Tài liệu Bút ký dưới hầm

  • Số trang: 100 |
  • Loại file: PDF |
  • Lượt xem: 202 |
  • Lượt tải: 1
tranvantruong

Đã đăng 3224 tài liệu

Mô tả:

Bút Ký Dưới Hầm
Bút Ký Dưới Hầm Dostoevsky Dostoevsky Bút Ký Dưới Hầm Thạch Chương dịch từ tiếng Pháp Thái Hà hiệu đính theo bản tiếng Nga Cả t p bút í nà cảnh t ong đ n tác giả c a n c nhi n ch à tư ng tư ng Tu nhi n nếu uan át nh ng hoàn h i ta đư c h nh thành th m u ngư i tương t như tác giả t p bút í nà ch ng nh ng c th mà c n nh t định phải c t ong T i mu n phác h a h i ta n t hơn b nh thư ng m t chút cho đ c giả th th i đại ừa ua m t t ong nh ng ngư i đại diện c a thế hệ c n c t n g i Dưới hầm nà nh n tđ t giới thiệu m t t ong nh ng nh n ng đến b gi tc a T ong phần đầu m nh t nh bà nh ng uan đi m c a à Bút Ký Dưới Hầm Dostoevsky dư ng như c ý mu n giải thích nh ng ý do hiến đư c inh a t ong hai mới chính à nh ng h i c h i chúng ta C n phần m t ài biến c t ong đ i Fiodor Mikhailovich Dostoievski 1864 Dostoevsky Bút Ký Dưới Hầm Thạch Chương dịch từ tiếng Pháp Thái Hà hiệu đính theo bản tiếng Nga P ần I - 1 D T i à m t ngư i bệnh hoạn H T i à m t ngư i đ c ác T i à m t ngư i t nhạt T i ch c à t i đau gan Nhưng t i h ng biết tí g bệnh t nh c a m nh à c hi t i c ng ch ng biết th c t i đau ch nào n a T i h ng đi ch a t ị à c ng chưa bao gi đi ch a t ị m c d t i t thán ph c Th m n a t i ại à ngư i m tín inh h ng ngh a à m tín ừa đ đ t ic đ h c hám bác nđ h ng m tín thế nhưng t i n c n h m ph c ch ng ua à do tính đ c ác N i thế ch c uý ị đ u c th m hi u Nhưng t i th t i thừa biết t i đ u c th àm hại các ị bác h ng ai hác D ao t i h ng đi hám bác tính đ c ác T i đau gan ư Càng t t C cho n đau n a đi ng như đ u m i c đến gần hai ch c n m N m na t i b n mươi T ước ia t i à c ng ch c nhưng gi t i đ ngh H i đ t i à m t t n c ng ch c đ c ác T i àm ung ướng thú ui à đ hành hạ ai t i b ng iệc t i h ng đ cho h ch a t ị T i hi u hơn ai ng àm như thế t i ch àm hại chính t i ch chính à T i hoa n m tín như thư ng Kh ng t i h ng đi hi u C nhi n t i h ng th c t ngh a cho uý ị t i hành đ ng đ c ác như hết hoa à các ị bác ch đ c n nghe c ý h ng thế T i h ng n h i C u pha t th t i phải c hơi nhạt nhưng t i h ng tế nhị m nhưng úc nà a n đi c a ai hi th t m ng à c n u n t thư ng cho m nh cái a n đi Khi iết a c u nà t i tư ng úc đ ch à t àm phách m t cách h n hạ th t i ại Bút Ký Dưới Hầm Dostoevsky Khi c ai đến ch bàn gi t i ng i đ th tả hi hành hạ đư c ai đ m t ni m hoái ạc c ng Phần đ ng h đ u nhút nhát t n àm phách i à t ong in t đ c m t th ng cha tám tháng t i t i h n h c ới h n ch o Nhưng thưa uý ị à ch th cái àm t i đi n tiết nh t chính à ngư i ha cáu gi n c th cáu ả ah it ih t c gi n c a t i à ch c hả u t mư i à cu i c ng t i đ th ng th ng cha ao chu ện đ au c nt ch nào h ng T t cả m u ch t nga cả nh ng úc cáu gi n nh t t i u n u n cảm ng t i ch ng nh ng h ng phải à ngư i đ c ác mà th m chí c n h ng phải à à t i c thích bà t àm ngoáo p d a con nít đ t an i m nh thế th i T i i b t m p nhưng giá c ai mang cho t i con búp b ha m i t i m t tách t à đư ng à c hi t i ại ngu i ngoai nga Th m chí t i c n m i nghiến uan àm t i gh t ca gh t đ ng H n d t hoát thanh gươm đ uý ị c biết m u ch t à cảm mà Nhưng đ i hi c ng c nh ng n ệt thanh gươm m t cách hết thanh gươm n a D u h nh n a ng t n m t ới h à hầu như h ng bao gi t i h ng thành cả - đám ngư i in không chịu húm núm à úc nào c ng th i h ng dám iệc g t i thư ng nghiến ng t ả m nh à bị m t ng cả m ng à đ ng hác D tháng t i ng nga au đ t i ại cảm giác đớn h n Cái tính t i n đ ừa n t i c n i h i t ước t i à m t t n c ng ch c đ c ác à t i đ n i d i N i d i Ch ng ua đ ch à cách giải t í c a t i đ i ới b n d n chúng đến in ch th c a h ng bao gi t i c th t t ong t i T i biết u t đ i chúng à đ i ới t n n n đ c ác đư c T i u n u n nh n th t i ch a đầ nh ng ếu t tương phản nhau inh h ng T i cảm th chúng úc nào c ng úc nhúc n như thế t ong ngư i t i à đ i thoát a ngoài nhưng t i h ng hiến t i cu i c ng phải chán ng mà thưa uý ị ha uý ị tư ng t i đang n n n h i uý ị c tư ng như thế ha T i h ng nh ng h ng th t àm cho t i i t i mệt m i à chán chư ng biết chừng nào i t ước uý ị ha mu n in uý ị tha th cho đi u g ch ng T i dám ch c thế nào uý ị c ng tư ng như biết uan n t ong con ngư i cho chúng a t i c ý h ng cho chúng thoát đư c a Chúng hành hạ t i đến nh c nh phát đi n n t it c Nhưng t i in n i đ uý ị h ng t i c ng c c cần thành đ c ác mà c n ch ng th t thành cái uái g hết ch ng th ác mà c ng ch ng th hi n ch ng th đ u mà c ng ch ng th ương thiện ch ng th à anh h ng c ng ch ng th à m t con b i đ t i đang ng cho hết chu i ngà c a t i t ong cái t hu n ho c m nh b ng m t ni m an i đ c ác à t thành đư c cái g áo t i ích ng m t à ch c đ a ngu i mới c th t nà t i th ng minh th ch ng bao gi thành cái g đ mà th i ng m t Bút Ký Dưới Hầm Dostoevsky con ngư i th ng minh c a thế cần phải à c b n ph n đạo đ c phải à m t inh t h ng c cá tính nào hết C n con ngư i c cá tính con ngư i hành đ ng nh t thiết phải à m t h n th p à đi u t i tin tư ng u t b n mươi n m t i na N m na t i b n mươi tu i à b n mươi à u t đ i ngư i mươi à th t c đ tiện à u n í b n mươi tu i t it ả u hơn b n mươi T i đ p o T i c ng uý ị h tả i à già m i ng u hơn b n i th t thành th c cho t i biết ai i cho uý ị ch nh ng đ a ngu i đần đ n à nh ng t n ng u hơn ại mới ng n i th ng như thế ào m t m i t n già m i t n già đáng ính m i t n già n i th ng ào m t cả thế giới như thế T i c ng tới áu mươi tu i T i u n n i thế à ng đến bả mươi t i chính t i đ ng đến tám mươi Khoan cho t i th cái đ Thưa uý ị ch c uý ị tư ng t i mu n pha t cho ui uý ị c ng ại ầm to T i hoàn toàn h ng phải à ngư i ui tính như uý ị tư ng ha như uý ị c th tư ng đ u Tu nhi n nếu uý ị th b c b c m nh ới t t cả nh ng t iđ à mu n ch t ba hoa hoác ác nà c a t i mà t i cảm th n em t i à th ng cha nào hạng b t T i đi àm c ng ch c ch đ ngư i h nà T ước ia t i đ từng C n ph ng t i m i a thành ph u tính u nết ch àt i Nhưng t i ha đi th c Nhưng mà nà Tả i n i n u í à gi t i ng h n đ iúp iệc cho t i à m t m nhà ng ít ti n như t i mà hơn t t cả các ị tham mưu c ại Pete bu g T i h ng ng Pete bu g th n h n ngoan à đầ i b Pete bu g T i h ng uan hệ uái g m t con ngư i t tế th thích n i g nh t nh m nh thế th t i in n i p t c t i in th i iệc à chui nà c n b à m t c n ph ng t i tàn à n m ngoái hi m t ngu đ n đ thế ngư i úc nào c ng b c n m i h i hám C ngư i t T i biết m T i c n biết nghiệm a à ch thế mà th i ng t ong cái bảo ới t i à hí h u Pete bu g h ng t t cho t i ch t th t i in thưa t i à m t t n thư í a chết đi đ ại t ong chúc thư cho t i áu ngàn úp th ng t ong cái u già iếm miếng n uý ị c t i Dostoevsky Bút Ký Dưới Hầm ib inh à Bút Ký Dưới Hầm Dostoevsky Thạch Chương dịch từ tiếng Pháp Thái Hà hiệu đính theo bản tiếng Nga -2- Thưa uý ị b gi t i mu n ại h ng th t thành cho d ần t i áng t à m t con b thành m t con b Thưa uý ị t i in th t ạng cho uý ị d ới uý ị c ng c th c uý ị mu n nghe ha h ng c ng m c tại ao t i T i in ong t ng tu n b mà em a t i c ng h ng ới uý ị ng đ t nhi u ng đáng n a ng m t ý th c uá áng u t à m t bệnh t ạng ng m t bệnh d ng cho inh hoạt hàng ngà c a con ngư i th ch cần m t ý th c c a con ngư i b nh thư ng ngh a à ch cần m t n a ha m t phần tư cái ý th c c a con ngư i thế b t hạnh c a chúng ta nh t à c a con ngư i ch ng ma thành ph t ừu tư ng nh t c ý nh t t n m t địa cầu nà nh ng thành ph h ng c ý à đ uá đ Ch ng hạn b i ại phải ng n minh Pete bu g - cái c nh ng thành ph c ý c à uá đ hi anh c đư c cái phần ý th c mà nh ng con ngư i đư c g i à ch t phác giản dị nh ng con ngư i hành đ ng thư ng c T i đánh cu c à uý ị ngh ng t i iết a t t cả nh ng đi u nà ch à mu n àm phách c t đ m a mai nh ng con ngư i hành đ ng c ng gi ng như ch gươm như th ng cha t t c a m nh uan t i n i úc n i c n àm phách àm b a mà t i n i g thế nh th i àm phách ao t i gi phút phải i mà ch ng thế ai mà ch ng h nh diện ới bệnh t t c a m nh n tin tư ng uý ị h u c phút mà t i c Nhưng h hả n ng ý th c đư c ưa g n a hết mà ại ao ào àm nh ng iệc u a đ tiện đến n i tạm gác chu ện nà b ta thư ng n i th t i ại thư ng h ng ý th c đư c ngh a à nh ng iệc mà c cái thiện à m i cái g g i à m u ào đ ng b n nhơ c a m nh à càng cảm th ai h ng n n àm à toàn hảo t i ại càng n àng mu n ng p n hoàn toàn t ong đ nhi u Nhưng cái chính à cảm giác đ t ong t i dư ng như h ng phải t nh c thế C như đ ào nh ng nh t t t cả nh ng tinh c ng àm nhưng ại c như c t nh đến ới t i đúng úc t i biết mư i mươi à đáng ch m à h ng h ng t anh c i n a T i c i à t i ao c hiện tư ng à c như c ý tế c a cái đ p à cái cao thư ng như ngà bao nhi u bệnh ng ch ng nh ng m t ý th c uá áng u t mà nga cho t i biết đi u nà ào đúng nh ng gi mới phải Càng ý th c thanh ới n b t c ý th c nào c ng đ u à bệnh hoạn cả T i dám ch c như ang m t b n đ o Nhưng thưa uý ị c ai mà ại đi hu nh hoang biết chừng t i à m t đ a h nh diện hơn ai hết c ng n n Th i ngu Nhưng d m mà t i mà t t ếu phải à t ạng thái b nh thư ng nh t t ong t i ch tu ệt nhi n h ng phải à c n bệnh ha Bút Ký Dưới Hầm t t Dostoevsky u nào cả th m chí đến n i c ng t i hầu như tin mà c au t i ch ng c n thiết tha g ch ng ại cái th i hi t i tin th t c ng n n t i Ch thoạt ti n t i đ phải t n h nh ng ngư i hác c ng ả a như ni m bí n T i đ đi u đ th uh n a Cu i ng đ mới chính à t ạng thái b nh thư ng c a chừng nào đ ch ng ại n n n u tđ it ic nga đến b u T i h ng tin ng ới m thầm gi u ín đi u đ như gi u m t gi t i nc n uh ến m c t i c n cảm m t n i thích thú thầm ín đ tiện b t thư ng hi ào m t t ong nh ng đ m Pete bu g nhơ nhu c nh t t i t nhà àm m t iệc đ tiện cái c a m nh à c ng ý th c ng iệc m nh àm h ng c n cách g thầm t đa nghiến ch i a dà ng ngà h m na m nh ại ớt át đư c n a à thế à t i ại m m nh đến n i cu i c ng ni m ca đ ng biến thành m t cảm giác ng t ngào nh c nh đáng ngu n a à au hoái ạc T i mu n nh n mạnh đi u đ tt đư c nh ng hoái ạc như t i giải thích cho uý ị hi u cái hoái ạc bị đ thành m t hoái ạc th c hoái ạc T i phải n i a đi u biết em nh ng ngư i hác c cảm th hạ c a mi à do mi cảm th hơn đ ng đúng thế úc nào t i c ng mu n h ng chính à do mi ý th c đư c uá tới cái giới hạn cu i c ng mi biết t nh cảm nhưng ại h ng c cách g ch ng ại đư c ng mi h ng c àng h n th t à ch i thoát nào hết ng h ng bao gi mi c th t thành con ngư i hác đư c thành cái g hác đi n a th chưa ch c mi đ mu n m nh biến đ i Ho c giả nếu c mu n mi c ng b t c ch ng àm g đư c b i th c Nhưng tệ hại nh t - c t u à cu i c ng cho d mi c đ th i gi đ ng tin đ biến mi ch ng th biến thành cái g hết ic am i nđ à ch t t cả nh ng đi u đ di n a ph h p ới nh ng u t cơ bản à b nh thư ng c a m t ý th c uá áng u t ph h p ới cái tính b t ngu n t c tiếp từ nh ng u u t do đ nđ h ng ch à mi h ng th biến đ i mà đơn giản à mi h ng àm đư c t t ng g hết áo Từ đ c th u t à như thế nà phải t i à m t th ng h n nạn Nhưng iệc t i biết t i à m t th ng h n nạn ại ch ng an i đư c t i chút nào đư c T i phải cầm bút c ng ch Như t i ch ng hạn t i c m t ha m t anh n Chúa ơi t i n i ảm đ u a Nhưng t i c t ngh a đi u thế ng t ái inh h ng T i đa nghi à d đ ng c th t i biết cách t m th à ni m hoái ạc c a tu ệt m nh iệt c a n ch Cái hoái ạc i thế mà c nh ng phút t i ngh giá c ai tát t i m t cái c thích thú T i n i th t đ nhi n đ a ch ng hạn hệ uả c a m t ý th c uá áng cái h n nạn c a t i cả Nhưng th i đ nhảm m i mà c t ngh a đư c cái g cơ ch cho u ng nhưng t ong nh t à hi ta ý th c đư c ng như m t th ng g hi t i ại thế àm hoái ạc i ng t ong iệc bị n tát tu ệt d ng c ng c nh ng hoái ạc c c àng t nh cảm tu ệt ng c a m nh C n t ong t ư ng h p bị tát ta ại càng ý th c đư c m nh iệt hơn ta bị ngư i hác hạ nh c như thế nào Bút Ký Dưới Hầm Dostoevsky Nh ng cái chính à t dưới b t c t ước à c nh t à cái t ic ib i i hía cạnh nào cu i c ng bao gi t i c ng đ m a à h ng phải do t i mà do nh ng u t i th ng minh hơn t t cả m i ngư i chung uanh minh hơn m i ngư i chung uanh b i i đi u đ m t m i ngư i au n a t i c theo u ới ib i d giả d t i c ng cao thư ng à u n n T ước hết úc nào t i c ng t coi t i th ng hác mà h ng dám nh n th ng ào ng cao thư ng th t th t i ý th c đư c toàn b u t t nhi n mà đ à u đư c b i i à m hi - uý ị c tin đư c h ng - m hi t i ại cảm th đến n i u t đ i t i t i c phải nh n đi ch ch càng àm t i đau h th m th àm đư c g u t t nhi n g c ích c a n h ng th tha th đư c b i n cảm th à t i biết ch c t i ch ng àm nh c t i c th đ tát t i u t t nhi n th đ u c th n i đến u t t nhi n th ta ng cao thư ng bị úc phạm tha th au hết c cho h ng th u n ng t i ch ng th m hoan h ng đi n a mà t ái ại mu n t ả th cái t n đ àm nh c t i th t i c ng ại h ng àm như đư c b i t i ch c t i h ng dám àm g cả cho d t i c th àm đư c đi ch ng n a ao t i h ng dám ư n đ nà t i c ng in c đ i i Dostoevsky Bút Ký Dưới Hầm Thạch Chương dịch từ tiếng Pháp Thái Hà hiệu đính theo bản tiếng Nga -3- ới nh ng ngư i c gan t ả th iả d à n i chung biết cách t bảo ệ th h hành đ ng như thế nào m t hi ý mu n t ả th chiếm đoạt h ngoài cái ý mu n đ uý ngài nà th t ong toàn b con ngư i h in n i th m à hi đ i diện ới b c tư ng th nh ng ị nà - ngh a à nh ng con ngư i ch t phác giản dị thành th c chịu thua nga à do đ h ng hành đ ng th b c tư ng h ng phải à m t cái cớ đ tháo ui cái cớ mà chính anh bạn chúng ta c hi h ng tin nhưng i d ng n m t cách ui ướng Kh ng h th h th c t m chịu thua tư ng như c cái g ngu i dịu cái g mang tính giải pháp đạo đ c à thần bí n a Nhưng t i à nh ng con ngư i hành i ới h b c tư ng h ng phải à cái cớ thoái thác ch ng hạn như đ i ới chúng ta - nh ng con ngư i u tư àng hác ng th ng đến phía t ước như m t con b đi n chúc ừng u ng dưới à h a ch ng ch c b c tư ng mới ng n đư c anh ta đ ng - h ng c n g c dịp n i th m b c tư ng đ n n i ới h t ong b c t d t hoát th m chí c hi Bút Ký Dưới Hầm Dostoevsky ng chính con ngư i ch t phác giản dị như t i coi à con ngư i b nh thư ng con ngư i th c mà chính bà m tạo h a dịu dàng c a chúng ta mu n thế hi inh a anh ta ghen t c đến t n ương t đ uđ c th ới con ngư i nà H n ngu đần đúng t i h ng ch i c i Nhưng biết b nh thư ng n n h n bu c phải ngu đần th ao C th như Cái giả thu ết đ t i cho c càng đúng hơn nếu ta b p m o nào đ ngư i bị b p m o đ n i thế nghe c ại đ p c ng n n t cái phản đ c a con ngư i b nh thư ng ngh a à c a con ngư i c ý th c áng u t con ngư i h ng phải inh a từ mà từ m t t n đ i nà T i thần bí nhưng t i ng bà m thi n nhi n n ng đúng như cái con hi đ ng t ước phản đ c a h n b ng nhi n phải n p m nh ại à như ng bước đến đ chính h n phải t coi h n à m t con chu t nh t ch m t con chu t nh t c ý th c ia mới à m t con ngư i h ng phải m t con ngư i Cho d t áng u t ch ng n a th n à do đ n n à n n à n ch à con chu t nh t hu ng h Nhưng đi u đáng n i hơn cả à chính h n ng chính h n ại t coi m nh à m t con chu t nh t t ong hi ch ng ai b t h n phải t thú như cả à đ mới à đi u m u ch t nh t B gi ta th ng m em chàng chu t nh t nà t ong úc hành đ ng em ao bị úc phạm mà hầu như úc nào chàng ta c ng bị úc phạm ch t ch a t ong định h n hạ mu n ng chàng c à c ng mu n t ả th [1] Cái ý oán t ả oán t ong con ngư i chàng c th c n nung n u hơn cả t ong do cái ngu đần b m inh c a h n coi iệc t ả th ch ng ua ch à m t hành đ ng do cái ý th c uá áng u t ại ph nh n n đ bản ch t c a hành đ ng báo th đ c ng chính đáng t ong hi chàng chu t nh t ia c ng b ng đ Ngoài Ngh a à cu i c ng ta đi tới bản ch t c a đ tiện ban đầu chàng chu t nh t b t hạnh c a ịp bao b c chung uanh m nh bao nhi u cái đ tiện hác dưới h nh th c nh ng hoài nghi nh ng do d giải đáp đến m c nào đ N i h n th hi c n ớn hơn cả t ong b i chúng ta đ iả th chàng c ng đ từ hoài nghi đầu ti n o theo h ng biết bao nhi u hoài nghi hác chưa đư c h nh t ung ung uanh chàng đ h nh thành n n m t đ ng b n nhơ định mệnh đúng b n nhơ h p thành từ nh ng do d h nghi à au hết b ng t t cả nh ng b i đ m mà nh ng con ngư i th t thà ch t phác nh ng con ngư i hành đ ng đ nh n m t chàng nh ng ngạo mạn đ ng ung uanh chàng như nh ng uan t a à nh ng nhà đ c tài ớn tiếng cư i chế nhạo chàng C nhi n đến úc th chàng ch ng c n biết àm g hơn à cư i h chính chàng c ng chưa ch c đ tin hang h i hám b n th u i giả hinh b u h cúp đu i chui ào cái hang c a m nh hinh b mà đ t ong cái chàng chu t nh t bị ngư i ta chế nhạo à hạ nh c ia mới từ từ t ầm m nh Bút Ký Dưới Hầm Dostoevsky ào t ong n i c m h n tím ạnh đ c ác mươi n m t i nh nh t ng chàng à nh t à m t n i c m h n h ng bao gi d t c n nhớ ại úc phạm đ ới từng chi tiết nh nh t nh t nh c à c m i ần như thế ại th m th t ào nh ng chi tiết nh c nh hơn nghiến m nh m t cách ca đ c t ong tư ng tư ng Tu cảm th nhưng chàng cớ nc danh đ ng th i h ng tin chút g t ả th mà chàng ng uh a à chàng h ng tha th g hết ào cái u n đư c t ả th n nhớ ại t t cả hoàn cảnh biết đau h ng đ ào t ong Nhưng chính t ong t m ng m nh t ong cái địa ng c đầ d c ại t thành nh ng n h n phải t ong t t cả nh ng cái đ đ ch a đ ng cái ch t c t c a ni m hoái ạc t n Ni m hoái ạc tinh i đến n i chút ha th m chí cả nh ng h nh n a đến n i nh ng c hệ th ng thần inh ngh a à uý ị mu n ịch n tát n n mới t đ i t i đ cho nà d mà n i b ng gi cho t i biết d uý ị c tin ha hác n tát uá ít ng ch c n - uý ị nh ng hoái ạc à c cho à đi u nà à th i đ i C cư i mà bảo t i ng ch c h n t ong đ i t i đ bị h ng c ng m c C Nhưng uý ị h n hi t i c n tiếc à t ong t i h ng n i th m m t i nào n a chu ện àm cho uý ị hoái chí m T i ại in b nh t nh n i tiếp hả à h ch hơi tầm thư ng m t a am tư ng đến thế T i dám cá à uý ị đ ngh như t m t i chưa h bị n tát bao gi ạ mà t i đ ng ch c c ng h ng hi u đư c tí g cả ngư i nào chưa bị n tát bao gi c ng h ng th hi u n i n a ch như ng t ong mớ h n đ n nh ng dao đ ng nh ng u ết định n ng b ng ừa thành h nh tư ng như ch c ch n nhưng ch m t phút au đ n i ý th c ng u t b n mươi n m t i t ong n c n đ i chút hoài nghi đ h ng đư c th a m n à ua t à bị i t ong úc m chung t ong t ạng thái t ch n t ong c n nhà hầm mà chàng à bế t c nhưng t ả th đ mà chàng c n đau h g p t m ần ới nh ng chi tiết càng úc càng nhi u hơn ng n a hi ng t m từng tí m t thành c ng c a đ chưa ch c đ th m đ ý đến nh ng toan tính c a chàng àng ả đa nh ng tư ng tư ng t ả th b ng cách n út t t cả nh ng toan tính t ả th t ạng nh c giá b ng n a tu ệt đư c uá ả t m cách t ả th th t nhưng à chàng biết t ước t it hơi g i a c nhớ ại t t cả t bịa th m m t c u chu ện hoang đư ng hác ng chu ện đ c ng hoàn toàn c th t c th chàng u tb n nh ng ngư i c thần inh t t mà h ng hi u đư c cái tế nhị c a c d t ong m t ài t ư ng h p h c àm cho h hết a ng n như m t con b c inh d đi n a nhưng như t i đ n i hi ừng th c th p phải cái-b t- p t c hạ gi ng nga Cái-b t- hả đ t c à b c tư ng đá phải h ng B c tư ng đá nào ha t t nhi n đ à nh ng u u t c a tạo h a à nh ng ết uả c a hoa h c t nhi n à toán h c Ch ng hạn nếu c ai ch ng minh cho uý ị biết ch ng n n nh n m t àm g mà h ng th ch p nh n n như m t t uý ị à oài h th uý ị c ng th t Ha nếu c ngư i ch ng minh Bút Ký Dưới Hầm cho uý ị th Dostoevsky th c ch t m t gi t m c a uý ị phải đáng giá hơn t m ngàn gi t m c a đ ng oại uý ị ng ết u n nà à đi m t n c ng c a m i đ c tính m i b n ph n m i thị hiếu à thành iến th uý ị c ng ch ng àm đư c g hơn à ch p nh n n hai ần hai - đ à toán h c uý ị c th c i ại em Thi n hạ a ớn ào m t uý ị h a chả iệc g phải in thế th i n à n u t à cái u tc an uý ị ch p nh n cả nh ng hệ uả c a n hai ần hai à b n Tạo n bu c phải ch p nh n n t b c tư ng à m t b c tư ng n T i đ t nhưng t i cần đếch g nh ng u thích nh ng u uý ị đ u c th phản đ i h ng thích nh ng u à thế à do đ n i đi uý ị n đ u th m đ ý đến nh ng ước mu n nà n c a uý ị đến iệc uý ị c thích ha đúng như n in u t c a tạo h a hả T i m t hi hai ần hai à b n ý do nào đ t i h ng C nhi n nếu h ng c đ c mạnh th t i h ng th húc đầu ào b c tư ng đá như thế nhưng t i c ng h ng th a hiệp ới n ch b i m t b c tư ng đá à t i h ng c đ đúng à m t n chính à cái an i hai ần hai à b n à ch a đ ng m t i u g i th a hiệp h ng b ng Phi í ơi à phi í u phải à chu ện hi u đư c hết ý th c đư c hết m i đi u b t hả m i b c tư ng đá chu ện nếu anh th gh t m phải th a hiệp th đừng th a hiệp n a gích t t ếu nh t d n đến nh ng ết u n đáng gh t nh t nc i g đ t ong iệc t n tại b c tư ng đá ia m c d toàn ch ng c i g áo t i thế à anh ại m thầm nghiến đ ng mà mơ tư ng c ng đ ch ng ua ch à m t t à m t iệc ch ng a àm ao ngư i ta ch ng biết đ đánh t áo à nh ng cái ại càng đau h b t i th c đ ngươi n đau h à cái g ng anh hoàn c à hoan hoái đ ng b t ng b c tư ng đá h m tt àđ nhi u n tiếng Pháp Con ngư i c a t nhi n à c a ch n í BT à h ng bịp b m ừa d i b i à ai nhưng b t ch p m i à càng h ng biết Chú thích [1] Nguy n à dư ng như anh th t anh hi u uá ng b t u phải à n đ à từ nh ng ết h p đ tài mu n thu a anh ch ng iệc g phải t c gi n ai cả à c th ch ng bao gi c cả đ t ng t à c húc đ n àm như th m t b c tư ng đá như nào đ ch du nh t đ bao nhi u ngươi Bút Ký Dưới Hầm Dostoevsky Dostoevsky Bút Ký Dưới Hầm Thạch Chương dịch từ tiếng Pháp Thái Hà hiệu đính theo bản tiếng Nga -4- Ha Ha Ha C theo cái i u p u n ừa th hoái ạc đ n ch nh - uý ị - T i đáp T i bị đau i c a anh th c cư i mà bảo t i như à nh ng tiếng Ch đau ao đau ng anh c ng t m ng c ng c cái thú c a ng cả tháng t i na n n t i biết C nhi n hi đau h ng t c gi n m t cách im ng mà ngư i ta đ cả t ong n th m đ c à toàn b n đ n i n cái hoái ạc c a n Nhưng đ n đ chính à à nh ng tiếng ng ngư i ta n h ng t ung th c th m đ c nà Chính nh ng tiếng bị đau nếu h ng cảm th hoái ạc h n đ ch ng n àm g à m t thí d ha thưa uý ị t i in t i n hai n a Th nh t nh ng tiếng ích th p h n đ i ới ý th c c a ta toàn b n bi u toàn b cái u t c a tạo h a mà tu nh to t ào n h ng Chúng c ng phát bi u ng tu uý ị n c đau h uý ị biết à h ng c n c đau đớn như thư ng à d c bao nhi u các c a nh ng chiếc cái ng c a anh ng đau C nn th nảo agenheim[1] đi n a th ng nếu c cái b ng dưng nả n thản nhi n như đ hết nhưng uý ị uý ị h ng mu n th nh ng chiếc à cu i c ng nếu anh nc àn a ý cầu ước cho anh h i đau th h i đau nga nhưng nếu ngư i đ tiếp t c đau u t ba tháng n a n u n h ng b ng ệ pt c ng c a anh ng à tiếp t c phản háng th anh ch ng c n cách nào hác đ t an i hơn à t tát ào m t m nh ha đ m ta th t đau hơn n a ào tư ng à chính từ nh ng đi u nh c mạ giết ngư i đ biết c a ai đ b t đầu g cho anh cái cảm giác hoái ạc đ i hi đạt tới đ c c hoái Thưa uý ị t i in uý ị úc nào đ h thế úc h n bị đau ng tai nghe tiếng hi tiếng n h ng phải ch n i[2] Tiếng ng đau h ng c n gi ng tiếng u th i n h ng như m t anh nhà u th n minh Ch u u đ đ ng tới i h n cái g c à nh ng n n tảng nh n d n như b n c a h n nghe h n h c à h n thừa biết n c a con ngư i c h c th c c a nc ah nđ n mà như m t con ngư i c h c con ngư i mà m t con ngư i đ tách ngà th ng đ hai ba h m c a h m đầu ti n ngh a à h n nào đ từ nh ng tiếng cư i chế nhạo h ng n như gi ngư i ta thư ng à hầu như h ng bao gi d t đ m c ng như n như thế đ u c ích g cho h n H n biết b c m nh nh ng ngư i ung uanh à àm h h n mà th i hơn ai hết ng h n ch àm à chính h n h n c ng t hành hạ h n Bút Ký Dưới Hầm đ ch ng đư c đ b t đầu th i Dostoevsky c g hết H n thừa biết gia đ nh à hàng gh t à h ng tin chút g ào chu ện h n bị đau h n c th n hác đi giản dị hơn đừng c thế ng h n uan t ng h a à cho cả nh ng cái c ý đ m mà tiếng đ c ác đ Cái hoái ạc n m t ong chính T i àm phi n các ngư i hả t i anh h ng như t ước ia t i mu n t hơn cho mà em đ uý ị hết m i h n hạ à t t ng đ Dưới m t các ngư i t i a n a mà ch c n à m t t n đ c ác m t con ngư i th t c a t i Các ngư i n h n nạn c a t i phải h ng Cho các ngư i h chịu T i n to nà n chưa chịu hi u - Kh ng đúng à phải đạt tới t nh đ nh n th c tinh tế c a cái hoái ạc ác thịt nà nhi n nh ng c u pha t do ng tim các ngư i a hả t i àm cả nhà m t chenapan[3] Càng t t T i c n ung ướng à các ngư i đ th h chịu nghe nh ng tiếng à ai c ng thầm hi u n ầm ầm n như thế đừng c nh ng i u cách như ng hả Càng t t Th đừng ng n a N n biết à t i đang đau h ng c n à m t ng n a n c a h n nh m ào h c at i t uý ị cư i T i du n Chúng ng h ng t t ng c a t i mà a c u c mới hi u đư c t h n hạnh Thưa uý ị c i uá à nghe t giả tạo Nhưng t t cả à nào m t con ngư i c ý th c ại c th t t ng đư c d ch m t chút th i Chú thích: [1] C th đ à t n m t nha g n i ue phần ớn các nha n i tiếng th i đ h iđ C m t nhà ph b nh nghi n c u Pete bu g nh ng n m nà t eo h p thành ph - nhưng c ng c th đ à d n Do Thái Chú thích c a ND n h c chú thích như au Theo c t t cả nha c h địa ch chung c a thành ph agenheim các bảng uảng cáo mang h (Yatrau) [2] C u ha đư c nh c đến t ong cu c t anh u n gi a hai phe th c u ccidenta i te h i b [3] Ngu n à m t th ng danh nom gi n tiếng Pháp K ND ại ND Dostoevsky Bút Ký Dưới Hầm Thạch Chương dịch từ tiếng Pháp Thái Hà hiệu đính theo bản tiếng Nga -5- e ophi e à phe c p tiến Bút Ký Dưới Hầm nào m t Dostoevsky đ u ết t m đi t m hoái ạc cả t ong ý th c t hạ m nh ại c th c n c chút ng t t ng đư c ch ng chung t i gh t n i i u t i ừa n i h ng phải à do m t ng tiếc h i ạ ba ba tha cho con ần au con h ng dám thế n a ị nào hết Kh ng phải à àn i t i h ng th n i đư c nh ng c u đ - t ái ại c th chính b i t i uá c th n i đư c nh ng c u như C như m t c ý t i thư ng nhả ào m t c c g n thua t ong đ hết Cái đ mới h n nạn c ng c nhi n t i ại t h n d i m c d i nga cái úc t i biết h n hoi i t i ại m i ng ại h c ng t i ch ng c n h n à cu i n h ng chút nào à đ ng ịch ch c t m h n t i phải à h c ám T ong nh ng t ư ng h p đ th đ u c th oán t ách g đư c nh ng u đ i t i đ bị nh ng u th h n nạn m đ u t đ chơi cho nhi u ới ại n c ng đ t i đ t c t i nh n a úng như i b i đ ng u t i B gi nh c ại t t cả các chu ện đ i ch nga m t ha hai phút au h n nạn nga từ h i đ ng t t cả ch à d i t á d i t á h n hạ đ ng ịch b n th u nh ng n n n nh ng cảm đ ng nh ng th b i thế T ả đau m u t t nhi n d ađ i uý ị h i tại ao t i ại hành hạ t i c u t i chán ng i hoanh ta m t ch uý ị c uan át mà em t i như n n t i mới ngh a chu ện đ hành hạ m nh uý ị th iệc ả a hệt như T it bịa a nh ng chu ện phi u ưu t i t tạo cho m nh m t cu c đ i hu n ho c đ ít nh t c th cách nà ho c cách hác Biết bao nhi u ần ch ng hạn t i đ ng đ ng n i gi n ch ng uái g áo như à c tính n i gi n cáu hết t ng m nh àm b cáu đ th m chí u h i t i đau h i đến cái đ đ m a cáu th c t i cam đoan ới uý ị như thế T ong đá mà ta ng ch ng iệc g phải u tđ it i ần m t í do n thích chơi cái h ng hai ần ch t i c g ng u t m h n ta h ng tin à ta đau n đau h như thư ng à đau h th c ta ghen tuông, à ngu n do t t cả à do bu n chán thưa uý ị chính à do bu n chán mà a hết t nh t ạng b t đ ng đ tính n biết h n hoi au t i h ng c n i m chế đư c n n a C ta c n t gi u ta à hác ta u n t í t ong hi th m t m ng n át ta đ b p ta Cái thành uả t c tiếp thành uả t nhi n c a ý th c chính à ngh a à c t nh ng i hoanh ta m t ch t n t i đ n i đến đi u nà T i in nh c ại nh c ại à nh n mạnh t t cả m i con ngư i ch t phác giản dị t t cả m i hoạt đ ng d h hành đ ng chính à b i h đần đ n à tầm thư ng àm ao c t ngh a đư c đi u đ ph nà b i đầu c h nh h p n n h coi nh ng ngu n nh n ngu n nh n t c tiếp à nh ng ngu n nh n chính à c n d dàng hơn nhanh hơn hác h Bút Ký Dưới Hầm Dostoevsky tư ng ng đ t m th nh ng í do ng ch c c n bản cho hành đ ng c a h mà đ à đi u chính uả thế mu n hành đ ng đư c th t ước hết phải c m t h ng c n m t hoài nghi nào n a Nhưng àm ao t i đạt tới đư c cái đ u a nh ng ngu n nh n cơ bản đ d a ào T i t p u tư ng à ngu n nh n hác u a hơn c n bản hơn i ta ại đ ng tới nh ng u n chính à cái đ uý ị h nhớ ại t i c n i tới chưa hi u đư c hết Ngư i ta n i con ngư i báo th b i đ t m đư c th toàn tư ng đi t m n p t m đ t ả th đ c ác c th th ng đư c m i do d bản chính b i đ c ác n à cu i c ng ết uả à g t ả th t i ch c uý ị à đúng Ngh a à h n à c ng í Cho n n h n cảm th c thanh thản à thành c ng b i m i hoài nghi g à chính đáng à như thế c th đư c coi như m t í do c n u t h n nạn đ c a ý th c mà c i h ng c n t m th t c a định mệnh m t cái g gi ng như n ại ch c n chính cái i thoát đ c ác c a t i phải inh ua m t ng h ng h đ n đo à u ngh đi u úc phạm h ng c n à đi u úc phạm mà à m t cái đau ng t ong đ - t c à đ m ta h ng ai à ào tư ng Ta giả b c i i cu i c ng hinh b h ng h t m iếm í do gạt b ý th c ta ang d m t chu ện hác Th gh t ho c ch m nh t-ngươi b t đầu t ph n ng th oán th n đ biến đi m t m i í do t m đư c ngu n nh n đầu ti n C n nếu ta giao ph đư c ta cho t nh cảm m t cách m u mến đi ch đừng ng i hoanh ta m t ch hinh b ngươi h ng th uáng à m t phút th đ à ến ngà ia-là đ c t nh ừa d i ngươi Kết uả à bong b ng à c B m uý ị c th t i t cho m nh à m tt n u h n tin th đ hoàn toàn à do ác ý c a t i mà th i C nhi n ừa mới ph n biệt đư c a đ i tư ng c a ti u tán đi h i hoàn h ng phải à m t í do Nhưng àm ao đư c nếu t i h ng đ nga đến cả nh ng u giải h a h c th n i u nà t i đ n i úc đầu Chính b i ph ng à ch nào o theo au n m t ng h n àm m t iệc chính đáng à th ng th n Nhưng t i th t i ch ng th à t t Cho n n nếu t i c T itm chính à bản ch t c a m i h n cho như cái ngu n nh n c n bản cho h n c th đ n ngu i à àm cái hành đ ng t ả th đ hết hạn u t c a t nhi n ừa n nt m- n nt mh nđ u à n n m ng c a t i T i à c như thế tới h n nt mh n à i t ong t i c m i m t ngu n nh n đầu ti n ại p t c tư du m i ý th c Thế Th ại B i ha t đ i th ng minh ch b i à u t đ i t i chưa bao gi c ết thúc đư c m t cái g B i thế t i ch à m t t n tán áo m t t n tán áo hại ầ như m i ngư i chúng ta Nhưng biết àm ao đư c thưa uý ị nếu uả th c cái mệnh du nh t c a m i con ngư i th ng minh à ng i n i áo ngh a à ch t m ng i đ nước ào Bút Ký Dưới Hầm Dostoevsky cái rây. Dostoevsky Bút Ký Dưới Hầm Thạch Chương dịch từ tiếng Pháp Thái Hà hiệu đính theo bản tiếng Nga -6- T i iá t i h ng àm đư c iệc g ch chính b i ư i th c phải t i đ ph c t i biết m ít nh t t i đ c th ư i đư c b i th t tin ào m nh H i ị m Như à à ai áp ít nh t t i đ c đư c m t tính cách nh t định đ c t th ng ư i ư c nghe ai g i như thế ch c phải à thú à t i đ đư c định danh đ c cái g đ n i tước ị m t ch c ph n m t T i ph c t i nghiệp thưa uý ị t i t th ng ư i uý ị chớ cư i Th t đ àm t - Như ch c t i c cái u n h i i n c a m t h i ớn nh t thế giới à úc nào t i c ng ch àm m i m t iệc à chi m ngư ng t i T i biết m t ị u t đ i t hào à tính nà c a ng à m t đ c tính h ng nh ng ương t m đ ch n đư c cho t i m t t ư ng t uý báu à h ng bao gi ng n n mà c n đ c ý n a uý ị th ng ta cho cái đ c c g m nh cả à ng ta đ hoàn toàn c ng ta chết đi í Như ch c t i đ nghiệp ch c t i đ à m t th ng ư i à m t th ng ham n nhưng không phải à m t th ng ham n tầm thư ng mà à m t thư ng ư u afitte ham thích t t cả nh ng cái g đ p à cao thế nào T i đ ngh đến chu ện nà từ u i Cái đ p à cái cao thư ng đ đ n ng t u t n đầu t i từ h i t i b n mươi Từ h i t i b n mươi tu i Nhưng t ước đ c àm t chu ện hác h n Ch c t i đ t m đư c cho t i m t h nh th c hoạt đ ng ph h p ới tư ch t c a t i thí d u ng ư u chúc mừng t t cả nh ng g đ p à cao thư ng T i n m m i cơ h i đ n ng i chúc mừng cái đ p cái cao thư ng nh t à au hi đ nh m t gi t ệ ào i ư u T i àm m i th t thành đ p à cao thư ng t i t ong nh ng đ ng ác h i th i nh t t i ch ng hạn nh hám phá a cái đ p à cái cao thư ng nga cả ệ đầm đ a như m t cái h n th m nước m t b c t anh c a h [1] à t i n ng ch n chúc mừng h a thích t t cả nh ng g đ p à cao thư ng t thi t c t i n ng ch n chúc mừng m i ngư i b i t i m i ngư i phải ính t ng t i đi u đ T i đ đ th a pt c b it i iết bài thơ Hãy mặc ý ỗ gườ [2] u thích cái đ p cái cao thư ng tu t à t i chết u nghi Thế mới à đi u tu ệt diệu ch nào h ng t n t ng t i T i thế mới à tao nh ch à it i u it i ng p đ i n n đ m t cái Bút Ký Dưới Hầm Dostoevsky b ng th t bệ ệ m t cái c m bạnh a ba ng n m t cái m i th t b ng nh phải eo n đ ai t ng th mới à m t con ngư i đích th c m t con ngư i đáng ính ngh thế nào th ngh ch đư c nghe ai n i m nh b ng nh ng nh n t đ th c ng uý ị mu n uả à c th d chịu th c t ong cái th i bu i ti u c c nà Chú thích: [1] H a hiện th c à đạo đ c n i tiếng đ [2] Thơ c a Ne a o nhi u ch n dung đ c biệt à c a To toi ND (ND). Dostoevsky Bút Ký Dưới Hầm Thạch Chương dịch từ tiếng Pháp Thái Hà hiệu đính theo bản tiếng Nga -7- Nhưng đ ch à nh ng gi c m ng àng mà th i mà nà i à ngư i đầu ti n đ phát bi u ngư i đầu ti n đ tu n b đi u h n nạn ch b i m m t cho h n nh n th th pt ch n b i nh ng u n ic ah n à nếu ai oi áng cho h n nếu ai i th c th c a h n nh ng u n th i h ng àm nh ng đi u h n nạn n a à p t c m t hi đ đư c hoa h c oi áng cho à đ hi u nh ng u n t m th t ong cái thiện u n Ng h n h ng biết đến nh ng tư m i ng con ngư i àm nh ng i c a h n Cho t i b nh thư ng c a h n thành t t à th ng th n i th c c a m nh th h n ng h ng ai c th hành đ ng c t nh ch ng ại i c a chính m nh đư c cho n n con ngư i t t nhi n phải àm đi u thiện i con nít àm ao thơ àm ao Nhưng c bao gi i Ta t ả i àm ao đư c hàng t iệu đư c đ u à u n hác h n đầ t ong u t bao nhi u ngàn n m na c bao gi con ngư i ch hành đ ng theo tư iện ch ng minh i c a m nh ại đem đ t n ào hàng th ng con ngư i t ong hi n ý th c ếu à đ m đầu ào m t con đư ng i o à ngu hi m Kh ng phải à h n bị b t bu c àm như thế nhưng h nh như h n mu n c t nh t ánh con đư ng đ hoáng m t con đư ng hác đầ ạch a đ t m nh ạch h m t cách t do m t cách ph ng h n m t con đư ng phi í h mà nh n a m mịt Chính Bút Ký Dưới Hầm b i cái t do à tư i ị Dostoevsky dưới m t h n c nhi u c d n d hơn à nh ng tư uý ị c dám định ngh a cho th t đúng h t i tư n i ao nếu m t ngà ia tư ả a th cả cái ngu n í c a uý ị h ng phải à cái pđ Tư i Thế nào i c a con ngư i à thế nào h ng i c a con ngư i t ong m t ài t ư ng h p mà nhi u hi ại c n phải à ham mu n cái hại ch nà ic ah n uý h ng nh ng c th i Nếu thế nếu c t ư ng h p uý ị ngh ao C th c t ư ng h p đ đư c không? uý ị cư i uý ị c cư i đi nhưng in t ả i t i đ ta c đếm đư c chính ác nh ng tư ic a con ngư i h ng C cái nào h ng c t ong bảng ph n oại c a uý ị à c cái nào h ng th ph n oại đư c h ng B i theo t i biết t ung b nh c a th ng uý ị đ thiết p cái bảng tư à nh ng định th c inh tế - hoa h c g m c phú uý tài ản b nh n t do tính bài ích cái bảng ph n oại đ n n à các b c hi n t iết à các ị nh n ái đ bảng tính nh ng tư mà n uý ị à cả t i n a d n ch ngh a phải h ng C đúng thế h ng đ th ng i con ngư i đ theo nh ng con tư n à nếu coi đ i con ngư i theo uý ị nào h ng gi u giếm à m t th ng đi n m t ngu Nhưng c m t đi u à àm thế nào mà các nhà ại u n u n gạt m t th c tư i đ c biệt a ngoài cái i c a con ngư i Th m chí h c ng ch ng mu n tính đến n t ong dạng th c a phải tính đến mà đi u nà c tính ch t u ết định đến ết uả tính toán C ng ch ng phải à m t iệc h ào h n g th tại ao h ng àm cho hết cái bảng đ đi tại ao h ng cho cái ếu t đ Nhưng đi u ngu hại à ếu t tư i áng u t h ng th c ch t ong m t bảng ph n oại nào à h ng th ghi đư c ào m t bảng nào hết Ch ng hạn t i c m t ng bạn i àc mà t i nhớ uý ị c ng biết ng ta mà C ai mà h ng biết ng ta cơ ch Khi p a hành đ ng ng bạn đ b t đầu c t ngh a cho ta đại ng ng ta phải hành đ ng a ao đ ph h p ới í t í u n a m t cách úc đ ng a nhạo m ưa nh ng tư uáng c a nh ng biết g đến cái giá t ị th c i th c t b ng nh ng c u n i đ p đ ới ch n í Hơn thế n a ng ta à b nh thư ng c a nh n oại ngu i h ng hi u g nh ng u n à thảo ng ta chế i th c c a m nh c ng ch ng c a ph m hạnh Nhưng ch mư i m phút au ch ng m t ngu n cớ đ t u t b n ngoài nào mà ch do m t đ ng cơ nào đ b n t ong mạnh hơn cả m i tính toán à u n i ng ta àm m t iệc nh ng u t c mà ng đ t ước cho uý ị biết bịch b bạ nào đ iện d n a ch ng ại cả í t í cả tư ng ng bạn t i à m t nh n m t m nh đư c Chính đ ta ừa mới n i tới t t p th i ch ng ại t t cả à đ i ới ta ại h ng c m t cái uan t ng hơn à c i ớn ao nh t ha ch ng đ i ới ta ại ao N i hác đi đ i nào cái ngư i ta đ b i hơn t t cả cái Nhưng t i báo t h mà u t ách ng ta à cái đi u t i mu n n i tới thưa uý ị Th t h ng c m t cái g đáng uý hơn cả nh ng u n gích ch ng à thế à ng ta hành đ ng ch ng h n ại i hác m t cái h i phá ang m t b n cái mà i mà con ngư i nếu cần Bút Ký Dưới Hầm Dostoevsky n àng hành đ ng ch ng ại m i u t c ngh a à ch ng ại í t í hi inh danh d phúc n i t m ại t t cả nh ng g đ p đ m i i cơ bản nh t c - C ch - uý ị i nh t ng t àc i c a m nh đi à đ i ới anh ta à uý giá nh t ha i - nhưng c ng n à tư cái tư i nà d tu ệt i chính à T m ại n g t ngại cho m i th à t i in tu n b h ng phải à t hạnh phúc c a con ngư i đ d ng n n thế t i mạnh dạn uả u ết thành c i đ cho uý ị th ng t t cả nh ng hệ th ng nđ gích h c ết u n nà m t cách hết d t i c thí d nà b i n áu chả từng u i mà chả n minh àm ta dịu dàng Ngoài a h ng c g à m t thí d ui uá ng nh ng àb ih mbanh đại à toàn b cái th ừa à c a ngà na àB c à ch n dung h i hài c a Schleswig Holstein[2] n minh ch àm phát t i n nơi ta cái đa tạp c a cảm giác mà à nh phát t i n cái đa tạp đ ả ại c th iđ nà c ng đ ả hát máu tinh tế nh t bao gi c ng à nh ng ị ới h th nh ng ttia [3] nh ng t n a azin[4] đư c đ ý đến m n àng nh m m t th nh n chung uanh uý ị th à Napo on - ừa à cu i c ng đ hác àng H à hác c như à ư u ch nào th t đi gích c a m nh đư c m t hoái ạc nào đ t ong iệc đ máu c ng n n uý ị c đ ý n minh àm cho con ngư i dịu n àng c t nh àm ai h n nà c a chúng ta t ong đ c Buc e nh c u ng i đích gích t i tin thế Nhưng con ngư i a m nh ng hệ th ng nh ng th t ch đ biện minh cho m t i n bang gích h c đơn thuần n n ít hát máu hơn ít hiếu chiến hơn Buc e đ tới đư c gích t ừu tư ng đến n i h n bịt tai t ước ng iđ - cải tạo con ngư i c th đạt đư c b ng cách àm cho h n biết nh ng tư à do đ con ngư i dần dần t di n dịch i b nh thư ng c a ng nh n ái à cao thư ng t ong úc đạt tới nh ng tư th c c a h n theo t i gi ng như c ng nh n ới Buc e[1] dàng đi chơi ch mà à t t cả nh ng bảng ph n oại c a ta à đảo u nh n oại ng t t cả nh ng cái đ ch à m t hi c ng nh n th i đ t t cả nh ng í thu ết giải ngh a cho nh n oại biết đ u à nh ng tư m nh đ nh n oại p t c t ới tới cái ao Nhưng t ước hi ch đích danh cái tư t i mu n t bu c cá nh n t i ào đ đ pđ nđ n phá h n t t cả nh ng hệ th ng do nh ng ngư i hác hơn à ch đ i như thư ng Nhưng in mạn ph p uý ị cho t i giảng ngh a th m ch h ng g n n hạnh uá nhi u à ta đ ch ng th m ào đ u uen đi i Nhưng d con ngư i a i n minh nh t d nh ng ị đ ao nếu tm à o h ng n minh h ng àm cho con ngư i hát máu hơn th ch c ch n n c ng àm cho hát máu m t cách h n nạn hơn h n hạ hơn Ngà n ưa con ngư i cho n n - b t c ai h n ng m nh c u n àm đ máu t à đáng chết C n ngà na m c d à h n th ti u - mà ương t m n cho ng đ máu à m t hành Bút Ký Dưới Hầm đ ng Dostoevsky u ngư i ta c tệ hơn h ng t ong n giết ngư i như thư ng th m chí c n giết thư ng u n hơn ngà in uý ị t phán a giải t í b ng cách à u n uại th ng thế đ i ngư i ta c ng uý ị ch c bảo chúng ta c ng h n đ m im ào thịt ngư i àng hơn h n h c Nhưng d Ngư i ta n i in iđ ệ c a bà à hi th ng chu ện đ c n man b i ả thí d nà chúng a th t n a t ong m t th i c ng n i m t cách tương ng con ngư i m c d đ h c nh n biết tm t n c n u mới h c đư c cách hành đ ng theo nh ng u t c í t í à hoa ao uý ị n hoàn toàn tin tư ng h n đ hoàn toàn a b đư c ài hu nh hướng ng h n uc ah n hoàn toàn cải hu n đư c bản tính con ngư i à ái n ch c ng C opat e im đ m ào ú b n n àm thích chí m tương đ i c n man cách t ưa Cái đ ng chừng đ con ngư i uen ới nh ng u t c đ chừng nào à chừng nào phải à hoa h c đ ào m t con đư ng b nh thư ng uý ị th i t ngu ện ầm n à b t giác h ng c n mu n tách tin i ý chí ới nh ng ý thích b nh thư ng c a h n n a Hơn thế n a m t a uý ị ph m bảo chừng đ ích hoa h c dạ cho con ngư i biết nhưng theo ý t i đ ng h n chưa bao gi c ý chí ha nh ng tính hí b t thư ng hết t ung h n ch à m t cái phím dương cầm m t cái pédale đại phong cầm b i àm h ng phải à do h n mu n hám phá a nh ng u u tđ cu c đ i đ i ới h n mà à ph h p ới nh ng u à con ngư i u t t nhi n Cho n n ch cần h ng c n t ách nhiệm g hành i c a h n à i c th c n c ào toán h c mà tính a à ếp ào bảng như nh ng bảng oga ít tính đến cho in nh ng cu n ách th t dà b àt u thế b t c cái g h n c ng d chịu T t cả nh ng hành i nh n oại c nhi n c ho c t t hơn n a ta à i ghi ào m c đại oại như nh ng từ đi n bách hoa c a ta t ong đ cái g c ng đ đư c tính toán à đoán t ước àng đến n i t n thế giới nà ch ng th c n phi u ưu ch ng c n đến cả hành đ ng g hết à i- n theo ác toán h c đ i à đảm b i ta gi i uý ị - nh ng tương uan inh tế mới c ng im i nđ biến m t nga d ng m t u đài pha àt in i ng cu c đ i cái g c ng đ tính toán à định t ước cả i a pt c b i th Chim đư c thiết p theo m t chính giản dị à ta đ t m a m i giải đáp a à c th con ngư i Nhưng như thế c ng c n chưa ao c ng thích thú nếu c đư c nh ng c ơn hơn h n Ch ng hạn t i phúc đ b ng c m t ngài m t hết cả c n biết àm g nếu i nhưng đư c cái m i ngư i đ u t n n h n ngoan chính bu n chán n i u tệ hại à im àng t ong ta u n ngu u n inh h ng ha đúng hơn h n h ng ngu u n b ng t nào T t nhi n đ u c bảo h ng bu n chán inh h ng th t hết C nhi n bu n chán c ng c th đưa đến nhi u chu ện h ng ha đ m im àng ào thịt ngư i i ơn ch àm ta n it i con ngư i ngu h mà t m đư c inh h ng ngạc nhi n tí nào nếu nga gi a cái úc t i đa hạnh ịch b m t phản đ ng à cư i c t đ ng ph t n hai Bút Ký Dưới Hầm Dostoevsky ta ch ng nạnh n i ới ta B m các ngài ch u ng đ t đ mà t ng h m nh ng c hơn h ng Như thế c ng ha ga ít đ đi đ ại b t đầu h ng đáng nh c tới chút nào cả mà a đ đ à ới u n T t cả à do m t cái thích ng ng c a ta t nà thế nào i c ng t m t tầm thư ng m t cái con ngư i ta b t c h n à ai bao gi ng đư c hành đ ng theo ý h n mu n ch ý mu n c a ta c th ng theo cái n c n à nh Cái đáng gi n hơn à nh n đư c nhi u đ đệ cho mà em Con ngư i à hát à ta đá uách cái hạnh phúc h n ngoan đ à đ u c ng h ng theo nh ng mệnh ệnh c a í t í à tư à đ i hi b t bu c phải đ i à à ý iến i ng c a t i b t bu c phải đi ngư c i c a ta Cái ý mu n t do c a t i cái t ý c a t i cái tính hí b t thư ng c a t i cho d n đi n h ng đến m cái ng ng cu ng hích đ ng tới m t đ đi n oạn đ c a t i - à cái mà ngư i ta đ gạt ang m t b n đ chính à cái tư c a uý ị n h ng h c đư c m t ch ic ng đ chính i nh t t ong nh ng bảng ph n oại đ chính à cái n b g a t m ngàn mảnh n m i hệ th ng m i í thu ết C nc ào đ u mà t t cả các nhà th ng thái b nh thư ng à đ c hạnh Tại ao h tư ại cho ại tư ng đư c ng con ngư i ta cần phải c m t d c ng ng con ngư i b t bu c phải c m t d c ng i áng u t Con ngư i ch cần m t cái du nh t à d c h u uả a ao Nhưng c n d c ng th ch c u thần ma ng đ c p ới b t c giá nào b t ch p a mới biết đư c n a ao Chú thích: [1] gia ngư i nh mu n d ng n n nh ng u ong c hai b [3] định iết cu n ịch u t phát t i n nh n oại Buc e h ng hoàn thành tác ph m à an iết t p Bút Kí nà ạch t anh giành hai u n ch e wig à Ho tein ả ng à ch iết ND [4] Ngư i cầm đầu u n n i oạn Koza h hào nh n d n mi n t n m 7 a t ong úc ND nh t d n Hun chinh ph c a e i Bị n minh nh u c t ong đ ND [2] Chiến t anh gi a Ph Do toie t - ng Nga n i d ND Dostoevsky Bút Ký Dưới Hầm Thạch Chương dịch từ tiếng Pháp Thái Hà hiệu đính theo bản tiếng Nga -8- ch ng Nga hoàng
- Xem thêm -