tµi liÖu tham kh¶o, phô lôc nghiªn cøu, néi dung chÝnh cña ®Ò tµi ®îc thÓ hiÖn trong 3 ch¬ng: Ch¬ng 1: C¬ së lý luËn cña vÊn ®Ò nghiªn cøu. Ch¬ng 2: C¬ së thùc tiÔn cña vÊn ®Ò nghiªn cøu. Ch¬ng 3: C¸ch thøc tiÕn hµnh c¸c d¹ng giao tiÕp s ph¹m cña gi¸o viªn tiÓu häc. 5 B. PhÇn néi dung Ch¬ng 1 C¬ së lý luËn cña vÊn ®Ò nghiªn cøu 1.1. LÞch sö nghiªn cøu Giao tiÕp cã ý nghÜa rÊt to lín ®èi víi mét c¸ nh©n, mçi nhãm x· héi vµ ®èi víi mäi céng ®ång. V× vËy c¸c nhµ khoa häc ®· dµnh mét sù chó ý rÊt lín cho vÊn ®Ò nµy. Vµo nh÷ng n¨m 70, ë Liªn X« (cò), giao tiÕp trë thµnh mét ph¹m trï c¬ b¶n víi c¸c c«ng tr×nh nghiªn cøu: “Giao tiÕp lµ vÊn ®Ò cña t©m lý häc ®¹i c¬ng” (1978) cña B.Phlomov; “VÊn ®Ò giao tiÕp, nh÷ng ®Æc trng cña nã trong c«ng viÖc víi con ngêi” cña A. A. Bo®aliov (1972); “T©m lý häc giao tiÕp” cña A. A. Leonchiev (1974). VÊn ®Ò giao tiÕp ®îc ph©n tÝch kh¸ chi tiÕt díi gãc ®é cña t©m lý häc ®¹i c¬ng cña B.Phlomov trong chuyªn kh¶o “VÊn ®Ò giao tiÕp trong t©m lý häc” (1981). TiÕp sau ®ã cã hµng lo¹t c¸c c«ng tr×nh nghiªn cøu giao tiÕp kh¸c. Chóng ta cã thÓ kh¸i qu¸t c¸c c«ng tr×nh nghiªn cøu giao tiÕp ë Liªn X« (cò) theo hai híng c¬ b¶n: Híng thø nhÊt: nhÊn m¹nh khÝa c¹nh th«ng tin trong giao tiÕp. §¹i diÖn cho híng thø nhÊt gåm c¸c nhµ t©m lý häc: M. A. Acgain, K. K. Plat«nov, A. L. K«lominxki,... Ch¼ng h¹n: + M. A. Acgain cho r»ng: giao tiÕp lµ sù t¸c ®éng, sù truyÒn vµ tiÕp nhËn th«ng b¸o, sù trao ®æi th«ng tin cña con ngêi. 6 + K. K. Plat«nov vµ G. G. G«lubev ®· liÖt giao tiÕp vµo mét trong nh÷ng “lo¹i h×nh ho¹t ®éng” cho r»ng: “giao tiÕp lµ sù trao ®æi th«ng tin gi÷a nh÷ng con ngêi víi nhau” vµ “giao tiÕp lµ sù t¸c ®éng lÉn nhau trªn c¬ së ph¶n ¸nh t©m lý lÉn nhau”. + A. G. Xpirkin ®Ò cËp ®Õn môc ®Ých ®iÒu khiÓn cña giao tiÕp trong “ý thøc vµ tù ý thøc”. Nhµ xuÊt b¶n tµi liÖu chÝnh trÞ, 1972, trang 209, t¸c gi¶ cho r»ng: “giao tiÕp ®ã lµ mét qu¸ tr×nh trao ®æi nh÷ng ý nghÜ, t×nh c¶m, kÝch thÝch, ý chÝ víi môc ®Ých ngêi nµy ®iÒu khiÓn ngêi kia” + Ia. L. K«l«minxki m« t¶: “giao tiÕp lµ sù t¸c ®éng qua l¹i cã ®èi tîng vµ th«ng tin gi÷a con ngêi víi con ngêi trong ®ã nh÷ng quan hÖ liªn nh©n c¸ch ®îc thùc hiÖn, béc lé vµ h×nh thµnh”. + B.D.Parghin: “giao tiÕp lµ qu¸ tr×nh t¸c dông lÉn nhau, trao ®æi th«ng tin, ¶nh hëng lÉn nhau, hiÓu biÕt vµ nhËn thøc lÉn nhau”. + L. P. Buªva l¹i cho r»ng: “giao tiÕp kh«ng chØ lµ mét qu¸ tr×nh tinh thÇn, mµ cßn lµ qu¸ tr×ng vËt chÊt, qu¸ tr×nh x· héi, trong ®ã diÔn ra sù trao ®æi ho¹t ®éng, kinh nghiÖm, s¶n phÈm cña ho¹t ®éng”. + GÇn ®©y, G. M. An®reeva trong cuèn “T©m lý häc x· héi” ®· cho r»ng: giao tiÕp cã ba mÆt quan hÖ h÷u c¬ víi nhau: MÆt th«ng tin. MÆt tri gi¸c cña con ngêi víi nhau. 7 MÆt t¸c ®éng qua l¹i cña con ngêi víi nhau. Tuy nhiªn, c¸c t¸c gi¶ theo híng nghiªn cøu nµy cha chØ ra ®Æc ®iÓm giao tiÕp cña con ngêi ®îc biÓu hiÖn trong truyÒn th«ng, lµm cho truyÒn th«ng trë nªn tÝch cùc, trë thµnh néi dung c¬ b¶n cña giao tiÕp. Híng thø hai: Nh×n nhËn b¶n chÊt giao tiÕp trong viÖc x¸c ®Þnh vÞ trÝ giao tiÕp trong hÖ thèng c¸c kh¸i niÖm, ph¹m trï T©m lý häc. §¹i diÖn cho híng nµy lµ ý kiÕn cña hai nhµ t©m lý häc A. A. Leonchiev vµ B.Phl«m«v khi bµn vÒ giao tiÕp vµ ho¹t ®éng. ë ViÖt Nam cã nhiÒu bµi viÕt, nhiÒu c«ng tr×nh nghiªn cøu giao tiÕp: §ç Long. “C. Mac vµ ph¹m trï giao tiÕp” (1980), TrÇn Träng Thuû. “Giao tiÕp, t©m lý, nh©n c¸ch” (1981), Bïi V¨n HuÖ. “Bµn vÒ ph¹m trï giao tiÕp” (1981), TrÇn Träng Thuû. “§Æc ®iÓm giao tiÕp cña sinh viªn s ph¹m” (1985), Ph¹m Minh H¹c. “Giao lu lµ ®iÒu kiÖn tÊt yÕu cña sù h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn t©m lý” (1988), NguyÔn Th¹cHoµng Anh. “LuyÖn giao tiÕp s ph¹m” (1991), Hoµng Anh. “Kh¸i niÖm giao tiÕp s ph¹m cña sinh viªn” (1991), NguyÔn V¨n Lª. “VÊn ®Ò giao tiÕp” (1992), Ng« C«ng Hoµn. “Giao tiÕp s ph¹m” (1992), TrÇn TuÊn Lé. “T©m lý häc giao tiÕp” (1995), NguyÔn Thanh B×nh. “Mét sè trë ng¹i trong t©m lý giao tiÕp cña sinh viªn víi häc sinh khi thùc tËp tèt nghiÖp” (1996), TrÇn Träng Thuû- NguyÔn Sinh Huy. “NhËp m«n khoa häc giao tiÕp” (1996), NguyÔn Quang UÈn. “Giao tiÕp vµ t©m lý” (1998), Lª ThÞ Bõng. “T©m lý häc øng xö” 8 (1998), NguyÔn B¸ Minh. “T©m lý häc løa tuæi vµ giao tiÕp s ph¹m” (2005). C¸c t¸c gi¶ ®· kh¼ng ®Þnh ®îc b¶n chÊt t©m lý häc cña giao tiÕp, chØ ra c¸c néi dung, hiÖu qu¶, ph¬ng tiÖn giao tiÕp. Tuy nhiªn, vÊn ®Ò giao tiÕp s ph¹m lÇn ®Çu tiªn ®îc ®Ò cËp trong gi¸o tr×nh “Giao tiÕp s ph¹m” cña Ng« C«ng Hoµn (1987). Nh vËy, ®· cã mét sè c«ng tr×nh nghiªn cøu trong lÞch sö ®a ra ®îc mét sè vÊn ®Ò ®Þnh híng cho viÖc nghiªn cøu c¸c d¹ng giao tiÕp s ph¹m cho ngêi gi¸o viªn. C¸c t¸c gi¶ ®· ph©n tÝch giao tiÕp s ph¹m trong t©m lý häc, c¸c giai ®o¹n trong qu¸ tr×nh giao tiÕp s ph¹m, c¸c ph¬ng tiÖn giao tiÕp s ph¹m, nguyªn t¾c giao tiÕp s ph¹m, phong c¸ch giao tiÕp s ph¹m vµ kü n¨ng giao tiÕp s ph¹m. Tuy cha x¸c ®Þnh mét c¸ch cã hÖ thèng c¸c d¹ng giao tiÕp s ph¹m cña ngêi gi¸o viªn nhhng ®· ®Þnh híng ®óng ®¾n cho viÖc nghiªn cøu c¸c d¹ng ®ã. V× vËy, ®Ò tµi nghiªn cøu nµy mong muèn sÏ t¹o c¬ së cho viÖc n©ng cao chÊt lîng rÌn luyÖn nghiÖp vô s ph¹m cho sinh viªn ngµnh gi¸o dôc tiÓu häc 1.2. Giao tiÕp s ph¹m 1.2.1. Kh¸i niÖm giao tiÕp s ph¹m a. Giao tiÕp Giao tiÕp lµ mét hiÖn tîng t©m lý rÊt phøc t¹p vµ nhiÒu mÆt, nhiÒu cÊp ®é kh¸c nhau. Cã nhiÒu ®Þnh nghÜa kh¸c nhau vÒ giao tiÕp. Mçi ®Þnh nghÜa ®Òu ®îc dùa trªn mét quan ®iÓm riªng vµ cã h¹t nh©n hîp lý cña nã. 9 + Trong gi¸o tr×nh “t©m lý häc”, Ph¹m Minh H¹c ®Þnh nghÜa: “giao tiÕp lµ ho¹t ®éng x¸c lËp vµ vËn hµnh c¸c quan hÖ ngêi - ngêi ®Ó hiÖn thùc ho¸ c¸c quan hÖ x· héi ngêi ta víi nhau”. + Trong “giao tiÕp s ph¹m”, Ng« C«ng Hoµn cho r»ng: “giao tiÕp lµ qu¸ tr×nh tiÕp xóc gi÷a con ngêi nh»m môc ®Ých trao ®æi t tëng, t×nh c¶m, vèn sèng, kü n¨ng, kü x¶o nghÒ nghiÖp”. + Trong “luyÖn giao tiÕp s ph¹m”, NguyÔn Th¹c vµ Hoµng Anh cho r»ng giao tiÕp cã bèn dÊu hiÖu c¬ b¶n sau:  Giao tiÕp ®îc thÓ hiÖn ë sù trao ®æi th«ng tin, sù hiÓu biÕt lÉn nhau, sù rung c¶m vµ ¶nh hëng lÉn nhau.  Giao tiÕp lµ mét hiÖn tîng ®Æc thï cña con ngêi nghÜa lµ chØ riªng con ngêi míi cã giao tiÕp thËt sù khi sö dông ph¬ng tiÖn ng«n ng÷ (nãi, viÕt, h×nh ¶nh, nghÖ thuËt,...) vµ ®îc thùc hiÖn chØ trong x· héi loµi ngêi.  Giao tiÕp lµ c¸ch thÓ hiÖn mèi quan hÖ víi mét hay nhiÒu ngêi kh¸c, trªn c¬ së c¸c quan hÖ kinh tÕ, chÝnh trÞ cña x· héi.  Giao tiÕp dùa trªn c¬ së hiÓu biÕt lÉn nhau gi÷a con ngêi víi con ngêi. Trªn c¬ së c¸c dÊu hiÖu c¬ b¶n ®ã, hai t¸c gi¶ trªn ®· ®Þnh nghÜa giao tiÕp nh sau: “Giao tiÕp lµ h×nh thøc ®Æc trng cho mèi quan hÖ gi÷a con ngêi víi con ngêi mµ qua ®ã n¶y sinh sù tiÕp xóc t©m lý vµ ®îc biÓu hiÖn ë c¸c qu¸ 10 tr×nh th«ng tin, hiÓu biÕt, rung c¶m, ¶nh hëng vµ t¸c ®éng qua l¹i lÉn nhau.” Giao tiÕp thêng tham gia vµo ho¹t ®éng thùc tiÔn cña con ngêi (lao ®éng, häc tËp, vui ch¬i tËp thÓ...) b¶o ®¶m viÖc ®Þmh híng cho sù t¸c ®éng, tham gia vµo qu¸ trinh thùc hiÖn vµ kiÓm tra ho¹t ®éng cña con ngêi. Giao tiÕp lµ nhu cÇu cña con ngêi muèn tiÕp xóc víi con ngêi. + Trong gi¸o tr×nh “t©m lý häc ®¹i c¬ng”, NguyÔn Quang UÈn viÕt “giao tiÕp lµ sù tiÕp xóc t©m lý gi÷a ngêi vµ ngêi, th«ng qua ®ã con ngêi trao ®æi víi nhau vÒ th«ng tin, vÒ c¶m xóc, tri gi¸c lÉn nhau, ¶nh hëng t¸c ®éng qua l¹i víi nhau. Hay nãi kh¸c ®i, giao tiÕp x¸c lËp vµ vËn hµnh c¸c quan hÖ ngêi - ngêi, hiÖn thùc ho¸ c¸c quan hÖ x· héi gi÷a chñ thÓ nµy víi chñ thÓ kh¸c”. + A.A. Leongchiev ®a ra nh÷ng ®Þnh nghÜa: Giao tiÕp lµ mét hÖ thèng nh÷ng qu¸ tr×nh cã môc ®Ých vµ ®éng c¬ b¶o ®¶m sù t¬ng t¸c gi÷a ngêi nµy víi ngêi kh¸c trong ho¹t ®éng tËp thÓ, thùc hiÖn c¸c quan hÖ x· héi vµ nh©n c¸ch, c¸c quan hÖ t©m lý vµ sö dông ph¬ng tiÖn ®Æc thï, mµ tríc hÕt lµ ng«n ng÷. Giao tiÕp ®îc biÓu hiÖn nh lµ h×nh thøc ®Æc biÖt cña ho¹t ®éng con ngêi, gi÷a giao tiÕp vµ ho¹t ®éng lµ hai mÆt cña sù tån t¹i con ngêi. Ho¹t ®éng diÔn ra trªn nÒn cña giao tiÕp vµ giao tiÕp thùc hiÖn mét ho¹t ®éng nhÊt ®Þnh. Giao tiÕp biÓu hiÖn c¸c mÆt sau ®©y: BiÓu hiÖn mèi quan hÖ gi÷a ngêi vµ ngêi. Sù tiÕp xóc vÒ mÆt t©m lý. 11 Cã sù trao ®æi thoong tin, t×nh c¶m vµ ®iÒu chØnh lÉn nhau. + Parghin- nhµ t©m lý häc ngêi Nga ®Þnh nghÜa: Giao tiÕp lµ mét qu¸ tr×nh quan hÖ t¸c ®éng gi÷a c¸c c¸ thÓ, lµ qu¸ tr×nh th«ng tin quan hÖ gi÷a con ngêi víi con ngêi, lµ qu¸ tr×nh hiÓu biÕt lÉn nhau, ¶nh hëng lÉn nhau vµ trao ®æi c¶m xóc lÉn nhau. + A.Ph. Lomov- nhµ t©m lý häc ngêi Nga, trong cuèn: “Nh÷ng vÊn ®Ò giao tiÕp trong t©m lý häc” coi giao tiÕp lµ ph¹m trï c¬ b¶n cña t©m lý häc hiÖn ®¹i ®Þnh nghÜa: Giao tiÕp lµ mèi quan hÖ t¸c ®éng qua l¹i gi÷a con ngêi, víi t c¸ch lµ chñ thÓ. + Laswel ®· x¸c ®Þnh giao tiÕp nãi theo ®Þnh nghÜa hÑp lµ truyÒn ®i mét th«ng ®iÖp, nhng nay ®îc hiÓu lµ sù lµm cho hai ngêi cïng chÊp nhËn mét c¸i g× ®ã chung nhê mét qu¸ tr×nh hai chiÒu. Díi gãc ®é ng«n ng÷ häc, DiÖp Quang Ban, §inh Träng L¹c (1991) cho r»ng: “giao tiÕp lµ sù tiÕp xóc víi nhau gi÷a c¸ thÓ nµy víi c¸ thÓ kh¸c trong mét céng ®ång x· héi. Loµi ®éng vËt còng cã thÓ lµm thµnh nh÷ng x· héi v× chóng sèng cã giao tiÕp víi nhau, nh x· héi loµi ong, x· héi loµi kiÕn”. Nh vËy, céng ®ång kh«ng cã giao tiÕp chØ lµ mét quÇn thÓ, kh«ng cã tÝnh chÊt x· héi. Trong t©m lý häc, giao tiÕp ®îc coi nh mét lo¹i ho¹t ®éng. Ho¹t ®éng nµy diÔn ra trong mèi quan hÖ ngêi - ngêi nh»m môc ®Ých thiÕt lËp sù hiÓu biÕt lÉn nhau vµ lµm thay ®æi mèi quan hÖ lÉn nhau, nh»m t¸c ®éng ®Õn tri thøc, 12 t×nh c¶m vµ toµn bé nh©n c¸ch, ®ã lµ sù t¸c ®éng trùc tiÕp ngêi - ngêi diÔn ra trong mèi quan hÖ ®ã. XÐt díi gãc ®é t©m lý häc, ngêi ta ®Òu thèng nhÊt víi nhau lµ qu¸ tr×nh giao tiÕp cã chøa c¸c ®Æc trng sau: - Giao tiÕp lµ mét qu¸ tr×nh trao ®æi th«ng tin. BÊt cø qu¸ tr×nh th«ng tin nµo còng cã sù trao ®æi th«ng tin, t tëng, t×nh c¶m gi÷a ngêi nµy víi ngêi nä. Nhê sù trao ®æi th«ng tin mµ ngêi nµy hiÓu ®îc ngêi nä muèn g×. ChÝnh sù hiÓu biÕt lÉn nhau mµ lµm cho con ngêi xÝch l¹i gÇn nhau, biÕt th¬ng yªu, gióp ®ì, ®ïm bäc lÉn nhau. - Giao tiÕp lµ mét qu¸ tr×nh t¬ng t¸c t©m lý, hiÓu biÕt lÉn nhau. - Giao tiÕp bao giê còng x¶y ra trong mét ®iÒu kiÖn kh«ng gian vµ thêi gian nhÊt ®Þnh. - Giao tiÕp ®îc c¸ nh©n cô thÓ tiÕn hµnh. b. Giao tiÕp s ph¹m Giao tiÕp gi÷a con ngêi víi con ngêi trong ho¹t ®éng s ph¹m ®îc gäi lµ giao tiÕp s ph¹m. Nh vËy, cÇn xem ho¹t ®éng s ph¹m bao gåm nh÷ng ®èi tîng nµo? Giíi h¹n thêi gian lµ bao l©u? Kh«ng gian ë ®©u? Khoanh ®îc vïng cña ho¹t ®éng s ph¹m th× nh÷ng ai ®ã n»m trong ®ã ®îc gäi lµ ®èi tîng cña ho¹t ®éng s ph¹m. * Ho¹t ®éng s ph¹m VËn dông t©m lý häc ho¹t ®éng vµo c«ng viÖc gi¸o dôc tríc hÕt, dÉn ®Õn h×nh thµnh ph¹m trï ho¹t ®éng s ph¹m tøc lµ ho¹t ®éng d¹y vµ häc, ho¹t ®éng gi¸o dôc, ho¹t ®éng cïng nhau cña thÇy vµ trß. Ho¹t ®éng s ph¹m nh»m lµm cho 13
- Xem thêm -