Vai trò của thương hiệu trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành nông sản việt nam.

  • Số trang: 38 |
  • Loại file: PDF |
  • Lượt xem: 15 |
  • Lượt tải: 0
hoangtuavartar

Đã đăng 24898 tài liệu

Mô tả:

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 Lời Nói đầu Thương hiệu đóng vai trò hết sức quan trọng không chỉ đối với hàng hoá của doanh nghiệp, sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp mà còn đối với cả nền kinh tế quốc gia. Thương hiệu là tài sản vô hình vô cùng quý giá của doanh nghiệp, niềm tự hào của dân tộc, biểu tượng tiềm lực kinh tế của một quốc gia. Trong những năm gần đây các doanh nghiệp Việt Nam đã có những chuyển biến rõ rệt trong nhận thức về thương hiệu, xác định đây là công cụ cạnh tranh cực kỳ quan trọng và đã từng bước có sự chuẩn bị về kế hoạch và chiến lược xây dựng thương hiệu. Tuy nhiên, cũng phải thấy rằng, tiềm lực tài chính của các doanh nghiệp Việt Nam còn nhỏ bé nên việc tạo lập, củng cố, quảng bá thương hiệu gặp nhiều khó khăn và hạn chế. ĐÕn nay chúng ta chưa có thương hiệu mạnh để cạnh tranh với các hãng có tên tuổi trên thế giới, ở cả trong nước và ngoài nước. Đặc biệt với ngành nông sản, một trong những ngành chủ chốt trong nÒn kinh tế của đất nước thì vấn đề tạo lập một thương hiệu vững mạnh trên thị trường thế giới là điều hết sức cần thiết mà các nhà kinh tế cần quan tâm. Ngành nông sản Việt Nam đang đứng trước những thách thức và cơ hội to lớn trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế. Vì vậy cần phải tạo lập một thương hiệu vững chắc cho ngành nông sản để nâng cao năng lực canh tranh của ngành nông sản để có thể cạnh tranh với các nước trên thế giới. Đấy chính là vấn đề mà tôi đề cập đến trong đề tài này. Với câu hỏi đặt ra là:” Làm thế nào để nâng cao năng lực canh tranh của ngành nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tê”. Với mong muốn tìm hiểu, nghiên cứu nhằm góp phần trả lời câu hỏi trên, tôi đã chọn đề tài: Vai trò của thương hiệu trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành nông sản Việt Nam. Đề tài được chia thành 4 chương:  Chương I : Thương hiệu và các yếu tố cấu thành thương hiệu.  Chương II: Thực trạng năng lực cạnh tranh của ngành nông sản.  Chương III: Thương hiệu trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành nông sản Việt Nam.  Chương IV: Giải pháp phát triển thương hiệu để nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành nông sản Trong quá trình làm đề án, do hạn chế về tài liệu cũng như kinh nghiêm nên chắc chắn không tránh khỏi những thiếu sót. Vì vậy rất mong sự chỉ bảo góp ý của các thầy để đề án của em được hoàn thiện một cách tốt nhất. Em xin chân thành cảm ơn cô Nguyễn Thu Hường, người đã giúp đỡ em trong quá trình tìm tài liệu và hoàn thành đề án này. 1 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 Chương I: Thương hiệu và yếu tố cấu thành thương hiệu I.Cơ sơ lý luận của thương hiệu 1.Khái niệm về thương hiệu. Trước đây trong nền kinh tế tập trung quan liêu bao cấp, hàng hoá được phân phối theo kế hoạch, giữa người sản xuất và người tiêu dùng không có mối liên hệ với nhau. Chính vì vậy, sản phẩm lưu thông trên thị trường mà không cần tới thương hiệu. Nhưng khi chuyển sang nền kinh tế thị trường, đặc biệt là xu thế toàn cầu hoá hiện nay, thương hiệu đã trở thành một yếu tố cạnh tranh hết sức quan trọng quyết định đến sự thành bại của doanh nghiệp và nền kinh tế quốc gia. Sở dĩ như vậy là do các doanh nghiệp sản xuất hàng hoá muốn thu được nhiều lợi nhuận thì không có cách nào khác là phải được người tiêu dùng biết đến sản phẩm của mình, ghi nhớ sản phẩm của mình và ưa chuộng chúng. Tất cả những điều này sẽ được thực hiện một cách hiệu quả thông qua thương hiệu hµng hoá của doanh nghiệp vì thương hiệu đã khắc hoạ hình ảnh của doanh nghiệp và là tài sản vô hình vô cùng quý giá của doanh nghiệp trong thời buổi cạch tranh khốc liệt như hiện nay. Vậy một câu hỏi đặt ra là:” thương hiệu là gì?”, để trả lời câu hỏi này, cần tìm hiểu các khái niệm: nhãn hiệu hàng hoá, nhãn hiệu thương mại. 2. Các yếu tố cấu thành thương hiệu. 2.1 Nhãn hiệu hàng hoá Thuật ngữ nhãn hiệu trở nên rất phổ biến với người tiêu dùng khi mua sắm những vật dụng cần thiết trong gia đình. Thậm chí nhãn hiệu hàng hoá đã tạo nên thói quen mua hàng của người tiêu dùng đối với những loại hàng hoá nhất định của một công ty nhất định. Và khi nhắc đến một sản phẩm nào đó thì họ liên tưởng đến một nhãn hiệu cụ thể nào đó. Như vậy, nhãn hiệu hàng hoá là dấu hiệu đặc trưng để xác định nhà sản xuất hay nhà cung cấp một loại hàng hoá hay dịch vụ nào đó. Hiệp định về những khía cạnh liên quan đến thương mại quyền sở hữu trí tuệ TRIPS đã định nghĩa như sau:”Nhãn hiệu hàng hoá là bấy kỳ một dấu hiệu hay tổ hợp dấu hiệu nào đó có khả năng phân biệt hàng hoá hay dịch vụ của một doanh nghiệp với hàng hoá, dịch vụ của doanh nghiệp khác.” Trong Bộ Luật Dân Sự Việt Nam đã quy định:” Nhãn hiệu hàng hoá là những dấu hiẹu dùng để phân biệt hàng hoá dịch vụ cùng chủng loại của cơ sở sản xuất kinh doanh. Nhãn hiệu hàng hoá có thể là từ ngữ, hình ảnh hay sự kết hợp của các yếu tố đó được thể hiện bằng nhiều màu sắc”. 2 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 Tóm lại, có thể nói trong định nghĩa về nhãn hiệu hàng hoá nêu lên hai bộ phận: thứ nhất là tên nhãn hiệu, là bộ phận mà ta có thể đọc được. Thứ hai là bộ phận của nhãn hiệu (biểu tượng) là bộ phận của nhãn hiệu mà ta có thể nhận biết được, không đọc dược như hình vẽ màu sắc, ví dụ như hình ảnh con sư tử vàng của hãng bia Tiger. Khi hàng hoá được lưu thông trên thị trường thì nhãn hiệu hàng hoá lúc đó được gọi là nhãn hiệu thương mại. Nhãn hiệu thương mại có thể được đăng ký bảo hộ hay không phụ thuộc vào người chủ nhãn hiệu. Trên thực tế hiện nay cho thấy nếu như nhãn hiệu thương mại đã được đăng ký bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp thì người chủ sỏ hữu sẽ được độc quyền sử dụng nhãn hiệu thương mại dưới sự bảo hộ của pháp luật. Khi đó, chủ sở hữu có thể toàn quyền sử dụng, mua bán, hay cho thuê nhãn hiệu thương mại của mình. Điều này tức là chủ nhãn hiệu có thể định giá cho nhãn hiệu của mình. Với ý nghĩa đó, thương hiệu của hàng hoá ra đời và được hiểu là nhãn hiệu hàng hoá sau khi đã được thương mại hoá, được mua bán trên thị trường. Dưới góc độ xây dựng thương hiệu, tên nhãn hiệu là thành tố cơ bản vì nó thường là yếu tố chính hoặc là liên hệ chính của sản phẩm một cách cô đọng và tinh tế. Tên nhãn hiệu là ấn tượng đầu tiên về một loại sản phẩm/dịch vụ trong nhận thức nhãn hiệu của người tiêu dùng. Vì thế, tên nhãn hiệu là một yếu tố quan trọng thể hiện khả năng phân biệt của người tiêu dùng khi đã nghe hoặc nhìn thấy nhãn hiệu và cũng là yếu tố cơ bản gợi nhớ sản phẩm/dịch vụ trong những tình huống mua hàng. Dưới góc độ pháp luật bảo hộ, tên nhãn hiệu được tạo thành từ sự kết hợp của từ ngữ hoặc các chữ cái có khả năng phân biệt sản phẩm, dịch vụ của doanh nghiệp này với sản phẩm dịch vụ của doanh nghiệp khác đã được bảo hộ và không thuộc các dấu hiệu loại trừ. Đáp ứng yêu cầu này, tên nhãn hiệu sẽ được bảo hộ với tư cách là nhãn hiệu hàng hoá. Interbrand cho rằng doanh nghiệp không nhất thiết lúc nào cũng quẩn quanh với tên nhãn hiệu. Nhận định này đã được Interbrand kiểm nghiệm bằng cuộc khảo sát thực tế kinh nghiệm của những thương hiệu nổi tiếng toàn cầu và kết quả là có 4 tình huống mà doanh nghiệp nên quan tâm và thực sự cần chú trọng vào việc đặt tên nhãn hiệu: (i) sản xuất sản phẩm mới; (ii) mở rộng dòng sản phẩm; (iii) cung cấp loại hình dịch vụ mới; (iv) thành lập doanh nghiệp/liên doanh. Ngoài ra, trong những thời điểm nhất định, doanh nghiệp cũng nên cập nhật một/một số thành tố vào tên nhãn hiệu đã có để tạo cho khách hàng những cảm 3 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 nhận mới về sản phẩm/dịch vụ trẻ hoá nhãn hiệu Ví dụ: "Wave" - "Wave anpha". Cùng với sự phát triển chung của nền kinh tế, khối kiến thức và kỹ năng về đặt tên nhãn hiệu ngày càng phát triển và trở nên khổng lồ với bất kỳ cá nhân nào. Do đó, các chuyên gia đã thừa nhận hiệu quả của làm việc nhóm. Mỗi cái tên đều được ra đời bằng những cách sáng tạo riêng, không theo một khuôn mẫu có sẵn nào ngay cả khi chúng do cùng một nhóm tác giả sáng tạo ra. Tuy nhiên, có một số qui tắc chung mà chuyên gia đều áp dụng trong mỗi dự án đặt tên như: 5 tiêu chí thường dùng để lựa chọn thành tố nhãn hiệu: 1. Sử dụng từ tự tạo: từ tự tạo được tổ hợp từ những ký tự, tạo thành một từ mới phát âm được và không có trong từ điển (Elead, yahoo...) 2. Sử dụng từ thông dụng: từ thông dụng là những từ hiện dùng, thực sự có nghĩa trong một ngôn ngữ nào đó (Future, Rạng ông, Thống Nhất, Trung Thành...) 3. Sử dụng từ ghép: từ ghép là sự kết hợp các từ hiện dùng và các âm tiết dễ nhận biết (VINAMILK, Thinkpad) 4. Sử dụng từ viết tắt: thông thường từ viết tắt được tạo thành từ những chữ cái đầu của tên công ty, từ viết tắt cũng có thể phát âm được và mang một thông điệp nào đó (VNPT, FPT, IBM, LG...) Interbrand cho rằng phát triển thương hiệu không phải bắt đầu từ sự ra đời của sản phẩm hay dịch vụ mà bắt đầu ngay từ khái niệm hướng đến sự hình thành tên nhãn hiệu bởi tên nhãn hiệu là ấn tượng đầu tiên tạo ra nhận thức nhãn hiệu trong tiềm thức người tiêu dùng. 2.2 Logo Dưới góc độ xây dựng thương hiệu, logo là thành tố đồ hoạ của nhãn hiệu góp phần quan trọng trong nhận thức của khách hàng về nhãn hiệu. Thông thường, logo nhằm củng cố ý nghĩa của nhãn hiệu theo một cách nào đó. Các nghiên cứu đều cho thấy lợi ích logo đối với nhận thức nhãn hiệu của khách hàng là rất quan trọng. Logo có thể tạo ra liên hệ thông qua ý nghĩa tự có của nó hoặc thông qua chương trình tiếp thị hỗ trợ. So với nhãn hiệu, logo trừu tượng và độc đáo và dễ nhận biết hơn, nhưng cũng tiền ẩn nguy cơ khách hàng không hiểu logo có ý nghĩa gì với nhãn hiệu nếu không được giả thích thông qua chương trình hỗ trợ trực tiếp. Dưới góc độ pháp luật, logo gồm các yếu tố hình độc đáo, riêng có tạo thành một chỉnh thể thống nhất. Logo tạo ra khả năng phân biệt của sản phẩm vì vậy, logo được xem xét bảo hộ với tư cách là nhãn hiệu hàng hoá. 4 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 Với đặc tính đa dạng của của các yếu tố đồ hoạ, logo có thể là một hình vẽ, một cách trình bày chữ viết (tên doanh nghiệpt, sản phẩm), hoặc kết hợp cả hình vẽ và chữ viết tạo ra một bản sắc riêng của thương hiệu. Logo chính là biểu tượng đặc trưng, là “ bộ mặt” của thương hiệu.Thông thường, các chuyên gia áp dụng ba cách thiết kế logo như sau:  Cách đặt tên nhãn hiệu: là tạo tên cho nhãn hiệu, tên công ty một phong cách thiết kế đặc thù.  Sáng tạo hình ảnh riêng: Những hình ảnh riêng làm người ta liên tưởng đến nhãn hiệu, tên công ty hoặc lĩnh vực kinh doanh.  Kết hợp hình ảnh riêng và tên nhãn hiệu: Logo thể hiện bằng hình vẽ tên nhãn hiệu. Do tính đồ hoạ cao, logo rất dễ nhận biết và tăng khả năng phân biệt của sản phẩm. Trên thị trường có hàng nghìn, then chí hàng chục nghìn logo ở mọi loại hình kinh doanh, nhưng bằng một cách nào đó, chúng ta vẫn có thể nhận biết chúng trong nhưng tình huống giao tiếp nhất định. Đằng sau mỗi cách thể hiện đó là lao động sáng tạo của các chuyên gia. 2.3 Slogan Slogan- khẩu hiệu thương mại, nguyên nghĩa là tiếng hô trước khi xung trận của nhưng chiến binh Scotland. Ngày nay trong thương mại, slogan được hiểu như là khẩu hiệu thương mại của một công ty, là một trong những thành tố quan trọng làm nên một thương hiệu nổi tiếng. Slogan được coi là một phần tài sản vô hình của công ty dù rằng nó chỉ là một câu nói. Để có một slogan hay, ngoài việc đầu tư về chất xám còn phải có sự đầu tư về quản cáo liên tục với những chiến lược dài hạn. Chính vì vậy, khi có được một slogan trong tâm trí khách hàng, slogan đã trở thành một tài sản được vun đắp bằng thời gian, tiền bạc và uy tín của công ty. Một slogan hay phải hội tụ được những yếu tố sau:  Thứ nhất là mục tiêu: một slogan khi được đưa ra phải mang một mục tiêu nhất định và hướng mục tiêu đó. Ví dụ khi Pepsi ra đời thì coca cola đã là một người khổng lồ trong ngành giải khát rồi. Muốn phát triển được thì phải có một slogan nhắm đến một mục tiêu là lấy lại được thị phần từ coca cola. Hãng nước giải khát Pepsi đã lấy khẩu hiệu là:” Generation Next”( thế hệ mới), ý nói đó là một loại nước uống của thế hệ mới và ngầm ý chê bai đối thủ trực tiếp coca cola là loại đồ uống cổ lỗ sĩ. Với slogan hay mang trong mình mục tiêu rõ ràng là đánh vào khách hàng trẻ tuổi, Pepsi đã thu hút được phần đông giới trẻ và vươn vai trở thành một đối thủ đáng gờm của coca cola. 5 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368  Thứ hai là ngắn gọn: Một slogan hay phải luôn là một slogan ngắn gọn, dễ hiểu, dễ đọc. Với nhiệm vụ phải đi vào tiềm thức của khách hàng, không ai đi xây dung matt slogan dai dằng dặc đầy đủ toàn bộ về tính năng, tác dụng, tính ưu việt của sản phẩm cả, bởi khách hàng sẽ chẳng ai bỏ công đi nhớ một slogan dài như vậy. Cà phê Trung Nguyên đã phải bỏ slogan dài cũ đi:” mang lại nguồn cảm hứng sáng tạo mới” bằng một slogan ngắn gọn hơn “ khơi nguồn sáng tạo’. Quả thực slogan sau ngắn gọn, ấn tượng và dễ nhớ hơn nhiều.  Thứ ba là không phản cảm: slogan phải tuyệt đối tránh những từ ngữ có thể gây phản cảm hoặc xúc phạm đến người khác cho dù đó chỉ là một bộ phận khách hàng không lớn.  Thứ tư là cần nhấn mạnh vào lợi ích của sản phẩm: Slogan phải thể hiện được tính năng và lợi ích khi khách hàng sử dụng sản phẩm. Ví dụ như:”connecting people" (kết nối mọi ngườik) của hãng điện thoại Nokia hay “ Luôn luôn lắng nghe. Luôn luôn thấu hiểu” của hãng bảo hiểm quốc tế Prudential. III. Ý nghĩa của thương hiệu 1 Đối với doanh nghiệp Nhà kinh tế Kevin Lane Keller đã viết: “Càng ngày các doanh nghiệp càng nhận thấy rằng một trong những tài sản quý giá nhất của họ chính là thương hiệu”. Thương hiệu đã và đang trở thành thứ tài sản vô hình quan trọng và vũ khí cạnh tranh sắc bén của doanh nghiệp trên thị trường. Năng lực cạnh tranh bằng thương hiệu là danh tiếng, uy tín dựa trên tổng hợp tất cả sự khác biệt và những nét đặc trưng đã được khách hàng chấp nhận. Lợi thế cạnh tranh bằng thương hiệu được thể hiện ở:  Thương hiệu giúp người bán có cơ hội thu hút một nhóm khách hàng trung thành và lưu giữ hình ảnh về sản phẩmT, doanh nghiệp ở những khách hàng tương lai. Trong kinh doanh "đồng tiền đến rồi đồng tiền lại đi" nhưng khách hàng thì phải ở lại. Muốn khách hàng ở lại với mình thì hình ảnh của doanh nghiệp, của sản phẩm phải đọng lại trong họ thông qua một dấu hiệu nhận biết, thương hiệu là dấu hiệu quan trọng nhất.  Thương hiệu đóng vai trò sứ giả khi doanh nghiệp thâm nhập thị trường mới hoặc tung ra sản phẩm mới. Những công ty đa quốc gia thường sở hữu nhiều thương hiệu lớn, đó thực sự là chìa khoá để thâm nhập hầu hết các thị trường trên thế giới. Có thể nói, cho tới nay quá trình toàn cầu hoá là quá trình hội nhập và cạnh tranh của những thương hiệu lớn.  Thương hiệu giúp giảm bớt các chi phí marketing, vì mức độ biết đến và trung thành với thương hiệu đã cao. 6 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 2 Đối với người tiêu dùng. Trong khi khách hàng tìm các sản phẩm và dịch vụ để đáp ứng những mong muốn hay giải quyết các vấn đề của họT, người ta đi tìm cái "đủ tốt”. Theo nghiên cứu của một công ty tư vấn, 60% người tiêu dùng trên thế giới quan tâm đến thương hiệu khi mua sắm; bởi đó là kết quả các kinh nghiệm đã tích luỹ được của người tiêu dùng với một nhận thức về công ty, những con người của công ty và các sản phẩm của nó. Một thương hiệu tốt - sản phẩm được xây dựng qua thời gian từ hàng trăm những điều nhỏ mà doanh nghiệp làm đúng, hay từ những nỗ lực không ngừng vươn lên để khẳng định mình, chính là một hứa hẹn chắc chắn về độ tin cậy, giúp người tiêu dùng tìm được cái “đủ tốt" trong vô số những mời chào. Thương hiệu ngày càng trở nên có ý nghĩa hơn trong bối cảnh ngày nay khi tất cả các lĩnh vực đều phát triển như vũ bão. Cùng với sự phát triển của nền sản xuất hàng hoá, thị trường ngày càng trở nên đông đúc với những hàng hoá cùng loại có vô số đặc điểm, kiểu dáng phong phú với giá cả khác nhau. Sự phổ biến của phương pháp tự chọn trong các siêu thị và các cửa hàng hạ giá càng làm cho người tiêu dùng gặp khó khăn khi đưa ra quyết định cuối cùng. Thương mại điện tử ra đời đã và đang làm thay đổi sâu sắc môi trường kinh tế trong đó có phương thức mua hàng. Chỉ với việc nhấp chuột, người tiêu dùng được ghé thăm các catalog điện tử tràn ngập hàng hoá. Nhưng người tiêu dùng không thể dùng cách thức xem hàng truyền thống trước khi mua. Nếu không có những thương hiệu đáng tin cậy làm chuẩn mực, việc đi mua hàng chẳng khác đi lạc vào một mê cung. Có thể nói, người tiêu dùng đã tiết kiệm được rất nhiều thời gian và công sức trong việc lựa chọn được sản phẩm mong muốn nhất. 3. Thương hiệu mạnh - niềm tự hào của một quốc gia. Khi nói đến Pháp người ta nghĩ ngay đến rượu vang, nói đến Nhật người ta nghĩ ngay đến Sony, Honda, Toyota mặc dù rượu vang không phải là tất cả nước Pháp cũng như Sony, Honda, Toyota không phải là tất cả nước Nhật. Người Mỹ cũng đã phải kinh ngạc trước chất lượng của các xe ô tô và đồ điện tử của Nhật, cũng như ô tô, quần áo và thực phẩm của Châu Âu. Như vậy, việc xây dựng thương hiệu không chỉ thúc đẩy sản phẩm của doanh nghiệp mà còn góp phần tạo nên diện mạo quốc gia. Những thương hiệu mạnh đã quảng bá hình ảnh và trình độ phát triển của nước Nhật, nước Pháp đến toàn thế giới. Những thương hiệu mạnh sẽ đóng vai trò sứ giả để sản phẩm các quốc gia chiếm lĩnh thị trường thế giới, tạo nên những bước đệm vững chắc góp phần đưa đất nước hội nhập kinh tế quốc tế. 7 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 Chương II: Thực trạng năng lực cạnh tranh của ngành nông sản I. Tình hình sản xuất hàng nông sản của Việt NamI Việt Nam với đặc trưng là một nước nông nghiệp, điều kiện khí hậu, địa lý đã tạo điều kiện thuận lợi cho ngành sản xuất nông sản phát triển. Một số mặt hàng đã trở thành thế mạnh của Việt Nam trong thời gian qua như: cà phê, cao su, lúa, hạt điều … Thứ nhất: mặt hàng cà phê được phân bố rộng rãi từ Bắc tới Nam trên nhiều tỉnh trung du, cao nguyên và miền núi. Trước kia cà phê được trồng gồm 3 loại: cà phê chè (Arabica), cà phê vối (Robusta) và cà phê mít (Exceta). Nay chỉ có cà phê chè và cà phê vối được trồng ở những vùng sinh thái khác nhau. Do chú trọng đầu tư thâm canh nên cà phê Việt Nam đã cho năng suất và sản lượng cao. Liên tục trong nhiều nam qua năng suất tăng rõ rệt từ 650-800kg nhân /ha, nay đạt bình quân 1.4tấn nhân /ha, cá biệt có những nơi năng suất đạt từ 4,5-5 tấn nhân /ha. World Bank đánh giá năng suất cà phê vối của Việt Nam 1.48 tấn/ha xếp thứ nhì thế giới sau Contatica là 1.5tấn/ha và xếp trên Thái Lan (0, 99 tấn/ha). Cùng với năng suất, diện tích và sản lượng cà phê của Việt Nam cũng tăng ở mức cao. Thứ 2: Mặt hàng hạt điều. Trong các mặt hàng nông sản xuất khẩu thì hạt điều chiếm một vị trí quan trong với kim ngạch xuất khẩu hàng năm trên 100 triệu USD, xếp thứ ba trên thế giới về sản lượngvà đứng thứ hai thế giới về xuất khẩu. Kế hoạch của ngành điều là đến năm 2010 nâng sản lượng điều thô lên 400 nghìn tấn, xuất khẩu 85.000 tấn hạt điều nhân, kim ngạch 300 triệu USD /năm. Trong những năm qua, ngành hạt điều phát triển một cách tự phát, lại không được quy hoạch. Sản lượng thu hoạch niên vụ 2001 vào khoảng100 nghìn tấn, niên vụ 2002 chỉ còn có 70 nghìn tấn đáp ứng chưa được 30% nhu cầu của máy chế biến. Vụ điều năm 2004 sản lượng đã tăng lên là 180 nghìn tấn và cũng là mức sản lượng tương đối cao so với các năm trước đó. Nhưng nhìn chung năng suất điều của Việt Nam còn rất thấp, bình quân chung cả nước khoảng 7, 5tạ/ha. Nguyên nhân khách quan là do thời tiết thất thường, sâu bệnh nhiều nhưng chính những yếu tố chủ quan lại là yếu tố tác động lâu dài và trực tiếp nhất. Đó chính là giống điều lâu nay đem trông không được tuyển chọn qua các cơ quan 8 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 chuyên ngành, hoàn toàn do nông dân tự chọn, nguồn dinh dưỡng từ đất đã dần cạn kiệt sau nhiều năm thu hoạch nhưng không được bồi dưỡng, làm cỏ, cải tạo. Người nông dân không thực sự hiểu biết về khoa học kỹ thuật mà chỉ dựa vào kinh nghiệm. Hậu quả là làm cho nhiều diện tích cho năng suất thấp, cây điều bị thoái hoá, không ra quả. Do vậy nhà nước cần trợ giúp nông dân qua các công tác khuyến nông và tín dụng trong nông nghiệp, mặt khác cần đầu tư bằng vốn ngân sách, xây dựng hệ thống trại thí nghiệp, chọn giống, nhân giống, phổ biến kỹ thuật cho các vùng sinh thái - sản xuất khác nhau. Đây là yếu tố hàng đầu giúp nông dân nâng cao năng suất. Thứ ba: một số sản phẩm nông nghiệp khác. Một số mặt hàng nông sản khác của nước ta đã có bước phát triển rõ rệt, sản xuất tăng trưởng liên tục với nhịp độ cao, cơ cấu kinh tế đang dần được chuyển dịch theo hướng phát huy lợi thế so sánh của từng vùng, địa phương cũng như trong cả nước, đã hình thành nhiều vùng hàng hoá tập trung tương đối lớn. Kinh tế nông thôn có những bước chuyển biến khá rõ rệt, đời sống nông dân ở nhiều vùng được cải thiện, nhưng vấn đề nổi bật là các loại hàng hoá này có chất lượng thấp, tổ chức tiêu thụ còn nhiều yếu kém, thường xảy ra tình trạng nhiều khi tiêu thụ không bắt kịp nhất là trong vụ thu hoạch, giá cả xuống thấp gây thiệt hại cho nông dân. Tình trạnh này kéo dài làm cho nông dân buộc phải chuyển đổi các loại cây trồng, hoặc quy về sản xuất tự cung tự cấp, hoặc chuyển sang ngành nghề khác. Qua những yếu tố trên đây, có thể thấy tình trạnh sản xuất hàng nông sản Việt Nam vẫn mang tính chất của nền sản xuất nhỏ, tự cung tự cấp và mới đang trong quá trình chuyển sang nền kinh tế hàng hoá, năng suất lao động thấp do đó kéo dài thời gian sản xuất sản phẩm nên không tạo được sức cạnh tranh trên thị trường. II. Thực trạng công nghệ chế biến nông sản Hàng nông sản của Việt Nam ở vị trí khá cao so với các quốc gia khác trong khu vực cũng như trên thế giới, hàng nông sản của nước ta có mặt hầu hết trên tất cả các thị trường của thế giới nhưng lượng ngoại tệ thu về từ hàng nông sản vẫn còn rất khiêm tốn do giá trị xuất khẩu các mặt hàng nông sản như gạo, cà phê, cao su, hạt điều... đều bán thấp hơn giá thế giới từ 20-40USD. Công nghệ và các cơ sở chế biến nông sản của Việt Nam trong thời gian dài ít được quan tâm đầy đủ. Đây là một trong những nguyên nhân chính làm thất thoát 20-30% lượng hàng nông sản hàng năm. Một phần của vấn đề này là do khó khăn về nguồn vốn đầu tư nên trình độ công nghệ thấp kém và chậm được đổi mới, tổn 9 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 thất sau thu ho¹ch còn rất lớn. Cơ sở chế biết hàng nông sản xuất khẩu còn ít như ngành cà phê mới chỉ có khoảng hơn 20 cơ sở chế biết công nghiệp hoàn chỉnh, chủ yếu là sơ chế đảm bảo chiếm khoảng hơn 30% sản lượng cà phê / năm. Mặt hàng hạt điều tuy tuy đã phát triển nhanh và chuyển từ xuất khẩu điều thô sang xuất khẩu nhân hạt điều nhưng mức độ cơ giới hoá trong thu hoạch quy trình công nghệ chế biến điều còn thấp, chưa áp dụng được quy trình chế biến không phế liệu để thu hoạch các sản phẩm chính và các sản phẩm phụ, nên hiệu quả kinh tế thấp. Vì vậy các nhà máy chế biến chưa thể nâng cao đựơc giá thu mua các mặt hàng nông sản thô từ nông dân, một yếu tố để kích thích nông dân tích cực gieo trông hàng nông sản. Đa số công nghệ của nước ta còn đơn giản, thô sơ, lạc hậu, mang nặng tính kinh nghiệm, thập chí những điều kiện tối thiểu như: sân phơi, máy sấy, kho bảo quản cũng không đủ. Do đó vấn đề cần giải quyết là nhà nước cần phải có kế hoạch cân đối lại giữa công suất chế biến và nguồn nguyên liệu, mở rộng hoạt động điều phối giữa các xí nghiệp chế biến hàng nông sản thông qua hội Nông dân Việt Nam. Các ngành chức năng phải đến với doanh nghiệp, tạo điều kiên cho tập thể cá nhân biết làm ăn để khuyến khích và phát triển kinh tế đất nước. Tổng cục đo lường chất lượng, Bộ nông nghiệp và phát triển nông thôn… cần triển khai cụ thể kế hoạch đến từng cơ sở, địa phương, bám sát những nhà kinh doanh. Hơn nữa, các hoạt động của các hiệp hội và chính quyền địa phương là điều kiện cần thiết để khai thác tối đa tiềm năng của địa phương mình. Cần liên kết chặt chẽ nông dân với nhà khoa học, nhà kinh doanh, nhà nước, ngân hàng và truyền thông… để tạo ra sản phẩm có chất lương cao ngay từ khâu gieo trồng, chăm sóc, thu hoạch và tiêu thụ. III. Tình hình xuất khẩu nông sản của Việt NamI Có thể nhận xét rằng nhóm mặt hàng nông sản xuất khẩu chủ yếu của Việt Nam đều có tốc độ tăng trưởng cao hơn tốc độ tăng trưởng bình quân của thế giới và cao hơn nhiều so vơi các đối thủ cạnh tranh trong khu vực như Thái Lan (ở mặt hàng cà phê và gạoë), Indonexia về cà phê và cao su… kim ngạch xuất khẩu gạo của Việt Nam so với Thái Lan có xu hướng tăng từ dưới 30% (trước năm 1998t) lên mức cao hơn trong năm 2000 nhưng với giá cả gạ hơn, tỷ trọng kim ngạch xuất khẩu cà phê của Việt Nam so với ấn Độ cũng tăng mạnh, kim ngạch xuất khẩu cao su của Việt Nam so với Thái Lan cũng tăng lên 13,8% năm 2003. Tổn kim ngạch xuất khẩu của cả nước ngày một tăng, năm sau tăng nhanh hơn năm trước. Xét từ năm 1991, nước ta xuất khẩu đạt 2078 triệu USD thì đến năm 2000 đã đạt tơi 14308 triệu USD ggấp 7 lần, trong đó kim ngạch xuất khẩu 10 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 nông sản đạt 4300 triệu USD, tăng hơn năm 1991 là 3, 9 lần và chiếm 30% tổng kim ngạch xuất khẩu của nền kinh tế. Trong mặt hàng nông sản, lúa gạo vẫn chiếm tỷ trọng cao nhất, sản lượng lúa cả năm cảu nước tăng 1, 2 triệu tấn. Chính phủ cho phép tiếp tục xuất khẩu gạo, cáo doanh nghiệp đã ký kết được nhiều hợp đồng với các nước Châu Phi và một số nước trong khu vực như Malaysia, philipines… Cộng giá xuất khẩu gạo tăng cao nên tổng sản lượng xuất khẩu là 3, 9 triệu tấn (so với năm 2003s) nhưng kim ngạch xuấ khẩu tăng trên 23%, đạt trên 900 triệu USD. Tổng kim ngạch xuất khẩu 4 tỷ USD hàng nông sản trong năm 2004 thực sự là một thành công. Thành quả xuất khẩu này khẳng định việc nâng cao chất lượng, xúc tiến thương mại, xây dung thương hiệu, nâng cao năng lực cạnh tranh của từng ngành hàng. Năm 2004, cùng với các chính sách, hoạch đinh của các cơ quan quản lý, hầu hết các doanh nghiệp, hiệp hội ngành hàng đã có những bước đi cụ thể, bước đầu có kết quả trong việc khẳng định vị thế sản phẩm của mình trên thị trường quốc tế. Tổng công ty chè đã tập trung xây dựng thương hiệu có mẫu mã bao bì đạt tiêu chuẩn quốc tế với tổng chi phí quản cáo khoảng 5 triệu USD, đồng thời xây dung mội sàn giao dịch chè ở Hà Nội tạo điều kiện thuận lợi cho sản phẩm chè “ xuất ngoại” . Hiệp hội hồ tiêu cũng đã có chương trình kìm tốc độ tăng diện tích để tập trung vào việc nâng cao chất lượng, phấn đấu đạt 60% sản lượng hồ tiêu đạt chất lượng cao trong năm 2007. Các doanh nghiệp xuất khẩu gạo cũng đang thúc đẩy chương trình 1 triệu ha sản xuất lúa chất lượng cao bằng việc tăng cường việc ký hợp đồng bao tiêu gạo chất lượng cao, gạo đặc sản với nông dân. Sản phẩm cà phê cũng vươn đến những thị trường Mỹ, Châu Âu bằng thương hiệu “ Made in Viet Nam” … 11 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 Bảng 1. Sản lượng và kim ngạch xuất khẩu của cac mặt hàng nông sản chủ yếu của Việt Nam giai đoạn 1995-2005. Kim ngạch xuất khẩu (triệu Sản lượng xuất khẩu (1000 tấn) USD) TT Năm Cà Cao Cà Cao Chè Gạo Chè Gạo phê su phê su 1 1995 2058 248,1 138,1 18,8 530 595,5 193,5 26,5 2 1996 3047 281,4 194,5 21 868 420 163,3 29 3 1997 3682 391,6 192 32,2 801 497,5 194,6 48 4 1998 3800 382 197 33,2 1100 593,8 127,5 50,5 5 1999 4500 487,5 265 37 1080 592 145 46 6 2000 3500 694 280 44,7 840 842,76 153,2 56 7 2001 3700 706 310,5 46 906 860,7 157,5 58 8 2002 4200 740 360 49 945,8 863,8 162,3 63 9 2003 4700 825,7 412,9 57 1178,5 935 194,2 76,5 10 2004 4790 837 483,5 61 1194 961,8 197,6 79 11 2005 4983 934 491,7 67 1237,6 983,3 199.4 83.5 Nguồn: Tập chí kinh tế Việt Nam và thế giới 2004-2005 Qua những số liệu trên cho thấy mặt hàng nông sản xuất khẩu chủ lực của Việt Nam đều tăng do kéo theo nguồn thu ngoại tệ cũng tăng lên đóng góp phần lớn làm tăng cán cân thương mại và nguồn ngoại tệ của quốc gia. Số liệu cũng cho thấy mặt hàng goạ và cà phê là có mức chênh lệch nhất trong 4 mặt hàng so với các đối thủ cạnh tranh. Sau đây ta đi phân tÝch cụ thể mặt hàng cà phê – là mặt hàng có nguồn thu ngoại tệ lớn nhất so với các mặt hàng nông sản khác. có thể nói cà phê là thức uống mà được nhiều người ưu thích, là măt hàng xuất khẩu ở nhiều thị trường và đem lại nguồn thu ngoại tệ lớn.  Phân chia xuất khẩu theo thị trường. Trước kia thị trường xuất khẩu cà phê của Việt Nam chủ yếu là các nước thuộc khu vực I. Liên Xô là thị trường chính, khố lượng xuất khẩu cà phê của Việt Nam sang thị trường này là 55-60%. Từ cuối năm 1985 trở đi Việt Nam bắt đầu xuất sang các nước thuộc khu vực II. Thời kỳ này, Việt Nam chưa gia nhập Hiệp Hội cà phê quốc tế (ICO) nên việc xuất khẩu chỉ là xuất thử hoặc qua trung gian, thường là Singapore với tỷ lệ 30-40% tổng sản lượng bằng 60% lượng xuất khẩu sang khu vực II với giá thấp và chất lượng không cao trong khi chất lượng yêu cầu của các nước tiêu thụ trực tiếp lại rất cao. Đến năm 1994 trở đi Việt 12 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 Nam mới thâm nhập vào thị trường Châu Âu, Nhật, Mỹ, giảm lượng xuất khẩu qua trung gian Singapore, nâng kim ngạch xuất khẩu lên đáng kể. Sự có mặt của cà phê Việt Nam trên thị trường Mỹ là chứng nhận cho cố gắng to lớn của những nhà xuất khẩu Việt Nam. Bảng 2: Thị trường xuất khẩu cà phê của Việt Nam. Đơn vị: Tấn Khu vực Châu Mỹ Châu á Châu Phi Châu Âu Châu úc Tổng 1995-1996 67.084 45.045 6.767 94.982 6.913 220.755 1996-1997 1997-1998 1998-1999 84.255 87.834 69.381 32.248 45.943 28.564 11.729 4.816 5.340 189.084 243.297 278.125 7.038 8.839 15.483 324.318 390.279 396.893 Tạp chí kinh tế phát triển số 125 tháng 3/2001 Qua bảng số liệu trên cho thấy nếu như niên vụ 1995-1996 thị trường Châu á nhập 45.045 tấn cà phê chiếm 20, 4 tổng sản lượng xuất khẩu của Việt Nam, thị trường Châu Âu nhập 94.982 tấn (chiếm 43,03%) thì trong niên vụ 1998-1999 thị trường Châu á chỉ còn nhập 28.564 tấn cà phê (chiếm 7c,2%), thị trường Châu Âu nhập 278.125 tấn (chiếm 70,08%). Điều này chứng tỏ các nhà xuất khẩu cà phê của Việt Nam đang từng bước việc hạn chế việc xuất qua trung gian cà cố gắng mở rộng thị trường sang các quốc gia có nhu cầu tiêu thụ cà phê lớn như: Mỹ, Anh, Pháp…  Phân chia xuất khẩu theo số lượng. Lượng cà phê xuất khẩu của Việt Nam được thể hiện qua bảng dưới đây. Bảng 3: Lượng xuất khẩu cà phê Việt Nam năm 1998-2004. Niên vụ 1998-1999 1999-2000 2000-2001 2001-2002 2002-2003 2003-2004 Sản lượng cà phê Lượng cà phê Tỷ lệ xuất khẩu thu hoạch (tấn) xuất khẩu L (tấn) (%) 235.000 220.755 93,94 362.000 324.318 89,58 400.000 390.279 97,56 420.000 396.893 94,45 600.000 546.000 90,83 750.000 683.400 91,12 Tạp chí kinh tế phát triển tháng 3/2004 13 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 Qua bảng số liệu trên cho thấy 6 năm trở lại đây lượng cà phê xuất khẩu tăng nhiều và có xu hướng tiếp tục tăng trong những năm tới. Hàng năm tỷ lệ xuất khẩu so với sản lượng khá ổn định và giữ ở mức cao, đa số rưd 90% trở lên. Con số này phản ánh chủ trương đẩy mạnh xuất khẩu nông sản của Việt Nam.  Theo giá cả. Nhìn chung giá nông sản của Việt Nam thường thấp hơn so với một số nước, bên cạnh đó nước ta thường xuất khẩu theo giá FBO nên giá trị thu về thường không cao. Thêm vào đó diễn biến về giá cả trong những năm qua cũng đã làm cho hàng nông sản Việt Nam đã khó khăn lại càng khó khăn hơn, giá nông sản liên tục giảm đã làm ảnh hưởng đến tình trạnh sản xuất và tiêu thụ ở Việt Nam. Sau đây là bảng xuất khẩu hàng nông sản về giá trị và sản lượng trong những năm gần đây. Bảng 4: Xuất khẩu hàng nông sản năm 2004-2005. Năm 2004 Năm 2005 Mặt Trị giá Trị giá Lượng Giá BQ Lượng Lượng hàng (Tr (Tr (1000tấn) (USD/tấn) (1000tấn) (USD/tấn) USD) USD) Gạo 3200 1098 382,46 5000 1320 402,7 Cà Phê 690 1384,8 1246,63 800 1413,32 1321 Cao su 320 634,4 591,671 400 761,301 637 ChèC 43 59,67 1163,599 60 83 1633,94 Hạt 49 152,65 5537,683 56 167 6300 điềuH Tạp chí thương nghiệp và thị trường Việt Nam năm 2005. IV. Thự trạng khả năng cạnh tranh của ngành nông sản Việt Nam trong thời gian qua.  Về giá cả. Hầu hết các mặt hàng nông sản chủ lực đề tăng cả về sản lượng và kim ngạch xuất khẩu: gạo tăng 26%, cà phê tăng 38%, cao su tăng 33%, chè tăng 34%...Tổng kim ngạch xuất khẩu ước tính đạt hơn 4 tỷ USD tăng 30% so với năm 2004. Sự ảnh hưởng của chất lượng giá cả nông sản nên lượng xuấ khẩu của Việt Nam thường có giá thấp hơn một số nước trên thế giới, có thể nói đây là một lợi thế của ngành nông sản Việt Nam nhưng cũng là bất lợi cho người sản xuất vì giá thành sản xuất ra một đơn vị hàng nông sản còn rất cao, có khi gia bán lại không bù đắp được chi phí sản xuất nên gây thiệt hại lớn cho người sản xuất. 14 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 Trong thời gian qua, thực tế thì có một số diện tích trồng cây nông sản đã bị phá bỏ như: cà phê, cao su, điều để trồng cây khác có lợi ích kinh tế hơn. Vấn đề hiện nay là cần phải có những biện pháp trước mắt và lâu dài để giảm giá thành sản xuất, nâng cao khả năng cạnh tranh.  Về chất lượng. Có thể nói chất lượng hàng nông sản xuất khẩu được cải thiện đáng kể ở hầu hết các mặt hàng. Tỷ lệ gạo chất lượng cao đã tăng rõ rệt 85% năm 2000 lên 93% năm 2004, tỷ lệ gaok chất lượng thấp chỉ còn dưới 10%. Tuy nhiên gạo n] ơc ngoài tràn vào Việt Nam như Thái Lan hơn hẳn ta về mùi vị, hình dáng, kích thước và tỷ lệ thuỷ phân. Cùng với gạo, chất lượng các hàng nông sản khác cũng có những tiến bộ đáng kể như mặt hàng cà phê loại 1 tăng từ 18% (vụ 20002001) lên 24% năm 2004, loại B giảm từ 60% (2000-2001) xuống còn 7% (2004-2005) Tỷ lệ cao su thượng hạng tăng từ 94, 04 năm 2001 lên 97,3% năm 2004. Tuy đã tăng được tỷ trọng phẩm cấp cao nhưng mẫu mã đơn điệu nên chưa thâm nhập được vào phần thị trường cấp cao và do đó giá bán luôn thấp hơn giá của đối thủ cạnh tranh gây thua thiệt cho hoạt động sản xuất và xuất khẩu. Mặc dù nông sản Việt Nam có chất lượng khá tốt nhưng các loại có chất lượng không đồng đều, tỷ lệ phế phẩm còn cao. Hầu hết trong những năm gần đây, một số dây chuyền chế biến nông sản được nhập ngoại có quy trình công nghệ tiên tiến nhưng chưa khai thác được tối đa công suất. Nhìn chung, khoảng 70% sản lượng nông sản hàng năm được chế biến tại các hộ gia đình, chất lượng không cao. Gần 30% qua chế biến tại các cơ sỏ sản xuất công nghịêp có dây chuyền phần lớn đã lại hậu, sản phẩm dùng làm nguyên liệu, do đó giá trị kim ngạch xuất khẩu nông sản không cao là một tất yếu.Tóm lại cần nâng cao chất lượng của nông sản Việt Nam nhằm nâng cao khả năng cạnh tranh trên trường quốc tế.  Về hệ thống thu thập thông tin - dự đoán và nghiên cứu thị trường. Kinh doanh mặt hàng nông sản của các doanh nghiệp Việt Nam hiện nay chủ yếu bằng hình thức mua bán theo hợp đồng kỳ hạn, giá cả được xác định dựa vào giá giao dịch nông sản trong ngày của thị trường khu vực. Yếu tố quan trọng của việc thúc đẩy xuất khẩu nông sản là thông tin và các dữ liệu thị trường phải chính xác, kịp thời so với thị trường thế giới để làm cơ sở phân tích dự đoán thị trường và đưa ra các quyết định mua bán. Đây là điều quan trọng nhất mà cũng là điều mà các nhà xuất khẩu nông sản của Việt Nam đang thiếu. Có thể thấy rằng bộ phận tham tán thương mại của Viẹt Nam ở nước ngoài đã không thực hiện tốt việc thu thập và cung cấp thông tin về thị trường cho các doanh nghiệp. 15 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 Chính vì vậy, nguồn thông tin hạn hẹp duy nhất về thị trường thế giới mà các nhà doanh nghiệp có đượng là nhờ mua của các hãng nước ngoài. Chính từ nguồn thông tin này và một số nguồn thông tin hạn chế khác tự thu thập được, kết hợp với kinh nghiệm và cảm tính kinh doanh của doanh nghiệp để ra quyết định. Các quyết định đưa ra dụa trên những cơ sở trên thường măc phải một số những hạn chế nhất định. Vấn đề đặt ra là phải cải thiệp và nâng cao hệ thống thu thập thông tin để có thể có những quyết định đúng đắn, nắm bắt được sự biến động của thị trường một cách nhanh nhất, từ đó mới có thể nâng cao khả năng cạnh tranh của hàng nông sản Việt Nam và tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp củng cố và phát triển các mối quan hệ kinh doanh, tìm kiếm thị trường, đối tác, khách hàng mới và khuyếch trương nhãn hiệu riêng cho sản phẩm nông sản.  Sự hỗ trợ của chính phủ. Trong những năm qua, trước tình hình giá cả nông sản có nhưng biến động liên tục, gây bất lợi cho cả người sản xuất và các đơn vị hoạt động xuất khẩu, để tháo gỡ khó khăn cho người sản xuất và nhà xuất khẩu thì Chính phủ cũng đã nhiều lần trợ giúp về vốn và lãi xuất để dự trữ nhằm giảm áp lực bán và tăng giá bán trên thị trường. Một điều dễ nhận thấy là trong thời gian qua Chính phủ Việt Nam đã thực hiện chính sách trợ cấp tài chính xuất khẩu tương đối hiệu quả. Các dình thức trợ cấp xuất khẩu bao gồm giảm thuế xuất khẩu, giảm thuế nhập khẩu các thiết bị máy móc chế biến hàng nông sản nhằm nâng cao chất lượng của mặt hàng này, giảm thuế nhập khẩu các nguyên liệu dùng cho chế biến trong nước, thực hiện các loại tín dụng thương mại ưu đãi, giảm thuế quan bảo hộ và tránh hạn ngạch xuất - nhập khẩu để giảm bớt sức hấp dẫn của thị trường nội địa, tăng tính hấp dẫn của thị trường ngoài nước.Kim nghiệp về giảm thuế cho ngành nông sản ở một số nước cho thấy hiệu qua sản xuất cung như xuất khẩu tăng nhanh, đây là một yếu tố tích cực mà Việt Nam cần học hỏi đòng thời Cính phủ cũng nên tạo một cở chế phân chia đất đai cụ thể, trợ giúp về vốn và giống, để khuyến khích nông dân tích cực tham gia sản xuất nâng cao sản lượng hàng năm.  Khả năng tìm đầu ra của nông sản. Tìm đầu ra cho nông sản là vấn đề được nhiều cơ quan chức năng quan tâm, đặc biệt là những người trực tiếp tham gia hoạt động xuất khẩu, nhà nước đã có chiến lượng lâu dài được quy hoạch tốt cho việc giải quyết đầu ra cho nông sản và coi đó là trách nhiệm quan trọng của mình. Cùng với vấn đề tiêu thụ nông sản thì các cán bộ cấp cao cũng kiến nghị với Chính phủ phải tính toán, cơ cấu lại 16 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 sản lượng hàng nông sản xuất khẩu. Thực tế cho thấy Chính phủ đã làm điều này từ nhiều năm trước, nhưng muốn chuyển đổi được cơ cấu phải có thời gian để nông dân tin và làm theo. Trong mấy năm gần đây, Chính phủ cũng đang tích cực tìm đầu ra cho nông sản nhất là gạo, điều, chè, cà phê, mía. Mười tháng đầu năm 2006, Việt Nam đã xuất khẩu được 112.000 tấn hạt tiêu, đạt kim ngạch xuất 178 triệu USD. Đây là mức cao cao nhất từ trước tới nay, vượt qua cả tổng kim ngạch xuất khẩu mặt hàng này trong năm 2005 (đạt 152 triệu USD®). Tuy đứng đầu thế giới về sản lượng xuất khẩu hạt tiêu, xong Việt Nam vẫn chủ yếu xuất khẩu hạt tiêu đen có chất lượng thấp, giá thành không cao. Theo bộ thương mại, đến năm 2010 Việt Nam dự kiến xuất khẩu 150 nghìn tấn và đạt kim ngạch xuất khẩu khoảng 250-300 triệu USD, tăng bình quân 14,6%/ năm. Diện tích trồng hạt tiêu phấn đấu đến năm 2010 duy trì ở mức trên 50 nghìn ha, cơ cấu giống sẽ từng bước được thay đổi để tăng tỷ trọng sản lượng hạt tiêu trắng phục vụ xuất khẩu. Nói tóm lại. thực trạng khả năng cạnh tranh của hàng nông sản Việt Nam trong thời gian qua là vấn đề rất được quan tâm, thực tế cho thấy rằng trong quá trình hội nhập kinh tế, các mặt hàng nông sản của Việt Nam kể cả tiêu tụ trong nước lẫn xuất khẩu đã và đang vấp phải sự cạnh tranh quyết liệt. Khi nói đến cạnh tranh là phải nói tới vấn đề chất lượng, mẫu mã, vệ sinh, … trong những vấn đề này, diều được người mua quan tâm trước tiên là giá cả. trên thị trường, người mua thường so sánh giá cả mặt hàng cùng loại để đi đến quyết định mua hay không mua. Như vậy, giá cả là nội dung đầu tiên mà các nhà doanh nghiệp và người sản xuất cần quan tâm trong sự cạnh tranh để giành thị phần trên thị trường. V. Đánh giá về khả năng cạnh tranh của ngành nông sản Việt Nam. 5.1 Thành tựu. Trước hết, về điều kiện tự nhiên của Việt Nam rất thuận lợi cho những cây nông sản phát triển, đặc biệt là cà phê, cao su ở mảnh đất Tây Nguyên màu mỡ. Bên cạnh đó đã hình thành được những vùng chuyên canh, sản xuất hàng nông sản tập trung tạo ra nguồn sản lượng lớn (hiên nay đang đứng vị trh thứ 3 thế giới) nhờ đó tạo nguồn thuận lợi cho việc cung cấp nguyên liệu cho các nhà máy chế biến với số lượng cao theo yêu cầu kỹ thuận chế biến. Mặt khác nó còn thuận tiện cho việc bố trí, xây dưng các nhà máy chế biến phù hợp, gần vùng nguyên liệu. Về năng suất, nhìn chung hàng nông sản Việt Nam hiện nay có năng suất cao hơn so với các nước trên thế giới, chất lượng khá tốt, có hương vị riêng là một 17 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 lợi thế mà các nước khác ít có được. Vì vậy, trong một vài năm qua một số thương hiệu nông sản Việt Nam đã hình thành và có vị trí tương đối vững chắc trên thị trường cả trong nước và quốc tế như thương hiệu cà phê Trung Nguyên, gạo tám Cần Thơ va Hải Hậu (Nam ĐịnhN) là những minh chứng sống động. Chỉ trong vòng vài năm các thương hiệu này đã phát triển bền vũng và có đủ sức cạnh tranh với các nước trong khu vực, khẳng định được vị trí ở thị trường trong nước và quốc tế. Nền kinh tế nông nghiệp, nông thôn đã từng bước hội nhập với kinh tế khu vực và quốc tế là điều kiện mở rộng thị trường, tăng xuất khẩu nông sản, đồng thời buộc Việt Nam phải nâng cao chất lượng và hiệu quả sản xuất để nâng cao khả năng cạnh tranh của hàng hoá trên thị trường quốc tế… Sản phẩm nông nghiệp đã có mặt ở nhiều thị trường các nước trong khu vực và quốc tế. Một số sản phẩm xuất khẩu chiếm một thị phần quan trọng trên thị trường quốc tê như gạo đứng thứ 2 thế giới, chiếm 20% thị phần gạo thế giới. Cà phê đứng thứ 2 và chiếm 10% thị phần thế giới, hạt điều đứng thứ 2 thế giới về xuất khẩu. Một số sản phẩm đã bắt đầu xâm nhập vào các thị trường khó tính như rau sang Nhật Bản và Trung Quốc, lợn sữa đi Singapo, Hồng Công, dứa hộp đi Mỹ, thuỷ sản đi EU. Mặt hàng rau quả xuất khẩu cũng tăng, dự kiến năm 2010 ngành rau quả sẽ đạt 20 triệu tấn / năm trên tổng diện tích 1, 3 triệu ha, nâng tổng kim ngạch xuất khẩu rau quả lên hơn một tỷ USD. Tuy nhiên để đạt được mục tiêu đó, Bộ Nông Nghiệp và Phát Triển nông thôn cho rằng: cần tập trung hơn nữa chất lượng rau quả để đáp ứng nhu cầu của thị trường trong nước và quốc tế. Bên cạnh đó với sự quan tâm của Nhà Nước bằng những chính sách quản lý xuất khẩu cụ thể, giúp đỡ người sản xuất và chế biến về chính sách vốn đã tạo thuận lợi việc cải thiệt chất lượng, đầu tư trang bị máy móc, thiết bị, kỹ thuật hiện đại nhằm nâng cao khả năng cạnh tranh của hàng nông sản Việt Nam trên thị trường. 5.2. Những vấn đề còn tồn tại. Bên cạnh những cái đạt được thì khả năng cạnh tranh của nông sản Việt Nam còn nhiều những khó khăn tồn tại sau: Mặc dù năng suất cao, chất lượng nông sản tốt song không đồng đều, tỷ lệ phế phẩm cao, chế biến nông sản theo phương pháp thủ công là chủ yếu, phần lớn thiết bị dây chuyền lạc hậu, không đồng bộ. Do vậy tiêu hao nguyên liệu cao dẫn đến hiệu quả thấp, giá thành chế biến cao, khả năng cạnh tranh vì thế còn yều kém. Mặc dù có một số công nghệ mới tiên tiến, hiện đại được nhập ngoại nhưng còn rất ít. 18 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 Một tồn tại không chỉ đối với hàng nông sản mà đối với nhiều mặt hàng kấnc của Việt Nam là năng lực quản lý sản xuất chế biến, xuất khẩu… chưa đáp ứng được yêu cầu trong điều kiện cạnh tranh gay gắt, đặc biệt là khâu Marketing. Mối liên hệ kinh tế sống còn giữa các khâu chế biến, xuất khẩuvà cung ứng dịch vụ đầu vào chưa được thiết lập để đảm bảo sự ổn định về số lượng, chất lượng theo yêu câu của thị trường. Khả năng hội nhập với các nền kinh tế trong khu vực và quốc tế còn yếu đang là thách thức cho sự phát triển nông nghiệp, nông thôn. Năng suất, chất lượng, hiệu quả của sản phẩm thấp, giá thành cao nên khả năng cạnh tranh kém cả ở thị trường trong nước và xuất khẩu. Nhiều sản phẩm chưa đủ tiêu chuẩn quy mô xuất khẩu như rau, quả, thịt…. Một số sản phẩm chủ yếu xuất khẩu ở dạng thô nên giá thường thấp hơn giá quốc tế. Một số sản phẩm xuất hiện ở thị trường trong nước nhưng giá cao như đường, sữa, bông… Quan hệ sản xuất cần được cải thiệt để tiếp tục phù hợp với trình độ của lực lượng sản xuất mới. Hộ gia đình hiện nay là chủ lực, nhưng để sản xuất với quy mô lớn thì kém hiệu quả vì đất ít, vốn ít, công nghệ kỹ thuật đơn giản. Hợp tác xã đã được chuyển đổi nhiều nhưng nặng về hình thức. Nông, lâm trường quốc doanh đã có những chuyển biến mạnh nhưng hiệu quả còn kém. Sản xuất nông sản theo kiểu tranh trại đã hình thành và phát triển khá nhanh nhưng vẫn còn quá ít. Trước những vấn đề còn tồn tại trong sản xuất và xuất khẩu nông sản, cần phải có những giải pháp đúng đắn, thích hợp để nhanh chóng cải thiệt được tình trạng cạnh tranh, nâng cao thương hiệu nông sản Việt nam, đưa hàng nông sản của Việt Nam hội nhập với thế giới góp phần phát triển nền kinh tế đất nước ngày càng giầu mạnh hơn 19 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 Chương III: Thương hiệu trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành nông sản Việt Nam. I. Thương hiệu của ngành nông sản. Với một nền kinh kế mà 80% dân số sống bằng nghề nông nghiệp thì chừng nào nông dân chưa giầu mành thì đất nước chưa ấy chưa phát triển nhanh chóng được. Mà muốn nông dân giầu mạnh thì phải làm cho sản phẩm của trở thành hàng hoá bán chạy. Sản phẩm đó chính là hàng nông sản. Vì vậy phải làm cho sản phẩm nông sản của nông dân có mặt ở khắp các thị trường trong nước và quốc tế bằng việc xây dựng những thương hiệu có tiếng tăm trên thị trường nội địa và thế giới, từ đó tăng sức cạnh tranh của hàng nông sản Việt Nam trên thế giới. Đây là một chiến lược hàng đầu để thúc đẩy nền kinh tế nói chung và ngông sản nói riêng phát triển và hoà nhập với nền kinh tế khu vực và thế giới. Kim ngạch xuất khẩu nông sản của Việt Nam qua các thị trường ngày một tăng lên, chiếm 30% trong tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước. Với vị trí xuất khẩu nông sản như vậy đã đặt ra vấn đề bức thiết là xây dựng và phát triển, bảo vệ thương hiệu nông sản tên thị trường trong nước và xuất khẩu. Trong thời gian qua cả nước và từng địa phương đã phát động chương trình xây dựng phát triển thương hiệu, chương trình sinh viên với thương hiệu. Nhiều nhà doanh nghiệp đã đầu tư cải tiến chất lượng, xây dựng thương hiệu, nâng cao uy tín với khách hàng, nhiều đài báo nói về thương hiệu, cả nước có chương trình về xây dựng thương hiệu cho ngành nông và thương hiệu quốc gia. Đó là những cố gắng, nỗ lực của các doanh nghiệp, hiệp hội… trong việ nâng cao ý thức xây dựng, phát triển bảo vệ thương hiệu Việt. Tuy vậy, nhìn chung nhiều mặt hàng của Việt Nam chưa có thương hiệu riêng, một số sản phẩm của nước ta đã bị nước ngoài đăng ký thương hiệu (thuốc lá vinatabat, petro Viet Nam…). Mặt hàng nông sản cũng không thoát khỏi tình trạng này. Nhiều mặt hàng nông sản của nước ta không thua kém gì mặt hàng của nước khác, nhưng giá bán không cao vì không có thương hiệu hay thương hiệu không mạnh nên bị các nước ép gía. Theo hiệp hội trái cây Việt Nam, hiện chỉ có 15 hội viên trong tổng số 53 hội viên có thương hiệu đã đăng ký bảo hộ. Nguyên nhân là do nhiều doanh nghiệp chưa nhận thức đúng về việc xây dựng và bảo vệ thương hiệu. Trước tình hình đó, các doanh nghiệp dưới sự giúp đỡ của Nhà Nước và các tổ chức khác cần quan tâm đầu tư cho việc xây dựng và phát triển thương hiệu nông sản Việt Nam. Xây dựng, quảng bá, bảo vệ thương hiệu nói chung và thương hiệu nông 20
- Xem thêm -