Xây dựng và sử dụng câu hỏi hướng dẫn học sinh quan sát PTTQ nhằm phát huy tính tích cực học tập trong dạy học chương I, II (phần VSV) Sinh học 10 chương trình cơ bản

  • Số trang: 50 |
  • Loại file: PDF |
  • Lượt xem: 40 |
  • Lượt tải: 0
minhtuan

Đã đăng 15929 tài liệu

Mô tả:

tr­êng ®¹i häc s­ ph¹m hµ néi 2 khoa sinh - ktnn l­u thÞ thuý thµnh Líp k29b - sinh x©y dùng vµ sö dông c©u hái h­íng dÉn häc sinh quan s¸t pttq nh»m ph¸t huy tÝnh tÝch cùc häc tËp trong d¹y häc ch­¬ng I,II (phÇn vsV) sinh häc 10 ch­¬ng tr×nh c¬ b¶n kho¸ luËn tèt nghiÖp Chuyªn ngµnh: Ph­¬ng ph¸p d¹y häc sinh häc ng­êi h­íng dÉn khoa häc: ths. nguyÔn ®×nh tuÊn Hµ Néi - 05 /2007 Tr­êng §¹i häc S­ ph¹m Hµ Néi 2 Kho¸ luËn tèt nghiÖp Lêi c¶m ¬n ! Em xin bµy tß lßng biÕt ¬n s©u s¾c tíi thÇy gi¸o – Th¹c sü NguyÔn §×nh TuÊn ®· tËn t×nh híng dÉn em trong suèt qu¸ tr×nh thùc hiÖn ®Ò tµi nµy. Em còng xin ch©n thµnh c¶m ¬n c¸c thÇy, c« gi¸o bé m«n sinh häc trêng THPT Hoµng Quèc ViÖt – Trêng THPT Kho¸i Ch©u vµ c¸c thÇy, c« gi¸o trong tæ ph¬ng ph¸p gi¶ng d¹y khoa Sinh – KTNN cïng c¸c c« chó th viÖn – Trêng §HSP Hµ Néi 2 ®· t¹o ®iÒu kiÖn gióp ®ì em trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn ®Ò tµi nµy. Ngêi thùc hiÖn Sinh viªn : Lu ThÞ Thuý Thµnh SV: L­u ThÞ Thuý Thµnh - Líp K29B 1 Tr­êng §¹i häc S­ ph¹m Hµ Néi 2 Kho¸ luËn tèt nghiÖp C¸c ch÷ viÕt t¾t Bµi tËp vÒ nhµ : BTVN C©u hái : CH D¹y häc sinh häc : DHSV Duy vËt biÖn chøng :DVBC §èi chøng : §C Gi¸o viªn : GV Häc sinh : HS Ph¬ng ph¸p d¹y häc : PPDH Ph¬ng tiÖn trùc quan : PTTQ TÝnh tÝch cùc : TTC Thùc nghiÖm :TN Trung häc phæ th«ng : THPT TÕ bµo : TB S¸ch gi¸o khoa : SGK Sinh häc : SH Vi sinh vËt : VSV Vi khuÈn : VK SV: L­u ThÞ Thuý Thµnh - Líp K29B 2 Tr­êng §¹i häc S­ ph¹m Hµ Néi 2 Kho¸ luËn tèt nghiÖp LêI CAM §OAN ! Em xin cam ®oan ®©y lµ c«ng tr×nh nghiªn cøu cña riªng em. C¸c sè liÖu,kÕt qu¶ thu ®îc trong khãa luËn nµy lµ:trung thùc,cha ®îc c«ng bè trong bÊt k× c«ng tr×nh khoa häc nµo. Ngêi thùc hiÖn Sinh viªn:Lu ThÞ Thóy Thµnh SV: L­u ThÞ Thuý Thµnh - Líp K29B 3 Tr­êng §¹i häc S­ ph¹m Hµ Néi 2 Kho¸ luËn tèt nghiÖp Môc lôc Lêi c¶m ¬n Trang C¸c ký hiÖu viÕt t¾t Lêi cam ®oan PhÇn 1. Më ®Çu 1 PhÇn 2: Néi dung 3 Ch¬ng 1. Tæng quan vÊn ®Ò nghiªn cøu 3 1. Lîc sö vÊn ®Ò nghiªn cøu 3 2. C¬ së lý luËn 4 Ch¬ng 2. §èi tîng vµ ph¬ng ph¸p 7 Ch¬ng 3. KÕt qu¶ nghiªn cøu 9 1. CÊu tróc vµ néi dung ch¬ng I, II (phÇn VSV) Sinh häc 10 – 9 Ch¬ng tr×nh c¬ b¶n 2. HÖ thèng c©u hái híng dÉn häc sinh quan s¸t PTTQ trong DH 10 ch¬ng I, II (phÇn VSV) Sinh häc 10 – Ch¬ng tr×nh c¬ b¶n. 3. ThiÕt kÕ bµi häc sö dông c©u hái híng dÉn HS quan s¸t 13 PTTQ. 4. Thùc nghiÖm s ph¹m. 33 PhÇn 3. KÕt luËn vµ ®Ò nghÞ 35 1. KÕt luËn 35 2. §Ò nghÞ 35 Tµi liÖu tham kh¶o 36 Phô lôc SV: L­u ThÞ Thuý Thµnh - Líp K29B 4 Tr­êng §¹i häc S­ ph¹m Hµ Néi 2 Kho¸ luËn tèt nghiÖp Phô lôc §¸p ¸n c¸c c©u hái ®· x©y dùng ch¬ng 1, 2 (phÇn VSV) Bµi 22. Dinh dìng, chuyÓn ho¸ vËt chÊt vµ n¨ng lîng ë VSV. CH 1: Mét sè lo¹i VSV: Vi khuÈn, vi t¶o, trïng roi, vi nÊm, §VNS… CH 2: NhËn xÐt vÒ h×nh d¹ng, kÝch thíc, n¬i ë cña VSV. + H×nh d¹ng: ®ang d¹ng. + KÝch thíc: rÊt nhá. + N¬i ë: mäi n¬i. CH 3: VSV lµ nh÷ng c¬ thÓ sèng cã kÝch thíc rÊt nhá, ph¶i quan s¸t b»ng kÝnh hiÓn vi. CH 4: C¬ së ®Ó ph©n biÖt 2 h×nh thøc dinh dìng: tù dìng vµ dÞ dìng lµ nguån cacbon chñ yÕu. CH 5: C¬ së ®Ó ph©n biÖt VSV quang dìng vµ VSV ho¸ dìng lµ nguån cung cÊp n¨ng lîng. CH 6: C¸c kiÓu dinh dìng ë VSV (b¶ng trong SGK-99). + Quang tù dìng. + Ho¸ tù dìng. + Quang dÞ dìng. + Ho¸ dÞ dìng. CH 7: PhiÕu häc tËp 1. Néi dung Cã O2 hay kh«ng cã O2 ChÊt cho ®iÖn tö ChÊt nhËn ®iÖn tö cuèi cïng N¬i diÔn ra S¶n phÈm H« hÊp HiÕu khÝ cã ChÊt HC O2 MSC CO2, H2O, NL SV: L­u ThÞ Thuý Thµnh - Líp K29B KÞ khÝ Lªn men Kh«ng Kh«ng ChÊt HC ChÊt HC ChÊt v« c¬ (NO2) ChÊt HC SO2, CO2 MTBC MTBC GiÊm, rîu… CO2, chÊt HC, NL 5 Tr­êng §¹i häc S­ ph¹m Hµ Néi 2 Kho¸ luËn tèt nghiÖp Bµi 23: Qu¸ tr×nh tæng hîp vµ ph©n gi¶i c¸c chÊt ë VSV CH 1: S¬ ®å tæng hîp c¸c chÊt. - Tæng hîp axit nuclªic Baz¬nitric (A, T, G, X, U) §êng 5C Nuclª«tit axit nucleic H3PO4 (AND,ARN) - Tæng hîp pr«tªin: (Axit amin)n Pr«tªin - Tæng hîp lipit: Glixerol + axit bÐo Lipit - Tæng hîp Polisaccarit: (Gluc«z¬)n + ADP – Gluc«z¬ (Gluc«z¬)n+1 + ADP CH 2: øng dông cña qu¸ tr×nh tæng hîp c¸c chÊt ë VSV. + S¶n xuÊt m× chÝnh, thøc ¨n giµu dinh dìng. + Cung cÊp nguån Pr«tªin ®¬n bµo. CH 3: Ph©n gi¶i Polisaccarit. Polisaccarit xenluloz¬ ®êng ®¬n CO2 + rîu axit… Mïn CH 4: øng dông cña qu¸ tr×nh ph©n gi¶i. - Lµm íc m¾m, níc chÊm c¸c lo¹i. - S¶n xuÊt rîu, bia. - Lµm söa chua, muèi da… - Xö lý r¸c th¶i… CH 5: Ph©n biÖt 2 qu¸ tr×nh tæng hîp vµ ph©n gi¶i. Tæng hîp Ph©n gi¶i - C¸c ph©n tö ®¬n gi¶n liªn kÕt ®Ó t¹o - C¸c hîp chÊt phøc t¹p ®îc ph©n c¾t hîp chÊt phøc t¹p. thµnh c¸c ph©n tö ®¬n gi¶n råi ®îc hÊp thô vµ ph©n gi¶i tiÕp ë trong TB. - N¨ng lîng tÝch luü trong liªn kÕt - N¨ng lîng ®îc gi¶i phãng. ho¸ häc. SV: L­u ThÞ Thuý Thµnh - Líp K29B 6 Tr­êng §¹i häc S­ ph¹m Hµ Néi 2 Kho¸ luËn tèt nghiÖp Bµi 25: Sinh trëng ë VSV. CH 1: NhËn xÐt vÒ sù sinh trëng ë VSV. + Sinh trëng ë VSV ®îc hiÓu lµ sinh trëng cña quÇn thÓ VSV. + VSV sinh trëng nhanh (VD: ë E.coli 20’ TB ph©n chia 1 lÇn). + Sè lîng TB cña quÇn thÓ t¨ng theo cÊp sè nh©n. (Nt = N0 x 2n) CH 2: V× vi khuÈn sinh trëng nhanh => dÔ dµng g©y bÖnh tiªu chÈy vµ lan réng. CH 3: Trong nu«i cÊy kh«ng liªn tôc QTVK sinh trëng theo mét ®êng cong gåm 4 pha: + Pha tiÒm ph¸t + Pha luü thõa + Pha c©n b»ng + Pha suy vong CH 4: §Æc ®iÓm tõng pha sinh trëng - Pha tiÒm ph¸t: + Vi khuÈn thÝch nghi víi m«t trêng + Nt kh«ng t¨ng - Pha luü thõa: Nt t¨ng theo cÊp sè nh©n - Pha c©n b»ng: Nt ®Æt cùc ®¹i - Pha suy vong: Nt gi¶m dÇn CH 5: §Ó thu ®îc khèi lîng VSV lín nhÊt th× nªn dõng l¹i ë pha c©n b»ng. V× Nt ®¹t cùc ®¹i CH 6: §Ó kh«ng x¶y ra pha suy vong cÇn ph¶i: - Cung cÊp chÊt dinh dìng liªn tôc. - LÊy ra lîng dÞch nu«i cÊy t¬ng ®¬ng CH 7: Trong m«i trêng tù nhiªn, ®å thÞ sinh trëng cña VSV kh«ng cã pha log v×: - ChÊt dinh dìng h¹n chÕ SV: L­u ThÞ Thuý Thµnh - Líp K29B 7 Tr­êng §¹i häc S­ ph¹m Hµ Néi 2 Kho¸ luËn tèt nghiÖp - §iÒu kiÖn sinh trëng (PH, t0) lu«n thay ®æi. CH 8: §Æc ®iÓm cña qu¸ tr×nh sinh trëng ë VSV trong nu«i cÊy liªn tôc: - Kh«ng cã pha suy vong. CH 9: So s¸nh nu«i cÊy kh«ng liªn tôc vµ nu«i cÊy liªn tôc. Néi dung M«i trêng nu«i cÊy Nu«i cÊy kh«ng liªn tôc Nu«i cÊy liªn tôc - Kh«ng bæ sung dinh dìng. - Bæ sung dinh dìng liªn tôc. - Kh«ng lÊy ra chÊt th¶i vµ - LÊy dÞch nu«i cÊy ra 1 lîng sinh khèi TB d thõa. t¬ng ®¬ng. - QuÇn thÓ VSV sinh trëng ë - §Æc ®iÓm sinh trëng cña VSV. QuÇn thÓ VSV sinh trëng theo 4 pha: tiÒm ph¸t, luü thõa, c©n b»ng vµ suy vong. pha luü thõa trong thêi gian dµi. - Kh«ng cã pha suy vong. - MËt ®é VSV t¬ng ®èi æn ®Þnh. CH 10: øng dông cña nu«i cÊy VSV. - Thu Pr«tªin ®¬n bµo. - S¶n xuÊt chÊt cã ho¹t tÝnh sinh häc: aa, enzim, kh¸ng sinh … - Nghiªn cøu sinh trëng cña VSV. Bµi 26. Sinh s¶n ë VSV. CH 1: Qu¸ tr×nh ph©n ®«i ë vi khuÈn: + Mµng sinh chÊt gÊp nÕp t¹o h¹t mªz«x«m. + ADN b¸m vµo h¹t mªz«x«m vµ nh©n ®«i vµ nh©n ®«i t¹o 2 ADN con. + H×nh thµnh v¸ch ng¨n, t¸ch t¹o 2 TB con. CH 2: Sù n¶y chåi: TB mäc ra 1 chåi, chåi nµy lín dÇn vµ t¸ch t¹o TB con. CH 3: Sù h×nh thµnh bµo tö ®èt ë vi khuÈn: sîi sinh dìng bÞ ph©n c¾t thµnh chuçi bµo tö. SV: L­u ThÞ Thuý Thµnh - Líp K29B 8 Tr­êng §¹i häc S­ ph¹m Hµ Néi 2 Kho¸ luËn tèt nghiÖp CH 4: Néi bµo tö lµ cÊu tróc t¹m nghØ cña vi khuÈn, ®îc h×nh thµnh bªn trong TB sinh dìng cña vi khuÈn. CH5: - Bµo tö kÝn: H×nh thµnh bªn trong c¸c tói n»m ë ®Ønh sîi nÊm khÝ sinh. Bµi 27: CH 1: C¸c nh©n tè vi lîng cã vai trß quan träng trong qu¸ tr×nh c©n b»ng ¸p suÊt thÈm thÊu, ho¹t ho¸ enzim. CH 2: Mét sè chÊt thêng dïng trong gia ®×nh, trêng häc vµ bÖnh viÖn: Cån, gia ven, thuèc tÝm, kh¸ng sinh … CH 3: Sö dông yÕu tè vËt lÝ ®Ó øc chÕ sù sinh trëng cña VSV hoÆc tiªu diÖt VSV. CH 4: PhiÕu häc tËp 2. C¸c yÕu tè ¶nh hëng tíi VSV øng dông 1. NhiÖt ®é - ¶nh hëng tíi tèc ®é ph¶n øng sinh ho¸ trong TB nªn VSV sinh s¶n nhanh hay chËm. - NhiÖt ®é cao -> thanh trïng - C¨n cø vµo kh¶ n¨ng chÞu nhiÖt chia VSV thµnh 4 nhãm: - NhiÖt ®é thÊp -> k×m h·m sinh trëng cña VSV. (t0) + VSV a l¹nh ( < 150C) + VSV a Êm (20 – 400C) + VSV a nhiÖt (55-650C) + VSV a siªu nhiÖt (750C). 2. §é Èm (A0) - Hµm lîng níc trong m«i trêng quyÕt ®Þnh ®é Èm. H2O - Níc dïng ®Ó khèng chÕ sù sinh trëng cña VSV. Dung m«i hoµ tan. Tham gia c¸c ph¶n øng ph©n huû SV: L­u ThÞ Thuý Thµnh - Líp K29B 9 Tr­êng §¹i häc S­ ph¹m Hµ Néi 2 Kho¸ luËn tèt nghiÖp - C¨n cø vµo nhu cÇu ®é Èm -> VSV ®îc chia lµm 2 nhãm. + a Èm + a kh« 3. §é pH - ¶nh hëng tíi tÝnh thÊm qua mµng, ho¹t ®éng chuyÓn ho¸ c¸c chÊt trong TB… - Dùa vµo ®é pH -> VSV chia lµm 3 nhãm: - T¹o ®iÒu kiÖn nu«i cÊy thÝch hîp. + a axit (pH = 4 -6) + a trung tÝnh (pH = 6-8) + a kiÒm (pH = 9-11) 4. ¸nh s¸ng T¸c ®éng tíi sù h×nh thµnh bµo - Sö dông ¸nh s¸ng ®Ó øc chÕ tö, sinh s¶n, tæng hîp s¾c tè… hoÆc tiªu diÖt VSV. 5. Ptt - G©y c¬ nguyªn sinh SV: L­u ThÞ Thuý Thµnh - Líp K29B B¶o qu¶n thùc phÈm 10 Tr­êng §¹i häc S­ ph¹m Hµ Néi 2 Kho¸ luËn tèt nghiÖp phÇn 1: më ®Çu 1. lý do chän ®Ò tµi. HiÖn nay chóng ta ®ang sèng trong thêi k× ph¸t triÓn nh­ vò b·o cña khoa häc - c«ng nghÖ. Sù ra ®êi cña nh÷ng lÝ thuyÕt vµ thµnh tùu míi víi kh¶ n¨ng øng dông s©u vµ réng vµo ®êi sèng x· héi ®· lµm cho khoa häc - c«ng nghÖ trë thµnh lùc l­îng s¶n xuÊt trùc tiÕp t¹o ra cña c¶i, vËt chÊt. Cïng víi sù ph¸t triÓn cña thÕ giíi, ViÖt Nam ®ang b­íc vµo giai ®o¹n CNH - H§H víi môc tiªu tíi n¨m 2020 sÏ tõ mét n­íc n«ng nghiÖp vÒ c¬ b¶n trë thµnh nø¬c c«ng nghiÖp, héi nhËp víi céng ®ång quèc tÕ. VËy lµm thÕ nµo ®Ó thùc hiÖn môc tiªu trªn? NghÞ quyÕt ®¹i héi ®¶ng toµn quèc lÇn VIII ®· kh¼ng ®Þnh: "Gi¸o dôc vµ ®µo t¹o lµ quèc s¸ch hµng ®Çu ph¸t triÓn gi¸o dôc nguån nh©n lùc chÊt l­îng cao lµ mét trong nh÷ng ®éng lùc quan träng thóc ®Èy sù nghiÖp CNH - H§H, yÕu tè c¬ b¶n ®Ó ph¸t triÓn x· héi, t¨ng tr­ëng kinh tÕ nhanh vµ bÒn v÷ng": X· héi ph¸t triÓn ®· ®Æt ra nhiÖm vô cho c¸c nhµ tr­êng ngµy nay lµ ph¶i ®µo t¹o thÕ hÖ trÎ thµnh nh÷ng con ng­êi ph¸t triÓn toµn diÖn, nhµ tr­êng kh«ng chØ cung cÊp nh÷ng th«ng tin mang tÝnh thêi ®¹i mµ cßn ph¶i d¹y c¸ch sö lÝ nguån th«ng tin thu ®­îc. ChÝnh v× vËy vÊn ®Ò ®æi míi gi¸o dôc theo h­íng ph¸t huy TTC häc tËp cña häc sinh kh«ng chØ lµ yªu cÇu cña thêi ®¹i mµ cßn lµ yªu cÇu cÊp b¸ch cña sù ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi cña ®Êt n­íc ta. §æi míi PPDH lµ chuyÓn tõ viÖc thÇy gi¶ng trß ghi sang h­íng dÉn ng­êi häc chñ ®éng t­ duy trong qu¸ tr×nh tiÕp cËn kiÕn thøc. N©ng cao chÊt l­îng c©u hái vÊn ®¸p lµ mét trong nh÷ng biÖn ph¸p ph¸t huy TTC häc tËp cña häc sinh, cã tÝnh kh¶ thi vµ ®¹t hiÖu qu¶ s­ ph¹m cao, ®Æc biÖt lµ trong ®iÒu kiÖn c¬ së vËt chÊt d¹y häc con thiÕu thèn,bëi lÏ c©u hái cã t¸c dông SV: L­u ThÞ Thuý Thµnh - Líp K29B 11 Tr­êng §¹i häc S­ ph¹m Hµ Néi 2 Kho¸ luËn tèt nghiÖp h­íng dÉn HS quan s¸t cã ®Þnh h­íng, ph¸t huy hiÖu qu¶ cña PTTQ trong DH sinh häc. Nh­ vËy viÖc sö dông c¸c CH, BT vµPTTQ trong DH lµ v« cïng cÇn thiÕt .§Æc biÖt lµ hiÖn nay, khi sgk míi ®· ®­îc ®­a vµo gi¶ng d¹y chÝnh thøc ë tr­êng THPT ë c¶ n­íc. Tõ thùc tÕ cho thÊy viÖc sö dông CH ®Ó h­íng dÉn HS quan s¸t PTTQ cßn ch­a cao. PhÇn lín CH ®­îc sö dông d­íi d¹ng t¸i hiÖn kiÕn thøc.V× vËy cÇn ph¶i cã nh÷ng biÖn ph¸p phï hîp ®Ó ®­a CH vµo h­íng dÉn HS tiÕp cËn tri thøc nhê PTTQ trong kh©u gi¶ng bµi míi.Tõ nh÷ng lÝ do trªn, t«i ®· lùa chän ®Ò tµi: "x©y dùng vµ sö dông CH h­íng dÉn HS quan s¸t PTTQ nh»m ph¸t huy TTC häc tËp trong d¹y häc ch­¬ng I,II (PHÇN VSV) sinh häc 10 - ch­¬ng tr×nh c¬ b¶n". 2. môc tiªu vµ nhiÖm vô. 2.1. môc tiªu. B­íc ®Çu x©y dùng vµ sö dông CH h­íng dÉn HS quan s¸t PTTQ, nghiªn cøu SGK, tæ chøc ho¹t ®éng häc tËp cña HS vµ thiÕt kÕ bµi häc theo h­íng ph¸t huy TTC häc tËp nh»m n©ng cao chÊt l­îng d¹y vµ häc . 2.2. nhiÖm vô. - Ph©n tÝch ch­¬ng I, II (phÇn VSV). + X¸c ®Þnh môc ®Ých cña ch­¬ng. + Ph©n tÝch cÊu tróc cña ch­¬ng . + X¸c ®Þnh thµnh phÇn kiÕn thøc. - X©y dùng hÖ thèng CH h­íng dÉn HS quan s¸t PTTQ. - ThiÕt kÕ bµi häc theo h­íng ph¸t huy TTC häc tËp. - Thùc nghiÖm s­ ph¹m, ®¸nh gi¸ hiÖu qu¶ cña viÖc sö dông CH h­íng dÉn HS quan s¸t PTTQ trong DHSH 10. SV: L­u ThÞ Thuý Thµnh - Líp K29B 12 Tr­êng §¹i häc S­ ph¹m Hµ Néi 2 Kho¸ luËn tèt nghiÖp phÇn 2. néi dung ch­¬ng 1. tæng quan vÊn ®Ò nghiªn cøu 1. Lù¬c sö vÊn ®Ò nghiªn cøu. 1.1. Trªn thÕ giíi. Vµo nh÷ng n¨m 1920, lÇn ®Çu tiªn PPDHTC ®· xuÊt hiÖn ë Anh víi sù h×nh thµnh nhµ tr­êng kiÓu míi. Trong ®ã chó ý tíi sù ph¸t triÓn trÝ tuÖ cña häc sinh. Sau gÇn 50 n¨m th× ph¸t triÓn më réng ë hÇu hÕt c¸c n­íc: Anh, Ph¸p, §øc, MÜ vµ Liªn x« cò. N¨m 1945 ë Ph¸p ®· h×nh thµnh tr­êng häc thÝ ®iÓm trong ®ã mäi ho¹t ®éng cña líp häc tuú thuéc vµo s¸ng kiÕn vµ høng thó cña HS. §Õn nh÷ng n¨m 1970 - 1980 th× ®· ¸p dông ®¹i trµ PPDHTC tõ tiÓu häc tíi trung häc. N¨m 1970, ë MÜ ®· ®­a PPDHTC vµo thÝ ®iÓm ë 200 tr­êng, ë ®ã GV tæ chøc ho¹t ®éng häc tËp cña häc sinh b»ng phiÕu häc tËp. HiÖn nay xu thÕ cña thÕ giíi lµ c¶i tiÕn PPDH nh»m ®µo t¹o con ng­êi n¨ng ®éng, s¸ng t¹o, cã ph­¬ng ph¸p tù häc, tù nghiªn cøu, ®Æt ng­êi häc vµo vÞ trÝ trung t©m, ng­êi häc võa lµ chñ thÓ võa lµ ®èi t­îng cña qu¸ tr×nh d¹y häc. 1.2. Trong n­íc. N¨m 1960 víi khÈu hiÖu: "BiÕn qu¸ tr×nh ®µo t¹o thµnh qu¸ tr×nh tù ®µo t¹o". N¨m 1970 trë ®i th× vÊn ®Ò ®æi míi GD ®­îc quan t©m nhiÒu h¬n. Næi bËt lµ c«ng tr×nh cña NguyÔn Sü Tú mang tªn "C¶i tiÕn PPDH nh»m ph¸t huy trÝ th«ng minh cña HS". GS TrÇn B¸ Hoµnh víi "RÌn luyÖn trÝ th«ng minh cña HS th«ng qua ch­¬ng di truyÒn-biÕn dÞ". N¨m 1980 trë ®i th× cã nhiÒu ch­¬ng tr×nh kh¸c nhau: GS §inh Quang B¸o ( 1951) NguyÔn §øc Thµnh (1985) Lª §×nh Trung, Vò §øc L­u(1985). SV: L­u ThÞ Thuý Thµnh - Líp K29B 13 Tr­êng §¹i häc S­ ph¹m Hµ Néi 2 Kho¸ luËn tèt nghiÖp N¨m 2000 ®Õn nay lu«n ®Ò cËp tíi PPDHTC, lÊy HS lµm trung t©m trong c¸c ®ît tËp huÊn GV vµ thay SGK. 2. C¬ së lý luËn 2.1 TÝnh tÝch cùc häc tËp. 2.1.1 B¶n chÊt cña TTC häc tËp. - Theo quan ®iÓm cña chñ nghÜa duy vËt lÞch sö :TTC lµ phÈm chÊt cña con ng­êi vµ Khaclanov ®· ®­a ra: "TTC lµ tr¹ng th¸i ho¹t déngcña chñ thÓ". - Theo Rebrova: TTC häc tËp cña häc sinh lµ mét hiÖn t­îng s­ ph¹m thÓ hiÖn sù g¾ng søc cao vÒ nhiÒu mÆt trong häc tËp. - Theo GS TrÇn B¸ Hoµnh: "TTC nhËn thøc lµ tr¹ng th¸i ho¹t ®éng cña HS ®Æc tr­ng ë kh¸t väng häc tËp vµ sù cè g¾ng trÝ tuÖ, nghÞ lùc cao trong qu¸ tr×nh n¾m v÷ng tri thøc". 2.1.2. C¸c biÖn ph¸p ph¸t huy TTC häc tËp. - Theo GS TrÇn B¸ Hoµnh, ®Ó ph¸t huy TTC häc tËp cña häc sinh nªn sö dông c¸c biÖn ph¸p sau: + VËn dông d¹y häc nªu vÊn ®Ò. + T¨ng c­êng c«ng t¸c ®éc lËp cña häc sinh. + N©ng cao chÊt l­îng CH vÊn ®¸p. 2.2. N©ng cao chÊt l­îng CH - Mét biÖn ph¸p ph¸t huy TTC häc tËp cña häc sinh. 2.2.1.Kh¸i niÖm CH. C©u hái lµ mét yªu cÇu,mét ®ßi hái ,mét mÖnh lÖnh ®­îc diÔn ®¹t b»ng ng«n tõ nh»m yªu cÇu HS thùc hiÖn b»ng lêi hoÆc ch÷ viÕt. CH lµ mÖnh ®Ò chøa ®ùng c¸i ®· biÕt vµ c¸i ch­a biÕt. CH = c¸i ®· biÕt + c¸i ch­a biÕt. Khi chñ thÓ gi¶i quyÕt tèt mèi quan hÖ gi÷a c¸i ®· biÕt vµ c¸i ch­a biÕt trong CH th× lóc ®ã CH míi trë thµnh s¶n phÈm cña qu¸ tr×nh nhËn thøc. SV: L­u ThÞ Thuý Thµnh - Líp K29B 14 Tr­êng §¹i häc S­ ph¹m Hµ Néi 2 Kho¸ luËn tèt nghiÖp 2.2.2. C¸c d¹ng CH. - C¨n cø vµo møc ®é t­ duy th× cã thÓ chia thµnh 2 lo¹i CH: + CH t¸i hiÖn th«ng b¸o. +CH ph¸t hiÖn th«ng b¸o hay cßn gäi lµ CH t×m tßi bé phËn(®µm tho¹i Orixtic). - C¨n cø vµo môc ®Ých sö dông vµ TTC, chñ ®éng cña HS th× cã thÓ ph©n thµnh 5 lo¹i CH: + CH kÝch thÝch sù quan s¸t, chó ý. + CH yªu cÇu ph©n tÝch, so s¸nh. +CH yªu cÇu tæng hîp, kh¸i qu¸t ho¸, hÖ thèng ho¸. + CH liªn hÖ thùc tiÔn. + CH kÝch thÝch t­ duy s¸ng t¹o. 2.3. Ph­¬ng tiÖn trùc quan (PTTQ). 2.3.1. Vai trß cña PTTQ - PTTQ lµ nh÷ng ®èi t­îng nghiªn cøu ®­îc quan s¸t trùc tiÕp b»ng gi¸c quan. - Trong d¹y häc PTTQ lµ c«ng cô (ph­¬ng tiÖn) ®­îc GV vµ HS sö dông nh»m t¹o ®iÒu kiÖn cho häc sinh tri gi¸c trùc tiÕp. B»ng c¸c gi¸c quan gióp ng­êi häc chñ ®äng tÝch cùc kh¸m ph¶ trÝ thøc,h×nh thµnhc¸c kÜ n¨ng ho¹t ®äng trÝ tuÖ,ph¸t triÓn n¨g lùc t­ duy. 2.3.2 C¸c lo¹i PTTQ. - VËt tù nhiªn: MÉu sèng, mÉu ng©m, tiªu b¶n Ðp kh«... - VËt t­îng h×nh: M« h×nh, tranh vÏ, ¶nh, phim... - ThÝ nghiÖm. Trong ®ã tranh vÏ, s¬ ®å ®­îc sö dông nhiÒu nhÊt trong SGK sinh häc nãi chung vµ sinh häc 10 nãi riªng. 2.3.3. Nguyªn t¾c x©y dùng CH h­íng dÉn häc sinh quan s¸t PTTQ trong DHSH. SV: L­u ThÞ Thuý Thµnh - Líp K29B 15 Tr­êng §¹i häc S­ ph¹m Hµ Néi 2 Kho¸ luËn tèt nghiÖp - CH ph¶i chøa ®ùng ®iÒu ®· biÕt vµ ®iÒu ch­a biÕt. Néi dung CH ph¶i ®¶m b¶o tÝnh chÝnh x¸c, khoa häc. - CH ph¶i phï hîp víi tr×nh ®é ng­êi häc. - CH ph¶i ph¸t huy TTC häc tËp cña HS. - CH ph¶i ph¶n ¸nh ®­îc tÝnh logic, hÖ thèng cña néi dung DH. - CH ph¶i thÓ hiÖn ®­îc tÝnh kh¸i qu¸t cao. Ngoµi ra khi x©y dùng CH cßn ph¶i ®¶m b¶o tÝnh trùc quan vµ tÝnh thùc tiÔn. §Æc ®iÓm nµy xuÊt ph¸t tõ c¬ së "SH lµ mét khoa häc thùc nghiÖm" vµ vai trß cña PTTQ. 2.4. Quy tr×nh x©y dùng CH h­íng dÉn HS quan s¸t PTTQ. - X¸c ®Þnh môc tiªu quan s¸t. - Ph©n tÝch néi dung kiÕn thøc qua dÊu hiÖu ë PTTQ. - T×m c¸c kh¶ n¨ng cã thÓ x©y dùng CH dÉn d¾t. - X¸c ®Þnh CH dÉn d¾t. - DiÔn ®¹t CH vµ ph¸t triÓn kiÕn thøc. SV: L­u ThÞ Thuý Thµnh - Líp K29B 16 Tr­êng §¹i häc S­ ph¹m Hµ Néi 2 Kho¸ luËn tèt nghiÖp ch­¬ng 2: ®èi t­îng vµ ph­¬ng ph¸p 1. §èi t­îng - Ch­¬ng tr×nh SH 10 – Ch­¬ng tr×nh c¬ b¶n . - Ho¹t ®éng d¹y häc vµ häc SH ë tr­êng THPT. - BiÖn ph¸p n©ng cao chÊt l­îng CH vÊn ®¸p. 2. Ph­¬ng ph¸p nghiªn cøu. 2.1. Ph­¬ng ph¸p lÝ thuyÕt. - Nghiªn cøu môc tiªu, ph­¬ng h­íng vÒ yªu cÇu ®æi míi néi dung SGK sinh häc phæ th«ng. - Nghiªn cøu c¬ së lÝ luËn cña viÖc ®æi míi PPDH, c¸c biÖn ph¸p ph¸t huy TTC häc tËp, c¸c CH ph¸t huy TTC cña HS. 2.2. Ph­¬ng ph¸p quan s¸t s­ ph¹m. §iÒu tra thùc tr¹ng sö dông CH trong DHSH nãi chung vµ trong h­íng dÉn quan s¸t PTTQ nãi riªng. 2.3. Ph­¬ng ph¸p thùc nghiÖm. 2.3.1. Môc ®Ých thùc nghiÖm. - KiÓm tra hiÖu qu¶ cña c¸c thiÕt kÕ bµi häc sö dông CH h­íng dÉn häc sinh quan s¸t PTTQ. - X¸c ®Þnh tÝnh kh¶ thi vÊn ®Ò nghiªn cøu. 2.3.2. Ph­¬ng ph¸p. - Chän tr­êng, líp: + Líp thùc nghiÖm: 10A4. + Líp ®èi chøng : 10A6. T¹i tr­êng THPT Hoµng Quèc ViÖt, TP B¾c Ninh. - Bè trÝ thùc nghiÖm: + Líp TN: Bµi häc thiÕt kÕ theo h­íng sö dông CH h­íng dÉn häc sinh quan s¸t PTTQ. SV: L­u ThÞ Thuý Thµnh - Líp K29B 17 Tr­êng §¹i häc S­ ph¹m Hµ Néi 2 Kho¸ luËn tèt nghiÖp + Líp §C: Bµi häc thiÕt kÕ theo PP vÊn ®¸p t¸i hiÖn th«ng b¸o. - TiÕn hµnh gi¶ng d¹y: Cïng mét gi¸o viªn d¹y ë c¶ líp TN vµ §C víi néi dung kiÕn thøc, ®iÒu kiÖn d¹y häc vµ thêi gian nh­ nhau. 2.3.3 §¸nh gi¸ kÕt qu¶. - KT lÇn1: Tr­íc khi thùc nghiÖm ®Ó kiÓm tra ®é ®ång ®Òu vÒ kiÕn thøc vµ t­ duy cña häc sinh hai líp TN vµ §C. - KT lÇn 2: Sau khi d¹y bµi 25. - KT lÇn 3: Sau khi kÕt thóc ch­¬ng II. Bµi kiÓm tra ®­îc chÊm theo thang ®iÓm 10, ph©n lo¹i: KÐm (1-2), YÕu (3-4), Trung b×nh (5-6), Kh¸ (7-8), Giái (9-10) vµ so s¸nh b»ng tØ lÖ %. SV: L­u ThÞ Thuý Thµnh - Líp K29B 18 Tr­êng §¹i häc S­ ph¹m Hµ Néi 2 Kho¸ luËn tèt nghiÖp ch­¬ng 3: kÕt qu¶ nghiªn cøu 1. CÊu tróc vµ néi dung ch­¬ng I, II (phÇn VSV) Sinh häc 10. 1.1. Ch­¬ng I: ChuyÓn ho¸ vËt chÊt vµ n¨ng l­îng ë VSV. 1.1.1 CÊu tróc gåm 3 bµi: Bµi 22: Dinh d­ìng chuyÓn ho¸ vËt chÊt vµ n¨ng l­îng ë VSV. Bµi 23: Qóa tr×nh tæng hîp vµ ph©n gi¶i c¸c chÊt ë VSV. Bµi 24: Thùc hµnh lªn men etylic vµ lactic. 1.1.2. Môc tiªu vÒ kiÕn thøc vµ kĩ năng: - Néi dung cña ch­¬ng 1 nh»m cung cÊp cho HS tri thøc vÒ ®Æc ®iÓm chung cña VSV, vµ c¬ së x¸c ®Þnh c¸c kiÓu dinh d­ìng cña VSV,c¸c lo¹i m«i tr­êng nu«i cÊy VSV trong phßng thÝ nghiÖm. C¸c ph­¬ng ph¸p chuyÓn hãa vËt chÊt vµ n¨ng l­îng, h« hÊp vµ lªn men.Qóa tr×nh tæng hîp vµ ph©n gi¶i c¸c chÊt ë VSV vµ øng dông trong s¶n xuÊt , ®êi sèng . - H×nh thµnh kÜ n¨ng lµm một sè s¶n phÈm:s÷a chua, muèi rau qu¶... 1.2. Ch­¬ng II: Sinh tr­ëng vµ sinh s¶n cña VSV. 1.2.1. CÊu tróc: gåm 4 bµi: Bµi 25: Sinh tr­ëng ë VSV. Bµi 26: Sinh s¶n ë VSV. Bµi 27: C¸c yÕu tè ¶nh h­ëng tíi sinh tr­ëng cña VSV. Bµi 28: Thùc hµnh: Quan s¸t mét sè VSV. 1.2.2. Môc tiªu vÒ kiÕn thøc vµ kÜ n¨ng: - Cung cÊp cho HS nh÷ng kiÕn thøc c¬ b¶n vÒ sinh tr­ëng vµ sinh s¶n ë VSV,bao gåm:Sù sinh tr­ëng cña QTVSV, quy luËt sinh tr­ëng trong m«i tr­êng nu«i cÊy kh«ng liªn tôc vµ nu«i cÊy liªn tôc lam c¬ së cho viÖc øng dông s¶n xuÊt sinh khèi ®Ó thu ®­îc s¶n phÈm nh­:Pr«tªin,aa,enzim... c¸c h×nh thøc sinh s¶n ë VSV, c¸c yÕu tè ¶nh h­ëng tíi sinh tr­ëng cña VSV. - H×nh thµnh kÜ n¨ng nhuém ®¬n vµ quan s¸t ®­îc mét sè lo¹i VSV. SV: L­u ThÞ Thuý Thµnh - Líp K29B 19
- Xem thêm -