Tài liệu Biện pháp giúp học sinh khối 3 học tốt môn tin học ở trường tiểu học nga lĩnh.

  • Số trang: 17 |
  • Loại file: PDF |
  • Lượt xem: 3 |
  • Lượt tải: 0
hoangtuavartar

Tham gia: 05/08/2015

Mô tả:

MỤC LỤC TT NỘI DUNG Trang 1 1.1 Mở đầu Lí do chọn đề tài 2 2 1.2 Mục đích nghiên cứu 3 1.3 Đối tượng nghiên cứu 3 1.4 Phương pháp nghiên cứu 3 2 2.1 2.2 Nội dung của sáng kiến kinh nghiệm Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm Thực trạng của vấn đề nghiên cứu 3 3 4 2.3 Các biện pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề 5 2.3.1 2.3.2 2.3.3 2.4 3 Tăng cường giáo dục ý thức học tập, thường xuyên uốn nắn tư thế thực hành cho học sinh Vận dụng linh hoạt và sáng tạo, lựa chọn nội dung, phương pháp và hình thức tổ chức dạy học phù hợp với từng dạng bài và đối tượng học sinh để nâng cao chất lượng dạy học Tin học Thường xuyên kết hợp lý thuyết và thực hành giúp học sinh nắm vững kiến thức và thao tác thành thạo máy tính. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục, với bản than, đồng nghiệp và nhà trường. 5 7 10 12 Kết luận, kiến nghị 14 3.1 Kết luận 14 3.2 Kiến nghị 15 Tài liệu tham khảo 16 1. Mở đầu: 1.1. Lí do chọn đề tài: Đất nước ta đang chuyển dần sang thời kì thực hiện công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước và hội nhập quốc tế. Văn kiện Đại hội Đảng Cộng Sản Việt Nam nhiều khoá đã nhấn mạnh: "Nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài và phát huy nguồn nhân lực to lớn của con người Việt Nam là nhân tố quyết định thắng lợi của công cuộc công nghiệp hoá, hiện đại hóa đất nước". Nghị quyết số 29-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa XI) về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế nêu rõ mục tiêu tổng quát của giáo dục và đào tạo là giáo dục con người Việt Nam phát triển toàn diện và phát huy tốt nhất tiềm năng, khả năng sáng tạo của mỗi cá nhân; yêu gia đình, yêu Tổ quốc, yêu đồng bào; sống tốt và làm việc hiệu quả [4]. Xã hội ngày càng phát triển, nhu cầu sử dụng các phương tiện hiện đại càng quan trọng và cần thiết. Do đó, Tin học trở thành công cụ không thể thiếu trong đời sống xã hội. Ngày nay tin học đã có những bước tiến nhanh chóng về ứng dụng của nó trong mọi lĩnh vực của cuộc sống. Tin học được quan tâm nhiều hơn bao giờ hết vì nó là một phần không thể thiếu trong cuộc sống văn minh góp phần đẩy nhanh công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước tiến đến nền kinh tế tri thức. Máy tính cùng với phần mềm là công cụ đắc lực giúp chúng ta học tập, quản lý, tổ chức, sắp xếp và xử lý công việc một cách nhanh chóng và chính xác. Chính vì xác định được tầm quan trọng đó nên Đảng và nhà nước ta đã yêu cầu Bộ giáo dục và Đào tạo đưa môn Tin học vào trong nhà trường ngay từ Tiểu học. Học sinh được tiếp xúc với môn Tin học để làm quen dần với lĩnh vực công nghệ thông tin, tạo nền móng cơ sở ban đầu để học những phần nâng cao trong các cấp tiếp theo. Trong những năm gần đây Tin học là môn học mới được đưa vào nhà trường nên các em học sinh say mê hứng thú học và được các nhà trường quan tâm đầu tư, đáp ứng yêu cầu dạy và học. Cũng như các môn học khác, việc xây dựng chương trình môn Tin học theo đúng quy trình và đảm bảo đầy đủ các thành tố như: mục tiêu dạy học, nội dung và chuẩn cần đạt tới, phương pháp và phương tiện dạy học, cách thức đánh giá kết quả học tập của học sinh. Qua quá trình nghiên cứu và thực tế giảng dạy môn tin học khối 3, 4, 5 tại Trường tiểu học Nga Lĩnh tôi thấy rằng môn Tin học ở bậc tiểu học bước đầu giúp học sinh làm quen với một số kiến thức ban đầu về công nghệ thông tin, hình thành cho học sinh một số phẩm chất và năng lực cần thiết cho người lao động hiện đại. Tuy nhiên việc dạy học Tin học vẫn còn những bất cập và hạn chế nhất định, hiệu quả chưa thực sự cao. Bởi vậy, việc dạy học tốt môn Tin học là yêu cầu bức thiết hiện nay. Vậy người giáo viên phải nghiên cứu nội dung và vận dụng phương pháp dạy học như thế nào để giúp học sinh học khối 3 học tốt môn Tin học? Đó là điều bản thân tôi trăn trở, suy nghĩ và mạnh dạn đưa ra “Một số biện pháp giúp học sinh lớp 3 học tốt môn Tin học ở Trường Tiểu học Nga Lĩnh - Nga Sơn” nhằm góp phần nâng cao chất lượng giáo dục. 1.2. Mục đích nghiên cứu: 1 Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn, đề xuất một số biện pháp nhằm giúp học sinh lớp 3 học tốt môn tin học trong giai đoạn hiện nay. 1.3. Đối tượng nghiên cứu: Môn tin học lớp 3. Học sinh khối 3 Trường tiểu học Nga Lĩnh - Nga Sơn - Thanh Hóa. 1.4. Các phương pháp nghiên cứu: Trong quá trình nghiên cứu, thử nghiệm, bản thân đã áp dụng một số phương pháp chính sau đây: - Phương pháp nghiên cứu lý luận: Đọc và nghiên cứu một số tài liệu về phương pháp dạy học môn Tin học tiểu học. - Phương pháp khảo sát thực tiễn : Khảo sát bằng bài kiểm tra và thông qua các tiết học Tin học. - Phương pháp thống kê: Thống kê, phân loại học sinh theo mức đạt được. - Phương pháp phân tích, đánh giá, tổng hợp: Phân tích lý luận và thực tiễn ứng dụng các biện pháp giúp học sinh lớp 3 học tốt môn tin học. - Phương pháp thực nghiệm: Thực nghiệm một số biện pháp giúp học sinh lớp 3 học tốt môn tin học để đúc rút kinh nghiệm. 2. Nội dung của sáng kiến kinh nghiệm. 2.1. Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm: Tin học là môn học mang tính khoa học và công nghệ. Học sinh học tốt môn Tin học có điều kiện thuận lợi để trẻ thích ứng với đời sống xã hội hiện đại, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và trở thành người có ích cho xã hội để xây dựng và bảo vệ đất nước trong tương lai. Chính vì lẽ đó nên Đảng và nhà nước ta luôn quan tâm chỉ đạo và tạo điều kiện cho giáo dục tin học trong các nhà trường được phát triển. Điều đó thể hiện qua các chỉ thị, nghị quyết, thông tư hướng dẫn, đặc biệt là Chỉ thị 29/CT của Trung Ương Đảng về việc đưa công nghệ thông tin vào nhà trường. Và quyết định số 50/QĐ-BGD&ĐT ngày 30/10/2003 về việc ban hành chương trinh môn Tin học ở bậc tiểu học. Mục đích của việc ứng dụng CNTT vào nhà trường nói chung và trường tiểu học nói riêng là sử dụng CNTT như một công cụ lao động trí tuệ, giúp lãnh đạo các nhà trường nâng cao chất lượng quản lý các nhà trường, giúp các thầy cô giáo nâng cao chất lượng dạy học, trang bị cho học sinh kiến thức về CNTT, học sinh sử dụng máy tính như một công cụ học tập nhằm nâng cao chất lượng học tập góp phần rèn luyện học sinh một số phẩm chất cần thiết của người lao động trong thời kỳ hiện đại. Đối với chương trình tin học tiểu học môn Tin học là môn tự chọn nên học sinh tiếp thu kiến thức một cách thoải mái không bị gò ép. Là môn học trực quan, sinh động, môn học khám phá những lĩnh vực mới nên học sinh rất hứng thú học, nhất là những tiết thực hành. Học sinh tiểu học tư duy trìu tượng chưa phát triển, tư duy cụ thể giữ vai trò quan trọng. Chính vì thế, giáo viên phải lựa chọn phương pháp và hình thức tổ chức dạy học phù hợp. Do vậy việc dạy học môn Tin học cần được quan tâm và tổ chức có hiệu quả, vận dụng phù hợp và linh hoạt với điều kiện thực tế trong nhà trường để nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện. 2.2. Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm. 2 * Về phía nhà trường: Trường tiểu học Nga Lĩnh là trường chuẩn Quốc gia Mức độ 2 nên đã được trang bị một phòng máy tính. Bên cạnh đó được sự quan tâm của các cấp uỷ, chính quyền, các ban ngành hỗ trợ cơ sở vật chất cho nhà trường. Tạo điều kiện mua sắm sửa chữa máy móc, trang thiết bị, sách giáo khoa và phần mềm kèm theo tạo điều kiện cho giáo viên trong việc giảng dạy môn Tin học được tốt hơn. Song bên canh đó vẫn còn hạn chế về số lượng cũng như chất lượng máy tính, mỗi ca thực hành có tới 3 em ngồi cùng một máy nên các em không có nhiều thời gian để thực hành, làm bài tập một cách đầy đủ. Hơn nữa nhiều máy cấu hình máy đã cũ, chất lượng không còn tốt nên hay hỏng hóc, ảnh hưởng rất nhiều đến chất lượng học tập của học sinh. * Về phía giáo viên: - Việc dạy của giáo viên còn chưa bài bản, chưa phát huy hết tính tích cực chủ động, sáng tạo của học sinh trong quá trình học tập. Thêm vào đó việc đầu tư cho nghiên cứu bài dạy chưa nhiều, việc đổi mới phương pháp chưa triệt để, hình thức tổ chức dạy học còn rập khuôn, máy móc. Dẫn đến nội dung các tiết dạy còn nghèo nàn, đơn điệu. - Giáo viên đã biết lựa chọn hình thức tổ chức dạy học cho học sinh nhưng việc vận dụng các hình thức tổ chức dạy học chưa linh hoạt. - Tài liệu tham khảo dành riêng cho bộ môn tin học còn quá ít. Nhất là những tài liệu nói về phương pháp dạy học đặc trưng của môn Tin học. - Môn Tin học mới chỉ là môn tự chọn trong chương trình bậc tiểu học nên chương trình và phân phối chương trình bước đầu chưa có sự thống nhất và đang hoàn chỉnh. - Tuy giáo viên đã được đào tạo cơ bản về kiến thức Tin học, nhưng khi thực hành, máy móc gặp sự cố, trục trặc, giáo viên không xử lý kịp thời dẫn đến học sinh thiếu máy, không thực hành được. * Về phía học sinh: - Đời sống kinh tế của địa phương còn gặp nhiều khó khăn, rất ít học sinh ở nhà có máy vi tính. Vì vậy học sinh chỉ được tiếp xúc với máy vi tính ở trường là chủ yếu, do đó sự tìm tòi và khám phá máy tính với các em học sinh còn hạn chế, nên thao tác của các em chưa thành thạo. - Học sinh thường ngồi tự do, chưa đúng tư thế trước máy tính khi thực hành. - Một số học sinh đứng trước máy tính còn có tâm lý sợ máy hỏng nên việc sử dụng máy tinh còn rất hạn chế. Kết quả khảo sát thực tế tại thời điểm tháng 9/2017 ở khối lớp 3 với tổng số học sinh 54 em như sau: Trước khi thực hiện chuyên đề Mức độ thao tác Số HS Tỷ lệ Thao tác nhanh, đúng 4 7,4 Thao tác đúng 18 33,3 Thao tác chậm 21 38,9 Chưa biết thao tác 11 20,4 Bảng 1 3 Từ kết quả thực trạng và bảng số liệu trên cho thấy: Tỷ lệ học sinh thao tác nhanh và đúng rất ít. Số học sinh thao tác chậm và chưa biết thao tác còn chiếm tỷ lệ cao. Ngồi trước máy tính học sinh đang còn rất lúng túng, thao tác chậm, chưa tự tin. Qua tìm hiểu, tôi thấy nổi bật lên các nguyên nhân sau: Một là: Ban giám hiệu, tổ chuyên môn chưa quan tâm chú trọng nhiều trong việc bồi dưỡng về đổi mới phương pháp dạy học đối với môn Tin học. Hai là: Bản thân giáo viên chưa chịu khó học hỏi tìm tòi để đổi mới PPDH. Việc đầu tư thời gian nghiên cứu cho tiết dạy chưa nhiều. Ba là: Trong quá trình lên lớp giáo viên tổ chức các giờ học còn thiếu linh hoạt, nặng về áp đặt, chưa phát huy tính tích cực chủ động, sáng tạo của học sinh. Bốn là: Việc đổi mới phương pháp dạy học còn hạn chế, lúng túng, vận dụng chưa có chiều sâu, các giờ học giáo viên chưa mạnh dạn giao việc thực hành cho học sinh. Còn thói quen đọc - chép, thuyết - giảng, lệ thuộc sách giáo khoa. Trăn trở với chất lượng học sinh, tôi luôn đặt ra câu hỏi làm thế nào để học sinh thao tác nhanh, đúng cao hơn và đặc biệt là có nhiều học sinh sử dụng thành thạo máy tính. Bởi vậy cần phải có những giải pháp phù hợp và hữu hiệu để nâng cao chất lượng dạy học tin học ở khối lớp 3. 2.3. Các giải pháp đã sử dụng để giải quyêt vấn đề: Để giúp học sinh lớp 3 học tốt môn Tin học góp phần tích cực trong việc nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh, tôi xin đề xuất một số giải pháp sau: 2.3.1. Tăng cường giáo dục ý thức học tập, thường xuyên uốn nắn tư thế thực hành cho học sinh. Giáo viên luôn chú trọng giáo dục ý thức học tập của học sinh, tạo cho học sinh sự hứng thú trong học tập từ đó sẽ giúp cho học sinh có ý thức vươn lên. Trong mỗi tiết dạy giáo viên nên liên hệ nhiều kiến thức vào thực tế để học sinh thấy được ứng dụng công nghệ thông tin và tầm quan trọng của môn Tin học trong thực tiễn và tương lai sau này. Việc giáo dục ý thức học tập cho học sinh nhất là các giờ học thực hành là rất cần thiết. Vào đầu năm học, trước hết giáo viên cần phổ biến nội quy riêng của phòng Tin học ngay trong buổi học đầu tiên. Đây là cơ sở để quản lí và xử lí đối với học sinh không chấp hành đúng nội quy đề ra. Nội quy phải được đặt ngay trên phòng thực hành, đặt tại vị trí trung tâm phía trên bảng để học sinh dễ dàng quan sát. Các máy tính phải được đánh số thứ tự và có thể giao theo nhóm hai hoặc ba học sinh một máy, các học sinh này có trách nhiệm quản lý và thực hành máy của mình tránh hiện tượng giành máy, gây mất trật tự trong giờ học. Học sinh khối 3 là lứa tuổi hồn nhiên, chưa có ý thức nhiều về hành vi của mình nên giờ thực hành rất dễ xảy ra tình trạng lộn xộn, đùa giỡn trong khi thực hành, ngồi thực hành với tư thế tùy tiện theo thói quen của mình. Vì vậy giáo dục ý thức học tập cho học sinh có vai trò rất quan trọng trong việc hình thành nhân cách của học sinh sau này. Giáo viên cần phải chú ý đúng mức, kịp thời uốn nắn những sai lệch, hình thành những thói quen, thao tác đúng đắn cho học 4 sinh. Bởi vì vốn kiến thức ban đầu luôn có vai trò hết sức quan trọng, là nền tảng cho các cấp học sau này. Những sai lệch ngay từ ban đầu sẽ tạo nền những thói quen không đúng và rất khó sửa chữa, ảnh hưởng đến chất lượng học tập của học sinh. Phải tạo không khí lớp học thoải mái nhẹ nhàng, giáo viên phải làm cho học sinh thương yêu, tôn trọng mình thì tiết học mới đạt hiệu quả. Giáo viên không nên dùng biện pháp mạnh khi học sinh không chép bài vì làm như thế học sinh sẽ không thu hoạch được gì. Đồng thời, trong giờ học giáo viên nên động viên đúng mức đối với học sinh chưa hoặc không làm bài tập, cho dù các em làm sai, trên cơ sở đó giáo viên có thể chỉ ra chỗ sai, chỗ thiếu cho từng học sinh. Bên cạnh đó giáo viên cần khen ngợi, khích lệ kịp thời đối với từng học sinh, làm cho học sinh có lòng tin vào bản thân mình. Giờ học thực hành vẽ của học sinh lớp 3A- Trường TH Nga Lĩnh Giờ thực hành phải thực hiện nghiêm túc giống như một tiết học lý thuyết bình thường. Giáo viên hướng dẫn học sinh ngồi thực hành phải đúng tư thế và đảm bảo các yêu cầu sau: - “Ngồi thẳng, tư thế thoải mái sao cho không phải ngẩng cổ hay ngước mắt khi nhìn vào màn hình, không ngồi nghiêng, ngồi ngửa khi thực hành. - Tay đặt ngang tầm bàn phím và không phải vươn xa, chuột đặt bên tay phải. - Nên giữ khoảng cách giữa mắt học sinh đến màn hình từ 50cm đến 80cm. - Không nên nhìn quá lâu vào màn hình. - Máy tính nên đặt ở vị trí sao cho ánh sáng không chiếu thẳng vào màn hình và không chiếu thẳng vào mắt của học sinh”. 5 Hoc sinh lớp 3B - Trường TH Nga Lĩnh đang thực hành đúng yêu cầu Mặt khác, phòng máy tính phải gọn gàng, sạch sẽ đảm bảo an toàn cho học sinh. Học Tin học phải thường xuyên tiếp xúc với máy tính, mà nhất là học sinh tiểu học ở lứa tuổi còn nhỏ nếu không giáo dục tốt cho học sinh về ý thức vệ sinh học đường khi thực hành máy tính thì học sinh rất dễ mắc các bệnh như cận thị, vẹt cột sống, mệt mỏi khi ngồi học… ảnh hưởng đến sự phát triển cả về thể lực, trí lực của học sinh sau này. Tóm lại: Việc giáo dục cho học sinh có ý thức học tập tốt, giáo viên quan tâm, thường xuyên uốn nắn tư thế ngồi cho học sinh giúp các em phát triển nhân cách, đảm bảo sức khỏe vệ sinh học đường, đảm bảo an toàn phòng máy là cơ sở để học sinh học tốt môn Tin học. 2.3.2. Vận dụng linh hoạt và sáng tạo, lựa chọn nội dung, phương pháp và hình thức tổ chức dạy học phù hợp với từng dạng bài và đối tượng học sinh để nâng cao chất lượng dạy học Tin học. Để thực hiện tốt biện pháp này, giáo viên cần tạo điều kiện để học sinh chiếm lĩnh tri thức, rèn luyện kĩ năng, hình thành thái độ, biết thực hành, vận động một cách linh hoạt không bị động hoàn toàn theo lệnh của giáo viên. Giáo viên đóng vai trò chủ đạo điểu khiển, định hướng quá trình hoạt động của học sinh. Học sinh thông qua những hoạt động cụ thể để định hướng thành động cơ, kiến tạo tri thức mới cho mình. Chẳng hạn khi dạy một nội dung lý thuyết Tin học người giáo viên cần đưa ra một hệ thống rất nhiều câu hỏi từ dễ đến khó. Lúc đầu bao giờ cũng nêu ra những câu hỏi rất dễ để lôi cuốn, phát huy tính tích cực hoạt động đến tất cả các đối tượng học sinh mà nhất là những học sinh chưa hoàn thành, giáo viên cần ưu tiên, khuyến khích các đối tượng này. Sau đó đưa ra các câu hỏi khó dần để tất cả học sinh tham gia ý kiến và tự hình thành tri thức mới, giáo viên góp ý, nhận xét để học sinh xác nhận lại tri thức mới đó. Ví dụ: Chương 1: Làm quen với máy tính. Ở chương này, ngay từ bài học đầu tiên “Người bạn mới của em”. Khi dạy học nội dung là cách tắt máy. Trong sách giáo khoa không trình bày quy 6 trình cũng như các thao tác để tắt máy. Chính vì vậy, giáo viên không nêu trực tiếp cách tắt máy, làm như vậy là áp đặt cho học sinh phải nắm ngay kiến thức mới. Giáo viên tổ chức các hoạt động dạy học khơi dậy sự tích cực, tự giác hoạt động của học sinh. Học sinh tự hoạt động, khám phá, tìm tòi và đưa ra cách tắt máy an toàn. Chẳng hạn: Khi tổ chức hoạt động dạy học, giáo viên nêu câu hỏi: Khi không làm việc nữa, cần tắt máy tính. Nếu em không tắt máy tính mà cứ để máy tính hoạt động suốt cả ngày thì có ảnh hưởng gì? + Yêu cầu học sinh thảo luận nhóm đôi. + Đại diện nhóm trả lời. + Giáo viên yêu cầu học sinh nhận xét và đưa ra kết luận. + Học sinh nhận xét và đưa ra kết luận: Em không tắt máy tính mà cứ để máy tính hoạt động suốt cả ngày thì sẽ tốn điện, máy tính sẽ bị hao mòn nên nhanh hỏng,… Vậy em tắt máy bằng cách nào? Học sinh trả lời theo nhiều cách khác nhau như: Rút nguồn điện, nhấn vào nút Power trên thân máy và trên màn hình, dùng chuột để tắt máy, dùng bàn phím để tắt máy. Đối với những câu hỏi khó, giáo viên có thể tổ chức cho học sinh hoạt động nhóm lớn để học sinh thảo luận đưa ra cách giải quyết hoặc trình chiếu hình ảnh, đoạn phim về thao tác tắt máy … Yêu cầu học sinh quan sát, lựa chọn cách làm hoặc phương án giải quyết. Giáo viên yêu cầu học sinh nêu ý kiến hoặc báo cáo kết quả thảo luận rồi chốt lại kiến thức, kỹ năng cho học sinh. Chẳng hạn: Khi hỏi về cách tắt máy tính an toàn, giáo viên có thể nêu câu hỏi thảo luận nhóm: Có nhiều cách tắt máy khác nhau, nhưng theo em cách tắt máy nào là an toàn, không làm cho máy tính mau hỏng? Nếu em rút phích cắm điện khi máy tính đang hoạt động thì có ảnh hưởng gì? Hay nhấn vào nút Power khi máy tính đang hoạt động thì có ảnh hưởng gì? Giáo viên có thể đưa ra liên hệ thực tế gợi mở để học sinh dễ dàng tìm ra cách giải quyết. Chẳng hạn, một chiếc xe đang chạy trên đường với tốc độ cao nếu phanh gấp dừng đột ngột thì chiếc xe đó như thế nào? Học sinh trả lời được câu hỏi này thì sẽ trả lời được câu hỏi trước đó. Giáo viên có thể nêu câu hỏi để kết luận: Vậy cách tắt máy nào là an toàn nhất, ít làm hư hỏng máy tính? Học sinh tự tìm ra kiến thức mới cho mình. Giáo viên nhận xét: Em tắt máy theo từng bước bằng cách sử dụng chuột hoặc bàn phím là an toàn nhất, máy tính không bị hư hỏng và bền hơn. Học sinh xác nhận lại tri thức mới. Hay khi dạy học với nội dung thực hành, giáo viên không thể áp đặt, bắt buộc học sinh thực hành một cách thụ động theo ý muốn của mình, mà người giáo viên phải có phương pháp để phát huy tính tích cực, tự giác bằng các biện pháp như khuyến khích, khen thưởng, để học sinh tích cực thực hành, chiếm lĩnh tri thức, hình thành kỹ năng, kỹ xảo cho mình. Trong mỗi tiết học giáo viên cần quan tâm đến từng đối tượng học sinh tùy theo trình độ, giáo viên sẽ giao những nhiệm vụ học tập vừa với sức học, tránh những yêu cầu quá dễ hoặc quá khó cho học sinh. Dạy học theo nhóm, trình độ, kết hợp các phương pháp dạy học phù hợp giúp cho tất cả các học sinh cùng 7 tiến bộ. Trong mỗi lớp học bao giờ cũng có những học sinh ở các mức độ khác nhau như: học sinh hoàn thành tốt, học sinh hoàn thành và học sinh chưa hoàn thành. Do vậy nếu giáo viên không phân loại mức độ học sinh, không có phương pháp giảng dạy thích hợp dễ gây nhàm chán cho học sinh hoàn thành tốt, học sinh hoàn thành và tâm lý căng thẳng cho học sinh chưa hoàn thành từ đó dễ nảy sinh tâm lý chán nản, lười biếng cho học sinh. Giáo viên thường xuyên cải tiến nội dung, phương pháp và các hình thức tổ chức dạy học phù hợp trong mỗi tiết học như: - Phối hợp các hình thức dạy học theo lớp, theo nhóm hay hoạt động cá nhân một cách phù hợp có hiệu quả. Tạo nhiều hình thức thi đua trong tổ, nhóm. Ví dụ: Trong chương “Em tập gõ bàn phím” Đây cũng là phần trọng tâm của chương trình lớp 3. Phần này đòi hỏi phải có sự tập luyện thường xuyên thì mới đạt hiệu quả cao. Giáo viên cần giúp học sinh hiểu được lợi ích của việc gõ phím bằng 10 ngón để từ đó học sinh có ý thức hơn trong việc rèn luyện. Khi hướng dẫn học sinh thực hành luyện gõ với phần mềm Mario, thì giáo viên phải hướng dẫn học sinh biết biểu tượng của phần mềm. Cách đặt tay lên bàn phím, cách gõ phím như thế nào? Học sinh quan sát giáo viên thực hành, sau đó thực hành theo nhóm dưới sự hướng dẫn của giáo viên. Kết thúc lượt thực hành các nhóm tự nhận xét, đánh giá để thành viên trong nhóm làm tốt hơn ở những lượt thực hành sau. - Tổ chức các trò chơi học tập, cải tiến các bài tập trong SGK thành trò chơi, câu đố hay giải ô chữ để thu hút sự chú ý ở học sinh,... để các em được học mà chơi, chơi mà học giúp giờ học đạt kết quả. 8 Học sinh lớp 3A- Trường TH Nga Lĩnh đang tập gõ với phần mềm Mario - Giáo viên nên tận dụng những phương tiện sẵn có của môn Tin học áp dụng vào trong giảng dạy lý thuyết để học sinh dễ quan sát và nhận biết như sử dụng các phần mềm, bài giảng điện tử... giúp học sinh tiếp thu bài tích cực, chủ động hơn. Thực hiện giảng dạy bằng giáo án điện tử Như vậy: Khi tổ chức hoạt động dạy học, giáo viên không nên rập khuôn tổ chức một hình thức mà cần thay đổi cá nhân, nhóm, cả lớp. Phương pháp dạy học có thể sử dụng phương pháp truyền thống kết hợp hiện đại, lựa chọn nội dung phù hợp chính là vận dụng linh hoạt, sáng tạo các phương pháp và hình thức tổ chức dạy học tạo hứng thú và phát huy trí lực học sinh nâng cao chất lượng và hiệu quả dạy học. Giáo viên đóng vai trò chủ đạo điều khiển, định hướng quá trình hoạt động của học sinh để giúp học sinh nắm vững kiến thức một cách nhẹ nhàng. Vậy muốn đạt được điều đó giáo viên cần xác định từ mục tiêu bài học, lựa chọn nội dung, phương pháp và hình thức tổ chức dạy học phù hợp. Do đó, việc thay đổi các hình thức học tập ở mỗi phần sẽ giúp cho học sinh hứng thú học tránh nhàm chán và từ đó giúp cho giáo viên phát hiện được năng lực của từng đối tượng học sinh ở từng phần. Đồng thời giáo viên cũng rèn được cho học sinh biết cách sử dụng các phần mềm giúp cho tiết học thực hành có hiệu quả hơn. 2.3.3. Thường xuyên kết hợp lý thuyết và thực hành giúp học sinh nắm vững kiến thức và thao tác thành thạo máy tính. Học sinh tiểu học là lứa tuổi mà tâm lý chưa phát triển, khả năng diễn đạt kém, nếu học lý thuyết chung chung học sinh rất mau quên. Kiến thức Tin học là những nội dung tương đối mới mẻ, xa lạ và có nhiều khái niệm rất trừu tượng đối với học sinh. Hơn nữa Tin học đòi hỏi rất nhiều kỹ năng sử dụng máy tính 9 nhanh chóng và chính xác. Vì vậy, Phương pháp dạy học lý thuyết kết hợp với thực hành có thể nói là mới đối với các môn học khác, nhưng đối với môn Tin học tiểu học thì phương pháp này là không thể thiếu khi dạy bất kì một nội dung Tin học nào. Đây là một phương pháp dạy học chủ đạo trong quá trình dạy học Tin học ở tiểu học. Chẳng hạn khi dạy nội dung tắt máy an toàn nếu yêu cầu học sinh trình bày cách tắt máy an toàn bằng lý thuyết thì đây là một yêu cầu rất khó ngay cả đối với học sinh hoàn thành tốt. Còn nếu yêu cầu học sinh lên tắt máy tính theo cảm tính thì hầu hết học sinh làm được, ngay cả học sinh chưa hoàn thành. Do các em không nắm được các bước thực hiện khi tắt máy. Vì vậy dạy học lý thuyết gắn liền với thực hành trên máy tính là điều kiện rất quan trọng để học sinh tự hình thành tri thức mới, hình thành kỹ năng, kỹ xảo cho mình. Để chiếm lĩnh tri thức Tin học không đòi hỏi cao ở khả năng trình bày lý thuyết mà đòi hỏi học sinh phải có kỹ năng thực hành giỏi, biết sử dụng máy tính thành thạo. Khi dạy nội dung tập vẽ trên máy tính thì theo phân phối chương trình của Bộ giáo dục tất cả đều là tiết thực hành, không có tiết lý thuyết. Như vậy dạy Tin học ở tiểu học đòi hỏi cao ở kỹ năng thực hành của học sinh, hình thành các thao tác nhanh chóng, chính xác khi sử dụng chuột và bàn phím. Đây là cơ sở, là nền tảng của một người mới bắt đầu học Tin học. Nếu đủ máy tính cho mỗi học sinh một máy, thì giờ học Tin học sẽ thực hiện ngay tại phòng máy, kết hợp song song giữa lý thuyết và thực hành, học nội dung nào sẽ thực hành ngay nội dung đó. Ví dụ: Dạy bài 3: “Vẽ đoạn thẳng” Giáo viên cần giới thiệu cho học sinh công cụ Đường Thẳng dùng để vẽ đoạn thẳng, cách sử dụng công cụ Đường Thẳng như thế nào? Trong một tiết thực hành dùng công cụ Đường Thẳng để vẽ Thuyền Buồm theo mẫu: “Giáo viên phải hướng dẫn từng bước cho học sinh: - Bước 1: Dùng công cụ Đường Thẳng vẽ ba đoạn thẳng tạo thành hình tam giác để làm cánh buồm (hình a). - Bước 2: Vẽ một đoạn thẳng đứng làm cột buồm(hình b). a) b) - Bước 3: Vẽ một đoạn thẳng nằm ngang để tạo thân thuyền (hình c). - Bước 4: Vẽ ba đoạn thẳng còn lại nối với nhau để làm thân thuyền (hình d).”[3] 10 c) d) Giáo viên thực hành cho học sinh quan sát. Sau đó giao bài tập thực hành cho học sinh, hướng dẫn (theo nhóm) trực tiếp trên máy cho học sinh dễ quan sát thao tác của cô và lời nói của cô. Trong khi thực hành, nếu học sinh nào chưa thực hành được, giáo viên tiếp tục hướng dẫn từng bước cho học sinh đó hoặc cầm tay để hướng dẫn các bước thực hiện vẽ. Hệ thống các bài tập thực hành, các bài tập phải phù hợp với nội dung của bài giảng và liên hệ với một số môn học khác trong chương trình học của các em. Các bài tập không quá dài, nâng dần từ mức đơn giản đến phức tạp, ngoài ra giáo viên cũng phải kết hợp những bài đã học trước để học sinh ôn lại và vận dụng thực hành một cách có hệ thống. Ví dụ: Dạy bài “Vẽ đường cong”. Trong tiết thực hành với bài vẽ con cá sau: “Giáo viên hướng dẫn cho học sinh: để vẽ đường cong thứ nhất (hình Bước 1: Dùng công cụ Đường cong a). Bước 2: Dùng công cụ Đường cong để vẽ đường cong thứ hai có hướng cong ngược với đường cong thứ nhất (hình b). Bước 3: Dùng công cụ Đường Thẳng để vẽ đuôi, vây và mắt cá (hình c) và chọn các màu như trên hình Bước 4: Sử dụng công cụ Tô màu mẫu để tô màu cho con cá (hình d).” [3] Ở hình trên ngoài vẽ đường cong ra học sinh còn phải sử dụng công cụ vẽ đoạn thẳng, màu vẽ đã học ở bài trước để vẽ và màu nền để trang trí cho các hoa văn của hình con cá. Từ hình con cá trên các em sẽ liên tưởng đến bài học trang trí hình những hình lá, hình quả táo, hình cái chén (Môn hoạt động giáo dục Mỹ 11 thuật ở lớp 3) và sáng tạo trong vẽ một số hình trang trí đã học (ở môn hoạt động giáo dục Mỹ thuật lớp 3). Trong giờ thực hành giáo viên nên tạo không khí thi đua học tập giữa các nhóm bằng cách phân công các nhóm làm bài thực hành, sau đó các nhóm tự nhận xét (dưới sự chỉ dẫn của giáo viên), để tạo được sự hứng thú học tập và sáng tạo trong quá trình thực hành. Giáo viên tận dụng những nguồn tài nguyên sẵn có của máy vi tính, hoặc truy cập mạng để tìm kiếm thông tin, tìm kiếm tài nguyên trên Internet phục vụ cho quá trình dạy và học. Ví dụ: Phần mềm trò chơi rèn luyện về cách sử dụng chuột (Blocks); Luyện gõ bằng 10 ngón tay (Mario); phần mềm luyện tư duy, tính toán, giải trí (Phần mềm cùng học toán 3, Dots, Soukoban)…. Trò chơi Blocks Như vậy: việc dạy học lý thuyết kết hợp thực hành giúp học sinh nắm vững kiến thức một cách dễ dàng, phát huy được tính chủ động sáng tạo của học sinh, giúp học sinh thao tác thành thạo với máy tính. Do vậy, việc giáo viên phối kết hợp giữa việc truyền thụ kiến thức lý thuyết với thực hành là một phương pháp rất cần thiết trong dạy học môn tin hoc, tạo cho học sinh thói quen học tập trong quá trình lĩnh hội tri thức mới, hình thành kỹ năng, kỹ xảo đem lại hiệu quả, nâng cao chất lượng dạy học. 2.4. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiện đối với hoạt động giáo dục, với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường. Qua quá trình áp dụng các biện pháp trên vào giảng dạy môn tin học đối với học sinh khối 3 ở trường tiểu học Nga Lĩnh– Nga Sơn – Thanh Hóa, bản thân thấy rằng giờ học Tin học đã thực sự có chất lượng được thể hiện qua bảng kết quả như sau: Kết quả khảo sát thực tế tại thời điểm tháng 4/2018 ở khối lớp 3 với tổng số học sinh 54 em như sau: Mức độ thao tác Sau khi thực hiện chuyên đề 12 Số HS Tỷ lệ Thao tác nhanh, đúng 22 40,7% Thao tác đúng 27 50% Thao tác chậm 5 9,3% Chưa biết thao tác 0 0% Bảng 2 Qua bảng số liệu cho thấy khi vận dụng các giải pháp trên vào giảng dạy học Tin học lớp 3 trình bày ở trên đã thành công: Giờ học sôi nổi, hiệu quả, học sinh hứng thú học tập. Từ việc ngại giao tiếp với máy tính nay các em đã tự tin ngồi trước máy tính để học và thực hành. Học sinh sử dụng thành thạo chuột và bàn phím máy tính tăng lên rõ rệt. Tiết học diễn ra nhẹ nhàng, gây hứng thú học tập cho học sinh. Các em không những nắm chắc kiến thức mà còn thấy các em học tập phấn khởi hơn, tiếp thu bài nhanh hơn, có chất lượng thực sự. Ít có trường hợp không hiểu bài, phần đông là thuộc bài và làm được bài ngay tại lớp, giảm thiểu tối đa thời gian học ở nhà. So sánh kết quả đạt được sau khi thực hiện chuyên đề ở bảng 2 với bảng 1 cho thấy: + Mức độ thao tác nhanh, đúng tăng 33,3%. + Mức độ thao tác đúng tăng: 16,7%. + Mức độ thao tác chậm đã giảm: 29,6%. + Mức độ chưa biết thao tác thực sự đã giảm rõ rệt: 20,4%. 3. Kết luận và kiến nghị: 3.1. Kết luận Qua nghiên cứu, thử nghiệm và áp dụng sáng kiến, bản thân đã thu được những thành công nhất định. Học sinh học tập với tinh thần thoải mái, hào hứng và quan trọng hơn đây là cánh cửa đầu tiên mở ra cho các em một tầm nhìn rộng lớn về sự phát triển của công nghệ thông tin, việc ứng dụng các phần mềm vào trong học tập, đồng thời mở ra cho các em một hướng học tập mới bắt kịp với thời đại đó là: thói quen tự học, học với tinh thần trách nhiệm cao, tự nghiên cứu và tự tìm tòi tri thức, thúc đẩy các em có ý thức vươn lên trong học tập, hỗ trợ tốt cho học sinh giải toán VIOLYMPIC, IOE qua mạng và tham khảo các chương trình học trên mạng. Trong quá trình nghiên cứu và ứng dụng vào công tác giảng dạy Tin học bản thân rút ra bài học kinh nghiệm sau: - Giáo viên có kế hoạch bồi dưỡng để nâng cao kiến thức bản thân đáp ứng được những yêu cầu đổi mới, cập nhật thông tin một cách đầy đủ, chính xác. - Muốn có giờ dạy đạt hiệu quả cao, bản thân mỗi giáo viên dạy Tin học nhận thức được cần phải có kế hoạch bồi dưỡng Tin học cho bản thân bằng cách tự tìm tòi, tham khảo các tài liệu có liên quan và có thể hỏi các đồng nghiệp của trường bạn. - Bên cạnh tìm hiểu kiến thức về Tin học, giáo viên cũng phải tìm hiểu các kiến thức khác như văn hoá, kinh tế, chính trị, xã hội, tiếng Anh để tự nâng cao nhận thức của bản thân. 13 - Bên cạnh đó giáo viên cần bồi dưỡng, rèn luyện thêm cho các em tính cẩn thận, chịu khó, chăm chỉ. Có như vậy các em mới có khả năng tiếp cận và vươn xa hơn. - Vận dụng triệt để đổi mới phương pháp trong dạy học phát huy tính tích cực chủ động của học sinh. Tạo điều kiện cho học sinh tự học, tự tìm tòi, tự rút ra cách giải giúp các em nhớ lâu kiến thức và là cơ sở sau này các em học tập nghiên cứu kiến thức cao hơn. - Hạn chế tối đa việc giảng giải của giáo viên. Khuyến khích, động viên, khen thưởng kịp thời đối với học sinh. 3.2. Kiến nghị: - Phòng giáo dục, Ban giám hiệu quan tâm nhiều hơn nữa và đầu tư trang, thiết bị và đồ dùng dạy học hiện đại, để nâng cao chất lượng giảng dạy và đào tạo môn tin học cho học sinh. - Tổ chức các chuyên đề để học hỏi, trao đổi phương pháp, kinh nghiệm giảng dạy với đồng nghiệp và các chuyên viên. Trên đây là một số biện pháp mà tôi đã áp dụng vào dạy môn Tin học đối với học sinh khối 3 ở Trường tiểu học Nga Lĩnh - Nga Sơn - Thanh Hóa. Tuy nhiên còn nhiều yếu tố khách quan và chủ quan và vẫn còn nhiều mặt hạn chế. Rất mong được sự đóng góp ý kiến của đồng nghiệp để tôi hoàn thiện hơn trong quá trình giảng dạy. Xin chân thành cảm ơn! XÁC NHẬN CỦA THỦ TRƯỞNG Nga Lĩnh, ngày 15 tháng 5 năm 2018 ĐƠN VỊ Tôi xin cam đoan đây là SKKN của mình viết, không sao chép nội dung của người khác Người thực hiện Mai Thị Lan Mai Văn Thanh 14 TÀI LIỆU THAM KHẢO 1. SGV Cùng học Tin học quyển 1, quyển 2, quyển 3. Tác giả: Nguyễn Xuân Huy, Bùi Việt Hà, Lê Quang Phan, Hoàng Trọng Thái, Bùi Văn Thanh. NXB giáo dục. 2. SGK Cùng học Tin học quyển 1. Tác giả: Nguyễn Xuân Huy, Bùi Việt Hà, Lê Quang Phan, Hoàng Trọng Thái, Bùi Văn Thanh. NXB giáo dục 3. Thực hành Cùng học Tin học quyển 1. Tác giả: Bùi Văn Thanh, Phạm Thị Thanh Nam, Nguyễn Thị Nguyên Thúy, Đặng Bích Việt. NXB giáo dục. 4. Nghị quyết số 29 về đổi mới căn bản toàn diện Giáo dục đào tạo và Nghị quyết Đại hội XII Đảng cộng sản Việt Nam. 5. Tham khảo qua các trang mạng Internet liên quan đến phương pháp dạy học môn Tin học tiểu học. 15 SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGA SƠN SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH LỚP 3 HỌC TỐT MÔN TIN HỌC Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC NGA LĨNH - NGA SƠN Người thực hiện: Mai Văn Thanh Chức vụ: Giáo viên Đơn vị công tác: Trường Tiểu học Nga Lĩnh SKKN thuộc lĩnh vực (môn): Tin học THANH HOÁ NĂM 2018 16
- Xem thêm -